Sau khi thu nhận anh em nhà họ Phùng, Chu Nguyên Chương chưa vội bổ nhiệm chức vụ cho họ, chỉ bảo họ theo quân quan sát. Nói trắng ra là cứ tự do tìm hiểu. Thấy Chu Nguyên Chương đáng theo thì ở lại, còn không thì trở về núi Diệu của các người.
Các người đã chủ động đến nương nhờ, ta đâu thể giữ người lại hay làm khó dễ gì. Làm vậy thì chẳng ra nghĩa khí.
Còn sau này thế nào, ta không thể hứa trước.
Thái độ quang minh chính đại ấy của lão Chu khiến anh em họ Phùng càng thêm kính phục.
Tính ra, hai người cũng là thủ lĩnh một phương. Khi đông nhất, dưới trướng họ có tới một nghìn người.
Vậy mà đều là người với người, khoảng cách lại khác nhau một trời một vực.
Điểm nổi bật nhất trong quân của lão Chu là kỷ luật nghiêm minh, luyện quân rất khắc nghiệt. Cứ huấn luyện liền năm ngày mới được nghỉ một ngày. Ngay cả hôm nghỉ, binh lính cũng không được chạy lung tung. Muốn ra khỏi doanh trại, phải xin phép thiên hộ, tức viên quan chỉ huy một nghìn quân, trình bày rõ nguyên do và hẹn giờ về doanh. Quá giờ chưa về sẽ bị phạt.
Phạt nặng hay nhẹ còn tùy lỗi, có khi chỉ bị khiển trách, có khi phải làm việc nặng, có khi bị đánh bằng roi…
Theo lẽ thường, luyện tập nặng nề, quản thúc nghiêm khắc như thế, hẳn phải khiến binh lính bất mãn không ít.
Thế nhưng sau một vòng quan sát doanh trại, Phùng Quốc Dụng kinh ngạc nhận ra gần như chẳng ai oán thán. Trái lại, ai nấy đều thấy cuộc sống trong quân ngũ đầy đủ, thú vị; lúc tập luyện cũng hết sức hăng hái.
Quan sát thêm một thời gian, anh em họ Phùng ngồi lại với nhau. Phùng Quốc Thắng nói:
- Đại ca, tối qua đệ theo mọi người xem một vở tuồng.
- Tuồng gì? “Đậu Nga oan” hay “Đơn đao phó hội”? Phùng Quốc Dụng thuận miệng hỏi.
Không sai, vở “Đơn đao phó hội” đã có từ thời nhà Nguyên, là tác phẩm của Quan Hán Khanh, một danh gia sân khấu. Câu chuyện cũng gần giống những tích truyện Tam Quốc. Đông Ngô mưu tính đoạt Kinh Châu, Quan Vũ một mình cầm đao đến dự tiệc rồi bình an trở về.
Rõ ràng, Quan Hán Khanh hết lời ca ngợi trí dũng song toàn của Quan Vũ.
Tôn Lưu, chê Tào cũng chẳng phải chuyện chỉ riêng tiểu thuyết Tam Quốc mới có. Thật ra, trong những vở diễn Tam Quốc từ thuở trước, hễ Thục Hán thắng trận thì dân chúng dưới sân khấu lại đồng thanh reo hò. Đến đoạn diễn Tào Tháo, ai nấy đều trừng mắt nghiến răng.
Người đời xưa đã sùng bái Quan Vũ, khâm phục Gia Cát Thừa tướng từ lâu rồi.
Dân gian yêu ghét phân minh là thế.
Bởi vậy, có kẻ cho rằng đưa dân qua sông là giả nhân giả nghĩa, còn tàn sát cả thành, giết hại dân lành mới là tính tình chân thật. Lối suy luận quái gở ấy mà đặt vào thời xưa, e rằng sẽ bị người ta mắng cho không ngẩng đầu lên nổi.
Dù sao, phần đông dân chúng đều hiểu mình chỉ là người thường, là kẻ có thể bị đao kiếm chém xuống. Nên chọn bên nào, trong lòng họ tự biết.
Nhân tiện nói thêm, trong Tứ đại danh tác, có ba bộ được tổng hợp và sáng tác trên nền những tác phẩm có từ trước.
Nhiều tình tiết kinh điển vốn đã xuất hiện từ lâu. Tác giả chẳng qua làm người thợ khéo tay, chắp nối đủ loại câu chuyện, gạt bỏ những chỗ vô lý rồi dùng cách kể riêng để dựng nên một tác phẩm hoàn chỉnh.
Cho nên, ai muốn độc chiếm quyền giải thích danh tác, ra vẻ mình mới là chính thống, mình là duy nhất, chẳng ai diễn hay bằng mình… thì chỉ tổ làm trò cười cho thiên hạ.
Có điều, những chuyện ấy chẳng phải trọng tâm. Điều đáng nói là trong quân Chu Nguyên Chương không diễn những vở kia.
