Một năm khởi đầu, muôn vật đổi mới.
Một xí nghiệp đang trên đà phát triển còn mang lại những mối lợi lớn đến kinh ngạc, huống chi là cả một quốc gia đang vươn lên. Chỉ cần vô tình ban ra một đạo lệnh, đằng sau đó đã là vô số cơ hội phồn vinh, bước lên mây xanh.
Chẳng thế mà Trung Thư Sảnh vừa dán thông báo, chuẩn bị lập thêm một bộ mới gọi là Bộ Thuế Vụ.
Nhìn qua ý tứ thì chắc chắn là lo việc thu thuế, chẳng lẽ lại định khôi phục lại đám sưu cao thuế nặng hay sao?
Dân gian thoáng có điều bàn tán, nhưng quan trọng hơn cả chính là mấy chiếc ghế béo bở khiến kẻ khác phải thèm thuồng đến rỏ dãi. Đứng đầu Bộ Thuế Vụ tất phải có một vị Thượng thư, hai vị Thị lang.
Bên dưới lại có dăm ba viên Lang trung, Viên ngoại lang, Chủ sự.
Ngoài những chức quan chính thức ấy ra, còn có không biết bao nhiêu là thư lại, nhân viên sai phái. Đó mới chỉ là tính riêng một cỗ máy ở thủ đô Ứng Thiên, còn các địa phương phối hợp cùng lúc, lại không biết sẽ phình ra thêm bao nhiêu biên chế.
Nói chung, bỗng chốc đẻ ra hàng nghìn hàng vạn kẻ ăn lộc vua là chuyện dễ như trở bàn tay.
Đây đâu phải chuyện bánh từ trên trời rơi xuống, mà là mang cả đũa cả bát, hành tỏi gừng đến tận miệng, hỏi ai mà không động tâm cho được.
Cứ chống mắt lên mà chờ đấy, phàm là kẻ nào có chút bản lĩnh đều đã rục rịch chuyển động. Đâu phải cốt để chạy chọt quan hệ, chỉ là dò la xem thi cử những nội dung gì, làm sao để bước chân vào Bộ Thuế Vụ, chuyện này thì hoàn toàn đường đường chính chính!
Rất nhanh, thông tin chi tiết được công bố, nội dung thi cử thực chất rất gọn gàng. Vòng đầu tiên chỉ là khảo thí văn phong cơ bản, nhằm đảm bảo biết chữ, viết được công văn đơn thuần, không đòi hỏi văn chương lai láng, chỉ cần nét chữ ngay ngắn, diễn đạt trôi chảy sự việc là được.
Nhìn thấy điều kiện này, không biết bao nhiêu người đã khóc ròng vì mừng tủi.
Trời xanh có mắt, cuối cùng ngài cũng mở to mắt nhìn rồi!
Phải biết rằng khoa cử từ xưa đến nay vốn vô cùng vô lý. Vì tỷ lệ đỗ đạt quá thấp nên muốn vượt qua cửa ải này, bắt buộc phải có văn tài xuất chúng, bài luận trau chuốt, chữ viết đẹp. Dù kỳ thi hội có che tên bài thi đi chăng nữa, thì kỳ thi tú tài ban đầu nào có làm thế, chữ đẹp rõ ràng chiếm trọn ưu thế.
Đáng ghét hơn nữa là người ta còn chuộng ngoại hình!
Đúng vậy, nếu mặt mũi méo mó trán dơi mày quạ, dẫu học vấn có cao đến đâu, người ta chỉ phán một câu rằng không có tướng làm quan, là chiếc áo công danh lập tức bay màu.
Dù khoa cử ở Ứng Thiên đã bắt đầu chấn chỉnh những thói quen ấy, nhưng nhìn chung vẫn đâu ra đấy, thay đổi chẳng đáng là bao. Suy cho cùng, dẫu Trương Hy Mạnh có nghĩ thế nào đi nữa, vẫn phải xem thái độ của các quan viên Lễ bộ phụ trách ra sao.
Nhưng lần này thì khác hẳn, bởi triều đình đã đặc biệt căn dặn: kỳ thi của Bộ Thuế Vụ đặt năng lực nghiệp vụ lên hàng đầu. Nếu bài thi nộp lên toàn là một lũ bình hoa di động chỉ được cái mã ngoài, thì cứ chuẩn bị sẵn tinh thần mà hứng chịu cơn thịnh nộ của lão Chu.
