Những người quy tụ dưới trướng Trương Hy Mạnh tuy đều là quan lại, nhưng phong thái thư sinh còn đậm hơn. Tống Liêm đứng đầu Hàn Lâm viện, nơi ấy chẳng khác nào một nha môn chuyên nghiên cứu học thuật.
Còn Diệp Sâm giữ chức Thiếu khanh Đại Lý tự, chuyên lo soạn thảo luật lệ. Quyền ấy vốn thuộc về bộ Hình, nay được chuyển sang Đại Lý tự; bộ Hình chỉ còn phụ trách thi hành và thực hiện các điều luật.
Nhìn những đổi thay ấy là đủ thấy quan chế Đại Minh đang nhanh chóng đi vào nền nếp, ngày càng chuyên môn hóa. Số quan lại tăng lên còn chậm hơn nhiều so với hiệu quả công việc được nâng cao. Đây là lúc bộ máy làm việc hiệu quả nhất, khác hẳn cảnh quan nhiều việc ít, người đông mà chẳng ai làm gì.
Theo lẽ việc nào dùng được thì cứ giao đến tận tay, Đại Lý tự hiện đang cùng lúc lo liệu mấy bộ luật. Quan trọng nhất trong số đó là luật đất đai, bởi đất đai chính là gốc rễ của triều Đại Minh.
Trương Hy Mạnh chủ trương chia ruộng công bằng đã lâu, thánh chỉ cũng nhắc đi nhắc lại không biết bao lần, mọi người đều quen cả rồi. Chỉ còn thiếu một điều hệ trọng: biến lệnh chia ruộng thành luật đất đai lâu dài. Diệp Sâm đang phụ trách việc này, hiện đã bắt tay vào soạn thảo.
- Ta chẳng dám mong làm nên bao nhiêu chuyện lớn. Chỉ cần đời này sửa sang xong mấy bộ luật ấy, xuống suối vàng cũng đủ mỉm cười. Đến lúc chết, ta chẳng cần đồ tùy táng gì cả, chỉ xin đặt mấy bộ luật vào một chiếc hộp, chôn theo ta là mãn nguyện rồi.
Nghe hắn nói vậy, mọi người đồng loạt thấy chua xót. Tên này còn mặt dày hơn cả Tống Liêm. Mấy bộ luật ấy là nền móng của Đại Minh, công trạng lưu danh muôn thuở. Ngươi mà chê thì nhường cho chúng ta đi!
Diệp Sâm cũng nhận ra ánh mắt chẳng mấy thiện lành của mọi người, vội đổi đề tài. Hắn cười nói với Giang Nam:
- Giang đề cử, nàng cũng kể đôi câu đi! Mấy năm nay Cục Độ Chi oai phong lắm nhỉ? Làm quan cho Đại Minh, hẳn thu hoạch được nhiều?
Giang Nam đặt đũa xuống, nhìn mọi người rồi bỗng bật cười.
- Đúng vậy! Nếu không nhờ bộ quan phục này, làm sao ta được ngồi cùng bàn với các bậc hiền tài? Như trước kia, chắc người ta đã đuổi ta xuống, bảo ta không biết phép tắc, dám mạo phạm các vị đại nhân rồi!
Mọi người sững ra, rồi bật cười.
Địa vị phụ nữ tuy đã được nâng lên không ít, nhưng người có thể bước chân vào chốn công đường vẫn chẳng nhiều. Trong các bộ nha môn, chỉ mình Giang Nam đứng đầu một cơ quan.
Dẫu vậy, ở những nha môn khác cũng đã có một số nữ quan phụ trách giấy tờ. Ngự sử đài đi đầu trong việc này. Có lẽ họ nghĩ nữ quan khó bị mua chuộc, hoặc cho rằng những nữ quan hiện giờ chẳng dính dáng dây mơ rễ má với các quan khác, trong sạch, làm việc tận tâm, tra xét quan tham lại càng nghiêm túc.
Gần đây, Ngự sử đài có bốn nữ quan phá án quyết đoán, được thăng làm Giám sát ngự sử. Người đời gọi họ là “nữ Bao Công”, chuyện ấy cũng thành một giai thoại đẹp.
