Hình như câu "thành vương bại khấu" đã sai rồi. Vương thì nhờ đạo vương mà thành, khấu thì vì đạo khấu mà bại!
Chẳng lẽ Trương Sĩ Thành chỉ là một tên đại khấu mà thôi?
Trương Thiên Kỳ không trả lời nổi. Hắn tạm thời vẫn bị giam vào trại tù binh, cũng như các tù binh khác, đều phải chờ kiểm điểm, rồi sẽ được đưa đến Hồng Đô đi đồn điền, xây dựng thủy lợi.
Coi như cũng là dùng người đúng tài, Trương Thiên Kỳ không oán trách gì.
Ngày nào hắn cũng ở trong trại, nhìn quân Chu gia kiểm điểm nhân số, đăng ký vào sổ. Đồng thời hỏi thăm tù binh xuất thân ra sao, gia đình thế nào, có thân nhân hay không… hỏi han tỉ mỉ đến mức Trương Thiên Kỳ cũng phải ngượng mặt. Hắn thống binh lâu vậy mà mức hiểu biết về thủ hạ dường như còn chưa tới độ ấy.
Trại tù binh của bọn hắn nằm ngay cạnh quân doanh. Vì phủ nha tri phủ đã bị thiêu, lão Chu và một bọn văn võ cũng chỉ đành ở trong quân doanh. May là mọi người đã quen rồi…
Sáng hôm ấy, trống kèn vang rền náo nhiệt, không ít sĩ thân và bách tính Hồ Châu giương vạn dân tán, mang theo vàng bạc lụa vải, rượu thịt lương thực, đến bái kiến Chu Nguyên Chương, lao thưởng tam quân.
Quà tặng bọn họ mang đến nối nhau không dứt, số lượng kinh người.
Trương Thiên Kỳ đứng ở phía trại tù binh, nhẩm đếm kỹ. Riêng xe ngựa đã trên trăm cỗ… tức đến mức hắn không nhịn được mà chửi ra tiếng.
- Bọn khốn nạn này, lúc nãy còn khóc nghèo với ta, giờ Ngô quốc công đến thì tranh nhau đem quà. Đúng là nhất triều thiên tử nhất triều thần!
Trương Thiên Kỳ thốt lên lời thống mã mà cũng bó tay. Năm xưa Bành hòa thượng đánh tới, bọn này ra nghênh Bành hòa thượng. Quân Nguyên quay lại, chúng lại cung nghênh đại Nguyên.
Sau Trương Sĩ Thành chiếm mấy vùng này, chúng lại thành trung thần của Trương Sĩ Thành.
Nhảy qua nhảy lại, đó là bản lĩnh của người ta. Xem thế này, dù nhà lão Chu có ngã đổ, người ta vẫn kiếm ra được chủ nhân mới. Có đại tộc ngàn năm, chứ không có triều đình ngàn năm.
Chẳng phải chỉ là chuyện rách nát ấy thôi sao!
Trương Thiên Kỳ than thở xong, quay về chỗ ở. Trong bụng buồn bã, bữa trưa hắn cũng không ăn. Đến tối mới đến nhà bếp lĩnh thức ăn, đang định mang đi ăn thì bỗng nghe người bên cạnh bàn tán.
Nói gì về hậu duệ họ Lưu bị Ngô quốc công bắt rồi, giờ đang hạ lệnh điều tra triệt để. Cái nhà gian tặc ấy tổng cộng coi như xong đời.
Trương Thiên Kỳ nhíu mày, nghĩ ngợi hồi lâu mới chợt tỉnh ngộ. Phải rồi, hóa ra ở Hồ Châu vẫn còn một chi họ Lưu!
Chu Nguyên Chương lại muốn tính sổ với họ Lưu?
Nhà này sắp gặp họa rồi?
Nếu đúng thế, ta… ta tâm phục khẩu phục!