Thế nên cửa ải văn chương đã được nới lỏng, dung mạo có hơi chướng mắt một chút cũng chẳng sao.
Mấu chốt nằm ở hai phần sau: một là tài toán học, hai là năng lực sổ sách.
Nói một cách đơn giản là ra cho vài bài toán xem có giải được không. Sau đó cầm một cuốn sổ sách trong tay, bắt tính toán các khoản thu chi. Nếu vượt qua tất cả, ngươi sẽ suôn sẻ bước qua cửa ải, trở thành một thành viên của Bộ Thuế Vụ.
Đặc biệt phải kể đến là kỳ thi này không hạn chế thân phận, không hạn chế nam nữ, thậm chí chẳng giới hạn độ tuổi, dĩ nhiên là già đến mức không làm nổi việc thì đành chịu.
Nói tóm lại, đây là kỳ thi có điều kiện cởi mở nhất từ trước tới nay. Chỉ cần có thực tài, cơ hội bày ngay trước mắt!
Thế là cả trong lẫn ngoài Ứng Thiên đều sục sôi. Mọi người ùn ùn kéo nhau ra các hiệu sách, những cuốn sách toán học phủ bụi trong góc từ lâu như bộ Cửu Chương Toán Thuật thảy đều biến thành bảo vật, giá cả vọt lên gấp mười lần chẳng đếm xỉa.
Có kẻ dứt khoát chuyển sang nghề chép sách kiếm lời. Một cuốn Cửu Chương Toán Thuật, bản chép tay mới tinh, mười quan tiền không nói hai lời!
Ngươi chê đắt á? Ta còn chê đắt ấy chứ!
Cứ nhìn khắp thị trường xem còn lấy đâu ra bản gốc?
Ta là thợ chép sách đàng hoàng, chẳng lẽ lại bán cho ngươi bản sai sót?
Ngươi có mua hay không?
Không mua á? Chiều nay tao tăng giá!
Đừng có mong chờ đến ngày mai!
Giang Kha liếc nhìn bản chép tay của kẻ rao bán, hắn câm lặng hạ giọng:
- Cuốn của ngươi mỏng thế này, e là không đủ bộ đâu nhỉ?
Kẻ bán sách trợn trừng mắt:
- Ngươi... ngươi dựa vào đâu mà bôi nhọ sự trong sạch của ta?
- Trong sạch á?
Giang Kha cầm lấy, lật xem qua một lượt rồi cười nhạt:
- Cửu Chương Toán Thuật, nghe tên cũng biết là có chín chương... Chỗ ngươi đây chỉ có Túc Mễ, Phương Điền, Suy Phân... sáu chương còn lại vứt đi đâu rồi?
Kẻ bán sách bị hỏi đến cứng họng:
- Vứt... vứt đi đâu chứ? Ngươi đưa tiền thì ta giao đủ, không đưa thì lải nhải cái gì hả?
Hắn giật phắt lại cuốn sách.
Giang Kha cười khẩy:
- Ta có đưa tiền cho ngươi, phỏng chừng lại phải móc thêm hai mươi quan nữa mới mua nổi trọn bộ Cửu Chương Toán Thuật. Ngươi buôn bán khôn thật đấy! Nhưng không sao, ta cũng chẳng cần dùng tới. Cáo từ, chúc ngươi phát tài gặp vận lớn!
Nói xong, Giang Kha quay người bỏ đi. Bách tính đứng vây quanh nghe vậy cũng tản đi sạch sẽ vì chán ngán. Tiểu thương cầm cuốn sách chép tay tức đến nghiến răng nghiến lợi, sao bản thân lại xui xẻo thế này, vừa mang ra bán đã gặp ngay kẻ sành sỏi.
Phen này tính sao đây, còn định kiếm một mẻ lớn cơ mà?
Xui xẻo, thật là xui xẻo.
Kẻ bán sách ôm hận chuồn thẳng, tìm chỗ khác tiếp tục rao hàng.
Giang Kha quay về chỗ ở của mình. Nơi này vị trí rất đẹp, cách đó không xa chính là phủ đệ của Hàn lâm học sĩ Tống Liêm, qua một con phố là đến dinh cơ của đại công tử Chu Anh, cách một bức tường là phủ đệ của Trương Tướng công nổi danh thiên hạ.
Đúng thế, chỗ Giang Kha ở chính là viện của cô em gái Giang Nam. Viện lạc ngay ngắn tươm tất, đích thị là nhà của quan Phê duyệt chi độ cục do triều đình cấp phát.
