Thả mồi xong, Vương Hoàn ngồi ngay trong khu vườn này chờ Lý Thiện Trường mắc câu. Hắn biếu Lý Thiện Trường hai trang viên, còn một trang viên khác thì cách Hàng Châu ba mươi dặm. Lý tướng công đâu thể chạy xa đến thế.
Vương Hoàn lại nghĩ, với tính nết của Lý Thiện Trường, chỉ cần hắn chịu bỏ vốn lớn thì chẳng có việc gì không làm được. Thật ra, đám tay chân hắn sắp xếp chẳng có bao nhiêu.
Đến phút cuối, hắn còn lớn tiếng dọa bắt Lý Thiện Trường làm con tin. Đó chỉ là nước cờ bất đắc dĩ của kẻ cuống lên, mất cả bình tĩnh.
Quan trường cũng như giang hồ, xưa nay đâu phải cứ gặp nhau là đánh giết. Có thể ngồi xuống ăn uống, cùng nhau bòn rút phần lợi lộc dư ra, chẳng phải tốt hơn sao?
Hà tất phải trở mặt với nhau?
Bởi vậy, khi Vương Hoàn định gọi tay chân vào bắt người, đám kia vẫn đứng cách xa, thậm chí còn ở ngoài sân. Muốn chạy vào cũng phải mất một lúc.
Chưa kịp thấy chúng xông tới, đã có người ập đến, tóm gọn cả đám tay chân ấy.
Quách Anh và Chu Anh, trước sau nối tiếp nhau chạy vào, cùng lao thẳng về phía Trương Hy Mạnh.
- Đại ca, huynh không sao chứ?
Trương Hy Mạnh nhe răng cười:
- Cũng may. Lý huynh, huynh không sao chứ?
Lúc này Lý Thiện Trường mới nhìn rõ người tới là Quách Anh, bấy giờ mới thở phào.
Dù thằng nhóc này cũng chẳng dễ đối phó, nhưng ít ra vẫn còn hy vọng kiềm chế được hắn.
- Là chủ công phái các ngươi tới ư?
Chu Anh cười hì hì:
- Không phải, cha nuôi dẫn bọn con tới! Người lo cho đại… lo cho hai vị tể tướng, nên đích thân tới đây.
Nói rồi, Chu Anh ngoảnh đầu lại, vừa hay trông thấy lão Chu sải bước hùng hổ tiến vào.
Lý Thiện Trường ngẩng lên nhìn lão Chu một cái, sợ đến hồn vía lên mây, vội cúi đầu. Tim hắn đập thình thịch.
Hỏng rồi, phen này hỏng thật rồi!
Dù những lời Vương Hoàn vừa nói, Chu Nguyên Chương chưa biết, chuyện này cũng không thể che giấu được. Thuế khóa thất thoát một khoản lớn như vậy, tên khốn này lại còn hối lộ mình. Chủ công ắt sẽ nghi hắn cố ý làm ngơ, mở đường cho kẻ khác tham ô. Cho dù may mắn giữ được mạng, e rằng hắn cũng sẽ như Đào An, phải cuốn gói về nhà bế cháu.
Biết làm sao đây?
Lý Thiện Trường hối hận đến chết. Hắn nhìn xa hơn Đào An nhiều. Sớm muộn gì cũng có ngày Chu Nguyên Chương lên ngôi thiên tử. Khi ấy, hắn sẽ là công thần khai quốc, tên tuổi được ghi vào sử sách, lưu danh muôn thuở.
Nếu ngã ngựa vào lúc này, chẳng khác nào lấy mạng hắn.
Lão Lý tự hỏi, e rằng mình sẽ tìm một cái cây cong queo rồi treo cổ cho xong.
Giờ đây, số người có thể cứu Lý Thiện Trường chẳng còn bao nhiêu. Hắn vô thức nhìn sang Trương Hy Mạnh, nhưng Trương Hy Mạnh chẳng buồn để ý, chỉ vội bước tới đón Chu Nguyên Chương, cúi mình thật sâu.
- Chủ công, sao ngài lại đích thân vào chỗ hiểm như vậy?
Chu Nguyên Chương hừ một tiếng:
- Ngươi còn dám tới, cớ gì ta lại không? Đây rõ là hang sói, sao ngươi không đem thêm hộ vệ? Lỡ xảy ra chuyện thì biết làm sao?
Trương Hy Mạnh cười khổ. Hắn theo Lý Thiện Trường đến đây để vạch mặt kẻ biếu xén. Nếu kéo theo rầm rộ, đối phương chẳng bỏ chạy mất sao?
