Đúng lúc Phùng Quốc Dụng cùng các tướng dẫn quân lên phía bắc, lão Chu cũng bố trí chức Đô chỉ huy sứ tỉnh Hồ Quảng. Người được chọn chính là cháu ruột của lão, Chu Văn Chính.
Nói thật, cách sắp xếp này khiến người ta khó hiểu. Chu Văn Chính tuổi trẻ, giỏi đánh trận, lại là người nhà lão Chu. Đáng lẽ phải đưa hắn ra ngoài lập công mới phải, ai ngờ lại bị giữ ở hậu phương. Bảo sao hắn chẳng buồn bực!
Thế nhưng lão Chu cứ quyết như vậy. Chu Văn Chính cũng không dám hé răng, ngoan ngoãn dẫn quân đến hồ Động Đình quét sạch tàn quân.
- Tiên sinh, ta thấy Chu Văn Chính không phải người thích hợp nhất để diệt Thục.
Trương Hy Mạnh mỉm cười:
- Chúa công làm thế chẳng phải để hắn rèn luyện đó sao? Chỉ cần hắn chịu được cảnh lặng lẽ, bình tâm vững chí, hoàn thành tốt nhiệm vụ quét sạch tàn quân, thì sau này tiến vào Thục, không ai thích hợp hơn hắn.
Chu Nguyên Chương ngẫm nghĩ hồi lâu rồi nói:
- Thật ra ta thấy công diệt Thục nên để Thang Hòa lập mới phải.
Trương Hy Mạnh đáp:
- Chúa công, thần cho rằng Thang Hòa còn có trọng trách lớn hơn.
- Trọng trách gì?
- Đổi thổ quan thành quan triều đình!
Chu Nguyên Chương hơi chấn động, rồi gật đầu thật mạnh. Quả nhiên việc ấy không ai thích hợp hơn Thang Hòa.
…
Chuyện kinh lược vùng Tây Nam đã được bàn đi bàn lại không biết bao lần trên triều. Mọi người thống nhất hai mục tiêu: một là đổi thổ quan thành quan do triều đình bổ nhiệm, hai là chia ruộng bình quân.
Thang Hòa ngẩn ra, rồi nói:
- Thừa tướng Trương, nếu đã chia ruộng công bằng được, thì cắt cử một viên quan triều đình đến cai trị có gì khó?
Trương Hy Mạnh mỉm cười:
- Đúng vậy. Đây không phải chọn một trong hai, mà là có mức thấp và mức cao. Tốt nhất dĩ nhiên là phải chia ruộng công bằng.
Thang Hòa thoáng sững người, ngẩng lên nói:
- Thừa tướng Trương, thần cho rằng chỉ chia ruộng thôi e rằng chưa đủ.
- Vì sao?
- Các bộ người Miêu có hoàn cảnh khác nhau. Nhiều nơi chẳng những bị bóc lột nặng nề, đất đai lại cằn cỗi, sản vật chẳng được bao nhiêu. Dân ở đó nghèo quá!
Trương Hy Mạnh mỉm cười:
- Đúng thế. Bởi vậy, ngoài hai mục tiêu ấy, ta còn đặt ra một mục tiêu cao hơn: chia ruộng, giúp dân làm ăn khấm khá.
Mắt Thang Hòa sáng lên, nhưng rồi hắn lại trầm ngâm. Lời ấy nghe thật hay, song muốn làm được quả chẳng dễ.
Nhiều nơi núi non trùng điệp, đường sá hiểm trở. Đất đai trên núi vừa cằn cỗi, hoa màu thu được còn không đủ ăn. Muốn những vùng như thế trở nên sung túc, chẳng khác nào một bước lên trời.
- Thang Hòa, ta biết việc này khó. Nhưng vẫn có cách để cải thiện từng bước. Nói riêng chuyện chia ruộng, ta nghe người Miêu có tục gọi là ruộng con gái, phải không?
