Lý Thiện Trường đầy bụng bất bình, nhưng trước mặt Chu Nguyên Chương lúc này, hắn thật chẳng dám hé răng thêm. Hắn sợ lão Chu nổi giận, tuốt kiếm chém mình ngay tại chỗ.
Vì cái mạng già, Lý Thiện Trường ôm đầu bỏ chạy, cuống cuồng trốn khỏi đó.
Chu Nguyên Chương nhìn theo bóng hắn, nặng nề hừ một tiếng.
Lửa giận trong lòng bốc ngùn ngụt. Hắn có cảm giác mình vừa bị lừa gạt.
Lão Chu vốn là người cứng cỏi, tính tình ngang bướng, đã quyết làm gì thì không chịu thua. Thuở trước, Trương Hy Mạnh đưa cho hắn cả một danh sách sách vở phải đọc. Khi ấy hắn còn chưa nhận hết mặt chữ, vậy mà vẫn nghiến răng học cho bằng được.
Hắn chẳng ngại chịu khổ, chẳng ngại sáng sớm tối mịt. Hắn cần mẫn như người nông dân, ngày ngày vun vén cơ nghiệp của mình.
Hắn nghĩ việc lớn việc nhỏ đều phải đích thân hỏi han. Có khi chỉ vì một chuyện vụn vặt, hắn cũng tranh cãi với Lý Thiện Trường đến đỏ mặt tía tai, râu tóc dựng ngược.
Hắn dốc hết tâm sức vào đó, chẳng lẽ lại không thể làm nên chuyện?
Nhưng đến hôm nay, Chu Nguyên Chương mới nhận ra có lẽ mình đã sai.
Trị nước đâu phải cứ liều mạng dốc lòng là sẽ được đền đáp.
Công việc này thật lắm điều khuất tất. Nếu không nắm được chỗ cốt yếu, càng tốn công sức, thu hoạch có khi càng ít, thậm chí còn phản tác dụng.
Cứ chăm chỉ từ sáng đến tối, cần mẫn tận tụy, rốt cuộc lại thành ông vua mất nước.
Chuyện sắp đặt quan chế cũng vậy. Thoạt nhìn, ai làm thượng thư, ai làm thị lang, ai phụ trách thi hành, ai trông coi giám sát… chuyện nào chẳng quan trọng, ít nhất cũng quan trọng hơn bổng lộc quan lại.
Nhưng sự thật không phải thế.
Trải qua hàng nghìn năm, bộ máy quan lại đã phát triển đến mức rất hoàn chỉnh. Mỗi người một việc, chức phận phân minh, kiềm chế lẫn nhau, giám sát nghiêm ngặt.
Những điều cần có, cơ bản đều đã có đủ.
Còn dùng người có hợp hay không, quan lại có làm tròn bổn phận hay không… những chuyện ấy hết sức phức tạp, đâu phải cứ chọn được một vị hiền thần tài giỏi là giải quyết xong.
Thông thường, phải đợi bộ máy vận hành, gặp vấn đề rồi mới tìm đúng bệnh mà sửa.
Nói cách khác, đó là việc chỉ cần lo sau khi mọi thứ đã hoạt động bình thường.
So với những chuyện ấy, quy định bổng lộc ngay từ đầu quan trọng hơn nhiều.
Hiền hay không, đôi khi khó nói. Nhưng một người đáng giá bao nhiêu tiền thì nhìn là biết ngay!
Còn muốn người ta cung phụng các ngươi như ông hoàng bà chúa ư?
Nằm mơ!
Ta thà đem tiền giúp dân làm việc, còn hơn nuôi đám sâu mọt các ngươi!
Cả Lý Thiện Trường nữa, ngươi nhớ kỹ cho ta.
Chuyện quan trọng nhất lại bị ngươi xếp xuống cuối cùng, định lừa cho qua cửa ư? Đừng hòng!
Lão Chu nhớ lại những điều Trương Hy Mạnh từng giảng, rốt cuộc cũng hiểu ra.
Sức người có hạn. Dẫu cố gắng đến đâu, cũng luôn có chỗ không thể chăm nom chu toàn.
Đã vậy, chi bằng nắm lấy những việc hệ trọng. Những công việc khác cứ giao cho Lý Thiện Trường. Có chuyện gì thì tìm hắn tính sổ.
Như thế còn dễ phân định trách nhiệm. Nếu việc gì cũng ôm hết lên người, xảy ra chuyện lại chỉ mình ta chịu, muốn truy cứu cũng chẳng tiện.
Quả nhiên, lên làm Ngô Vương rồi, cách suy xét sự việc cũng khác trước.