May thay, lúc ấy Lý Thiện Trường vội bước tới, cúi người hành lễ, hổ thẹn thưa:
- Chủ công, tất cả là do thần hồ đồ. Thần nhất thời nóng ruột, muốn tìm ra tên khốn đưa hối lộ, khiến Trương tướng cũng phải cùng thần vào chỗ nguy hiểm. Xin chủ công trị tội!
Chu Nguyên Chương nhìn hắn. Người ta đưa lễ hối lộ cho ngươi, sao không đưa cho Trương tiên sinh?
Ruồi bọ chẳng bu vào quả trứng lành!
Chắc chắn Lý Thiện Trường ngươi đã bốc mùi trước, mới dẫn lũ muỗi chuyên tìm hơi tanh kéo đến. Muốn nhẹ nhàng cho qua chuyện ư? Đừng hòng!
Có điều trước mắt chưa cần bắt Lý Thiện Trường. Còn phải mượn tay hắn tra xét nhà họ Vương. Dám động đến hai trọng thần của ta, các ngươi giỏi lắm!
Nghĩ đến đó, lão Chu mới thở dài, giọng nặng nề:
- Tiên sinh họ Lý cũng đã hết lòng vì việc công. Ta sẽ không vì chuyện nhỏ nhặt này mà trách tiên sinh.
Ý ngoài lời là nếu chuyện lớn hơn, vậy thì chưa chắc.
Lý Thiện Trường lo ngay ngáy, nhưng chẳng biết làm gì hơn, chỉ đành trông trời có chịu tha cho mình hay không…
Ba người đứng cạnh nhau, cùng cúi nhìn Vương Hoàn.
Kẻ vừa nãy còn thao thao bất tuyệt, coi thường Chu Nguyên Chương, khinh miệt Trương Hy Mạnh, tưởng mình đã nắm thóp Lý Thiện Trường, giờ mềm nhũn như bùn. Hắn rối bời, chẳng hiểu nổi chuyện gì đang xảy ra, cũng chẳng còn tâm trí suy nghĩ.
Không biết kiếp trước mình đã gây họa gì?
Tính mua chuộc Lý Thiện Trường, ai dè lại chọc giận cả mấy người quyền thế nhất.
Chẳng lẽ trời muốn diệt nhà họ Vương?
Một kẻ sợ đến tột cùng, thậm chí chẳng còn sức mở miệng cầu xin. Hắn chỉ biết nằm bẹp dưới đất, như một đống phân.
Chu Nguyên Chương bước tới, nhìn Vương Hoàn rồi cười lạnh:
- Chính là tên khốn này? Hắn dám làm hại hai vị tể tướng của ta ư? Điên rồ đến thế, đáng bị lăng trì!
Lý Thiện Trường mừng rỡ. Chủ công ơi, mau giết cái họa này đi! Coi như ta cầu xin ngài.
Nhưng rốt cuộc Lý Thiện Trường không dám mở miệng, bởi Trương Hy Mạnh đã mỉm cười.
- Chủ công, người này không chỉ là một tên khốn điên rồ, mà còn là kẻ có mắt nhìn. Vừa rồi hắn chê thần quá sách vở, chê chủ công chưa từng thấy tiền! Hắn còn bày cho Lý huynh một kế kiếm được mấy chục vạn lượng mỗi năm. Theo thần, người như vậy dù có giết cũng nên hỏi chuyện trước đã!
Chu Nguyên Chương thoáng kinh ngạc. Kẻ ngông cuồng thì hắn đã gặp rồi, nhưng ngông cuồng đến mức này thì thật hiếm.
- Ngươi thử nói xem, hắn có kiến giải gì ghê gớm?
Chu Nguyên Chương hỏi liền hai lần. Vương Hoàn vẫn như người mất hồn, chẳng biết trả lời thế nào. Trương Hy Mạnh cúi xuống hỏi:
- Vương Hoàn, ngươi định im thin thít đến khi cả nhà bị chém sạch hay sao?
Nghe đến bốn chữ cuối, Vương Hoàn dường như mới tỉnh lại. Bản năng sinh tồn trỗi dậy, hắn bò rạp xuống đất, dập đầu lia lịa.
- Tiểu nhân đáng chết, tiểu nhân hồ đồ! Chỉ xin Ngô Vương tha cho gia quyến của tiểu nhân!
Chu Nguyên Chương khinh bỉ hạng hèn nhát ấy, quay mặt sang bên.
Trương Hy Mạnh lại tỏ vẻ hứng thú, cười nói:
- Vương Hoàn, ngươi bảo chia đều ruộng đất chỉ là phân đất cho dân. Nhưng thu thuế ra sao, thuế ruộng thu được sẽ phân bổ thế nào, trong đó còn lắm điều sâu xa. Đến ta cũng chưa hiểu hết, chắc ngươi đã có nhiều kinh nghiệm. Chi bằng nói thử xem, chúng ta cùng bàn. Biết đâu còn có thể lập công chuộc tội.