Giá như năm xưa đôi chân của hắn không bị gãy, mang lương thảo đến Ứng Thiên, luận công ban thưởng, biết đâu vị trí này đã là của mình... Dĩ nhiên không thể nghĩ vậy được, muội muội nhờ có chính sách phụ nữ được làm quan nên mới chiếm được bước đầu.
Còn bây giờ, cơ hội của hắn cũng đã tới. Thi thương khoa, vào Bộ Thuế Vụ, tương lai nhà họ Giang không thể cứ mãi trông chờ vào một tay muội muội. Hắn là nam nhi đầu đội trời chân đạp đất, cũng đến lúc phải đứng ra gánh vác!
Giang Kha không muốn so đo ấm ức, chỉ là hễ nghĩ đến việc muội muội thân con gái nhiễu sự mà vẫn phải lặn lội sang Giang Tây thanh tra sổ sách, tính toán công việc chia đều ruộng đất, lòng hắn lại quặn thắt xót xa. Quả nhiên làm quan chẳng được tự do, cái khổ này cứ để cho hắn gánh lấy!
Nền tảng của hắn vốn không tồi, lại thêm nhiều năm buôn bán lo toan việc nhà, trong tay sẵn có đủ mười bộ sách toán học, Giang Kha siết chặt nắm đấm.
Liều một phen!
Đốt đèn ôn luyện, mài giũa chí khí, trạng nguyên thương khoa này chắc chắn phải là ta!
Cùng lúc đó, trong cung Ngô Vương, một thương nhân đang khom lưng hành lễ vái chào Mã thị. Cậu bé Chu Báo năm nay đã hơn năm tuổi đang đảo tròng mắt tò mò nhìn ngắm vị khách.
- Nhìn cái gì thế con? Ngày trước nương ở trong nhà hắn mà sinh ra con đấy, người ta chính là ân nhân của nhà mình đấy.
Mã thị cúi đầu, ôn tồn bảo con.
Trần Địch vội vàng xua tay, nào dám nhận công ơn cứu mạng, chỉ đăm đăm nhìn Chu Báo rồi cười toe toét:
- Ôi chao, thế tử lớn nhanh thế này rồi ư? Trông cứ như đứa trẻ bảy tám tuổi ấy chứ! Ngô Vương có đức, Vương phi có phúc mà!
Mã thị cười ha hả:
- Ngươi nói chuẩn đấy, nghịch ngợm y như thằng nhóc bảy tám tuổi thật! Trong nhà bị nó quậy cho gà bay chó sảy đây này! Giờ thì phụ thân nó với sư phụ nó đều đang bận việc bên ngoài, đợi bọn họ về thể nào cũng phải cho nó ăn đòn, không nghe lời là đánh đòn nát mông ngay!
Chu Báo nghe thế sợ quá trợn tròn đôi mắt nhỏ, hất tung lòng mẹ rồi quay đầu cắm cổ chạy biến.
Mã thị đuổi theo hai bước đành chịu, chỉ đành phó mặc cho đám gia nhân canh chừng cẩn thận.
Bà quay sang cười với Trần Địch:
- Lần này ngươi đến đây chắc có chuyện gì phải không? Sẽ không có chuyện tên quan nào hách dịch ăn hối lộ lại dám bắt nạt ngươi đấy chứ?
Trần Địch liên tục xua tay:
- Thưa Vương phi, không có chuyện đó đâu. Làm ăn bao nhiêu năm, ở dưới thời Ngô Vương cai trị mới là lúc sống thoải mái và an yên nhất. Quân thần trên dưới nước ta đều rất thủ quy tắc, so với trước kia thì tốt hơn không biết bao nhiêu mà kể, hoàn toàn chẳng thể đem ra so sánh được!
Mã thị mỉm cười lắng nghe, bà thừa biết Trần Địch không đời nào vô duyên vô cớ đến yết kiến mình, tất có việc lớn trong lòng. Quả nhiên, trầm ngâm một lát, Trần Địch mới lấy hết dũng khí ngẩng đầu lên thưa:
- Thưa Vương phi, thú thật với người, tiểu nhân muốn đổi cửa đổi nhà, tìm một lối sống khác.
- Đổi lối sống? Ý ngươi là sao? Ngươi sống không tốt à?
