Không giết Phương Khắc Cần, thanh đao treo lơ lửng trên đầu của lão Chu cuối cùng cũng được hạ xuống.
Nhưng nhìn sang bá quan, ai nấy đều kinh hồn táng đởm. Chỉ trong quãng thời gian vừa qua, đã có mấy chục quan viên bị giết. Tính cả người nhà thân thích, số người bị liên lụy chắc chắn lên tới ba, năm trăm.
Mà đấy mới chỉ là những kẻ ở kinh thành. Dưới các địa phương còn bao nhiêu người cấu kết tham ô, cũng phải tra cho ra… Tính sơ sơ, chỉ cần vung một đao là mấy trăm quan viên sẽ đầu lìa khỏi cổ.
Chu Nguyên Chương vừa lên ngôi, lấy niên hiệu Hồng Vũ. Cái tên ấy quả thật không thể thích hợp hơn, cũng xứng đáng với thực tế trước mắt.
Bá quan có mặt đều cúi gằm đầu, lòng dạ rối bời, sợ đến run người, chẳng ai dám ngẩng lên.
Chu Nguyên Chương hít sâu một hơi, ngửa mặt thở dài bất lực rồi nói:
- Trẫm chẳng muốn giết người, nhưng sổ sách vừa rồi trẫm đã tính với Lý tướng rồi. Cơ nghiệp của trẫm chưa vững đến mức chịu nổi lũ sâu mọt đông đảo như vậy. Vẫn là câu ấy, phép nước không nể tình. Kẻ nào phạm luật, trẫm tuyệt chẳng dung tha. Các ngươi cũng đừng vội về, cứ ở lại trong sân này, nhìn cho kỹ đống vàng bạc dưới đất, rồi nghĩ xem từ nay phải làm quan thế nào!
Lão Chu nói xong liền đứng dậy, trở về hoàng cung. Trước lúc đi, hắn chợt dừng chân, dặn:
- Trương tiên sinh, Lý tiên sinh, hai người theo trẫm.
Trương Hy Mạnh không nói lời nào, lập tức theo sau. Hắn còn liếc Giang Nam một cái, ý bảo nàng đừng ở lại đây nghe người ta dè bỉu nữa, cứ đi cùng hắn.
Tâm trạng Lý Thiện Trường thì phức tạp hơn nhiều.
Đại Minh tuy luôn miệng nói mình không giống triều Nguyên, nhưng rốt cuộc cũng là người bước ra từ triều Nguyên. Chẳng lẽ chỉ cần chém đứt một nhát là có thể thay cả đầu óc hay sao?
Lý Thiện Trường ngồi trên ngôi tể tướng, khó tránh khỏi đem mình so với những người tiền nhiệm dưới triều Nguyên, cân đo tài cán hơn thua.
Triều Nguyên là một triều đại điển hình để quyền thế rơi vào tay bề tôi. Gian thần nối nhau xuất hiện, quyền tể tướng này đến quyền tể tướng khác, ai nấy đều như Đổng Trác, người nào người nấy chẳng kém Tào Tháo.
Thiên tử bị tể tướng nắm quyền, chuyện ấy xảy ra nhan nhản.
Lão Chu nói triều Nguyên mất thiên hạ vì quá “khoan nhân”, chính là nói đến chuyện đó, chứ không phải bảo vua tôi nhà Nguyên nhân từ, hiền lành.
Lý Thiện Trường đương nhiên chẳng dám sánh vai với những bậc tiền bối dưới triều Nguyên. Nhưng hắn vẫn luôn muốn giở vài trò nhỏ để giữ thế lực cho mình. Đó cũng là lý do lão Lý hết lần này đến lần khác tự rước họa.
Nhưng đến hôm nay, lòng hắn đã nguội lạnh quá nửa.
Chu Nguyên Chương thẳng tay xử tử cả mấy trăm quan lại cùng người nhà. Hắn, đường đường là tể tướng, ngoài vỗ tay khen bệ hạ giết rất hay ra thì chẳng làm được gì khác.
Đã không nói được lời nào có trọng lượng, ai còn nể hắn?
