Thật ra nói cho cùng, nếu Chu Nguyên Chương ban tước vị, cứ thế phát công, hầu, bá, tử, nam xuống dưới, thì chắc chắn sẽ chẳng có nhiều tranh cãi đến thế.
Thiên hạ rộng lớn thế này, thừa chỗ dung thân cho mấy tập đoàn lợi ích.
Hạng sĩ phu, huân quý, hoạn quan… dẫu chẳng tránh khỏi cảnh tranh giành, nhưng vẫn có thể hợp tác và tồn tại song song.
Thế nhưng, ngó cách Trương Hy Mạnh đang làm, lôi tất cả đặt chung lên một sân khấu, cùng tranh nhau suất học, cùng giành giật hạn ngạch quan lại trong tương lai, lại là điều mà tầng lớp sĩ phu Nho gia không tài nào nuốt trôi nổi.
Một con phố có thể có hai phe phái, nhưng một phe phái thì chỉ được phép có một vầng thái dương.
Lòng trung thành không tuyệt đối, chính là sự bất trung tuyệt đối.
Cho dù ngày sau con cháu đám sĩ phu ấy vẫn chiếm giữ được một phần lợi ích không nhỏ, bọn chúng cũng vạn lần không thể chấp nhận nổi điều này.
Dựa vào cái gì mà chúng ta phải đi tranh ăn chung với một lũ võ biền thô lỗ ấy chứ?
Họa phong quét đất, mặt mũi vứt đi đâu cho hết!
Ngược lại, bên ấy càng khó chịu, càng phẫn nộ bao nhiêu, thì đám tướng sĩ có công lại càng hưng phấn bấy nhiêu.
Trương Tử Minh hãy còn giữ vẻ ra dáng kiềm chế, chứ gã thầy tướng kia thì đã múa chân múa tay, lúc khóc lúc cười, trông điên cuồng chẳng khác nào kẻ mất trí.
Gã này điên rồi sao?
Có lẽ vậy!
- Ta đâu phải kẻ ngu ngốc. Ta chỉ đọc sách vỡ lòng có ba năm, nhận mặt được kha khá chữ, cũng thuộc làu làu văn sách, nói năng rành mạch trôi chảy, đám bạn bè xung quanh ai nấy đều thích nghe ta kể chuyện. Nào có người thân quen thế lực nào nâng đỡ đâu, muốn tìm đường đi học cũng chẳng có môn lộ, đành phải nhận viết văn thư mướn cho người ta. Về sau bươn chải giang hồ, đi khắp nơi… Ta oan lắm, ta oan quá trời oan!
Gã thầy tướng ngửa mặt ngâm dài gào khóc, đau đớn đến tận tâm can.
Có những sự thật khi đã vạch trần ra rồi thì tàn nhẫn làm sao. Đối với đại đa số người, không phải vì họ không đủ nỗ lực, cũng chẳng phải vì thiếu thiên phú, mà là căn bản chẳng có nổi một lối đi, chẳng có lấy một điều kiện, muốn phấn đấu nhưng lại chẳng biết phương hướng nằm ở đâu.
Từng bức tường vô hình cứ thế giam hãm con người trong những vòng tròn giai tầng khác nhau, kêu trời trời chẳng thấu, kêu đất đất chẳng hay… đành ngậm ngùi bất lực, sống u uất qua trọn cả một đời, thậm chí là đời đời kiếp kiếp, kéo dài vô tận.
Còn Trương Hy Mạnh vất vả phen này, rốt cuộc cũng khoét được một lỗ hổng trên pháo đài cố thủ ngoan cố nhất là ngành giáo dục. Mặc dù khoảng cách để với tới sự công bằng thực sự vẫn còn xa vạn dặm.
Nhưng dẫu sao, vài nguyên tắc cơ bản cuối cùng cũng đã được đưa ra.
Giáo dục là của tất cả mọi người, chứ không phải độc quyền của riêng giới đại phu.
Giáo dục là công cụ chung của thiên hạ, chứ không phải là sân khấu để mấy gã đại nho danh sĩ mượn để tuyên truyền chủ trương riêng của mình.
Cần phải phê phán thẳng thừng Chu Xi. Mặc dù phong trào cấm đoán thời nhà Tống từng giội không ít chậu nước dơ lên Chu Xi, khiến ông ta trông có vẻ không mấy đàng hoàng, nhưng việc Chu Xi mượn danh nghĩa giảng học để thao túng cục diện triều đình, thì bản thân ông ta cũng chẳng phải kẻ vô tội gì cho cam.
Thêm nữa, Trương Hy Mạnh lại đưa ra một điều vô cùng quan trọng khác: quan lại đều phải qua thi cử, mà quan lại cũng phải xuất thân từ trường học của triều đình.
