Trương Hy Mạnh nhìn chằm chằm vào bản danh sách, xem đi xem lại mấy lượt. Trên mặt hắn hiện lên nụ cười mãn nguyện. Bốn trăm vạn quan tiền giấy, đối với hắn thật chẳng phải món tiền ghê gớm gì.
Nhưng Chu Anh làm được đến mức này, đã đủ khiến Trương Hy Mạnh vui mừng từ tận đáy lòng.
Hắn đưa tay, vỗ mạnh lên bờ vai chưa được nở nang của Chu Anh.
- Nhóc con, ngươi có biết đại ca đặt bao nhiêu hy vọng vào chuyến đi Lĩnh Nam lần này của ngươi không?
Chu Anh giật bắn người. Hắn định nói gì đó, nhưng lời vừa chạm đầu lưỡi đã mắc lại. Cuối cùng, hắn chỉ khẽ gật đầu, ậm ừ một tiếng. Dáng vẻ ấy chẳng khác nào đứa trẻ tội nghiệp năm xưa từng co ro bên cạnh Trương Hy Mạnh.
Thằng em nghịch ngợm ngày nào nay đã biết ngoan ngoãn rồi.
Trương Hy Mạnh cảm khái:
- Chu Anh, những điều trước đây ta nói với ngươi phần lớn thuộc về cách làm cụ thể. Bây giờ ta nói thêm vài đạo lý lớn. Ngươi thử nghĩ xem, vì sao ta không muốn phát triển nghề buôn bán và nghề thủ công ở vùng Giang Nam cùng các nơi khác?
Chu Anh vẫn không đáp. Hắn cúi đầu, lặng lẽ lắng nghe.
- Bởi nghề buôn bán, nghề thủ công vốn xung đột với việc làm ruộng. Người nông dân cần cuộc sống ổn định, tự cày cấy, tự ăn dùng, lo sao cho đủ ăn đủ mặc. Còn người buôn bán thì chạy khắp nơi tìm lợi, mượn gà đẻ trứng, dựa vào chênh lệch giá mà kiếm tiền. Nhà nông mỗi năm chỉ thu hai vụ thuế vào mùa hạ và mùa thu. Nghề buôn bán thì ngày nào cũng phải thu thuế, phải có người quản lý, phải đấu trí đấu sức với con buôn mới gom được tiền về. Hơn nữa, nghề thủ công và buôn bán thường lấy nông nghiệp làm nguồn nguyên liệu. Một khi hai nghề ấy phát triển mạnh, chúng sẽ giành mất nhân lực của ruộng đồng, mà còn nhắm đúng vào lớp lao động tốt nhất, từ mười lăm, mười sáu tuổi trở lên, dưới ba mươi tuổi.
- Tơ tằm, bông vải, đồi chè, mỏ quặng… Nếu thật sự mở toang cửa cho chúng phát triển, tiền bạc quả nhiên sẽ kiếm được. Nhưng lương thực thiếu hụt thì tính sao? Một hai chục triệu người kia sẽ sống thế nào? Trong thời buổi này, có tiền là mua được lương thực ư? Dù mua được, làm sao bảo đảm lương thực có thể phân phát đến nơi đến chốn? Nếu vùng Giang Nam không trồng lúa nước, lại đem đất trồng dâu, làm ra thật nhiều tơ lụa để bồi đắp quốc khố, kết cục sẽ ra sao? Chỉ e quốc khố còn chưa đầy, khắp nơi đã ngập dân phiêu dạt, dân chúng nổi dậy rồi!
- Vì vậy, ở những nơi dân cư đông đúc, tuyệt đối không thể ra sức cổ vũ việc buôn bán và nghề thủ công. Thậm chí còn phải kìm hãm hai nghề ấy, như vậy mới giữ được thiên hạ yên ổn. Nhà nho xưa nay chủ trương coi trọng nông nghiệp, hạn chế thương nghiệp, cũng chẳng phải hoàn toàn vô lý. Nói trắng ra, đó là cách làm vững chắc nhất mà họ rút ra từ việc nhìn thẳng vào thực tế!