Từ nay về sau, chiếc ghế tể tướng sẽ mất giá đi nhiều. Nói cho cùng, Lý Thiện Trường cũng chỉ còn là một viên quan bình thường dưới quyền Chu Nguyên Chương, chẳng có gì đặc biệt.
Hơn nữa, những quan lại bị xử tử gần như đều là thuộc hạ của hắn. Nếu bị xét tội dùng người không đúng, hắn cũng khó lòng thoát nạn.
Tính ra, hôm nay lão Lý tuy không bị phạt, cũng không bị liên lụy, nhưng vẫn là kẻ thua thiệt nặng nề.
Bởi thế, khi vào cung, Lý Thiện Trường cứ cúi gằm đầu, im lặng, kính cẩn khiêm nhường, chẳng dám nói thừa một lời.
Chu Nguyên Chương ngồi xuống, nhìn hai vị trọng thần dưới trướng rồi lạnh lùng nói:
- Trẫm nói thật, nếu được chọn, trẫm cũng chẳng muốn giết người. Việc cấp bách trước mắt là các khanh bàn xem phải thu xếp cái mớ hỗn độn ở bộ Hộ thế nào!
Lòng Lý Thiện Trường càng nặng trĩu, đầu óc rối bời, nhất thời chẳng nghĩ ra được cách nào. Hắn đành hỏi:
- Trương tướng, ngài thấy việc này nên giải quyết ra sao?
Trương Hy Mạnh đáp:
- Chúa công, theo thần, từ nay việc mua sắm nên giao cho thương nhân phụ trách.
- Thương nhân ư? Họ phụ trách thế nào?
Trương Hy Mạnh nói:
- Trung thư tỉnh hoặc bộ Hộ đưa ra số lượng cần mua, rồi làm theo lối mua bán đấu thầu thời nhà Tống. Ai bảo đảm hàng tốt, đủ số, giá cả hợp lý thì được nhận việc. Nếu giao hàng thuận lợi, mọi sự đều ổn thỏa. Còn làm không xong thì cứ theo khế ước mà truy cứu trách nhiệm.
Chu Nguyên Chương cau mày:
- Cách ấy có làm được không?
Trương Hy Mạnh không trả lời, chỉ ngoảnh lại nhìn Giang Nam.
Giang Nam dường như nhận ra ánh mắt ấy, vội cúi mình thưa:
- Bệ hạ, mấy năm trước nhà thần từng nhận việc đóng bàn ghế cho trường học. Chỉ cần đặt rõ tiêu chuẩn, rồi đấu giá công bằng, nghiệm thu nghiêm ngặt, chừng bảy phần mười công việc có thể làm theo cách này.
Lão Chu hỏi:
- Nghe cũng được. Vậy vì sao ba phần còn lại lại không thể?
- Bẩm bệ hạ, ba phần ấy liên quan đến muối, sắt, binh khí, lương quân cùng những thứ như keo sơn, không phải thương nhân bình thường có thể đảm đương. Còn cột gỗ nam mộc ở điện Phụng Thiên quá lớn, thương nhân thường không thể đốn hạ rồi vận chuyển. Việc ấy buộc triều đình phải đứng ra, không kể chi phí mới làm nổi.
Nghe đến đây, lão Chu gật đầu, rồi hỏi:
- Vậy ngươi thấy những tệ nạn lần này bắt nguồn từ đâu? Nếu dùng cách ấy thì có tránh được không?
- E là không. Giang Nam thành thật thưa: - Lần này, việc xây dựng Ứng Thiên và hoàng cung đều do bộ Công đảm nhiệm, còn việc mua sắm lại thuộc bộ Hộ. Nếu thương nhân làm ăn với bộ Công, bộ Hộ thì dù thế nào, người chịu thiệt vẫn là họ. Thật ra…
Nói đến đó, Giang Nam ngừng lại. Những lời tiếp theo không phải điều nàng có thể nói.
Trương Hy Mạnh mỉm cười:
- Chúa công, ý của Giang Đề cử là người quản việc và người trực tiếp làm việc nên tách riêng. Bộ Công chỉ cần đặt tiêu chuẩn, đưa ra phương án, rồi giao thương nhân thực hiện. Thương nhân tự mua nguyên liệu từ những thương nhân khác, bộ Hộ chỉ việc giám sát các khoản chi.
