Dòng họ Lưu ở Hồ Châu bị bắt gọn trong một trận, cả nhà khóc gào lên trời. Bà vợ giật lấy Lưu Hi mà mắng té tát: "Anh đúng là thổi sáo trong nhà xí! Sao anh nỡ mở miệng ra được hả?"
Bao nhiêu người đi bái kiến Ngô quốc công, chỉ mình anh ra oai thể hiện bản lĩnh?
Giỏi ăn nói lắm phải không?
Đầu óc lanh lợi lắm phải không?
Sao anh không tự sờ mông mình mà xem, nhà anh làm bao nhiêu chuyện bẩn thỉu còn ít à?
Ở cùng anh, đến cả mạng cũng mất theo!
Bà mụ đấm đá túi bụi, cào cho Lưu Hi mặt mũi nở hoa.
Lưu Hi tức không chịu nổi, vung quả đấm đánh trả, cũng mắng lại: "Việc này oán được tôi sao? Chẳng phải chính Ngô quốc công nói họ cầu việc phải lẽ, chỉ cần nhận điều kiện quân điền thì không làm khó ta đấy chứ? Tôi chỉ bàn thêm vài điều kiện thôi, vậy mà họ đã đối đãi thế này! Bất công! Bất công quá!"
Lưu Hi lại hướng về phía ngục tốt mà gào lên: "Nói với Ngô quốc công đi, người ta còn dám bỏ nghìn vàng mua xương ngựa cơ mà, nhà họ Lưu chúng tôi trong sạch thế kia! Nếu giết chúng tôi, những lời Ngô quốc công đã nói sẽ chẳng còn ai tin nữa đâu. Vì nhà họ Lưu mà làm vậy, không đáng đâu!"
Nhưng gã có gào thế nào cũng chẳng ai đáp, đành quay lại "hòa thuận vợ chồng" với bà mụ, vợ chồng đánh đấm nhau lẫn lộn, đúng nghĩa đen là thân mật một nơi.
Song lời Lưu Hi nói cũng không hẳn vô lý.
Phải xử trí nhà họ Lưu thế nào, thành một bài toán khó của lão Chu.
Theo nguyên tắc cũ, gặp chuyện khó thì tìm Trương tiên sinh, lão Chu gọi Trương Hi Mạnh tới. Nhưng nói thật, lão Chu hơi lúng túng. Bao năm dạy học lẫn nhau, ảnh hưởng qua lại, trong đầu Chu Nguyên Chương không tránh khỏi in dấu ấn của Trương Hi Mạnh.
Xem xét vấn đề, lão Chu cũng có phần giống Trương Hi Mạnh.
Tuy hắn căm ghét Lưu Mộng Viêm, khinh thường thằng Hán gian ấy, cách đây không lâu đấu khẩu với Trương Sĩ Thành còn đem Lưu Mộng Viêm ra mỉa mai Cao Minh và đám người, mượn sự vô sỉ của hắn mà mắng tất cả đám văn thần sĩ đại phu còn chịu làm việc cho triều đình nhà Nguyên.
Nhưng dù thế nào, Lưu Mộng Viêm cũng là người đời trước đã chết mấy chục năm, xương cốt mục gần hết rồi.
Đám Lưu Hi có khi còn chưa từng thấy mặt Lưu Mộng Viêm, muốn xử trí những kẻ ấy, dù sao cũng có chỗ khó ăn nói. Dĩ nhiên, lão Chu đã định giết người, thậm chí muốn từ chối mọi lời can gián.
Vì lão Chu hiểu rõ, đạo lý chỉ nói được với người chịu nghe đạo lý.
Có những lúc, không thể đem đạo lý ra nói.
Giết gà dọa khỉ, trừng phạt để răn đe, hắn nhất định phải lấy đầu nhà họ Lưu, bảo cho tất cả mọi người biết: kẻ nào dám chống lại quân điền, dù làm bằng cách nào, cũng chỉ có đường chết!
Nên câu đầu tiên Chu Nguyên Chương gặp Trương Hi Mạnh đã nói: "Trẫm muốn giết người!"
Trương Hi Mạnh chớp mắt, chợt cười: "Trùng hợp thật, thần cũng muốn giết bọn họ!"
Chu Nguyên Chương nhìn hắn một lúc lâu, xác định Trương Hi Mạnh không cố ý nói ngược, mới trầm giọng nói: "Làm vậy chưa chắc hợp với lẽ thường trong lòng tiên sinh. Lưu Mộng Viêm tuy đáng bị nghìn đao vạn quả, nhưng tai họa đổ sang con cháu họ Lưu thì là trẫm hành sự theo ý mình, tiên sinh không cần vì nghinh hợp trẫm mà bỏ đi đạo lý trong lòng."