- Tên vở là “Một mình bắt giặc”, kể chuyện trong quân. Phùng Quốc Thắng kể sơ qua cho đại ca nghe. Một người lính cải trang thành khâm sai của triều Nguyên, một mình một ngựa đến thành Hoài Viễn. Tới cửa thành, hắn thu phục đám lính canh rồi cùng họ vào phủ soái, bắt sống đại tướng triều Nguyên là Triệt Lý Bất Hoa.
Phùng Quốc Dụng nghe mà trợn tròn mắt. Thật hay giả vậy?
Họ đã tập hợp người từ bao nhiêu trại, gom được hơn một vạn quân, muốn đánh Thái Châu còn không xong. Thế mà bên này chỉ một người đã bắt được đại tướng triều Nguyên ư?
Quân Nguyên yếu kém đến thế sao?
- Vở ấy là bịa ra à? Hay là…
- Chuyện thật đấy! Phùng Quốc Thắng đáp ngay. Chính người lính bắt được đại tướng triều Nguyên đứng ra diễn.
- Hắn tự diễn chuyện của mình sao?
- Đúng vậy. Mấy người lính giữ thành Hoài Viễn cũng chạy tới, cùng diễn nữa. Hay lắm!
Phùng Quốc Thắng kể chuyện không mấy khéo, lời lẽ cũng chẳng phong phú.
Nhưng rõ ràng, câu chuyện đã khiến hắn chấn động.
Thật thú vị biết bao, tự mình diễn lại chuyện của chính mình!
Lại có mấy người lính giữ thành diễn phụ. Chỉ nghe qua thôi đã thấy khó tin rồi.
- Còn diễn ở đâu nữa không? Ta cũng muốn xem.
Phùng Quốc Dụng hỏi thăm mới biết hôm qua vở tuồng diễn ở doanh của thiên hộ Phí Tụ, hôm nay sẽ đến chỗ thiên hộ Hoa Vân.
Thì ra vở diễn quá được lòng mọi người, mà sân khấu lại chật, mỗi lần chỉ có thể diễn ở doanh của một thiên hộ. Một đám tướng lĩnh Hoài Tây sau này sẽ thành danh, phong hầu của Đại Minh, vì thứ tự diễn mà cãi nhau om sòm.
Thang Hòa khăng khăng đòi theo thứ tự, nhưng các thiên hộ khác chẳng ai chịu.
Nằm mơ đi!
Đừng tưởng ngươi là thiên hộ đứng đầu thì quân doanh chuyện gì cũng phải nhường ngươi. Trong quân coi trọng công bằng, mọi người rút thăm, ai gặp may thì được diễn trước.
Chẳng lẽ chủ công lại thiên vị trong chuyện này sao?
Huống hồ chuyện ấy đâu phải chủ công định đoạt, còn phải nghe lời tiên sinh Trương.
Thang Hòa đành chịu. Phí Tụ gặp may, rút được lượt đầu; Hoa Vân trúng lượt thứ hai. Còn Thang Hòa, cứ kiên nhẫn chờ đi!
- Đại ca, đệ hỏi rồi. Người đến quan sát như chúng ta cũng được vào xem, nhưng có giới hạn số người, nhiều nhất chỉ được dẫn theo năm người.
Phùng Quốc Dụng gật đầu. Đến chập tối, sau khi ăn cơm trong quân, hai anh em dẫn theo mấy thanh niên khỏe mạnh trong họ, cùng đến nơi diễn tuồng.
Vừa đến nơi, họ đã giật mình.
Sao người đông như biển thế này? Đây mà là chỗ của một thiên hộ ư?
E là phải tới cả vạn người!
Họ đoán đúng thật. Vì vở tuồng được đón nhận quá nồng nhiệt, người của các doanh thiên hộ khác đã kéo đến giữ chỗ từ sớm, tranh nhau xem cho bằng được.
Kết quả, họ chỉ đành đứng ngoài rìa, rướn cổ lên nhìn.
Chỉ người trong doanh của Hoa Vân, nơi tổ chức buổi diễn, mới được thoải mái thưởng thức ngay bên dưới sân khấu.
Phùng Quốc Dụng lúc này mới hiểu vì sao chỉ cho họ dẫn theo năm người. Dẫn thêm người tới, chắc sẽ bị mắng cho một trận!
Họ vừa vội vã chạy tới thì thấy Hoa Vân mặt mày rạng rỡ, vui sướng cứ như vừa cưới được vợ.
Hắn chủ động đón tiếp, còn bốc hai nắm táo đỏ đưa cho họ vừa xem vừa ăn.
Ngay trước khi vở tuồng bắt đầu, lại có mấy người tới. Người đi đầu là Chu Nguyên Chương. Bên cạnh hắn là phu nhân Mã thị, còn bên cạnh bà là cậu bé Mộc Anh.
Theo sau họ có Trương Hy Mạnh và một ông lão. Lý Thiện Trường bận việc công nên không đến.
Mấy người vừa ngồi xuống, Chu Nguyên Chương trông thấy anh em nhà họ Phùng bèn ra hiệu cho họ. Người khác thì không sao, riêng ông lão kia khiến Phùng Quốc Dụng ngẩn người.
Giả Lỗ!
Chính là người chủ trì việc trị thủy, bị không biết bao nhiêu người căm ghét đến nghiến răng. Sao ông ta lại ở trong quân của Chu Nguyên Chương?