Từ giáo dục cho đến phép tắc trị nước, Trương Hy Mạnh lại tiếp tục mở rộng hướng đi cho bước đường tiếp theo.
Có thể nói là giăng lưới khắp nơi, kín kẽ không một lỗ hổng.
Đừng nói là một kẻ như Tiền Đường, cho dù có lôi cả thầy của hắn là Hoàng Xiêm sống lại, rồi kéo thêm ba vị danh sĩ hàng đầu trong giới văn uyên từ dưới âm phủ trở lên để hợp thành Tứ đại thiên vương hòng khiêu chiến Trương Hy Mạnh, thì kết cục vẫn sẽ bị đánh cho tan hoa tơi tả mà thôi.
Trương Hy Mạnh coi như đã thắng, hơn nữa lại còn thắng lớn đến mức tê dại cả người.
Nhưng dường như hắn vẫn chưa thấy thỏa mãn, hắn lại bất ngờ đưa ra lời mời gọi đối với nhóm người Tiền Đường và đồng bọn.
- Hữu giáo vô loại, công bằng chính trực, ta nghĩ bất cứ một người đọc sách nào cũng nên ôm ấp chí lớn phò vua giúp nước, trị quốc bình thiên hạ. Ta biết vượt qua những định kiến và hạn chế của bản thân chưa bao giờ là chuyện dễ dàng. Nhưng ta cũng tin rằng, luôn có những người phóng tầm mắt ra toàn thiên hạ để lập nên sự nghiệp lớn. Cho đến hôm nay, phong trào đại hưng giáo hóa đã là xu thế không thể cản nổi. Hãy gia nhập vào đây! Các ngươi đều đọc nhiều sách vở, hiểu biết thấu đáo nhiều đạo lý. Chỉ cần chịu tự phản tỉnh, sửa đổi những quan niệm sai lầm, là có thể bước chân vào đại nghiệp này, vừa thành tựu người khác, lại vừa thành tựu chính mình.
Trương Hy Mạnh cất lời mời gọi, giọng điệu từ tốn dẫn dắt. Trong đám người kia, quả nhiên đã có mấy kẻ lập tức động lòng.
Nếu tụm lại một chỗ với nhau, chắc chắn bọn họ sẽ phản đối những chủ trương này đến cùng.
Thế nhưng, nếu đứng ra một mình, bắt họ phải tự đưa ra lựa chọn, thì lại là chuyện khác hẳn.
Muốn làm quan chứ?
Ở chỗ Ngô vương có đấy.
Muốn thành danh chứ?
Cơ hội có vẻ cũng đang bày sẵn ra trước mắt.
Hà cớ gì phải tự làm khổ mình, đối đầu với thời cuộc làm gì?
Gần như chỉ trong chớp mắt, không ít kẻ đã rục rịch chuẩn bị ngả theo phe này.
Sắc mặt Tiền Đường trở nên cực kỳ khó coi. Bọn họ đến đây, thật ra cũng mang theo cái danh bái kiến Ngô vương, tiện thể dâng lời can gián, chứ nào phải trực tiếp đến để chống lại lão Chu đâu. Dù sao thì dăm ba kẻ sĩ phu như họ, đối mặt với hàng vạn quân dữ dội thì làm được trò trống gì chứ?
Chỉ là họ mang đầy tự tin đến để giảng đạo lý, cuối cùng lại thua trắng tay trước Trương Hy Mạnh ngay trên lĩnh vực mà họ tự tin nhất, thế mới thành ra lúng túng làm sao.
Tại đây, bọn họ hoàn toàn không tìm ra nổi một lý do đường hoàng nào để phản bác. Muốn dựa vào việc đông người để vây công Trương Hy Mạnh ư? Đừng có mơ, đám Từ Đạt làm sao cho phép chuyện đó xảy ra.
Nói cho cùng, vẫn là thời gian quá ngắn, không cho bọn họ cơ hội, hoàn toàn không kịp thời gian để mua chuộc những vị tướng lĩnh này.
Thật ra, những việc Trương Hy Mạnh làm, dẫu có giao cho vị hoàng đế nhà Nguyên ở Đại Đô thì hắn cũng chẳng tài nào làm nổi.
Đừng nhìn gã là người Mông Cổ mà lầm, nhưng ngặt nỗi đám người dưới quyền gã, từ văn thần cho đến võ tướng, hầu như không một ngoại lệ, đều có mối liên hệ chằng chịt, rễ cái tua tủa với đám hào cường bên dưới.
Muốn vung dao động vào cái hệ thống này ư? Xin lỗi, kết quả duy nhất nhận lại chỉ là thân bại danh liệt mà thôi.