Thang Hòa gật đầu:
- Quả thật có tục ấy. Khi con gái sắp lấy chồng, nhà sẽ chia cho một thửa ruộng để trồng gai và chàm, coi như của hồi môn. Nhưng phần đông dân Miêu đều phải thuê đất cày cấy, lấy đâu ra ruộng con gái? Chỉ nhà giàu mới có thôi.
Trương Hy Mạnh nhướng mày, cười nói:
- Vậy lần này chia ruộng cho người Miêu, mỗi nhà phải được một phần ruộng con gái, không phải nộp thuế. Cứ xem đó là phần chúa công ban cho họ.
Nghe đến đây, Thang Hòa mừng rỡ khôn xiết.
Từ ngày vượt sông, quân Chu gia chia ruộng đã luôn chú trọng sự công bằng, ngay cả ruộng cấp riêng để lấy lương thực cũng không còn. Vậy mà lần này chia đất cho người Miêu, lại có thêm ruộng con gái, quả là được ưu đãi đặc biệt.
Nhưng kết quả ấy cũng do mấy vạn quân Miêu đổ máu giành lấy. Đem chút lợi ích báo đáp họ, vốn là lẽ phải.
- Thừa tướng Trương, nếu làm được như vậy, dân Miêu nhất định sẽ mang ơn. Việc chia ruộng sau này cũng dễ dàng hơn nhiều.
Trương Hy Mạnh nói:
- Chia ruộng là bước đầu, trước hết phải để mọi người có cơm no bụng. Với những người Miêu sống sâu trong núi, đường sá gập ghềnh khó đi, ta có thể khuyến khích họ xuống núi. Hồ Quảng hiện vẫn còn đất hoang, có thể chia cho họ những thửa đất tốt. Trong dân Miêu, ai có nghề riêng thì phải khuyến khích, giúp họ mở xưởng, đem sản phẩm bán ra ngoài để kiếm lời. Ngoài ra, ta còn định lập các trạm buôn bán do quan phủ mở, bán muối theo giá công bằng, thu mua sản vật địa phương. Thuế buôn bán cũng có thể giảm bớt đôi phần.
Nói đến đó, Trương Hy Mạnh hỏi Thang Hòa:
- Ngươi hiểu dụng ý của ta chứ?
Thang Hòa gật đầu thật mạnh:
- Thừa tướng Trương đã suy tính sâu xa. Tây Nam không những nghèo khó mà các thổ ty còn liên tiếp nổi loạn, ngay cả triều Nguyên cũng khốn đốn vì họ. Nếu dùng những cách ấy để xóa bỏ thế lực thổ ty, thu phục lòng dân, tránh cảnh binh đao kéo dài, thì đối với Đại Minh, đó là việc vô cùng có lợi.
- Ừm.
Trương Hy Mạnh nói tiếp:
- Chưa hết. Những nơi như Vân Nam, từ đời Đường đã xa cách Trung Nguyên, đến nay đã mấy trăm năm. Các vùng khác cũng gần như vậy. Chúng ta đang trả món nợ người xưa để lại, gây dựng phúc phần cho đời sau. Nếu kinh doanh, cai quản tốt vùng đất ấy, trừ được mối họa lớn ở Tây Nam, công lao còn hơn cả việc mở mang bờ cõi!
Thang Hòa giật mình:
- Thừa tướng Trương, thần… thần đâu có ý tranh công Bắc phạt!
Trương Hy Mạnh bật cười:
- Ngươi không tranh, chúa công còn muốn nhường công cho ngươi kia. Ban đầu chúa công định để ngươi dẫn quân tiến vào Nam Dương.
Thang Hòa vội lắc đầu:
- Không được. Mưu lược văn võ của Phùng Quốc Dụng đều hơn thần, để hắn đi mới thích hợp.
- Vậy còn cuộc Bắc phạt ở phía đông? Ngươi thấy ai thích hợp?
Trương Hy Mạnh cười, hỏi tiếp.
- Để… để Từ Đạt làm chủ soái, Thường Ngộ Xuân làm tiên phong là đủ.
- Còn ngươi? Ngươi không muốn đi sao?