Tiên sinh nhắc nhở thật kịp thời!
Bên này, Chu Nguyên Chương đang nghiêm túc nhìn lại mọi chuyện, cảm thấy thu hoạch được không ít. Trương Hy Mạnh thấy mình chẳng còn việc gì, bèn khoanh tay thong thả đi tìm Lý Thiện Trường.
Hôm nay hắn đã giúp lão Lý một việc lớn, thế nào cũng phải lấy chút báo đáp mới được.
Trương Hy Mạnh bước vào phòng làm việc của Lý Thiện Trường, thấy lão đang ôm đầu, mặt mày khổ sở, trán đẫm mồ hôi. Rõ ràng hắn bị dọa không nhẹ.
Biết sợ rồi chứ?
Ngươi nghĩ gì vậy? Đến ruộng công điền, tiền công điền cũng lôi ra trước mặt lão Chu. Hắn không nổi giận mới lạ!
- Lý huynh, rốt cuộc huynh nghĩ gì thế?
Lý Thiện Trường ngẩng lên nhìn Trương Hy Mạnh, vẻ mặt gần như sắp khóc.
- Trương tướng, ơn cứu mạng của ngài, tôi khắc ghi trong lòng, nào dám giấu ngài điều gì. Nhưng nếu tôi không bày ra những khoản mục ấy, con số bổng lộc sẽ lớn đến mức khiến chúa công kinh hãi.
Trương Hy Mạnh sững người. Thì ra còn có chuyện ấy!
Cũng phải. Nếu Lý Thiện Trường không chia bổng lộc thành nhiều khoản, mà tính gộp tất cả vào một chỗ, con số hẳn sẽ lớn đến choáng váng. Đến lúc đó, chưa biết chừng Chu Nguyên Chương càng tức giận hơn.
Chỉ tiếc là lão Lý không dọa được Chu Nguyên Chương, trái lại còn tự đẩy mình vào hố.
- Lý huynh, chúa công sáng suốt, chút thủ đoạn ấy chẳng thể qua mắt được người. Dù tôi cũng muốn lĩnh thêm bổng lộc, nhưng còn phải có mạng mà tiêu nữa. Huynh hãy nghĩ cho kỹ xem nên ứng phó với chúa công thế nào. Nếu lần sau người vẫn không hài lòng, tôi cũng chẳng giúp nổi đâu!
Trương Hy Mạnh liếc quanh, thấy trên bàn Lý Thiện Trường có một gói trà. Gói trà chỉ bọc bằng giấy thường, nhưng hắn vẫn ngửi thấy thoang thoảng hương thơm. Theo kinh nghiệm của hắn, đây hẳn là trà thượng hạng.
Lý Thiện Trường vốn lanh trí, thấy Trương Hy Mạnh nhìn gói trà, lập tức nói:
- Trương tướng, tôi là kẻ thô lậu, chẳng hiểu trà, cũng chẳng nếm ra vị gì. Ngài cứ cầm lấy. Tối đến viết văn, nhờ hương trà mà ngài có thể xuất thần, viết nên áng văn để đời!
Nói rồi, Lý Thiện Trường nhét gói trà vào tay Trương Hy Mạnh.
Trương Hy Mạnh hơi khựng lại. Hắn thậm chí nghe rõ tim mình đập thình thịch.
Không sai!
Cuối cùng ta cũng nhận hối lộ rồi!
Bao năm nay, ngoài chút thưởng ban từ Chu Nguyên Chương, hắn chỉ từng nhận một nén vàng của Lư Thu Vân. Đây là lần đầu tiên hắn chính thức nhận hối lộ. Tuy chỉ là một gói trà, ý nghĩa lại khác thường, chẳng hề tầm thường!
Đây chính là bước đầu tiên trên con đường làm giàu, nâng cao cuộc sống của hắn.
Đừng thấy món nhận được chẳng đáng bao nhiêu. Dù sao cũng đã mở đầu thuận lợi, phải không?
Trương Hy Mạnh nhận gói trà từ tay Lý Thiện Trường, vội cất đi. Hắn ngập ngừng một lát rồi hạ giọng:
- Lý huynh, chuyện bổng lộc quan lại không đơn giản đâu. Cứ nâng lên thì chẳng bao giờ có điểm dừng, cho bao nhiêu cũng không ai chê nhiều. Nhưng tuyệt đối cũng không thể đặt quá thấp, bằng chẳng khác nào xui quan lại tham ô làm bậy. Họ nắm quyền lớn trong tay, chẳng lẽ còn để bụng đói đến chết sao? Tóm lại, bổng lộc có thể cao hơn người thường, nhưng không được chênh lệch quá xa. Huynh phải nắm cho đúng chừng mực. Sau này tôi sẽ giúp huynh nói đỡ trước mặt chúa công.
