Gương mặt Chu Nguyên Chương lạnh tanh, cứng như sắt.
Ai cũng nhận ra hắn đang nổi giận.
Lão Chu lúc này chẳng khác nào con mãnh thú sẵn sàng vồ người. Từ trong ra ngoài, khí thế lạnh lẽo tỏa ra khiến ai nấy đều run sợ.
Lời ấy chẳng hề quá đáng.
Hai vị tể tướng của hắn suýt bị người ta khống chế. Ngay dưới mắt hắn, nhà họ Vương còn dám ngang ngược đến thế. Nhưng những chuyện ấy chưa phải điều khiến hắn bận tâm.
Rừng rộng chim nào chẳng có. Kẻ ngang tàng đến đâu cũng không làm lão Chu giật mình. Bởi lẽ, chính hắn mới là kẻ cứng rắn nhất!
Điều hắn không thể chịu được là một nhà buôn nhỏ bé lại dễ dàng nhìn thấu lỗ hổng trong hệ thống thuế khóa dưới quyền cai trị của mình. Bị người ta dí thẳng vào mặt vạch trần như thế, lão Chu thực sự không nhịn nổi nữa.
- Các ngươi phải bàn bạc ngay, đưa ra kết quả. Ta muốn biết cách giải quyết ngay lập tức!
Lão Chu đối diện đám quan lại đứng đầu là hai vị tể tướng, giận dữ quát vang. Lần này, ngay cả Trương Hy Mạnh cũng không thoát khỏi cơn giận của hắn. Lý Thiện Trường thì khỏi phải nói. Hắn chỉ cảm thấy tám phần lửa giận kia đều nhằm vào mình.
Sống hay chết, chỉ còn trông vào cuộc bàn bạc sắp tới có khiến Chu Nguyên Chương hài lòng hay không…
Lý Thiện Trường ngẫm nghĩ rồi mới lên tiếng:
- Hiện nay, quyền thu chi tài chính chia ra nhiều nơi. Hộ bộ quản một phần, Binh bộ quản một phần, lại còn quân điền. Thuế ruộng ở Hoài Tây phần lớn bị giữ lại ở bờ bắc Trường Giang; các châu phủ vùng Giang Nam cũng thường giữ tiền lương lại để tự dùng. Những tình trạng như thế còn nhiều không kể xiết. Trung thư tỉnh lại không thể nắm toàn bộ quyền tài chính, các nha môn đều tự làm theo ý mình. Cứ kéo dài, ắt sẽ sinh ra đủ thứ tệ nạn, rối ren không sao kể xiết, thậm chí ảnh hưởng đến đại cục.
Nói đến đây, Lý Thiện Trường chợt nhận ra vấn đề đã chất đống đến mức nào. Dường như vị tả tướng quốc như hắn quả thật chẳng có đề xuất gì để phát huy điều hay, loại bỏ điều dở. Chu Nguyên Chương giận lây sang hắn, xem ra cũng chẳng phải vô cớ.
Vậy phải cải cách thuế khóa thế nào đây?
Mọi người trầm ngâm hồi lâu, không ai chịu tùy tiện lên tiếng. Chỉ sợ lỡ nói sai một câu, rước họa vào thân.
Lý Thiện Trường nhìn quanh một lượt, cuối cùng dừng mắt nơi Nguyễn Hoằng Đạo. Cũng phải thôi, ai bảo ông ta là Thượng thư Hộ bộ.
- Nguyễn thượng thư, ông nghĩ nên làm thế nào?
Mặt Nguyễn Hoằng Đạo đỏ bừng. Im lặng một lúc, ông nghiến răng:
- Lý tướng, chuyện này đã rõ rành rành, chỉ là khó nói ra thôi!
Lý Thiện Trường sa sầm mặt, trách:
- Chúa công đang ở đây, mọi người cũng đều có mặt. Nếu ông đã biết căn bệnh nằm ở đâu thì cứ nói hết, đừng giữ lại điều gì. Ta không hiểu ông cứ ấp a ấp úng như vậy rốt cuộc là có ý gì.
Nguyễn Hoằng Đạo lại thở dài nặng nề, quyết tâm nói thẳng:
- Lý tướng, vậy tôi xin nói thật. Người ở Hộ bộ quá ít, phải bổ sung nhân lực!