- Giang đề cử đừng đùa nữa. Ta nào dám xem thường nàng, kẻo Cục Độ Chi tra Đại Lý tự chúng ta thành Đại Lý vô lý mất!
Lời Diệp Sâm khiến cả bàn cười vang. Đúng lúc ấy, Tống Liêm bỗng lên tiếng:
- Giang đề cử, nàng có nghĩ đến chuyện thành thân chưa?
Câu hỏi đến quá đột ngột. Ngày thường, Tống Liêm tuyệt nhiên không mở miệng hỏi chuyện ấy. Nhưng hôm nay không khí vui vẻ, hắn mới đánh bạo hỏi.
Giang Nam chẳng bận tâm, chỉ thản nhiên đáp:
- Chưa.
- Vậy… vì sao?
- Cũng chẳng vì sao cả. Hiện giờ ta rất thích công việc ở Cục Độ Chi. Tra sổ sách, trừng trị kẻ xấu, lại được ngồi cùng bàn chuyện trò với các bậc hiền tài. Một khi lập gia đình, nào là chăm chồng dạy con, nào là sinh con đẻ cái, vậy ai lo việc ở Cục Độ Chi? Chẳng lẽ bắt ta cởi bỏ bộ quan phục vất vả lắm mới có được hay sao? Ta không chịu đâu!
Tống Liêm thoáng ngạc nhiên, không nhịn được mà nói:
- Giang đề cử, cũng không thể nói như vậy. Hôn nhân là chuyện hệ trọng. Còn công việc khác thì có thể tạm gác lại, hoặc chuyển sang nha môn nhàn hơn, cũng đâu phải không được.
Nói đến đây, hắn liếc nhìn Trương Hy Mạnh.
Trương Hy Mạnh nãy giờ ít lời, lúc này lại lắc đầu:
- Sao có thể như thế được? Nếu thành thân thì phải bỏ hoặc đổi chức quan, chẳng phải quá vô tình hay sao? Tống học sĩ cũng đâu vì trong nhà có vợ mà từ chức Hàn Lâm học sĩ.
Gương mặt già nua của Tống Liêm lập tức xị xuống. Hắn cười khổ:
- Trương tướng, chuyện ấy… không thể đánh đồng như vậy!
- Có gì mà không thể đánh đồng? Ý ngươi chẳng qua là phụ nữ sau khi thành thân còn phải sinh con nuôi con, không thể chuyên tâm làm việc, chẳng tiện lợi như đàn ông. Lời ấy không sai, nhưng không thể lấy đó làm cớ để gạt nữ quan ra ngoài.
Lúc này, Lưu Bá Ôn đang cúi đầu ăn liền ba viên thịt viên, bỗng ngẩng lên nói:
- Phải, ta tán thành ý của Trương tướng.
Tống Liêm cười khổ, nhe răng nói:
- Ba viên thịt ấy còn chưa bịt được miệng ngươi sao?
Lưu Bá Ôn cười đáp:
- Ta nghĩ thế này. Nếu nữ quan cân nhắc thiệt hơn rồi tự nguyện từ bỏ chức vụ, đương nhiên chẳng ai có ý kiến. Nhưng không thể biến chuyện ấy thành quy định của triều đình. Nếu không, người khác sẽ vin vào đó công kích nữ quan. Cảnh Liêm huynh, huynh từng đến các địa phương chưa? Huynh biết phụ nữ nhà nông sống ra sao không? Huynh nghĩ họ có được ở cữ không?
- Chẳng lẽ họ không ở cữ sao? - Tống Liêm giật mình hỏi.
Lưu Bá Ôn lắc đầu:
- Không phải họ không muốn ở cữ, mà là không kham nổi. Suốt một tháng chỉ ở nhà, ăn uống còn phải nhờ người khác chăm nom, nhà nông chẳng gánh nổi. Nhiều phụ nữ sinh con chừng mười ngày đã phải ra đồng làm việc. Ta còn tận mắt thấy một người hôm trước vừa sảy thai, chiều hôm sau đã theo mọi người đi gặt lúa. Biết làm sao được, cũng chỉ vì nghèo khổ.