Trương Hy Mạnh lại hỏi.
Thang Hòa hít sâu một hơi. Sắc mặt hắn đổi đi đổi lại, sau cùng thở dài:
- Thừa tướng Trương, thần… thần nguyện ở lại Tây Nam, đổi thổ quan thành quan triều đình, thực hiện việc chia ruộng. Thần đã hứa với quân Miêu rằng sẽ giúp họ có cuộc sống tốt đẹp, có nhà để ở, có áo để mặc, có thịt để ăn, lại còn cho con cái họ đến trường… Thần không thể nuốt lời!
Nói đến đây, Thang Hòa cúi đầu.
Một viên đại tướng mà chỉ làm những việc ấy, quả thật có phần uổng phí tài năng.
Trương Hy Mạnh cảm khái nói:
- Tướng quân Thang, thuở trước ngươi chỉ là thiên hộ, vậy mà đã trao binh quyền trong tay cho chúa công. Giờ ngươi lại nhường công lớn của cuộc Bắc phạt. Ngươi đúng là người thật thà, nhân hậu.
Ông nói tiếp:
- Chúng ta không thể để người thật thà chịu thiệt. Nói thật với ngươi, ta đưa Chu Anh đến Lĩnh Nam là để sau này tính chuyện Vân Nam và những vùng khác. Ta cũng dặn hắn giải quyết ổn thỏa việc của người Lê. Còn ngươi lo cho người Miêu, người Di. Hai người phải cai quản tốt Tây Nam!
Thang Hòa cau mày:
- Ý thừa tướng là…
- Sau khi giữ vững vùng ấy, chúng ta sẽ tiến quân xuống phía nam. Sau này Phùng Quốc Dụng và những người kia còn phải đánh về phía Tây Vực. Nhưng riêng vùng Tây Nam, đất đai mênh mông, những nơi có thể mở mang còn rộng hơn cả Tây Vực!
Trương Hy Mạnh lấy trong tay áo ra một tấm bản đồ, trải trước mặt Thang Hòa.
Từ Vân Nam đi về phía trước là một dải các tiểu quốc. Xa hơn về phía tây, lại có vô số nước nhỏ rải rác, kỳ lạ chẳng khác nào cát sông Hằng. Chỉ nhìn qua bản đồ cũng đủ thấy vùng đất rộng lớn ấy chẳng hề kém Trung Nguyên bao nhiêu.
Thang Hòa khẽ cau mày, lúc này mới hiểu ra. Chẳng trách thừa tướng Trương đưa Chu Anh đến Lĩnh Nam. Hóa ra trước mặt hắn còn cả một vùng trời rộng lớn như thế đang chờ đợi!
Thừa tướng Trương tuy không thiên vị anh em trong nhà, nhưng cũng đâu thể đẩy Chu Anh vào chỗ khó. Chỉ có vậy mới giải thích được chuyện này.
- Thừa tướng Trương, ngài muốn thần phò tá Chu Anh sao?
- Không!
Trương Hy Mạnh quả quyết đáp:
- Hắn chỉ cần xông pha nơi trận tiền. Tính tình ngươi điềm đạm, làm việc vững vàng; Chu Anh chỉ có thể xung phong phía trước. Ngươi phải đem những kinh nghiệm cai trị dân Miêu áp dụng cho các dân tộc khác, tìm ra một cách làm hữu hiệu, giúp chúng ta mở mang bờ cõi thật xa!
Nói đến đây, Trương Hy Mạnh đứng dậy đi quanh, khẽ thở dài.
- Tướng quân Thang, ta thích kể chuyện xưa, thường nhắc lại việc người đời trước đã làm. Ngay cả buổi tổng kết cuối khóa cho các tướng, ta cũng chạy đến lầu Nhạc Dương mà giảng. Chúng ta vẫn thường nói tổ tiên phù hộ, nhưng ta muốn hỏi ngươi, tổ tiên có thể phù hộ chúng ta điều gì? Vì sao chúng ta lại chăm chỉ ghi chép lịch sử, viết tên bao anh hùng vào sử sách?