Nói được câu ấy, Nguyễn Hoằng Đạo như mở được chiếc nút thắt trong lòng, lời lẽ tuôn ra không ngớt.
- Hộ bộ quản những gì? Nghe tên là biết, chúng tôi quản hộ khẩu các nơi. Dưới quyền cai trị có bao nhiêu hộ, bao nhiêu người, đều phải tu sửa sổ vàng, lập hộ tịch cho dân. Rồi còn nắm việc thu thuế ruộng. Thu thế nào, các nơi phải nộp bao nhiêu, khi nào chở đi, chở đến đâu, tiếp nhận ra sao, tất cả đều do Hộ bộ lo liệu. Từ đó lại kéo theo kho bãi các nơi, kho lương bình ổn giá, kho quân nhu, cả một phần lương thực dự trữ ở đồn điền quân đội… cũng thuộc Hộ bộ.
- Mọi người thử nghĩ xem, còn nha môn nào bận hơn Hộ bộ? Sổ vàng ghi dân số, sổ vảy cá chia ruộng đất, danh sách trưởng lương ở các nơi, tình hình kho chứa. Rồi còn tiền giấy, trạm thu thuế, chợ búa, lò sắt, muối trà, đồng sắt… Đó mới chỉ là việc thường ngày. Nếu gặp chiến tranh, Hộ bộ còn phải trưng dụng dân phu, cung ứng quân nhu. Bao nhiêu việc như thế, cả gánh nặng nghìn cân đều đè lên vai Hộ bộ.
- Nhìn lại xem Hộ bộ có bao nhiêu người? Chẳng qua chỉ có một Thượng thư, hai Thị lang, quan lại bên dưới cộng lại cũng chỉ vài chục người. Ai chẳng bận tối mắt tối mũi. Nói thật, mọi người thường tự giễu rằng từ ngày làm quan đến nay, đến thời gian sinh con cũng chẳng có. Không tin thì cứ hỏi thử xem mấy năm qua có quan viên Hộ bộ nào có thêm con cái không!
Nói đến đây, Nguyễn Hoằng Đạo cảm thấy tủi thân vô cùng.
- Muốn thu hết quyền tài chính về một mối, tránh tình trạng mỗi nơi làm một kiểu, tôi hết sức tán thành. Việc ấy vốn nên làm. Nhưng tôi xin nói một câu: muốn Hộ bộ làm tròn bổn phận, nhất định phải tăng thêm người. Hoặc… hoặc làm dứt khoát hơn, noi theo cuối đời Đường, cử một đại thần nắm toàn bộ quyền tài chính, như thế mới có thể thành công. Nếu không đủ nhân lực, mọi chuyện chỉ là lời nói suông!
Nguyễn Hoằng Đạo vừa dứt lời, mọi người còn đang suy ngẫm, cảm thấy ông nói cũng có lý. Nào ngờ Dương Hiến bên Binh bộ đã bước ra:
- Nguyễn thượng thư nói rất có lý. Ta chỉ có đôi điều muốn hỏi. Hộ bộ nhiều việc, cần tăng nhân lực, thậm chí lập chức Tam ty sứ để nắm toàn bộ tài chính, đó là ý ông. Thế còn Binh bộ thì sao? Việc của chúng ta ít lắm à? Tuyển chọn võ tướng, xét công trạng, chế tạo binh khí, ban thưởng tướng sĩ, trợ cấp thương binh, việc nào có thể làm qua loa? Theo lời ông, chẳng lẽ cũng phải lập Khu mật sứ để nắm quyền quân sự?
Lời vừa dứt, Lý Tập lập tức lên tiếng:
- Không được! Chúng ta đã gạt bỏ những tệ nạn triều Tống, mở ra một triều đại mới, sao có thể đem cả Tam ty sứ lẫn Khu mật sứ trở lại? Ta phản đối!
Nguyễn Hoằng Đạo sốt ruột:
- Khi nào tôi nói phải khôi phục Tam ty sứ? Ý tôi là số người ở Hộ bộ hiện nay không đủ dùng!
Dương Nguyên Cảo chậm rãi nói:
- Nếu Hộ bộ không đủ người, vậy chia việc cho mọi người là được. Nguyễn thượng thư cũng có thể ung dung nhàn nhã.