Chu Nguyên Chương tài đức đến đâu mà khiến trọng thần triều Nguyên chịu làm việc cho mình?
Một người là hậu duệ của tiên sinh Vân Trang đã đủ khiến Phùng Quốc Dụng kinh ngạc, nay lại thêm một Thượng thư Bộ Công kiêm Tả thừa tướng Trung Thư của triều Nguyên. Sao trong quân Chu Nguyên Chương toàn những nhân vật lợi hại thế này!
Phùng Quốc Dụng đầy bụng thắc mắc, nhưng vở diễn đã bắt đầu, không tiện hỏi han gì, đành chăm chú theo dõi.
Tiếng trống vừa vang lên, một diễn viên đầu to lắc lư bước ra.
Hắn chạy một vòng ngắn, rồi đứng theo thế chữ Đinh giữa sân khấu. Hắng giọng một tiếng, hắn bắt đầu kể lại cuộc đời mình:
- Ta từng lang thang suốt ngày nơi phố hoa ngõ liễu, từng thấy bao người đẹp son phấn. Ta cũng từng đội gió đạp tuyết nơi đất Yên xa tít phía bắc, từng thấy triều Nguyên gian thần lộng quyền. Chỉ vì vua bất nhân, dân lành loạn lạc, ta đành mặc giáp cầm binh khí, làm chó săn hại người cho tên hôn quân!
Người diễn ấy tên Ngô Đầu To. Đầu hắn vốn đã lớn, hơi cũng khỏe. Thuở trẻ hắn từng nghe không ít tuồng, nên câu cuối cất lên cao vút, đầy sức mạnh, vang khắp sân. Ngay cả những người đứng ngoài rướn cổ xem cũng nghe rõ mồn một.
Tiếng vỗ tay lập tức rộ lên, tiếng khen vang khắp nơi.
Ngô Đầu To càng hăng hái, tiếp tục ngâm:
- Làm tay sai hôn quân, ta đi khắp chân trời,
Tận mắt thấy chém giết, quỷ thần cũng khóc than.
Tự hỏi lòng mình, tội nghiệt chất ngập trời,
May trời thương xót, cho ta gặp minh quân!
Bên dưới lại vang lên một tràng reo hò tán thưởng.
Kể đến đó, vở tuồng chuyển sang đoạn sau khi quy thuận lão Chu, hắn được đối đãi ra sao, mang ơn thế nào, rồi phụng mệnh đi bắt Triệt Lý Bất Hoa, tên đã gây ra biết bao tội ác.
Để đánh úp khiến kẻ địch không kịp trở tay, chỉ mình hắn một ngựa đi trước.
Đến cửa thành Hoài Viễn, hắn nhớ lại bộ dạng đám quan chó má triều Nguyên trước kia, liền giả làm kẻ ác, lớn tiếng quát mắng lính giữ thành.
Đám lính lập tức bước lên sân khấu.
Quả nhiên chính là mấy người kia. Trong số đó, một lính già cất giọng khàn khàn như vịt đực, kể tội Triệt Lý Bất Hoa, rồi mắng triều Nguyên là lũ khốn khiếp, chỉ biết giày xéo dân lành. Bọn họ cũng chỉ là chó cắn chó, vậy thì theo con chó mới giết con sói cũ!
Câu “chó mới giết sói cũ” khiến mọi người cười ầm lên.
Ngẫm lại thì đúng là vậy. Triệt Lý Bất Hoa mà chịu làm chuyện gì ra hồn, đâu đến nỗi bị bắt!
Sau đó, Ngô Đầu To dẫn người tiến vào, dễ dàng bắt sống Triệt Lý Bất Hoa còn chẳng hay biết gì, rồi khải hoàn trở về.
Một vở diễn kéo dài gần một canh giờ, vậy mà ai nấy vẫn còn thòm thèm, cứ như chỉ chớp mắt đã trôi qua.
Thậm chí có người còn hét lên:
- Diễn lại lần nữa đi!
Mọi người xem đến mê mẩn, cười không ngớt.
Đến lúc này Phùng Quốc Dụng mới để ý, trong đám binh lính xem tuồng có không ít người Mông Cổ.
Chẳng phải triều Đại Nguyên là của người Mông Cổ sao?
Một viên tiểu kỳ quan đứng sau lưng hắn không nhịn được, lên tiếng:
- Người Mông Cổ cũng chia sang hèn! Triều Đại Nguyên là của đám quý tộc, đâu phải của bọn ta! Chỉ có Đại soái mới coi bọn ta là con người! Vở này hay lắm, mắng nghe thật đã!
Lúc ấy Ngô Đầu To lại bước ra. Không sao từ chối được lời mời nhiệt tình, diễn trọn cả vở thì không kịp, hắn bèn diễn lại đoạn bắt người đặc sắc nhất.
Binh lính trên sân khấu lập tức reo hò như nước vỡ bờ…
Phùng Quốc Dụng nhìn lên sân khấu, rồi lại nhìn xuống đám đông. Ánh mắt hắn thoáng vẻ ngộ ra, bất giác gật đầu thật mạnh.