Trần Địch vội vàng xua tay:
- Không phải không phải, thực ra... thực ra là sống sung sướng quá đấy chứ.
Hắn cau mày, bất đắc dĩ hạ thấp giọng:
- Thưa Vương phi, tiểu nhân bây giờ tiền tiêu không hết, mấy đứa con cũng đã lớn khôn, có thể gánh vác cơ nghiệp. Hiện tại cơm áo không lo, chẳng thiếu thứ gì...
Mã thị dở khóc dở cười:
- Thế chẳng phải tốt lắm sao? Ngươi cũng nên hưởng chút phúc đức tuổi già chứ.
Trần Địch lắc đầu:
- Chính vì thế nên tiểu nhân mới không cam lòng hưởng phúc không thôi! Vương phi xem, thân thể tiểu nhân vẫn còn tráng kiện, đầu óc minh mẫn, vẫn còn làm được việc. Vả lại mấy năm nay, tiểu nhân cũng đọc không ít bài viết của Trương Tướng công, luôn cảm thấy đây là thời đại lớn, nam nhi đại trượng phu phải có sở thành tựu. Nhưng giàu có nhờ buôn bán thì cái lợi chỉ thuộc về một người một nhà. Tiểu nhân muốn... tiểu nhân muốn làm quan!
- Làm quan?
Mã thị nhíu mày:
- Ngươi muốn cầu quan chức ư?
- Không phải ạ! Tiểu nhân... tiểu nhân muốn tham gia kỳ thi thương khoa. Tự hiểu bản thân có chút chân tài thực học, chắc chắn vượt qua được kỳ thi. Chỉ là không rõ như một thương nhân giàu có như tiểu nhân có được phép dự thi không? Có cần phải xử lý hết gia sản trong nhà đi hay không?
Mã thị ngẩn người, chuyện này quả thật bà chưa từng nghĩ tới.
Một phú thương gia tài bạc vạn mà lại chạy đi thi cử để làm một vị quan nhỏ ư?
- Ngươi... ngươi không thấy thiệt thòi sao?
- Không thiệt chút nào!
Trần Địch lập tức nghiêm túc đáp:
- Lão mẫu thân nhà tiểu nhân đã dạy rồi, cho dù con cái có mua nổi quan tài bằng vàng dâng lên cụ, cũng chẳng bằng một bộ áo mão mệnh phụ! Huống chi tiểu nhân... tiểu nhân cũng từng đọc sách qua, chỉ vì cầu công danh không thành nên mới bất đắc dĩ phải đi buôn.
Mã thị trầm ngâm chốc lát rồi cũng hiểu ra.
Dù người đời có tuyên truyền thế nào, suy cho cùng trên mảnh đất này, làm quan vẫn là nghề được tôn sùng nhất...
- Trần Địch, chiếu theo lẽ thường thì việc ngươi tham gia thương khoa là khả thi. Nhưng cũng có mấy chuyện ngươi phải suy nghĩ cho kỹ.
Trần Địch mừng rỡ, vội vàng tạ ơn:
- Xin Vương phi cứ dạy bảo!
- Thứ nhất, sản nghiệp của ngươi lớn như vậy, nếu ngươi đã làm quan rồi lại còn buôn bán với triều đình, giao thương mua bán sẽ phải hết sức cẩn thận để tránh miệng lưỡi thế gian dèm pha.
Trần Địch gật đầu:
- Chuyện này là tất nhiên ạ, tiểu nhân sẽ dặn dò người trong nhà từ nay về sau tuyệt đối không làm ăn với quan phủ nữa.
Mã thị nói tiếp:
- Đó là điều thứ hai, nếu ngươi vẫn có thể sai khiến sản nghiệp trong nhà, lỡ xảy ra chuyện rò rỉ tin tức thì tính sao đây?
- Dạ... dạ nếu vậy thì tiểu nhân sẽ ngậm miệng như bình, giao toàn bộ sản nghiệp cho tụi nhỏ tự quản lý, hoặc dứt khoát bán quách đi cho chúng nó, để chúng nó cũng chăm chỉ đọc sách làm quan, đổi đời cho dòng họ!
Quyết tâm của tên này quả thật không nhỏ, cái gì cũng dám buông bỏ.
Mã thị ngẫm nghĩ rồi bảo:
- Nếu bảo một mình ngươi làm quan mà khiến cho gia sản tiêu tán hết thì cũng có vẻ vô tình quá, việc làm ăn của nhà các ngươi vẫn có thể duy trì, nhưng riêng phần nộp thuế thì ta thấy ngươi phải làm gương cho thiên hạ mới được.