Chu Anh biến sắc, không nhịn được ngẩng đầu lên, ngơ ngác nhìn Trương Hy Mạnh.
Đại ca tự mình lập thuyết, giải thích lịch sử, định lại đạo lý trị đời… Vì sao hắn lại thừa nhận lời nhà nho?
Chuyện ấy thật chẳng sao hiểu nổi!
- Chu Anh, cách làm chắc chắn nhất chưa chắc đã là chủ ý hay nhất. Từ thời Tần, thời Hán đến nay, thiên hạ đã trải qua bao lần thịnh suy xoay vần? Đám nho sĩ hết lần này đến lần khác vấp ngã, vậy mà vẫn không chịu tìm con đường mới. Đó chính là lý do ta khinh họ!
- Con đường ấy không dùng được ở Trung Nguyên, chẳng lẽ những nơi khác cũng không dùng được sao? Phép chia ruộng đều chỉ đủ giúp dân chúng có cơm ăn. Muốn nước giàu, quân mạnh, còn thiếu rất nhiều. Hơn nữa, một khi thiên hạ thái bình, dân số sinh sôi, chẳng cần đến vài chục năm, chỉ qua hai ba thế hệ, đất đai sẽ bị chiếm sạch. Số lương thực làm ra khi ấy e rằng ngay cả chuyện ăn no cũng không lo nổi. Lúc ta thi hành phép chia ruộng, đâu phải chưa từng có người nhắc đến những điều này. Ta cũng chẳng phải không hiểu. Nhưng biết làm sao được? Chuyện của vài chục năm sau, dù sao vẫn còn thời gian giải quyết. Nếu không chia ruộng, ngay cả ngày hôm nay cũng không vượt qua nổi.
- Còn nữa, Chu Anh, ngươi đã từng nghĩ chưa? Vì sao phải mở mang việc học, phải đưa trẻ nhỏ đến trường?
Chu Anh ngạc nhiên:
- Vì đọc sách thì hiểu lẽ phải ư?
- Đúng, nhưng cũng có thể nhìn từ một góc khác. Cho trẻ đi học cần phải bỏ ra chi phí. Rốt cuộc nên sinh thật nhiều con, để chúng chen chúc bới đất kiếm ăn, hay sinh ít con hơn rồi dốc sức nuôi dạy chúng thành người? Chuyện ấy có thể bàn bạc, có thể lựa chọn. Hiệu quả trước mắt của việc mở trường đương nhiên là đào tạo nhân tài, nhưng nó cũng giúp giảm bớt áp lực giữa dân số và đất đai. Chỉ vậy vẫn chưa đủ, chúng ta phải tìm ra một con đường tốt hơn.
Chu Anh há hốc miệng. Hắn càng lúc càng cảm thấy suy tính của đại ca sâu xa, tấm lòng lại càng dụng công.
- Con đường ấy chính là Lĩnh Nam sao?
- Gần như vậy! Dù nghề buôn bán và nghề thủ công có thể gây ra không ít hậu họa, nhưng có một điều chẳng ai né tránh được: chúng thật sự kiếm ra tiền! Dù là đám quan lại sĩ phu bảo thủ nhất, họ cũng hiểu đạo lý làm giàu nhờ buôn bán và nghề thủ công. Chúng ta muốn làm giàu cho đất nước, làm mạnh binh lực, chắc chắn không thể thiếu hai nghề ấy.
Trương Hy Mạnh cười hề hề:
- Đã muốn mượn cái lợi của buôn bán và nghề thủ công, lại phải tránh những chấn động chúng gây ra, ngươi nói xem nên làm thế nào?
Chu Anh ngẩn người nhìn hắn. Một hồi lâu sau, hắn nắm chặt tay.