Trương Hy Mạnh dĩ nhiên đã nắm lấy cơ hội nghìn năm có một này. Hắn lại tiếp tục chậm rãi khuyên nhủ:
- Tiền Đường ạ, tôn sư qua đời quả là tổn thương lớn cho chốn văn uyên. Nhưng ta cho rằng, nếu ngươi chỉ trông chờ vào việc đọc sách thánh hiền để giải đáp những thắc mắc trong lòng, thì e rằng chẳng đi đến đâu đâu. Ngươi phải thực sự dấn thân làm việc, trải nghiệm thực tế, thì mới có thể tìm ra đáp án, nhìn rõ thế nào mới là chân lý.
Sắc mặt Tiền Đường trầm xuống. Dĩ nhiên hắn chẳng mấy đồng tình với lời của Trương Hy Mạnh, nhưng ngặt nỗi trong cục diện thế này, nào đến lượt hắn được phép từ chối?
- Đa tạ đại nhân đã nâng đỡ, vãn sinh vô cùng cảm kích. Chỉ có điều, ta rời quê đi học đã lâu, nay muốn về thăm quê nhà một chuyến, thưa chuyện với cha mẹ xong xuôi, rồi hãy đưa ra quyết định cũng chưa muộn.
Trương Hy Mạnh mỉm cười:
- Điều này cũng hợp tình hợp lý, ta sẽ cắt cử người hộ tống, đảm bảo ngươi về nhà bình an vô sự.
Sắc mặt Tiền Đường bỗng chốc biến đổi liên hồi. Cuối cùng, hắn đành cúi đầu, nghẹn lời không biết đáp sao.
Lúc này, Trương Hy Mạnh mới tủm tỉm quay sang nhìn những người khác:
- Chúng ta hoan nghênh tất cả những bậc có chí hướng đồng điệu với chủ trương của phe ta, cùng nhau mở lại học đường, đại hưng giáo hóa, thi cử tuyển tài cho đất nước. Mọi người chớ nên bỏ lỡ cơ hội tốt này nhé!
Lần này, trong đám sĩ phu rốt cuộc cũng có phản ứng.
Có mấy tên thư sinh dứt khoát bước hẳn ra khỏi hàng, cất tiếng tuyên bố sẵn sàng quy thuận Ngô vương, nguyện làm việc dưới quyền Ngô vương, chẳng màng danh lợi cao sang, chỉ cần Ngô vương chịu trọng dụng là bọn chúng đã mãn nguyện lắm rồi.
Liên minh sĩ phu Giang Tây, rốt cuộc cũng tan rã.
Không tốn một viên đạn hòn tên, mọi chuyện diễn ra thuận lý thành chương.
Trông thì có vẻ dễ dàng, nhưng những kẻ đứng giữa vòng xoáy, dẫu cho học thức nông cạn, không biết mặt chữ là mấy, cũng có thể lờ mờ cảm nhận được:
Trương tướng công đã thắng lớn.
Hắn đánh cho bọn họ một trận huy hoàng, giật lại từ tay đám sĩ phu cả một khối lợi ích khổng lồ. Từ nay về sau, con cháu đời đời của những người ở đây sẽ bước sang một ngã rẽ hoàn toàn khác biệt.
Ai nấy hớn hở ra mặt, tưởng tượng đến những ngày tháng huy hoàng sắp tới, tâm trạng vui sướng còn hơn cả lúc đánh thắng Trần Hữu Lượng.
Quả nhiên, đối đầu với Trần Hữu Lượng chỉ là món khai vị, đối phó với đám sĩ phu Giang Tây mới chính là màn kịch lớn thực sự.
Và vở kịch lớn này cuối cùng cũng đi đến đoạn hay nhất.
Chu Nguyên Chương dẫn đầu một đoàn văn võ trọng thần, tướng sĩ có công cùng binh lính cả bộ lẫn kỵ, trong đó có cả đám người Tiền Đường, cùng nhau ngự giá đến Bạch Lộc Động thư viện.
Lão Chu vừa đi dọc đường vừa ngắm nhìn ruộng đồng bát ngát, non nước hữu tình… khiến lão cứ xuýt xoa khen ngợi vị trí của cái thư viện này thật là đắc địa.
Đến trước cổng thư viện, lão dừng bước, liếc nhìn sang hai bên rồi cất lời hỏi bâng quơ:
- Trương tiên sinh, ta nhớ có lần ngươi từng nói chư tử bách gia thời Tiên Tinh cần phải đặt chung lại với nhau, gạn đục khơi trong, lấy tinh hoa bỏ rác rưởi. Sao ta lại thấy chúng ta hoàn toàn có thể dựng tượng các vị chư tử ở đây, để cho học sinh đời sau chiêm bái nhỉ?
Trương Hy Mạnh nghe vậy liền bật cười. Hay thật, cái đầu óc của lão Chu đúng là lợi hại, chuyện vừa nhắc tới hôm trước mà nay đã tìm ra cách thực hiện nhanh đến thế.