Lão Lưu khéo léo kéo câu chuyện trở lại chuyện cơm áo của dân. Hứng thú của mọi người lập tức vơi đi, nhìn những món ngon trên bàn cũng chẳng còn thấy ngon miệng bao nhiêu.
Đời dân thật lắm gian nan!
Trương Hy Mạnh tiếp lời:
- Nỗi khổ mưu sinh đè lên vai cả nam lẫn nữ. Đây là chuyện của tất cả mọi người, cũng là đạo lý căn bản nhất. Vì thế, nhìn nhận chuyện nữ quan, không thể chỉ chăm chăm phân biệt nam nữ, cho rằng đàn ông dễ dùng, phụ nữ thì không. Sinh con nuôi con đâu phải chỉ là chuyện riêng của phụ nữ. Nếu phụ nữ cần nghỉ ngơi một thời gian ngắn sau khi sinh, không thể coi đó là tổn thất của triều đình, mà phải xem là điều có lợi cho thiên hạ. Một thành viên mới chào đời, xét trên tổng thể, đó là chuyện tốt.
- Còn một điều nữa, mọi người đã từng nghĩ chưa? Một người mẹ hiểu biết, có tài năng, biết nhìn ra thiên hạ rộng lớn, lòng ôm khắp bốn phương, thì con cái nàng hẳn cũng có nhiều khả năng trưởng thành xuất sắc hơn. Nếu nhìn xa hơn, giả sử người mẹ làm quan ấy nuôi dạy nên một nhân tài lớn cho thiên hạ, sau này làm Thượng thư, tể tướng, hoặc trở thành người kiệt xuất trong một lĩnh vực khác, vậy mọi người còn cho rằng mấy tháng nghỉ phép là tổn thất không?
- Chuyện này…
Mọi người có mặt đều ngẩn ra. Còn có thể nhìn vấn đề như vậy sao?
Nhưng ngẫm kỹ, quả thật cũng có lý.
Sinh con đẻ cái, nối dõi sinh sôi, vốn là việc của cả thiên hạ.
Một người mẹ tài giỏi quả thật sẽ giúp con cái trưởng thành tốt hơn. Dân gian từ lâu đã có câu lấy vợ phải chọn người hiền đức.
Thử hỏi một người phụ nữ có thể mở lối giữa chốn quan trường, tranh hơn thua với cả đám đàn ông mà giành được chỗ đứng, lẽ nào không phải người xuất sắc?
Nhân tài, thế hệ sau. Đó mới là niềm hy vọng của một đất nước.
Tống Liêm sững người giây lát, vội cúi mình thán phục:
- Trương tướng nói cao xa quá, ta thật lòng khâm phục.
Rồi Tống Liêm lại hỏi:
- Ta còn muốn thỉnh giáo Trương tướng. Nếu ngài thành thân, ngài có ngại để phu nhân ra làm quan không?
Trương Hy Mạnh cười thoải mái:
- Có tài làm quan là chuyện tốt, ta ngại gì chứ?
Lần này Tống Liêm cúi mình còn sâu hơn, lớn tiếng khen:
- Trương tướng có lòng cởi mở như vậy, quả là xưa nay hiếm thấy. Ngoài khâm phục ra, ta chẳng còn lời nào để nói!
Những người khác cũng hùa theo khen ngợi, chỉ riêng Giang Nam nhíu mày, hỏi ngược lại:
- Trương tướng, ta thấy ngài chỉ nói cho hay, Tống học sĩ cũng thế. Nếu phu nhân của Tề Quốc Công ra làm quan trong triều, chẳng cần tránh điều tiếng sao? Chẳng lẽ không khiến người ta bàn ra tán vào?
Lưu Bá Ôn bật cười:
- Giang đề cử, nàng chỉ nhìn một phía nên chưa thấy hết. Người khác có lẽ phải tránh điều tiếng, nhưng đức hạnh và học vấn của Trương tướng, ai mà chẳng biết. Nếu có kẻ cứ khăng khăng đòi tránh điều tiếng, ta lại cho rằng Cục Độ Chi nên tra sổ sách của hắn, xem hắn có trong sạch không. Chớ để lộ ra là trong lòng có quỷ!