- Dạ được, Vương phi cứ yên tâm, nếu có chỗ nào sai sót, tiểu nhân... tiểu nhân sẽ tự tay trừng trị mấy thằng ranh con đó trước pháp luật!
Mã thị nghe đến đây liền gật đầu nhẹ, nhưng trong lòng vẫn giữ lại một phần:
- Ngươi cứ đi thi trước đã, mấy chuyện này ta cũng không tự quyết định được. Thư thả để ta viết thư cho Đại vương thuật lại tình hình, đợi có ý chỉ định đoạt sau.
Trần Địch cuống cuồng tạ ơn. Dù Mã thị nói năng khách sáo, nhưng ai cũng thừa biết lời bà nói ít ra cũng nắm chắc chín phần mười.
Trần Địch vui như mở hội đi chuẩn bị.
Chuyện này vừa dứt, ở một viện lạc khác, một vị phụ nhân trẻ tuổi cũng lấy hết dũng khí bước vào phòng của cha mẹ chồng.
- Cha, mẹ, con... con cũng muốn đi thi thương khoa!
Hàn Tú Nương thốt ra câu ấy liền cúi gằm mặt, không dám ho he nửa lời.
Nàng ra ngoài làm việc, quản lý một đám nữ công nhân ở xưởng quân phục, đi sớm về muộn đã là quá quắt lắm rồi. Bây giờ lại còn mơ tưởng đi thi thương khoa, đúng là chuyện hoang đường không tưởng.
Nhưng nàng nào ngờ cha chồng lại cười lớn vang nhà:
- Tú Nương này, con nghĩ thế là chuẩn đấy! Cái xưởng quân phục kia vốn là sản nghiệp của Vương phi, con sớm đã là người của Vương phi, coi như mang nửa cái thân phận quan lại rồi. Giờ đi thi đỗ hẳn một chức quan đàng hoàng về, gia đình chúng ta cũng được thơm lây mặt mày!
Hàn Tú Nương giật mình kinh hãi, nằm mơ nàng cũng không thể ngờ cha mẹ chồng lại dễ nói chuyện đến thế.
- Con dâu à, con đã bước chân vào gia môn này thì chúng ta chính là một nhà. Đã là người một nhà thì sao lại có chuyện không mong con cháu nở mày nở mặt cơ chứ! Con cứ yên tâm, mang hết bản lĩnh ra thi cho mẹ cái trạng nguyên về, chứng minh cho thiên hạ thấy phụ nữ chúng ta chẳng hề thua kém nam nhân!
Mẹ chồng kéo tay Hàn Tú Nương, cất cao giọng khích lệ.
Ngay cả Trương Hy Mạnh cũng chẳng thể ngờ kỳ thi thương khoa này lại làm chấn động nhiều vị thần tiên đến thế... Nhìn kì hạn thi cử đã cận kề, Hộ bộ Thượng thư Nguyễn Hoằng Đạo cũng không thể ngồi yên nổi nữa.
- Lý đại nhân, đại sự không xong rồi! Bộ Hộ của tôi... đám thư lại quản lý kho Thường Bình, kho Thái Cư đều... đều chuẩn bị đi thi thương khoa cả rồi kìa.
Lý Thiện Trường nhíu mày:
- Bọn họ làm việc đang yên đang lành, sao bỗng nhiên lại bỏ việc, hay là do ngươi quản lý không tốt?
Nguyễn Hoằng Đạo suýt khóc:
- Thưa Lý đại nhân, Bộ Hộ có quy tắc của nó, bọn chúng không leo lên được nên định dồn cả sang nha môn mới để hòng phất lên nhanh chóng, tôi... tôi ngăn thế nào được ạ!
Lý Thiện Trường điềm nhiên đáp:
- Cũng là chuyện hợp tình hợp lý, có gì mà không tốt đâu, sao trông ngươi có vẻ sợ sệt thế kia?
Giọng Nguyễn Hoằng Đạo run lẩy bẩy:
- Thưa Lý đại nhân, mấy năm nay Bộ Hộ cũng gánh vác trọng trách thu thuế, nhưng... nhưng nếu để đám người đó chạy sạch sang bên ấy, tôi sợ... tôi sợ sẽ có những lời đồn thổi không hay ho gì vang lên mất...