Thang Hòa rùng mình:
- Thần… thần không biết.
Trương Hy Mạnh cười nói:
- Người chết như đèn tắt, làm gì còn linh hồn phù hộ? Những gì tổ tiên để lại cho hậu thế chẳng qua chỉ có hai thứ. Thứ nhất là một di sản rộng lớn. Với một nước, ấy chính là bờ cõi: đất rộng, dân đông, dân số lên đến hàng ức, lãnh thổ trải dài vạn dặm. Không một nước nào có thể hưng thịnh mãi mãi. Một khi suy yếu, những vùng đất ấy, những người dân ấy sẽ trở thành vốn liếng cho con cháu đời sau. Bờ cõi càng rộng, hy vọng càng nhiều. Dân chúng càng đông, càng có cơ hội xuất hiện những bậc anh hùng cứu nguy lúc nước nhà lâm nguy, nâng đỡ cơ đồ sắp đổ.
- Nếu nước quá nhỏ, dân quá ít, dẫu có thể hưng thịnh một thời, đến khi suy bại cũng sẽ sụp đổ nhanh chóng, không sao cứu vãn. Khiết Đan, người Kim, Tây Hạ, Đại Lý… đều như thế.
- Ngoài di sản ấy, tổ tiên còn có thể để lại cho hậu thế cách giải quyết những vấn đề gặp phải. Lịch sử chúng ta kéo dài mấy nghìn năm, đã trải qua biết bao giông bão, từng đối mặt với biết bao tình cảnh tồi tệ. Chỉ cần giở sử sách ra, chăm chú nghiên cứu, ta có thể học được từ thành bại của người xưa, tìm thấy điều gợi mở và cách tháo gỡ khó khăn, từ đó bảo vệ đất nước. Chuyện chia ruộng của chúng ta cũng vậy. Đó là kinh nghiệm đã chín muồi, truyền lại từ hai triều Hán, qua Nam Bắc triều rồi đến Tùy Đường. Nay ta kế thừa, đổi mới, mới có được chính sách như hôm nay.
- Chúng ta, con cháu đời sau, cũng đang góp thêm vào sử sách, ghi lại cách giải quyết những vấn đề của mình. Chúng ta lập phép chia ruộng, dựng lệnh mở trường; thờ cúng bậc hiền nhân, giảng giải chuyện lịch sử; tự mình làm gương, mở mang bờ cõi, thu nhận dân Miêu, đổi thổ quan thành quan triều đình… Tất cả những việc ấy, trăm năm sau đều sẽ trở thành dòng chữ trong sử sách. Nếu vài trăm năm nữa, con cháu chúng ta chẳng ra gì, quốc thế suy yếu, thiên hạ rối ren, thậm chí lại có ngoại tộc tràn vào, non sông rơi vào tay giặc, thì những gì chúng ta để lại cho họ sẽ không phải khúc bi ca Nhai Sơn, không phải cảnh quan văn quan võ tranh giành, đấu đá không thôi. Chúng ta để lại cho họ tinh thần đồng lòng, lời nói đi đôi với việc làm, vững vàng từng bước, đứng bên dân chúng, dựa vào sức mạnh lớn lao nhất của muôn dân.
- Có lẽ họ sẽ tiếp nối con đường của chúng ta, một lần nữa hô vang khẩu hiệu đuổi giặc Hồ, khôi phục Trung Hoa, rồi dũng cảm chiến đấu. Đến khi ấy, trong miếu thờ, trên đầu môi người đời, những cái tên được nhắc đến sẽ không chỉ có Nhạc Phi, Văn Thiên Tường, mà còn có chúa công, Từ Đạt, Phùng Quốc Dụng, có Trương Hy Mạnh ta, cả ngươi nữa, Thang Hòa! Họ sẽ tìm thấy điều bổ ích từ những việc chúng ta làm, kế thừa rồi đổi mới, khiến Trung Hoa lại hưng thịnh… Đó mới là món gia tài quý giá nhất chúng ta có thể để lại cho hậu thế!