Trương Hy Mạnh đang lo liệu lễ đăng cơ, bận đến sứt đầu mẻ trán, mệt rã rời. Dẫu dưới tay có đông người phụ giúp, bao việc vẫn phải chờ hắn quyết định, sắp xếp.
Lễ lớn sắp tới nơi, hắn còn phải diễn tập đi diễn tập lại, chỉnh sửa hết lần này đến lần khác, chỉ sợ xảy ra sơ suất.
Chưa kể còn có đại lễ của lão Chu, cung điện, đường ngự giá để duyệt binh, sân khấu biểu diễn, đền thờ các tướng sĩ đã hy sinh, thái miếu thờ tổ tiên… Bao công trình ấy đều phải qua tay Trương Hy Mạnh nghiệm thu. Hắn bận tối mắt tối mũi, chân chẳng lúc nào chạm đất, quay cuồng như con vụ.
Tống Liêm hạ giọng hỏi:
- Tể tướng, nhà họ Khổng ở Khúc Phụ, còn nhà họ Trương ở Tế Nam, cả hai đều xin vào yết kiến. Tể tướng định thu xếp thế nào?
Hai nhà này đến thật đúng lúc. Một bên là dòng dõi Diễn Thánh Công, vốn luôn tự nhận là bề tôi trung thành của Đại Nguyên. Thuở trước, khi Mao Quý bắc phạt, hoàng đế nhà Nguyên ở Đại Đô sợ đến mức suýt phải dời đô. Khi ấy, Khổng Khắc Kiên, Diễn Thánh Công đời đó, đã đứng ra lớn tiếng kêu gọi:
- Thiên tử phải cùng xã tắc, tông miếu còn mất, sao có thể bỏ chạy?
Đại Đô giữ được, vị này quả cũng góp công.
Nhưng rồi Mao Quý chiếm giữ Sơn Đông ngày một lâu, Chu Nguyên Chương lại đại thắng ở Hồ Khẩu, sắp xưng đế tại Ứng Thiên, nêu cao khẩu hiệu đuổi giặc Hồ, khôi phục Trung Hoa.
Vị Diễn Thánh Công kia ngồi không yên, đành sai con trai là Khổng Hy Học tới trước. Còn Khổng Khắc Kiên vẫn giữ chút thể diện ít ỏi của dòng Diễn Thánh Công, không đích thân đến. Dĩ nhiên, cũng chẳng loại trừ khả năng ông ta chưa chắc Chu Nguyên Chương có thể làm chủ thiên hạ hay không, nên mới để con trai dò đường trước, chừa cho mình một lối lui.
Đúng là hạng cỏ đầu tường lâu năm, chuyện ngả nghiêng theo gió đã thành thạo hết sức.
Trương Hy Mạnh nhướng mắt, cười lạnh:
- Nếu dòng Diễn Thánh Công nhà hắn dám cùng triều đình nhà Nguyên sống chết có nhau, ta còn kính họ ba phần. Giờ chạy đến đây thì là có ý gì? Định đổi sang thờ chủ khác à?
Tống Liêm nhăn mặt cười gượng:
- Tể tướng, người nhà họ Khổng quả thực chẳng ra sao. Nhưng dòng Diễn Thánh Công dầu gì cũng đại diện cho Nho gia, được đức Khổng phu tử che chở suốt nghìn năm. Các đời thiên tử đều đối đãi trọng hậu với nhà họ Khổng. Theo tôi, có lẽ nên cân nhắc đôi chút.
Trương Hy Mạnh sững ra, rồi hỏi ngược:
- Tống học sĩ, ông nói xem, chúng ta có cần kính trọng Khổng phu tử không?
Tống Liêm ngẩn người. Chẳng lẽ không cần sao?
Có lẽ là vậy. Theo cách phân định của Trương Hy Mạnh, học thuyết Nho gia vốn phục vụ thời đại thiên tử cùng sĩ đại phu chung tay cai trị thiên hạ. Nay thời đại ấy đã kết thúc, nhà họ Khổng như hóa thạch sống, cũng đến lúc phải giải quyết.
Nhưng đó chỉ là chủ trương của riêng Trương Hy Mạnh. Dẫu trong quân Chu gia ngày càng có nhiều người tán thành, thiên hạ rộng lớn, người theo Tống Nho vẫn đông như nêm. Nhà họ Khổng còn ảnh hưởng sâu rộng, nếu vội vàng xử trí, e sẽ để lại hậu họa khôn lường…
- Tể tướng, tôi nghĩ vào dịp vui mừng thế này, vẫn nên đối đãi với nhà họ Khổng đôi chút. Nếu họ quả thật không biết điều, thì cũng là tự chuốc lấy họa.