- Ta hiểu rồi. Cho nên phải dồn tâm sức vào Lĩnh Nam.
- Đúng! Lĩnh Nam hiện nay đất rộng người thưa. Lại thêm thương nhân từ ngoài biển tụ tập ở Quảng Châu, điều kiện phát triển buôn bán và nghề thủ công tốt hơn nhiều nơi khác. Hơn nữa, nơi đó xa triều đình, uy thế của quan chức không nặng nề như những chỗ khác. Ngươi cứ đến Sơn Đông mà xem. Dù chỉ làm một viên thư lại bình thường trong nha môn, cũng oai phong hơn kẻ có mười vạn quan quấn quanh người.
Trương Hy Mạnh cười nói:
- Trong mấy khoa thi vừa rồi, ngoài nhân tài trong vùng cai quản của chúng ta, người từ nơi khác đến đông nhất chính là người Sơn Đông. Vì vậy, câu chuyện trăm vạn lượng bạc ta kể với ngươi còn có một điều kiện tiên quyết: người người đều phải ham làm giàu, người người đều phải coi trọng kẻ giàu. Những điều ấy phải làm được thì mọi chuyện mới thuận lợi. Ngươi hiểu chưa?
- Hiểu rồi!
Chu Anh đáp rất nghiêm túc:
- Đại ca, bây giờ ta đã hiểu hết. Ta chưa từng nghĩ mình lại gánh trên vai sứ mệnh lớn đến vậy. Nhưng đại ca cứ yên tâm, nếu việc này đã rơi vào tay ta, ta tuyệt đối không lùi bước. Ta sẽ dốc hết sức làm cho thật tốt!
Chu Anh nghiêm túc khác thường. Trương Hy Mạnh hài lòng gật đầu. Có lẽ đó chính là lý do hắn luôn thương đứa em này.
Trương Hy Mạnh đẩy bản danh sách trở lại cho Chu Anh, cười nói:
- Bốn trăm vạn quan nghe thì nhiều, nhưng đến lúc thật sự dùng vào việc, tiền sẽ thiếu trước hụt sau, chẳng đáng là bao. Ngươi còn phải học cách mượn sức của thương nhân Lĩnh Nam, thậm chí cả thương nhân từ ngoài biển. Xây xưởng, lập lò, dựng nhà buôn, tổ chức đội thuyền, mở đường giao thương với bên ngoài… Cần đất thì cứ nhắm vào những vùng xung quanh, chuyên tìm kẻ thân mỏng ruột dày, dễ bắt nạt mà ra tay. Thiếu người thì cũng lấy từ bọn họ. Ngươi hiểu ý ta chứ?
- Hiểu!
Chu Anh đáp rất dứt khoát:
- Đại ca, thật ra có một chuyện ta vẫn không dám nói. Nếu đại ca phái người khác đi, nhất là những kẻ tự cho rằng mình đầy bụng học vấn, trong số họ chẳng có bao nhiêu người thật sự biết làm việc. Nhưng rơi vào tay ta thì khác. Có bao nhiêu kẻ vì tiền mà dám bất chấp tất cả! Không giấu gì đại ca, hiện giờ đã có người lên đường thăm dò tình hình rồi. Nghe đại ca nói vậy, gan ta càng lớn hơn. Có phải những nơi xung quanh, ta cũng có thể ra tay không? Không cần khách sáo chứ?
Thằng nhóc ấy hớn hở ra mặt, cứ như đã nóng lòng không chờ nổi. Trương Hy Mạnh nhìn thấu rồi. Trong bụng tên nhóc này chẳng biết đang giấu bao nhiêu trò xấu nữa!
- Chu Anh, ta cũng phải nhắc ngươi một câu. Chuyện khác có thể tùy ý xoay xở, nhưng đối với người Lê ở Hải Nam, ngươi phải cẩn thận vỗ về. Dù thế nào cũng đừng gây ra rối loạn! Nếu không, ngay cả cha nuôi của ngươi chưa chắc đã cứu nổi ngươi!