Một lát sau, Chu Nguyên Chương lại nói: "Việc này cứ tính vào đầu trẫm, chỉ nói tiên sinh khuyên ngăn không được, là trẫm cố chấp độc đoán là được."
Trương Hi Mạnh trầm ngâm một chút, bỗng bật cười.
"Chúa công thật sự tính tạo nên thanh danh cho thần rồi. Kỳ thực đó không phải điều thần muốn."
Chu Nguyên Chương nhíu mày, hỏi: "Vậy tiên sinh muốn gì?"
"Muốn một sự công bằng, một chữ công đạo," Trương Hi Mạnh đáp.
"Nhưng việc trẫm làm chưa đủ công đạo!" Chu Nguyên Chương ngoan cố nói.
"Vậy thần sẽ nghĩ cách, khiến chúa công trở nên công đạo!" Trương Hi Mạnh dứt khoát nói. "Chúa công, thực ra xử trí nhà họ Lưu hoàn toàn có thể gác chuyện Lưu Mộng Viêm qua một bên. Chỉ riêng những chuyện bọn họ đã làm cũng đủ chặt đầu rồi."
Chu Nguyên Chương hơi kinh ngạc, liền hỏi: "Ý tiên sinh là chúng ức hiếp dân làng, ác tích chồng chất?"
"Việc này có lẽ còn phức tạp hơn thế."
"Nói thế nào?" Lão Chu càng tò mò.
Trương Hi Mạnh từ trong ngực lấy ra một xấp văn bản, đặt trước mặt Chu Nguyên Chương.
"Chúa công, trước hết ta nói một gian tặc còn nổi tiếng hơn, là Tần Cối!" Trương Hi Mạnh nói. "Chúa công còn nhớ Lật Thủy không?"
Chu Nguyên Chương cười: "Sao mà quên được? Hồi đó ta dán thông cáo quân điền ở Kim Lăng, dân chúng Lật Thủy nổi lên, tự động chia ruộng, gây ra sóng gió không nhỏ. Tiên sinh nhắc chuyện đó làm gì?"
"Chúa công có biết ruộng đất Lật Thủy mà dân chúng muốn chia là của ai không?"
Chu Nguyên Chương sững lại, trầm ngâm nói: "Chẳng lẽ là Tần Cối?"
Trương Hi Mạnh gật đầu: "Không sai, chính là của Tần Cối. Bãi Phong Vi ở Lật Thủy giáp hồ Thạch Cữu, đúng là đất phong ấp của hắn, trải dài hơn tám mươi dặm, ruộng đất lên tới mười vạn mẫu!"
Chu Nguyên Chương giật mình. Vùng ấy hắn đã đi qua, nằm giữa hai cái hồ lớn, đất phì nước mát, tuyệt đối là nơi màu mỡ hiếm có, nhìn thôi cũng chảy nước miếng.
Đất tốt thế kia, vậy mà là của tên đại gian tặc Tần Cối?
"Không chỉ vậy, Tần Cối còn có nhiều trang điền ở những nơi khác của Kim Lăng. Sau khi hắn chết, nhà họ Tần suy tàn, nhưng mỗi năm vẫn thu được mười vạn thạch tiền thuê ruộng, sống sung sướng khỏi phải nói."
Chu Nguyên Chương không khỏi biến sắc. Tiền thuê ruộng ở Giang Nam rất nặng, ít nhất phải hơn một nửa sản lượng, thế mà vẫn thu được mười vạn thạch, vậy ruộng đất nhà họ Tần ít nhất phải hai mươi vạn mẫu!
Đó còn là chuyện sau khi Tần Cối chết!
Nghĩ đến nhà họ Chu của hắn, không nổi một mẫu ruộng, chỉ có thể thuê cày ruộng nhà người khác, thật là người so với người chết cho bực mình!
"Trương tiên sinh, thôn tính ruộng đất như vậy, hoàng đế nhà Triệu Tống không quản sao?"