Nghe Tống Liêm nói vậy, Trương Hy Mạnh không lấy làm lạ. Tư tưởng của ông ta dẫu đã đổi thay, nhưng nền nếp ăn sâu suốt mấy chục năm đã khắc vào xương tủy, đâu thể dễ dàng gột sạch?
Chỉ là lời Tống Liêm vô tình đánh đồng hai việc. Trương Hy Mạnh nói kính trọng Khổng Tử, còn ông ta lại nói kính trọng nhà họ Khổng. Hai việc ấy giống nhau sao?
Xem ra khác nhau không ít.
- Tống học sĩ, mời Khổng Hy Học vào đây. Ta tranh thủ nói với hắn vài câu.
Tống Liêm vâng lời, nhưng chợt khựng lại:
- Tể tướng, nhà họ Trương cũng có người đến, ngài thấy…
- Nhà họ Trương?
Trương Hy Mạnh bật cười:
- Sao ta chẳng nghe nói đến? Mèo chó gì cũng đòi gặp ta à? Không gặp!
Tống Liêm nghẹn lời. Nhà họ Trương chẳng hề giúp đỡ gia đình Trương Hy Mạnh khi nhà hắn gặp nạn. Nay thấy hắn phất lên, họ lại tìm đến, quả có phần xu nịnh, bạc nghĩa, chẳng biết xấu hổ… Nhưng dù sao cũng phải biết chừa chút đường lui cho tình thân. Cùng mang họ Trương, bút viết hai chữ Trương cũng đâu thể viết thành hai họ khác nhau!
- Sao vậy, Tống học sĩ? Lời ta nói ông vẫn chưa hiểu à? Ta bảo nhà họ Trương từ đâu đến thì cút về đó, ông không rõ sao? Hay là ta phải mời người của Ty Cấm Vệ đưa họ đi?
Tống Liêm giật mình. Tể tướng lần này giận thật rồi.
- Tôi… tôi đi nói ngay đây.
Tống Liêm vội vã đi ra. Trương Hy Mạnh trầm mặt, thu xếp lại suy nghĩ. Chẳng bao lâu sau, có người dẫn một thanh niên đến trước mặt hắn.
Gọi là thanh niên, nhưng tuổi hắn ta còn lớn hơn Trương Hy Mạnh không ít.
- Tại hạ Khổng Hy Học, bái kiến tể tướng.
Trương Hy Mạnh nhìn hắn ta, hỏi:
- Lệnh tôn đâu? Ông ấy không muốn đến sao?
Khổng Hy Học điềm tĩnh đáp:
- Cha tôi tuổi cao sức yếu, lại mắc bệnh nên không thể đến. Mong tể tướng rộng lòng lượng thứ.
- Thì ra là mắc bệnh nên không thể đến. Ta còn tưởng ông ấy muốn cùng giang sơn xã tắc sống chết có nhau chứ.
Khổng Hy Học sững người, sắc mặt trắng bệch. Khi cất lời, hắn ta càng cúi rạp lưng, vẻ cung kính thêm phần khép nép.
- Tể tướng ở trên, Ngô vương sắp đăng cơ xưng đế, thiên hạ quy phục, muôn dân ngóng trông. Tể tướng là bậc đại hiền có tiếng đương thời, phụ tá thánh chủ, mở ra một triều đại mới, thật đáng mừng, khiến người ta khâm phục sát đất. Tại hạ cho rằng quốc hiệu Đại Minh, lấy ý mặt trời và mặt trăng, còn tể tướng như sao Bắc Đẩu, ngự trên chín tầng trời. Tể tướng lại là người Sơn Đông, có được một người đồng hương như ngài, quả là vinh dự lớn lao!
Khổng Hy Học nói đến rơi nước mắt, như thể việc nhà mình phản bội triều đình Đại Nguyên chỉ là chuyện trong mộng.
Trương Hy Mạnh mỉm cười:
- Quả là hậu duệ của bậc thánh nhân, lời khen ngợi thật khéo, khiến ta nghe mà khoan khoái cả người. Có điều, ngươi nói chúng ta là đồng hương, ngươi lấy làm vinh dự, ta lại không dám nhận.
Khổng Hy Học thoáng ngẩn ra, tim đập thình thịch. Lời Trương Hy Mạnh vừa mở miệng đã như sấm sét nổ bên tai, rõ ràng đang ôm giận. Cửa ải này e chẳng dễ vượt qua!