Trương Thiên Kỳ vội vã xúc miếng cơm, chạy đi tìm thiên hộ quản lý trại tù binh hỏi cho ra lẽ. Hắn nóng lòng muốn biết rốt cuộc đã xảy ra chuyện gì…
Lại nói sáng hôm ấy, một bọn sĩ thân địa chủ đến bái kiến Chu Nguyên Chương, còn đem theo hậu lễ.
Quân Chu gia đến, chuyện những nơi khác bọn họ cũng đã nghe nói. Kẻ nhát gan đã tính đường chạy trốn. Nhưng phần đông vẫn chọn ở lại, không còn cách nào, ai nấy gia sản đều ở đây, muốn đi phải bỏ lại tất cả, thật lòng không đành.
Từ hồi đại vương kỳ ở Hồ Châu đổi màu, bọn họ đã tụ họp bàn bạc tích cực, mới có cử động hôm nay.
Lão Chu đối với chuyện này chỉ mỉm cười thản nhiên. Trương tiên sinh của ta, riêng ở Giang Bắc đã tích trữ mấy triệu thạch lương. Chỉ mấy trăm xe quà cỏn con mà muốn ta nâng cao đánh khẽ ư? Không thể nào.
Dù vậy lão Chu vẫn tiếp kiến bọn họ. Không dạy mà truất vẫn là không thỏa đáng.
Nếu bọn họ chủ động phối hợp, cũng đỡ được nhiều phiền phức.
Chu Nguyên Chương cũng đang dò dẫm tìm tòi. Hắn muốn tìm ra một phương pháp thành thục ổn thỏa. Còn biết bao đất đai đang chờ hắn chiếm lĩnh, chẳng lẽ nơi nào cũng phải tự mình ra tay?
Chỉ khi đưa ra được phương án thích hợp, mới phổ biến đi khắp nơi, trở thành quy củ đúng đắn bốn phương.
Chính vì suy tính ấy, cả Trương Hy Mạnh cũng đến đây. Lão Chu bảo hắn giảng giải chính sách của quân Chu gia cho mọi người.
Trương Hy Mạnh là người chế định các pháp lệnh này, đương nhiên ung dung tự tại.
- Pháp lệnh ruộng đất qua nhiều lần tu chính, đến nay chỉ còn hai chữ căn bản nhất: bình quân! Bình quân điền mẫu, sáp nhập đinh thuế vào điền phú, căn cứ nhân đinh ruộng đất mà thu thuế. Thuở trước qua bao triều đại đều chia ra điền phú và đinh thuế, thu theo điền mẫu và nhân đinh. Cũng có người đề nghị bất kể đinh khẩu nhiều ít, chỉ đem đinh thuế sáp vào điền mẫu, thu thuế theo ruộng đất.
- Từ đây sinh sôi nhân đinh, vĩnh viễn không tăng phú… nhưng ta nói, làm vậy cũng không xong. Nhân đinh nảy nở, sao có thể bỏ mặc không lo? Chẳng lẽ một quốc gia chỉ cần thu thuế của bách tính mà không gánh trách nhiệm gì? Theo chủ trương của chúng ta, bình quân theo nhân khẩu, người và ruộng buộc với nhau. Mỗi một dân quê, bất kể xuất thân ngày trước thế nào, dẫu là điền hộ hay gia nô, từ nay đều có một phần điền mẫu của riêng mình. Đinh thuế chính là điền phú, điền phú chính là đinh thuế. Thuế suất hiện nay là mười phần lấy một, chia thành thu thuế mùa hạ mùa thu, lần lượt hoàn lương nộp thuế.
Trương Hy Mạnh nói tiếp:
- Điểm này là nguyên tắc của chúng ta. Mọi người có gì muốn nói cứ đề xuất. Nhưng ở khoản bình quân, ta nghĩ không có nhiều chỗ để nhân nhượng. Mọi người còn yêu cầu gì tiện dân, đề xuất gì hay, chúng ta sẽ tiếp nhận.
Trương Hy Mạnh đã phủ định ngay cách thu thuế kiểu địa đinh ngân từ trong trứng nước.