Sắc mặt lão Chu trở nên nặng nề. Nói thật, hắn cũng đã nhận ra vấn đề. Lần này, để lấp những chỗ thiếu hụt, bộ Hộ dùng đến đủ mọi cách khó tin.
Nói cho cùng, thuế ruộng, thuế buôn bán, mua sắm, chi tiêu, quyết toán… hễ việc gì dính đến tiền đều do họ quản. Tiền vào, tiền ra cũng do họ định đoạt. Nếu như vậy mà không xảy ra chuyện mới là lạ!
Nhất là không thể xem quan lại nào cũng như thánh nhân.
Chu Nguyên Chương đã thấp thoáng hiểu ra, nhất định phải chia tách lục bộ.
May là trước đó đã lập ra bộ Thuế vụ, khiến lão Chu có sự chuẩn bị trong đầu. Giờ lập thêm vài bộ nữa, xem ra cũng chẳng phải chuyện khó.
- Trương tiên sinh, khanh nói cặn kẽ xem nên làm thế nào.
Trương Hy Mạnh cúi mình thưa:
- Chúa công, trước hết nói về bộ Hộ. Thuế ruộng và thuế buôn bán khác nhau rất xa, bởi vậy cần tách riêng một bộ Thuế vụ chuyên quản thuế thương mại. Bộ Hộ vẫn quản thuế ruộng đất. Hai việc ấy có lẽ chưa cần chia tiếp, nhưng bộ Hộ còn nắm một quyền nữa, đó là chi tiền. Tiền thu vào và tiền tiêu ra mà giao chung một nơi thì không ổn.
Chu Nguyên Chương trầm giọng hỏi:
- Ý khanh là bộ Hộ còn phải tách thêm một nha môn nữa?
Đến lúc này, Lý Thiện Trường dường như đã hoàn hồn.
Dù vừa rồi bị đả kích nặng nề, lúc này hắn lại thấy mình có dịp trổ tài.
- Bệ hạ, thần cho rằng lời Trương tướng rất có lý. Thần đang nghĩ, liệu có thể gộp thuế vụ, hộ tịch, tiền giấy, thuế quan và thuế muối vào một nơi để cùng xử lý, như vậy cũng ngăn được tệ nạn hay không.
Giọng Lý Thiện Trường rất thấp. Nói xong, hắn dò xét sắc mặt mọi người, thấy lão Chu và cả Trương Hy Mạnh đều đang suy nghĩ.
Trương Hy Mạnh lên tiếng:
- Chúa công, đề nghị của Lý tướng rất hay. Thuế quan, thuế muối và các khoản thu từ việc mua bán khác, chi bằng chuyển hết sang bộ Thuế vụ. Bộ Hộ chỉ quản đất đai, thuế ruộng và hộ tịch. Tốt nhất nên lập thêm một bộ Ngân sách, đặt ty Bảo Sao và cục Độ Chi dưới quyền bộ ấy. Như vậy, nông nghiệp và buôn bán, thu vào và chi ra đều được phân định rõ ràng. Bộ Hộ sẽ thành ba bộ, quyền hạn chia riêng, trách nhiệm rõ ràng, quả thật có lợi cho việc thi hành chính sự và ngăn ngừa tham ô.
Chu Nguyên Chương im lặng nghe, chợt hỏi:
- Tiên sinh, theo lời khanh, lại phải có thêm rất nhiều chức quan. Quan lại tăng lên, tiền bổng lộc cũng thành một khoản không nhỏ!
Trương Hy Mạnh hiểu ngay ý hắn, đang định giải thích thì Lý Thiện Trường đã nói trước:
- Bệ hạ, thật ra cách đây không lâu, bổng lộc của bá quan đã được điều chỉnh. Thần tính kỹ rồi, khoản chi bổng lộc của ta ít hơn triều Tống rất nhiều. Nếu quả thật có thể ngăn nạn tham ô, lại giúp bộ Thuế vụ thu thêm được tiền, thần cho rằng vẫn đáng làm. Không thể vì sợ nghẹn mà bỏ ăn.