- Tể tướng ở trên, tại hạ tuyệt không có ý gì khác. Tại hạ chỉ cho rằng tài đức của tể tướng sánh được với danh thần các đời, lời ấy tuyệt nhiên không phải giả dối. Tất cả đều xuất phát từ đáy lòng, trời đất có thể chứng giám!
Trương Hy Mạnh bật cười:
- Đừng căng thẳng thế, ta có nói mình đâu. Ta chỉ muốn nói, trong vùng Sơn Đông mênh mông này, chưa chắc ai cũng muốn làm đồng hương với nhà họ Khổng ở Khúc Phụ.
- A!
Khổng Hy Học chết sững. Họ là hậu duệ của thánh nhân. Được làm đồng hương với họ vốn là phúc phận, sao lại có kẻ không biết điều đến thế?
Dẫu lần này hắn ta đã hạ mình hết mức, thậm chí sẵn lòng phủ phục dưới chân Trương Hy Mạnh, nhưng chuyện liên quan đến thể diện dòng họ thì không thể xem nhẹ.
Nhà họ Khổng giữ được địa vị bao năm, cốt nhờ thể diện. Bất kể lúc nào, danh tiếng ấy cũng quan trọng nhất!
- Tể tướng, tại hạ ngu muội, thật sự không hiểu. Xin tể tướng nói rõ.
- Muốn ta nói rõ à? Vậy ta nói đây. Sơn Đông rộng lớn như thế, nhà họ Khổng được béo tốt, chẳng biết bao nhiêu dân lành phải gầy mòn? Khổng phủ truyền đời nghìn năm, con cháu họ Khổng ăn mặc tiêu pha, chẳng bao giờ phải lo thiếu thốn. Qua các triều đại, họ đều được người đời tôn kính, ngước nhìn. Nhưng phía sau là xương trắng chất chồng. Không biết bao người đã phải đem máu và nước mắt, đem thành quả lao động nuôi dưỡng các ngươi, cuối cùng nhà tan cửa nát, tuyệt tử tuyệt tôn… Ngươi thấy có phải không?
Vút một cái, mồ hôi lạnh đã rịn xuống thái dương Khổng Hy Học.
Cần gì phải nói thẳng thừng đến thế, lột sạch gốc gác nhà họ Khổng trước mặt hắn ta?
- Tể tướng, tôi… tôi nghĩ chuyện này liệu có hiểu lầm gì chăng? Nhà họ Khổng chúng tôi luôn kính theo lời dạy của tổ tiên, lấy việc làm ruộng và đọc sách truyền đời, chăm lo xóm làng, bao thế hệ vẫn thế. Chắc hẳn có kẻ tiểu nhân bôi nhọ nhà họ Khổng, vu oan cho dòng họ chúng tôi. Xin tể tướng, xin tể tướng xét cho tường tận!
- Ồ, hóa ra là bôi nhọ à?
Trương Hy Mạnh làm ra vẻ chợt hiểu:
- Nếu vậy thì có lẽ ta đã hiểu lầm.
- Nhất định là hiểu lầm! Là hiểu lầm!
Khổng Hy Học cắn răng đáp.
Trương Hy Mạnh lại cười:
- Nói thì nói thế, nhưng ta nghe không ít lời đồn. Mà có chuyện dường như chẳng phải lời đồn. Chẳng hạn, chuyện Nguyên Thế Tổ được tôn làm Đại tông sư Nho giáo. Theo ta biết, Hốt Tất Liệt còn chẳng hiểu chữ Hán, sao có thể tinh thông kinh điển Nho gia? Vì sao lại thành Đại tông sư?
Mồ hôi Khổng Hy Học tuôn như tắm, cả người run lên.
Chẳng phải năm xưa thấy người Mông Cổ quét sạch thiên hạ, nhà họ Khổng ở Khúc Phụ liền sai các đại nho Trương Đức Huy, Nguyên Hảo Vấn cùng người khác vào yết kiến Hốt Tất Liệt, quỳ xin ông ta nhận danh hiệu “Đại tông sư Nho giáo” đó sao?
Hốt Tất Liệt mừng rỡ nhận lời, lại đáp lễ bằng cách miễn thuế binh dịch cho Khổng phủ và các hộ làm nghề Nho. Đám nhà Nho nhờ thế mừng rỡ, sửa mũ áo ăn mừng.