- Ông… Các ông có ý gì? Thu hết quyền tài chính về một mối là ý của Lý tướng! Tôi đề nghị tăng nhân lực, chẳng lẽ cũng sai?
Dương Hiến vẫn cười lạnh:
- Tăng người thì được, nhưng không thể chỉ tăng cho Hộ bộ! Hơn nữa, nhiều việc Nguyễn thượng thư vừa nhắc đến vốn đâu phải Hộ bộ phụ trách. Chẳng hạn sổ vảy cá và sổ vàng, nha môn địa phương cũng gánh không ít việc. Các ông chẳng qua chỉ thu sổ về rồi cất đi, cần bao nhiêu người chứ?
- Nói bậy! Lập hộ tịch, chia ruộng đều cho dân là việc quan trọng bậc nhất. Sổ sách của từng huyện, ta đều phải đích thân xem xét, kiểm tra kỹ càng. Sao ông có thể ăn nói hồ đồ như vậy?
…
Đám người cãi qua cãi lại, chẳng mấy chốc đã ầm ĩ cả lên.
Những người như Tống Liêm nhìn cảnh ấy mà ngẩn ra, cứ như hóa ngốc.
Chẳng phải chỉ là thu hết quyền tài chính về một mối thôi sao?
Sao lại có lắm chuyện tranh cãi đến thế?
Ai nói cũng có phần có lý, nhưng đặt tất cả chung một chỗ thì chẳng khác nào nồi cháo đặc quánh, rối tung rối mù. Rốt cuộc phải nghe theo ai?
Mọi người chẳng ai đưa ra được ý kiến thống nhất.
Mặt Lý Thiện Trường mỗi lúc một tối sầm. Hắn chẳng dám ngoảnh lại nhìn Chu Nguyên Chương, bởi biết rõ lão Chu đã ở sát bờ bùng nổ.
Đám khốn kiếp này, chẳng lẽ không chịu động não một chút?
Đến nước này rồi mà vẫn chỉ chăm chăm tranh giành lợi ích riêng!
Nguyễn Hoằng Đạo nói nghe hay đến đâu, rốt cuộc chẳng phải vẫn muốn mở rộng quyền thế sao? Thậm chí còn muốn ngang hàng với Tam ty sứ. Nói trắng ra, ông ta muốn chia quyền với mình.
Những người khác đều không muốn thấy Hộ bộ lớn mạnh, thế là thi nhau cản trở.
Chẳng khác nào một giỏ cua. Một con muốn bò ra ngoài, liền bị những con khác kẹp lại. Con này nối con kia, rốt cuộc chẳng con nào thoát được.
Đó là chốn quan trường. Từ trong xương tủy, nó đã có khuynh hướng giữ nguyên mọi thứ. Chỉ muốn dùng sức mạnh mà phá cục diện ấy, gần như là chuyện không thể.
Đầu óc Lý Thiện Trường như muốn nổ tung. Hắn sợ chỉ trong chớp mắt, Chu Nguyên Chương sẽ nổi trận lôi đình, rồi hắn lại phải đứng ra gánh họa thay cho đám khốn kiếp này!
Ngay lúc ngàn cân treo sợi tóc, Trương Hy Mạnh chợt mỉm cười. Nụ cười ấy như gió xuân xua tan mây mù, khiến lòng Lý Thiện Trường nhẹ nhõm hẳn.
- Trương tướng, ngài có cao kiến gì, mau nói đi! Mọi người đang chờ nghe đây!
Những người khác quả nhiên cũng dừng lại, quay sang nhìn Trương Hy Mạnh.
- Theo ta, thu hết quyền tài chính về một mối là để tránh tình trạng mỗi nơi làm một kiểu, nâng cao hiệu quả, giảm bớt tệ nạn. Thế mà biện pháp còn chưa có, mọi người đã hô hào tăng nhân lực, mở rộng quyền hạn. Làm vậy thật sự có thể thu quyền tài chính về một mối, làm rõ tình hình thuế khóa sao? Ta thấy chưa chắc.
Mấy câu ấy vừa thốt ra, khí thế của Nguyễn Hoằng Đạo đã xẹp đi quá nửa, vẻ mặt còn lộ chút bất an.
Mưu tính nhỏ nhoi của ông ta bị Trương Hy Mạnh vạch trần ngay tại chỗ. Trương Hy Mạnh quả thật chẳng nể nang ai!