Chu Anh sững ra. Đại ca nói chuyện này xem chừng không phải dọa suông.
Hắn nghĩ ngợi một hồi rồi bật cười:
- Đại ca, ta đi tìm tiền, chứ đâu phải đi tìm chết. Nếu ta ngu đến mức gây chuyện khắp nơi, đắc tội với tất cả mọi người, vậy chẳng bằng tự treo cổ trên cửa ải Mai Lĩnh cho xong! Đại ca cứ yên tâm, ta hiểu rồi. Đến Lĩnh Nam, trước hết phải phân định ai là bạn, ai là thù, ai có thể lôi kéo hợp tác, ai nhất định phải diệt trừ giải quyết. Dù ta có nhìn chưa rõ, chẳng phải vẫn còn Cung Bá Toại và những người kia sao? Ba anh thợ da hợp lại còn hơn một Gia Cát Lượng, ta sẽ chịu nghe lời khuyên. Hơn nữa, ta còn định kỳ viết thư cho đại ca. Gặp chuyện gì, ta sẽ xin đại ca chỉ bảo. Đại ca cứ yên tâm, ta không còn là trẻ con nữa. Việc này nhất định ta sẽ làm được!
Trương Hy Mạnh gật đầu, nhưng vẫn không nhịn được dặn dò:
- Ta chỉ có thể giúp ngươi vạch ra đại thể. Còn bây giờ ngươi nói nghe rất hay, đến nơi rồi chưa chắc mọi chuyện sẽ diễn ra như lời ngươi nói. Tóm lại, ngươi phải nhớ mình đang làm một việc chưa từng có tiền lệ. Phải nhìn xa, nhưng cũng phải đủ khiêm nhường. Hạ thấp mình xuống một chút, suy nghĩ mọi chuyện chu toàn thêm một chút.
Đường đường là Trương tướng công, vậy mà hắn chẳng hề chán miệng. Hắn cứ như một bà mẹ già, lặp đi lặp lại từng lời dặn, đem đủ mọi đạo lý bẻ ra, nghiền nhỏ, rồi giảng đi giảng lại cho Chu Anh nghe.
Đáng quý là Chu Anh không hề mất kiên nhẫn. Hắn chăm chú lắng nghe, chẳng dám bỏ sót dù chỉ nửa câu.
Mãi đến cuối cùng, Chu Anh mới lên tiếng:
- Đại ca, ta sắp đi rồi. Theo lẽ thường, chuyện của đại ca chẳng cần ta phải bận tâm. Nhưng ta thấy đại ca mãi chưa cưới vợ, cứ một thân một mình, trước đây lại còn bị bệnh. Ta thật lo chẳng có ai chăm sóc đại ca. Đại ca hứa với tiểu đệ đi, hãy cưới một cô nương tốt. Đợi ta trở về, ta còn được bế cháu trai lớn!
Hiếm khi nào gương mặt già nua của Trương Hy Mạnh lại ửng đỏ. Nhưng rốt cuộc hắn không bác bỏ, chỉ khẽ gật đầu.
- Ta sẽ suy nghĩ.
Thấy đại ca đã nghe lọt tai, Chu Anh mừng rỡ. Hắn cười hì hì:
- Đại ca, mấy năm trước ta lén lĩnh mất bao nhiêu bổng lộc của huynh, đều tại tiểu đệ chưa hiểu chuyện. Nay đại ca sắp thành thân, không thể trong tay chẳng có đồng nào. Ta đã chuẩn bị cho đại ca một ít. Đây không phải trả nợ đâu! Huynh đệ chúng ta mà nhắc chuyện ấy thì khách sáo quá. Cứ xem như ta góp trước tiền mừng, chỉ là chút lòng thành thôi.
Trương Hy Mạnh khẽ gật đầu, cũng chẳng để tâm lắm. Chu Anh đưa cho hắn một phong thư, hắn liền bảo Chu Anh đặt lên bàn.