Câu cuối khiến Vương Hoàn giật nảy mình. Hắn cân nhắc hồi lâu rồi mới chậm rãi nói:
- Tiền của sinh ra từ sức dân, tiền của dùng thế nào lại do quyền lực quyết định. Tiểu nhân… tiểu nhân cho rằng Ngô Vương chỉ có sức dân, chứ chưa nắm được quyền lực!
Ghê thật, quả đúng là một kẻ ngông cuồng!
Hắn dám nghi ngờ quyền bính trong tay lão Chu. Có cần lấy đầu mình ra thử xem Chu Nguyên Chương có dám giết cả nhà hắn hay không?
Rõ ràng Vương Hoàn chẳng nông cạn đến thế. Hắn thật sự đã nói trúng một vài vấn đề cốt lõi…
Ai cũng biết hệ thống thuế khóa của nhà Minh rất tệ, nhưng rốt cuộc tệ ở đâu thì dường như lại khó nói cho rõ.
Có lời đồn lan truyền rộng rãi rằng mỗi năm triều Minh chỉ thu được vài triệu lượng bạc, kém xa nhà Tống, quả là chẳng ra sao. Nếu lời ấy là thật, vậy đáng chê nhất phải là nhà Tống mới đúng. Nhà Minh chỉ dùng chưa đến một phần mười số tiền ấy mà vẫn giữ được cơ nghiệp gần ba trăm năm, quả là kỳ tích!
Hiệu quả thu chi cao đến mức khó tin!
Rõ ràng, lời đồn ấy không thể đúng. Vậy sai ở đâu?
Sai ở chỗ người ta đánh đồng toàn bộ thuế khóa quốc gia với khoản thu của Bộ Hộ, rồi lại đánh đồng thu nhập hàng năm của Bộ Hộ với số bạc thuế trong kho lớn. Thế là mới tính ra khoản thu nhỏ đến mức nực cười.
Nếu chỉ dựa vào chút thu nhập ấy mà duy trì được lâu đến vậy, cả triều Minh hẳn phải toàn là quan thanh liêm.
Thật ra, nha môn thu thuế của triều Minh đâu chỉ có mỗi Bộ Hộ. Thuế khóa cũng không chỉ gồm thuế thân và thuế ruộng. Mọi chuyện phức tạp đến mức khó lòng kể cho hết.
Lấy một ví dụ đơn giản. Bộ Công thời Minh không chỉ xây cung điện, làm công trình mà còn phụ trách thu thuế. Thuế Bộ Công thu gọi là thuế trích phần tre gỗ, chủ yếu đánh vào tre gỗ, củi đốt, than đá, gạch ngói, vôi cùng những thứ dùng làm nhiên liệu và vật liệu xây dựng.
Khoản ấy được ghi vào sổ sách của Bộ Công, chẳng liên quan đến Bộ Hộ.
Nếu thấy Bộ Công thu thuế đã khó hiểu, thì phía sau còn chuyện khó hiểu hơn. Quang Lộc Tự, nha môn lo việc ăn uống trong cung, cũng có quyền thu thuế của dân.
Gạo thóc, thức ăn thu được đều dùng để cung ứng cho hoàng cung.
Nếu việc này còn nghe lọt tai, thì đến cả Bộ Lễ, vốn xưa nay là nha môn chẳng có mấy khoản thu, cũng có quyền thu thuế.
Bộ Lễ thu thứ gì?
Dược liệu!
Đúng vậy, Bộ Lễ phải thay Thái Y Viện thu tiền mua thuốc.
Thái Y Viện phẩm cấp thấp, khó mở miệng xin tiền, nên để Bộ Lễ đứng ra sẽ tiện hơn. Mà qua tay ba phần cũng thành béo bở, đám quan văn Bộ Lễ vừa hay kiếm được ít kỷ tử, nhân sâm, dương vật hải cẩu để bồi bổ.
Những nha môn ở kinh thành như vậy còn chẳng ít. Thế mà vẫn chưa hết. Ở địa phương, ngoài phần phải chuyển lên triều đình còn có phần giữ lại để tự dùng, cũng là một mớ sổ sách rối ren chẳng ai nói rõ được.
Cứ thử nghĩ xem, theo lệ thường, Thái Y Viện cần dược liệu thì dâng văn thư lên Bộ Hộ xin cấp phép. Được chuẩn thuận rồi, Thái Y Viện cầm tiền đến nơi sản xuất mua thuốc, ghi vào khoản chi cả năm của nha môn là xong.
Nhưng sang đến triều Minh, mọi việc lại thành ra kỳ quặc.