- Thần thấy chủ công đề xuất rất phải. Bạch Lộc Động thư viện thuở trước từng là thiên hạ đệ nhất, nay muốn đổi mới thì đâu phải chuyện dễ. Trước tiên phải có đủ tầm nhìn khoáng đạt, dung hợp trăm nhà, thâu tóm cổ kim, đó mới là biểu hiện của một khí độ rộng lớn, cực kỳ thích hợp.
Trương Hy Mạnh dứt lời, đưa mắt nhìn sang những người khác. Phía quân Chu dĩ nhiên là mười người như một đều giơ tay đồng tình, thế nhưng lại có một kẻ bỗng chốc biến sắc mặt.
Tiền Đường không kìm được, bước phắt lên một bước lớn:
- Không thể được!
Trương Hy Mạnh liếc nhìn hắn với nụ cười nửa miệng:
- Sao lại không thể?
Tiền Đường hít sâu một hơi, cất cao giọng:
- Đạo Khổng Mạnh chính là hiển học bao đời nay, kẻ sĩ trong thiên hạ, ai mà chẳng là môn đồ của Khổng Mạnh? Chư tử bách gia ngoài kia, làm sao có kẻ nào đủ tư cách đứng ngang hàng với Khổng Mạnh được? Lại đem Khổng phu tử và Mạnh phu tử đặt chung hàng ngũ với đám chư tử khác, sao có thể làm thế được chứ!
Trương Hy Mạnh cười nhạt:
- Khổng tử từng đến thỉnh giáo Lão tử, bậc đại thánh như Khổng phu tử còn chịu bái sư học đạo được, huống hồ là đứng chung với nhau? Lý lẽ này xem chừng không ổn lắm đâu.
Tiền Đường cắn chặt hàm răng. Mấy chuyện vừa rồi hắn đã sớm nghẹn ức đến mức bốc hỏa trong lòng, chỉ là chưa có chỗ phát tiết, cũng không dám phát tiết. Thế nhưng nay đối phương lại dám đụng chạm đến cả thánh hiền Khổng Mạnh, thì quả thật hắn không tài nào nhịn thêm được nữa.
Dù thế nào đi nữa, Khổng phu tử vẫn là bậc thầy muôn đời của thiên hạ. Trời không sinh Trọng Ni, vạn cổ dài đằng đẵng như đêm đen. Bắt Khổng phu tử phải đứng chung mâm với lũ chư tử khác, dù thế nào ta cũng tuyệt đối không thể chấp nhận! Ta, ta thà chết vì Khổng phu tử! Chết cũng không hối tiếc!
Tiền Đường hô hào sảng khoái, khí thế ngút trời.
Trương Hy Mạnh nhíu mày. Hắn bỗng nhớ ra một chuyện, cái gã Tiền Đường này hình như quả thực từng làm ra loại chuyện tày đình này trong lịch sử.
Theo sử sách ban đầu, sau khi lão Chu lập quốc, từng có lần nhìn Mạnh Tử ngứa mắt nên định đuổi vị này ra khỏi Văn Miếu. Kết quả là Tiền Đường đã liều chết dâng lời can gián, ngăn cản lão Chu, thậm chí còn thốt ra những lời tương tự rằng hắn sẵn sàng hy sinh vì các bậc thánh hiền, chết cũng không hối tiếc!
Chẳng ngờ vì sự chen chân của hắn mà vụ việc này không những không bị dập tắt, ngược lại còn xảy ra sớm hơn.
Quả nhiên đường đi nước bước không hợp nhau mà!
Trương Hy Mạnh thản nhiên lên tiếng:
- Còn ai cảm thấy việc này không thỏa đáng nữa không, cứ việc đứng hết ra đây nào!
Vừa dứt lời, đám người còn lại nhìn nhau ngơ ngác, tim đập chân run.
Rốt cuộc có nên đứng ra hay không đây?
Vừa rồi Trương Hy Mạnh rõ ràng đã hứa hẹn trao cho bọn họ cơ hội làm quan. Thế nhưng bây giờ lại xảy ra chuyện tày trời thế này, chẳng lẽ cứ trơ mắt nhìn Khổng phu tử rơi xuống vị trí ngang hàng với đám chư tử bình thường hay sao?
Thà chết vì Khổng Mạnh, liệu có đáng không?
Giữa lúc giằng co, Chu Nguyên Chương bỗng sải bước tiến lên, ánh mắt sắc lẹm đảo qua từng khuôn mặt.
Lão cất giọng trầm thấp:
- Kẻ nào muốn đi theo Khổng phu tử thì cứ việc bước ra, còn ai muốn đi theo ta thì cứ đứng yên tại chỗ.