Ý đồ ấy so với cách của hắn, chẳng phải châu liên bích hợp đâu, mà đúng là nam viên bắc triệt.
Cốt lõi của địa đinh ngân là triều đình cần thu một khoản thuế chừng ấy, để giảm khó khăn trong thu nhận thì gắn đinh thuế vào ruộng đất hiện có. Nghĩa là không chỉ tiểu dân trả tiền, cả sĩ thân địa chủ cũng phải cắt thịt.
Ổn định thuế cơ, mở rộng nguồn thu, bảo đảm thu nhập của quốc gia.
Nói cho cùng vẫn coi lão bách tính như bó hẹ, chỉ là khi gặt thì dịu tay hơn chút thôi. Không chỉ gặt một mảnh, không chỉ xén lông một con dê.
Còn bình quân điền Trương Hy Mạnh chủ trương, xuất phát từ quan niệm chất phác là đối xử công bằng với mỗi con người. Người sống trên đời thì phải có một phần sinh kế, ở đời này tức là một mảnh ruộng của riêng mình.
Cũng vì tính công bằng ấy mới có sắp xếp thuế chế tiếp sau. Có thể nói là hoàn hoàn tương khấu, khít khao không kẽ hở.
Bọn sĩ thân trong buổi gặp nghe xong thất kinh. Vì họ đến cùng nhau, kỳ vọng chỉ là cắt một chút thịt để đổi lấy sự ưu đãi của quân Chu gia.
Cắt thịt ở đây là: điền mẫu có thể nhường bớt, phú thuế cũng gánh thêm, nhưng cầu cho được nuôi gia nô… hoặc thẳng thừng tính cả gia nô vào nhân khẩu. Như thế lúc bình quân ruộng, họ vẫn giữ được phần lớn đất đai.
Rõ ràng mọi bàn tính như ý ấy đều bị Trương Hy Mạnh đập vỡ. Cái tinh minh của chàng thanh niên này vượt xa dự liệu của họ. Mười mấy tên sĩ thân địa chủ rơi vào trầm mặc quái dị.
Phải làm sao bây giờ?
Hồi lâu, một văn sĩ da mặt trắng nhạt, mày nhỏ mắt dài đứng dậy, thi lễ với Trương Hy Mạnh:
- Vọng nghe đại danh Trương tướng đã lâu, hôm nay mới gặp, quả nhiên tư lự chu toàn, khác thường. Chúng tiểu nhân đều nguyện nghe theo sự an bài của Trương tướng, chỉ còn một yêu cầu nhỏ, mong Trương tướng ân chuẩn.
Trương Hy Mạnh cười:
- Chúa công ở ngay đây, ta có quyền gì mà ân chuẩn khanh? Chỉ cần đề xuất của ngươi hợp lý, chúng ta tất nhiên sẽ tiếp nhận.
Người ấy trầm ngâm chốc lát, lập tức nở nụ cười đầy mặt:
- Trương thừa tướng giáo huấn đúng lắm. Ý tiểu nhân là chúng tiểu nhân muốn được cống hiến cho quân Chu gia. Không biết có thể cho phép chúng tiểu nhân thu nhận điền phú, chuyên chở về kho, cũng coi như phân lo cho Ngô quốc công không?
- Không!
Trương Hy Mạnh dứt khoát đáp:
- Thu nhận điền phú nhất định phải sau khi bình quân, do lương trưởng được suy cử phụ trách. Nếu giao cho các ngươi từ trước, dựa vào quyền thu thuế, các ngươi chẳng vẫn đè lên đầu bách tính mà làm oai làm phách đó sao? Bách tính lấy gì tin bình quân điền? Đến lúc đó chẳng vẫn dương phụng âm vi, nam viên bắc triệt?
Người ấy nghe lời Trương Hy Mạnh, lão gương đỏ bừng. Bàn tính như ý bị chọc thủng dễ dàng, chỉ đành lại nghĩ kế khác.