Trương Hy Mạnh cười khổ lắc đầu:
- Chúa công, không ngăn cấm kiểm tịnh vốn là quốc sách của nhà Bắc Tống. Vương An Thạch và mấy người từng tìm cách cải biến, nhưng cuối cùng vẫn thất bại. Đến khi quân Kim chiếm giữ Trung Nguyên, nhà Triệu Tống chạy về Lâm An, theo chân hoàng đế Triệu Tống lại có biết bao quan lại thế gia, danh thần trong triều, mang đậm phong vị của một cuộc "quan lại vượt sông chạy nạn". Đến Giang Nam rồi, họ thi nhau chiếm đoạt đất đai, tham lam như đói khát, chất đầy nhà bằng cách cướp bóc dân chúng, thủ đoạn nào cũng dùng. Tần Cối có mấy chục vạn mẫu ruộng; Trương Tuấn, một trong tứ đại danh tướng thời Trung Hưng, mỗi năm cũng thu được sáu mươi vạn hộc tiền thuê ruộng; ngay cả Hàn Thế Trung và những người khác cũng đều có nhiều ruộng đất. Tính ra, chỉ có mình Nhạc vương gia là trong sạch mà thôi!
Chu Nguyên Chương trợn mắt to tròn, tức tưởi đập bàn:
- Đây chính là nguyên nhân Nhạc Bằng Cử bị hại! Vương triều Triệu Tống, từ trên xuống dưới, đều thối nát cả rồi. Cao Tông Triệu Cấu là một kẻ tiểu nhân, ôm giữ cái đồ nát không buông, mặt dày vô liêm sỉ. Một tên nô tài như thế, thì làm sao có thể ngăn kiểm tịnh, đả kích hào cường? Chỉ e rằng bản thân tông thất Triệu Tống chiếm đoạt ruộng đất còn hung hãn hơn!
Trương Hy Mạnh thở dài:
- Chúa công, còn chẳng chỉ kiểm tịnh ruộng đất thôi đâu. Thời Tống Triết Tông, đã có quy định địa chủ đánh chết điền hộ thì giảm tội một bậc, chỉ phải đày sang châu lân cận. Đến đời Tống Cao Tông, lại tiện tay giảm thêm một bậc nữa, đày ngay trong bản châu!
Chu Nguyên Chương chỉ thấy hai thái dương giật thình thịch, một cỗ nộ khí xông thẳng lên đỉnh đầu.
- Pháp lệnh rởm đời gì thế này? Đày trong bản châu? Bọn chúng mặt mũi nào mà dám ban bố? Theo chúng ta mà xem, đó là coi mạng điền nông chẳng ra gì. Đày trong bản châu thì khác gì chẳng đày?
Lão Chu tức đến nỗi đập bàn liên hồi:
- Bọn họ Triệu rốt cuộc làm vua kiểu gì thế?
Trương Hy Mạnh cũng hết sức bất đắc dĩ:
- Ban ra pháp lệnh đã thế, chấp hành pháp lệnh còn thế hơn. Nếu điền hộ tranh cãi với địa chủ, nha môn chẳng thèm hỏi phải trái, cứ thẳng tay trọng phạt điền hộ. Quan viên đứng ra nói hộ địa chủ, bảo vệ cái gọi là cương thường của họ.
- Đáng ghét! Đáng xấu hổ!
Lão Chu hừ hừ:
- Thì ra thủ đoạn đối phó dân Hán của bọn Thát tử, từ thời Triệu Tống đã có rồi. Buồn cười thay, bọn Lưu Phúc Thông còn đòi "mở lại bầu trời Đại Tống", thật là hồ đồ!
Trương Hy Mạnh lại nói:
- Chúa công, quả thật Nguyên đình đã thừa hưởng trọn vẹn thủ đoạn thu lợi của Triệu Tống, lại còn phát dương quang đại thêm. Chẳng hạn như Lưu Hi đề xuất muốn đứng ra giúp thu thuế ruộng, làm chức lương trưởng, chính là thủ đoạn quen dùng của Nguyên đình. Nhờ vào phú hộ đại tộc địa phương, sai họ ra mặt bóc lột dân chúng, vắt kiệt sinh kế dân sinh. Nhìn khắp nhà Đại Nguyên lập quốc chưa đầy trăm năm, sĩ thân đại tộc ở Giang Nam, tựa vào việc mình quen biết địa phương, lại thông hiểu văn mặc, bèn tuỳ ý bóc lột, chiếm đoạt ruộng đất, sống cuộc đời còn sướng hơn thời nhà Tống.
Trương Hy Mạnh lại lấy ra mấy phân văn thư, trình lên cho Chu Nguyên Chương, giải thích rằng Nguyên đình tuy phái người Mông Cổ và người Sắc Mục khống chế địa phương, nhưng số lượng rốt cuộc quá ít, lại phổ thông văn hoá kém cỏi.