Lý Thiện Trường nghe xong, gật đầu lia lịa, mừng đến nỗi suýt rơi nước mắt.
Gói trà này thật đáng giá!
Chỉ hai cân trà Long Tỉnh thượng hạng Tây Hồ mà đổi được lời chỉ điểm và lời hứa giúp đỡ của Trương Hy Mạnh. Sớm biết thế này, hắn đã đến thăm Trương Hy Mạnh từ trước, đâu đến nỗi chọc giận chúa công?
Đúng là đáng trách!
- Đa tạ Trương tướng đã giúp đỡ. Hôm khác tôi nhất định sẽ pha trà tiếp đãi ngài cho tử tế.
Lý Thiện Trường liên tục cảm ơn. Hắn còn phải soạn thảo điều lệ thật cẩn thận, Trương Hy Mạnh cũng không nán lại, chủ động cáo từ rồi trở về nơi ở.
Trên mặt hắn không giấu được nụ cười. Vừa về đến nhà, hắn đã vội đun nước. Trà nhận được chẳng dễ dàng gì, phải thưởng thức cho thật ngon mới được.
Nào ngờ, vừa mở gói giấy ra, Trương Hy Mạnh đã ngẩn người.
Có gì đó không ổn thì phải?
Sao trong gói trà lại có thêm một tờ giấy? Trên đó còn có chữ. Hắn mở ra xem, hóa ra là một tấm phiếu cầm đồ.
Ai lại nhét phiếu cầm đồ vào gói trà chứ?
Món đồ đem cầm là một chiếc hòm, giá trị một quan tiền.
Trà, phiếu cầm đồ, chiếc hòm… tàu điện ngầm, ông già, điện thoại di động…
Trương Hy Mạnh ngẩn ra một hồi. Hắn không đi hỏi Lý Thiện Trường, chỉ lặng lẽ rút ra một quan tiền giấy, rồi đi thẳng đến hiệu cầm đồ. Hắn muốn xem chiếc hòm ấy rốt cuộc có gì kỳ lạ.
Chẳng biết người ta sơ ý cầm nhầm thật, hay có kẻ biếu lễ cho Lý Thiện Trường? Hoặc cũng có thể chính lão Lý đang biếu lễ cho hắn?
Khó khăn lắm mới nhận hối lộ được một lần, vậy mà còn có cả chuyện ly kỳ thế này. Trương Hy Mạnh chẳng biết nên khóc hay nên cười…
Tạm gác chuyện Trương Hy Mạnh đến hiệu cầm đồ dò hỏi, hãy nói về Lý Thiện Trường. Hắn bận rộn suốt hai ngày hai đêm, người gầy rộc đi, sắc mặt tiều tụy. Cuối cùng cũng soạn xong phương án bổng lộc mới.
Hắn đã cân nhắc kỹ càng. Đám quan lại chắc chắn sẽ chẳng ai hài lòng với phương án này.
Nhưng hắn cũng hết cách. Nếu làm các ngươi vừa ý, đến trước mặt chúa công, ta chỉ có đường chết.
Lý Thiện Trường dâng phương án lên. Quan chính nhất phẩm đến chính tứ phẩm, bổng lộc mỗi năm lần lượt từ một nghìn thạch đến ba trăm thạch, mỗi phẩm giảm một trăm thạch. Mỗi người đều được phát thêm ba trăm quan tiền giấy.
Quan chính ngũ phẩm được hai trăm hai mươi thạch, quan tòng ngũ phẩm giảm năm mươi thạch. Tiền giấy đều là một trăm năm mươi quan.
Quan chính lục phẩm được một trăm hai mươi thạch, quan tòng lục phẩm giảm mười thạch. Tiền giấy đều là chín mươi quan.
Quan chính thất phẩm và tòng thất phẩm lần lượt giảm mười thạch so với quan tòng lục phẩm. Tiền giấy đều là sáu mươi quan.
Quan chính bát phẩm được bảy mươi lăm thạch, quan tòng bát phẩm giảm năm thạch. Tiền giấy đều là bốn mươi lăm quan.
Quan chính cửu phẩm và tòng cửu phẩm lần lượt giảm năm thạch so với quan tòng bát phẩm. Tiền giấy đều là ba mươi quan.
Phương án của Lý Thiện Trường vừa được trình lên, chưa đợi Chu Nguyên Chương lên tiếng, quan viên Trung Thư tỉnh cùng các quan ở Ứng Thiên, Hàng Châu và nhiều nơi khác đã đồng loạt trở mặt.