Chỉ cần năm chữ ấy là hoàng đế Đại Nguyên ban cho ta phú quý đời đời. Ta đã hiểu thấu lòng người, quả là bậc đại nho…
Trương Hy Mạnh khơi lại chuyện cũ, lôi việc nhục nhã ấy ra, da mặt Khổng Hy Học có dày đến đâu cũng không chịu nổi!
- Tể tướng, chuyện này… chuyện này cũng có lý do của nó.
- Lý do gì? Ta muốn nghe cao kiến của ngươi.
Trương Hy Mạnh kéo ghế ngồi xuống, nụ cười không đổi, dáng vẻ khiêm nhường chờ được chỉ giáo.
Khổng Hy Học trầm ngâm hồi lâu, nghĩ đi nghĩ lại, cuối cùng chỉ đành lấy hết can đảm đáp:
- Bẩm tể tướng, người có điều được trời ban, có kẻ sinh ra đã biết. Nguyên Thế Tổ tuy không thông chữ Hán, nhưng mang mệnh trời, ứng vận mà sinh, quét sạch thiên hạ, dựng nên một triều đại, trọng dụng nhà Nho, dùng nhân chính trị nước. Ông ta trị vì hơn ba mươi năm, quốc thế hùng mạnh, bờ cõi rộng lớn. Từ đời thứ ba trở đi, Nguyên Thế Tổ có thể xem là bậc hùng chủ. Theo tại hạ, tôn ông ta làm Đại tông sư Nho giáo cũng chẳng phải hoàn toàn vô lý.
Nói đến đây, Khổng Hy Học thậm chí còn hơi khâm phục sự khôn khéo của mình. Cuối cùng hắn ta cũng tìm được cách nói cho xuôi.
Nụ cười trên mặt Trương Hy Mạnh vẫn nguyên vẹn:
- Lời ấy nghe cũng xuôi tai. Vậy theo ngươi, triều đình Đại Nguyên hiện nay thì sao?
- Chuyện này… Hoàng đế Đại Nguyên đương triều không thi hành nhân chính, thiên hạ sôi sục. Minh quân, thánh chủ ra tay cứu dân khỏi cảnh lầm than, trừng trị kẻ có tội. Cơ nghiệp Đại Nguyên chao đảo như chiếc thuyền giữa bão, tôi… tôi cho rằng mệnh trời đã rời khỏi nhà Nguyên, triều đại ấy sắp diệt vong đến nơi!
- Hay! Nói rất hay.
Trương Hy Mạnh chẳng tiếc lời khen:
- Tầm mắt của ngươi quả nhiên sắc bén. Nhưng ta muốn hỏi, tổ tiên nhà họ Khổng từng làm bề tôi trung thành của Đại Nguyên. Nay con cháu Khổng phủ có thể bỏ mặc triều đình ấy, đi tìm chủ mới sao?
- Chuyện này… Tể tướng, chim khôn chọn cây lành mà đậu, bề tôi hiền chọn minh chủ mà thờ… Người sáng suốt làm vậy, đâu có gì sai!
Khổng Hy Học đã hoảng hốt, gần như không chống đỡ nổi.
Trương Hy Mạnh khẽ gật đầu, cảm thán:
- Lý lẽ của ngươi quả lợi hại, đến ta cũng sắp bị thuyết phục rồi… Chỉ có điều, các ngươi là người nhà họ Khổng!
- Người nhà họ Khổng thì có gì khác ạ?
Lòng Khổng Hy Học càng lạnh buốt.
- Người nhà họ Khổng dĩ nhiên khác. Đối với tổ tiên, bậc cha chú, các ngươi phải giữ chữ hiếu, không được trái với lòng trung thành của tiền nhân đối với triều đình nhà Nguyên. Đối với quốc gia, phải giữ chữ trung, một lòng theo đến cùng, sao có thể giữa đường đổi ý?
Trương Hy Mạnh vỗ vai Khổng Hy Học, thở dài:
- Vì thế ta mới nói, người khác có thể đổi lòng theo thời thế, nhưng đã là người nhà họ Khổng thì đừng vứt bỏ thể diện của tổ tiên. Dẫu rằng chút thể diện còn lại cũng chẳng được bao nhiêu. Ta khuyên các ngươi hãy theo hoàng đế Đại Nguyên ở Đại Đô, trước sau như một, Khổng Tử dạy lấy nhân mà giữ mình, Mạnh Tử dạy vì nghĩa mà dấn thân. Người đời thường nói trung hiếu khó vẹn cả đôi đường, nhưng các ngươi chỉ cần chết vì Đại Nguyên, vừa trung vừa hiếu, vẹn cả đôi bề. Ngươi nói có phải không?