Họ chỉ còn cách dựa vào hào thân địa chủ địa phương, nhờ họ giúp cai trị. Người Mông Cổ thì tham, hào thân còn tham hơn, hai phe một năng một quý, hợp lực lạch cạn ao bắt cá, một cuộc bóc lột có kế hoạch dài hạn cứ thế bắt đầu.
Ở Giang Nam, địa chủ sở hữu mấy vạn mẫu ruộng, mấy nghìn điền hộ thì đếm không xuể.
Có châu huyện, sáu phần năm đất đai đều nằm trong tay một nhúm địa chủ.
Dân thường căn bản chẳng có ruộng đất, chỉ biết cày thuê mà sống. Quá nhiều người dân nghèo tuyệt đối.
Tuy rằng quân Chu gia sau khi vượt sông đã phất cờ quân điền, cũng làm được nhiều việc, nhưng tệ nạn tích luỹ mấy trăm năm từ Tống đến Nguyên, há dễ dàng giải quyết được vậy?
Cũng chính vì trải qua đổi triều đổi đại mà vẫn yên thân vô sự, bọn chúng mới dám chạy đến trước mặt Chu Nguyên Chương đặt điều kiện, cứ nghĩ chẳng ai làm được gì mình.
- Bọn súc sinh này, tác ác nhiều vô kể, xem ra chẳng phải chỉ có nhà họ Lưu, giết hết cả một nhà chúng cũng còn là rẻ mạt cho chúng!
Trương Hy Mạnh lập tức gật đầu:
- Lời chúa công rất phải. Thần cho rằng, trước khi quân điền triệt để, chúa công nên hạ một đạo lệnh, khuyến khích điền hộ đứng ra tố cáo địa chủ. Nếu có địa chủ đánh điền hộ bị thương, phải bồi thường gấp đôi. Nếu có trường hợp đánh chết điền hộ, bản thân địa chủ phải đền mạng!
Đạo lệnh này thật lợi hại: bắt địa chủ tự mình đền mạng, tuỳ tiện tìm ai đứng ra nhận tội thay thì không được!
Lão Chu không nói hai lời, gật đầu ngay:
- Cứ làm theo ý tiên sinh.
Lại trầm ngâm một lúc, suy nghĩ thêm một hồi, Chu Nguyên Chương mới nói:
- Tiên sinh, chỉ sợ không chỉ có đạo pháp lệnh này đâu nhỉ? Còn gì muốn nói nữa?
Trương Hy Mạnh hít mạnh một hơi, rồi sắc mặt nghiêm nghị:
- Chúa công, thần… thần đấu cảm cho rằng, chúa công nên xưng vương rồi!
- Xưng vương?
- Đúng vậy, chúa công nên phất hàng hiệu ra, quyết đoạn hoàn toàn với Triệu Tống, chính bổn thanh nguyên, tỏ bày thiên hạ. Tuy làm vậy có hơi xung đột với phương lược đã định lúc trước. Nhưng thế lực của chúng ta hiện tốt lắm, sức mạnh đã tăng lên chẳng biết gấp mười lần. Hơn nữa, nếu muốn động viên thêm nhiều dân chúng, muốn cải biến thế đạo này triệt để hơn, thì ắt phải chạm đến tệ chính từ Triệu Tống để lại. Chỉ lật đổ nhà Nguyên thôi chưa đủ! Còn cần thủ đoạn có khí phách hơn nữa!
Trương Hy Mạnh tâm hồn xô lên cuồn cuộn, nhìn thẳng Chu Nguyên Chương, chánh sắc nói:
- Những lời này thần đã từng nói khi giải bày việc quân phân ruộng đất. Đến bây giờ, thần lại có thể hội sâu sắc hơn. Nói gọn, Trình Chu lý học chúng ta phải phản đối; tác phong sĩ đại phu lưu lại phải phản đối; chế độ ruộng đất, quy tắc tài thuế, thảy đều nằm trong cái phải phản đối! Chúng ta không thể dung nhẫn những thứ ấy nữa.
- Nói trắng ra, đó là phải kiến lập lại một thế giới mới. Mà thế giới ấy cần một vị quân chủ anh minh duệ trí.
Trương Hy Mạnh cung kính khom người một lễ sâu:
- Thần cho rằng, vị quân chủ ấy, trừ chúa công ra không ai xứng đáng! Thiên hạ dân chúng đều đang mong chờ, chúa công không thể chối từ!
Chu Nguyên Chương thần sắc nghiêm trang, từ từ ngồi xuống ghế, mắt nhìn về phía trước, hồi lâu mới lẩm bẩm:
- Bảo chúng ta xưng vương… được sao?