Thái Y Viện thiếu thuốc, không trình Bộ Hộ mà đi bàn với Bộ Lễ. Bộ Lễ viết công văn xuống địa phương, rồi giao cho các trưởng làng phụ trách thu lương thực, bảo họ nộp tiền thuốc cho Bộ Lễ.
Từ địa phương xa nghìn dặm, tiền bạc và dược liệu được đưa vào kinh thành, nộp cho Bộ Lễ rồi chuyển sang Thái Y Viện. Dọc đường, người ăn ngựa ăn, hao hụt bạc tiền, trên dưới phải lo lót, chạy chọt. Qua hết tầng này đến tầng khác, phí tổn phát sinh chẳng biết bao nhiêu.
Mỗi nha môn, mỗi khoản thu đều phải trải qua một phen rắc rối như thế.
Dân chúng khổ sở khôn cùng. Nhất là đến giữa và cuối triều Minh, các trưởng làng thu lương cũng chịu hết nổi, đua nhau trốn việc. Khắp nơi liên tục nợ thuế. Có nơi nợ hàng chục năm không nộp, cấp trên cũng đành bó tay.
Tình trạng ấy xuất phát từ nhiều nguyên do phức tạp. Nhưng có một điều không thể chối cãi: ngay từ cách dựng nên hệ thống thu thuế ban đầu đã thấy được manh mối.
Thật ra, lão Chu trong lịch sử hiểu biết về thuế khóa khá nông cạn. Hắn cho rằng dùng các trưởng làng thu thuế rồi chuyển thuế lên triều đình sẽ tránh được cảnh quan lại bóc lột dân chúng.
Cách ấy lại dễ sai khiến.
Chỉ cần hắn ban một đạo chỉ dụ, nơi nào thiếu bao nhiêu thứ thì bảo trưởng làng ở đó đưa đến là xong.
Nhìn vào những cuộc chinh phạt bên ngoài dưới thời Hồng Vũ, có thể thấy khi lão Chu tự tay sắp xếp, hệ thống thuế khóa vẫn vận hành khá trơn tru.
Nhưng sau khi lão Chu băng hà, các hoàng đế đời sau không chăm lo chính sự như Chu Nguyên Chương, cũng chẳng có uy thế như hắn.
Đủ thứ tệ nạn nhanh chóng lộ ra. Quan lại nào chen được tay vào cũng ra sức vơ vét, vin vào đủ loại tên gọi như phí hao hụt để ép cấp dưới.
Những trưởng làng đã bị hết nha môn này đến nha môn khác vắt đến kiệt quệ, cuối cùng dứt khoát buông xuôi.
Không làm nữa!
Nha môn địa phương cũng ngày càng giữ lại nhiều tiền thuế để trang trải chi tiêu riêng, không chịu nộp lên triều đình.
Nói gọn lại, vấn đề căn bản của tài chính nhà Minh là chưa xây dựng được một hệ thống thống nhất để thu vào rồi phân bổ chi ra.
Trương Hy Mạnh nói:
- Chủ công, chiếu chỉ ban xuống là uy quyền của quân vương; tiền thuế đổ về là phúc phần của quân vương. Chỉ khi nắm chặt quyền thu chi trong tay, chủ công mới thật sự tự quyết việc thưởng phạt, nắm trọn quyền bính. Thu vào rồi phân phát ra, như thế mới là thi hành trọn vẹn quyền lực quân vương. Tên khốn này có được tầm nhìn như vậy, quả là hiếm có!
Trương Hy Mạnh cũng có đôi phần thưởng thức Vương Hoàn, dĩ nhiên chỉ đôi phần mà thôi.
Chu Nguyên Chương nghiến răng. Cơn giận bốc ngùn ngụt. Từ chuyện bổng lộc, hắn đã dẫn ra quyền phân chia tài chính, khiến lão Chu lại được học một bài học thấm thía.
- Tên khốn này tuy có vài phần hiểu biết, nhưng bụng dạ bất chính, muốn lợi dụng kẽ hở để kiếm chác, còn hối lộ và uy hiếp trọng thần của ta. Hạng ngông cuồng ấy không giết thì khó yên lòng dân! Người đâu, tịch thu gia sản cả nhà họ Vương cho ta!
Quay sang Lý Thiện Trường, lão Chu nói:
- Đi, về ngay. Lập tức bàn bạc việc thu chi thuế khóa, không được chậm trễ.
Nói rồi lão Chu quay người bước đi. Trương Hy Mạnh tâm trạng phấn chấn, cũng theo sau. Xem ra chuyện tài chính có lẽ sẽ khá hơn.
Lão Lý mặt mày sa sầm. Hắn còn chưa biết đang có trận mưa gió nào chờ mình. Đành vội vã đuổi theo…