Lý Thiện Trường lại dứt khoát đứng về phía Trương Hy Mạnh, khiến người ta không khỏi bất ngờ.
Lão Chu trầm ngâm giây lát rồi cười:
- Vậy xem ra nhất định phải làm như thế?
Trương Hy Mạnh ngừng một chút rồi thưa:
- Chúa công, muốn ngăn tham ô thì phải phân công rõ ràng, tăng cường giám sát. Nhưng làm vậy khó tránh khỏi phải tăng thêm người. Cứ thêm tới thêm lui, chẳng khác nào nước nhiều thì thêm bột, bột nhiều lại thêm nước, rốt cuộc thành một nồi hồ lẫn lộn. Khoản thu được nhiều hơn chi phí, hay chi phí lại vượt quá khoản thu, nhất thời thần cũng chưa nói rõ được.
Trương Hy Mạnh nói tiếp:
- Theo thần, chi bằng tìm một nơi làm thử trước. Nếu thành công thì mở rộng ra, còn không được thì lại nghĩ cách khác.
Chu Nguyên Chương ngẫm nghĩ, chợt cười hỏi:
- Trương tiên sinh, nơi khanh nói đến, chẳng lẽ là Lĩnh Nam?
Trương Hy Mạnh cười đáp:
- Chúa công sáng suốt, đoán trúng ngay.
Lão Chu cười khà khà:
- Tâm tư của khanh, trẫm còn lạ gì. Đứa trẻ Chu Anh ấy quả thật không tệ. Chỉ là nó gánh nổi việc này không?
Trương Hy Mạnh nghiêm giọng đáp:
- Vẫn là câu ấy, cứ thử đã. Nó làm được thì tốt, không được thì đánh đòn!
Lão Chu thoáng sửng sốt, rồi bật cười lớn:
- Được, cứ quyết vậy đi! Để con trai trẫm đi, vừa hay!
Vua tôi nhanh chóng định xong chuyện. Lý Thiện Trường đứng bên cạnh thầm thở dài, nghĩ bụng, cũng chỉ có Chu Anh thôi. Đổi người khác đến Lĩnh Nam, làm không xong là rơi đầu như chơi.
Bận rộn cả ngày, Trương Hy Mạnh và Lý Thiện Trường cáo biệt Chu Nguyên Chương rồi rời cung.
Sang hôm sau, Lý Thiện Trường lại đến tìm Trương Hy Mạnh, mời hắn tới phòng làm việc của mình. Vừa gặp, Lý Thiện Trường đã nói thẳng:
- Trương tướng, đêm qua tôi nghĩ mãi. Chu Anh đến Lĩnh Nam, gánh nặng trên vai quá lớn. Tôi đang tính, lần này xử lý bọn quan tham, khám xét bộ Hộ, có thể thu được một trăm vạn lượng trở lên, lại còn bao nhiêu lương thực. Hay là giao hết cho Chu Anh, để nó có khởi đầu thuận lợi?
Tất cả những việc ấy Lý Thiện Trường làm đều vì Chu Anh, chẳng hề có ý thiên vị con trai mình.
Nghe xong, Trương Hy Mạnh không nhịn được lắc đầu:
- Lý huynh, nếu huynh làm vậy thì chúa công lấy đâu ra tiền đánh trận?
Lý Thiện Trường sững người:
- Việc này… Bệ hạ vừa đăng cơ, lễ đăng cơ tốn kém không ít, lại còn phải xuất binh, quả thật tiền bạc eo hẹp. Nhưng, nhưng chuyện này khó mà vẹn cả đôi đường!
Trương Hy Mạnh chợt cười:
- Lý huynh, thật ra tôi đã nghĩ rồi. Chuyến đi này của Chu Anh, thứ nó cần dường như không phải tiền.
- Không cần tiền? Vậy cần gì?
- Chỉ cần khiến người ta tưởng nó có nhiều tiền là đủ!
Lý Thiện Trường ngẩn ra hồi lâu, thật sự không hiểu nổi. Hắn nghĩ bụng: Trương Hy Mạnh, huynh đang nói gì vậy? Chẳng lẽ đến cả huynh đệ của mình mà huynh cũng muốn gài bẫy?