Ý là sao đây?
Thừa tướng Lý, ông quá đáng lắm rồi đấy!
Chút bổng lộc này, nuôi một con chim ưng, một con hổ còn chẳng đủ no!
Chẳng phải trước kia đã nói sẽ lấy bổng lộc triều Tống làm chuẩn sao? Dẫu biết sẽ bị cắt đi không ít, chúng tôi cũng đã hiểu. Nhưng ít ra cũng phải giữ thể diện cho nhau chứ!
Chúng tôi đâu đòi tiền bạc tuôn như nước sông Hoàng Hà, nhưng cũng không thể lấy chút ít thế này ra cho có lệ!
Không được!
Chúng tôi phải đi tìm chúa công phân xử!
Lý Thiện Trường làm thừa tướng đã lâu, nhưng đây là lần đầu tiên gặp cảnh thuộc hạ đồng loạt phản đối. Với thân phận tả thừa tướng, hắn vậy mà cũng chẳng đè nổi họ xuống.
Mọi người giận dữ sục sôi, ban đầu còn ngấm ngầm liên lạc với nhau. Chẳng bao lâu sau, mấy vị thượng thư kéo đến tìm Lý Thiện Trường, khí thế hùng hổ như sắp vác đao lên tận kinh thành, quyết nói cho ra nhẽ.
Cả Trung Thư tỉnh, trừ Giả Lỗ và Chu Thăng, hai vị tham tri chính sự đứng ngoài vòng tranh chấp, những người còn lại đều nhúng tay vào.
Phòng làm việc của Lý Thiện Trường chẳng khác nào nơi sáu đại môn phái vây đánh Quang Minh đỉnh, ồn ào náo nhiệt vô cùng.
Vị thừa tướng khéo léo ứng xử với mọi người cuối cùng cũng nếm trải cảnh trước sau đều khó.
Đám người ngày thường chẳng bao giờ hé lời về lợi lộc, đến giờ rốt cuộc cũng xé bỏ lớp mặt nạ!
- Được, bây giờ cùng đi gặp chúa công, để người định đoạt!
Lý Thiện Trường cũng chẳng còn cách nào khác, đành vội vã đi gặp Chu Nguyên Chương. Các quan khác đều theo sau. Họ nhất định phải đòi một lời cho xứng với giá trị của mình.
Từ đầu đến cuối, Chu Nguyên Chương chỉ lạnh lùng đứng nhìn. Quan lại phản ứng càng dữ dội, càng chứng tỏ hắn đã nắm đúng chỗ cốt yếu. Hắn mừng vì mình không bị lừa, nhưng lại tức giận trước lòng tham của đám quan lại.
Dẫu là quan chính cửu phẩm, chức thấp nhất, mỗi năm cũng được bảy mươi thạch bổng lộc, thêm ba mươi quan tiền giấy.
Số ấy đủ ăn đủ tiêu. Quan nhất phẩm thì nhận được một nghìn thạch mỗi năm. Vậy mà còn chưa biết đủ sao?
Lão Chu chỉ thấy từng cơn giận xộc thẳng lên đầu. Lý Thiện Trường bên kia đã sắp chống đỡ không nổi. Có lẽ một cuộc va chạm trực diện giữa vua và bề tôi sắp sửa xảy ra.
Đúng lúc ấy, Trương Hy Mạnh chạy tới.
- Các vị đồng liêu, xin nghe tôi nói đôi lời. Cứ lấy tình hình ở Hàng Châu mà tính. Sau khi chia ruộng, mỗi người được mười lăm mẫu, có nơi còn ít hơn nhiều. Nếu tính mỗi mẫu thu được hai thạch, một năm thu hoạch hai vụ, thì tổng cộng là sáu mươi thạch lương. Trong số ấy còn phải nộp thuế ruộng, trừ giống má và tiền dẫn nước tưới ruộng. Một người dân thường đến tay chỉ còn ba bốn mươi thạch lương. Gặp năm mất mùa, chưa chắc giữ được chừng ấy. Quan thấp nhất lĩnh gấp đôi người dân thường. Các vị nghĩ mình nên lĩnh gấp mấy lần mới vừa lòng?
Trương Hy Mạnh nói xong, đám quan vừa nãy còn hùng hổ lập tức im bặt. Lý Thiện Trường đang khốn đốn cũng được dịp thở phào. Hắn trừng mắt nhìn đám thuộc hạ, tức tối hỏi:
- Trương tướng nói phải. Rốt cuộc các ngươi muốn bao nhiêu? Nói đi!