- Hay lắm! - Giang Nam cười nói. - Vậy quyết định thế nhé. Sau này nếu có kẻ xì xào sau lưng, ta sẽ tra sổ sách hắn. Rơi vào tay ta thì đừng trách ta không nương tình!
Nói rồi, Giang Nam gắp một miếng giăm bông rim mật, ung dung ăn tiếp, chẳng hề nhận ra mấy ánh mắt đầy ẩn ý đang nhìn mình.
Tống Liêm và Lưu Cơ khẽ gật đầu, trong bụng hiểu ý nhau. Hai người đang nghĩ xem có nên nói tiếp hay không. Đúng lúc ấy, Quách Anh vội vã chạy tới. Thấy mọi người đang tụ họp ăn uống, hắn thèm đến chảy nước miếng.
- Trương tướng, ta… ta cũng là thuộc hạ của ngài mà! Sao lại quên mất ta?
Tôn Viêm chẳng khách sáo:
- Ngươi đừng góp vui nữa. Ty Củng Vệ xưa nay chỉ trực thuộc cấp trên, Trương tướng chưa từng vượt quyền quản việc của họ!
Tống Liêm cũng nói:
- Đúng đấy, Quách chỉ huy sứ. Chúng ta là cấp trên cấp dưới cùng vui, ngươi còn chen vào làm gì?
Quách Anh cười khổ, lắc đầu:
- Ta cũng chẳng muốn quấy rầy mọi người, nhưng quả thật có chuyện lớn, không thể không nói.
- Chuyện gì? - Tống Liêm thuận miệng hỏi.
Quách Anh khựng lại, chưa đáp. Tống Liêm lập tức nhận ra có điều gì đó. Trương Hy Mạnh đứng dậy, kéo Quách Anh sang căn phòng bên cạnh.
- Nói đi, có chuyện gì?
- Trương tướng, trước đây Mao Quý phái Điền Phong đến Ứng Thiên, mong chúng ta cấp hai mươi vạn thạch lương thực, ba nghìn bộ áo giáp, cùng một ít cung nỏ để khắc chế kỵ binh. Hắn định cứu viện Lưu Phúc Thông, nhưng thiếu lương thực và vũ khí nên mới đến xin chúng ta giúp.
Trương Hy Mạnh thoáng sững người:
- Việc này không thể vội vàng nhận lời. Chúng ta cũng đang chuẩn bị đem quân lên phía bắc, có thể giúp Mao Quý, nhưng không được để ảnh hưởng đến kế hoạch của mình.
Quách Anh gật đầu:
- Đúng vậy, Lý tướng công cũng nghĩ như thế. Nhưng gần đây tình hình đã đổi khác.
- Đổi khác thế nào?
- Là Điền Phong ấy… Hắn nói Đại Minh có thánh quân, hiền thần, ắt sẽ thống nhất thiên hạ. Hắn… hắn muốn xin gặp Trương tướng.
- Gặp ta?
Quách Anh gật đầu:
- Phải. Ta đoán hắn muốn bàn chuyện quy thuận.
Trương Hy Mạnh hơi cau mày. Quách Anh lại nói thêm:
- Điền Phong từng là Vạn hộ trong đội quân khởi nghĩa của nhà Nguyên, trong tay có thực lực không nhỏ. Hiện giờ hắn chiếm giữ Đông Bình, có hai ba vạn quân. Dưới trướng Mao Quý, hắn cũng là một viên đại tướng hàng đầu. Nếu hắn chịu quy thuận, phần lớn quân Hàn Tống ở Sơn Đông e rằng cũng sẽ theo về với chúng ta.
Trương Hy Mạnh không vội gật đầu, chỉ lẩm bẩm:
- Mao Quý là rồng trong loài người, Điền Phong chẳng qua chỉ là một con cò lẻ loi!
- Đi thôi, ta đến gặp Điền Phong.
Nói rồi, Trương Hy Mạnh bước nhanh ra ngoài.