- Những điều ta nói với ngươi còn phải sắp xếp lại, viết thành tờ tâu dâng cho cha nuôi ngươi. Ngươi cũng chuẩn bị sơ qua đi, đừng đến lúc đó cuống cuồng tay chân.
Chu Anh vâng lời rồi quay người rời đi.
Ở một nơi khác, kỳ thi của khoa chuyên về hình luật và việc công cũng vừa kết thúc.
Phải nói rằng khoa thi này quả thật đào ra không ít kẻ tài giỏi kiểu lạ đời.
Con trai Lý Thiện Trường thì khỏi cần nhắc. Hắn vừa đủ điểm đỗ, xếp thứ áp chót, thành tích còn thảm hơn cả Giang Kha năm xưa.
Nhưng hắn cũng chẳng cần bận tâm, bởi người đứng cuối bảng còn nổi tiếng hơn nhiều. Đó chính là Phương Quan, con trai của Việt vương Phương Quốc Trân!
Biết con trai mình thi đỗ, Phương Quốc Trân mừng đến mức mở tiệc lớn.
Đã vậy còn là tiệc ai đi ngang cũng được ăn. Bất kể quan lớn quyền quý hay dân chúng trong thành, cứ bước qua là vào dùng tiệc. Cốt sao cho thật náo nhiệt!
- Nhà họ Phương ta cuối cùng cũng có người văn võ song toàn rồi!
Đáng nói là một trai một gái của Phùng Quốc Dụng cũng cùng nhau vượt qua kỳ thi, gia nhập đội ngũ của Chu Anh, theo hắn xuôi xuống phương nam.
Trước đó, nhóm người thi đỗ khoa chuyên về buôn bán và nghề thủ công cũng rút ra một số người, trong đó có cả Giang Kha, tất cả đều đi theo Chu Anh xuống phía nam.
Đây là một đội ngũ tập hợp tinh hoa của cả Đại Minh. Người giỏi buôn bán, người thạo việc công, nhân tài đủ cả. Bên cạnh đó còn có cả một đám kẻ tài giỏi kiểu chẳng giống ai, cùng con cháu của các quan văn võ trọng yếu.
Tất cả đều tụ về bên Chu Anh. Lúc này, mọi người đã hiểu cả rồi.
Trong thành Ứng Thiên, cứ hỏi thăm khắp phố xem ai mới là người có thế lực nhất!
Tây Bình hầu chúng ta mới là kẻ đứng đầu đám con em ăn chơi, cũng là bậc nhất trong đám hiền tài!
Một đoàn người đông đảo rời khỏi Ứng Thiên trong cảnh ngựa xe rầm rộ. Trương Hy Mạnh không đến tiễn. Là vì hắn không quan tâm sao? Cũng chẳng phải. Những lời cần nói đã nói hết, cứ phí thêm nước bọt cũng chẳng còn ý nghĩa gì.
Đàn ông với nhau, rốt cuộc vẫn nên dứt khoát một chút.
Miệng nói là vậy, nhưng trong lòng Trương Hy Mạnh vẫn thấy trống trải. Hắn viết xong bản kiến nghị gửi Chu Nguyên Chương về việc phát triển buôn bán và nghề thủ công, đang định nghỉ ngơi một lát thì chợt nhìn thấy phong thư Chu Anh để lại.
- Thằng nhóc này lén lĩnh của mình bao nhiêu bổng lộc như thế, rốt cuộc có thể trả lại được mấy đồng?
Trương Hy Mạnh tiện tay xé phong thư. Một tờ biên nhận từ bên trong rơi xuống. Hắn cúi người nhặt lên, đưa mắt nhìn qua, lập tức phải dụi mắt mấy lần.
- Không ngờ lại là… ba mươi vạn quan!
Bàn tay Trương Hy Mạnh bất giác run lên.