Trương Hy Mạnh ngừng lại rồi nói tiếp:
- Trước tiên hãy nói chuyện trưởng lương. Theo ta, sau này có thể bàn lại, nhưng trước khi thống nhất thiên hạ thì không thể bỏ chế độ này. Trưởng lương được chọn từ dân chúng, do dân tự tiến cử. Họ không chỉ gánh việc vận chuyển lương thực, mà còn là con đường để dân tình được đưa lên trên. Chúng ta chủ trương chia ruộng đều cho dân. Một lợi thế của chính sách ấy là có thể huy động dân chúng, giảm bớt khó khăn trong việc cai trị và tiết kiệm chi phí. Nói trắng ra, là để dân chủ động nộp lương, nộp thuế, khỏi phải cắt cử quá nhiều người xuống tận thôn quê thúc thu. Nếu bỏ trưởng lương, tăng quan lại thì phải tăng bao nhiêu? Gấp ba, gấp năm? Hay gấp mười, gấp tám?
Trương Hy Mạnh lại nhằm thẳng vào Nguyễn Hoằng Đạo, khiến vị Thượng thư Hộ bộ kia chẳng còn lời nào để cãi.
- Chế độ trưởng lương không thể bỏ. Còn việc chuyển thuế lương lên các nơi, khó tránh khỏi tình trạng mỗi cấp ban lệnh một kiểu, địa phương giữ lại, thậm chí tham ô trái phép. Ý ta là có thể lập riêng một nha môn, chuyên kiểm tra và thống kê toàn bộ thuế lương hay không. Tạm thời chúng ta chưa thể để Hộ bộ thu hết rồi tự chi tất cả, nhưng phải nắm rõ tình hình thuế ruộng trên cả nước. Như vậy, chúa công và Trung thư tỉnh mới tiện quyết đoán.
Nghe đề xuất ấy, mắt Chu Nguyên Chương sáng lên.
Thật ra, hắn chủ trương thu quyền tài chính về một mối cũng vì thấy con buôn câu kết với quan lại, dễ dàng tham ô trái phép. Dân thường ở bên dưới, kể cả trưởng lương các nơi, đều chẳng có cách nào chống đỡ.
Nếu có một nha môn giám sát toàn bộ thuế lương, nắm rõ tình hình của cả Hộ bộ lẫn địa phương, khiến hắn tạm thời yên tâm, thế là tốt rồi.
Dù sao lời Nguyễn Hoằng Đạo than thở quả không sai. Hộ bộ thật sự không gánh nổi trách nhiệm thống nhất thu chi tài chính.
Muốn làm được việc ấy phải cải cách triệt để, điều chỉnh toàn bộ chế độ quan lại.
Nhưng lúc này chưa phải thời điểm thích hợp. Nói trắng ra, sắt tốt phải dùng vào lưỡi đao cần thiết. Tiền lương dư ra, trước hết vẫn phải dùng nuôi quân.
Nói đến cùng, vẫn là tiên sinh Trương hiểu lòng ta. Những người khác chỉ tổ làm rối thêm…
- Lý tiên sinh, ý của tiên sinh Trương thế nào?
Lý Thiện Trường vội đáp:
- Lời Trương tướng rất phải. Thần cho rằng cách ấy hết sức thỏa đáng.
Lý Thiện Trường lúc này nào còn tâm trí phản bác Trương Hy Mạnh. Bất kể hắn đưa ra đề nghị nghe có vẻ kỳ quặc đến đâu, Lý Thiện Trường cũng chỉ còn cách giơ cả hai tay tán thành.
Chu Nguyên Chương cuối cùng cũng nguôi giận đôi chút.
- Đã vậy, hai khanh bàn bạc xem nha môn mới nên gọi là gì, phụ trách những việc nào, do ai đứng đầu. Ba ngày sau trình lên cho ta. Còn nhà họ Vương kia, không được để lại! Thứ sâu mọt ấy sống thêm một ngày, sẽ có thêm quan lại bị chúng mua chuộc. Đối phó với ung nhọt thì phải dứt khoát, nhanh gọn!
Lý Thiện Trường giật thót, vội cúi mình thật sâu. Giọng hắn hơi run:
- Thần… đã rõ!