- Trương tướng, bình quân điền đúng là diệu sách, chỉ là không biết điền sản của tộc người ta có cũng phải chia đều không? Bởi điền sản ấy vốn là để tiếp tế người nghèo trong tộc, cung cấp cho tư thúc, nuôi dưỡng tổ tông từ đường… xem ra đều là việc chính đáng, không tính là bàn bóc áp bách chứ?
Trương Hy Mạnh lại lắc đầu:
- Cái gì gọi là tộc sản? Quan với dân, triều đình với bách tính, giữa đó không có gì gọi là gia tộc! Thiên hạ cũng không tồn tại mảnh đất nào trốn được điền phú. Tộc sản không được, ruộng của học đường không được, ruộng của chùa chiền càng không được!
Trương Hy Mạnh một hơi chặt đứt mọi khả năng, khiến không khí trong sảnh lại xấu hổ đứng hình.
Bọn sĩ thân này đúng là đá trúng thiết bản. Ngay lúc ấy, Chu Nguyên Chương bỗng đứng dậy, bước tới.
- Ta vừa xem danh sách, ngươi họ Lưu?
Người ấy vội gật đầu:
- Bẩm Ngô quốc công, tiểu nhân Lưu Hi.
- Ồ! Nãy giờ ngươi khẩu khẩu thanh thanh nói về tộc sản. Ta hỏi ngươi, trong nhà ngươi có nhân vật nổi tiếng nào, đã truyền lại bao nhiêu sản nghiệp?
Lưu Hi ngẩn ra, không biết đáp thế nào.
Chu Nguyên Chương nhìn vẻ mặt hắn, bỗng cười:
- Có phải hậu duệ của Lưu Mộng Viêm không?
- Vâng… nhưng là chi ngách, không phải đích hệ. - Lưu Hi bỗng có linh cảm chẳng lành.
- Không phải đích hệ? Vậy mà các ngươi ở Hồ Châu lại có nhiều sản nghiệp thế này, xem ra tử đệ họ Lưu sống nhàn nhã phết nhỉ! - Chu Nguyên Chương tủm tỉm hỏi.
Tim Lưu Hi đập thình thịch. Đang nói chuyện bình quân, đột nhiên lại kéo đến nhà mình, làm sao lại giống chuyện tốt được?
- Bẩm Ngô quốc công, họ Lưu canh độc truyền gia, trong sạch đạm bạch!
- Hay cho "canh độc truyền gia"… là bách tính cày ruộng, còn các ngươi đọc sách chứ gì? - Chu Nguyên Chương cười ha hả ngoảnh sang. - Trương tiên sinh, ngài xem ta nói có đúng không?
Trương Hy Mạnh vội gật đầu:
- Chúa công thánh minh.
Chu Nguyên Chương lại nói:
- Trương tiên sinh, ngài bảo xem, ban đầu chúng ta chỉ nghĩ đến việc chia đều điền mẫu, nghĩ đến chuyện tốt nói tốt thương lượng, cho bách tính nghèo khổ một đường sống. Vậy mà hết kẻ này đến kẻ khác trăm phương ngàn kế phản đối, viện ra cả đống lý do. Nói trắng ra, chẳng phải muốn giữ cái ngôi cao trên đầu người khác đó sao?
Trương Hy Mạnh lại gật đầu:
- Chúa công nhất châm kiến huyết.
- Thế thì cái vị trí ấy từ đâu mà ra? Hình như là hàng phục Nguyên tát tử, hại chết Văn thừa tướng, dùng máu của trung lương mà đổi lấy chứ gì?
Lão Chu nói đến đây, hai chân Lưu Hi đã mềm nhũn, quỳ sụp xuống đất.
Nhưng lão Chu vẫn chưa buông tha:
- Nếu ta là hậu duệ họ Lưu, phần đông sẽ tán hết gia tài, lão lão thật thật đền tội thay tổ tông. Ta sao nghĩ không ra ngươi còn có mặt mũi đến đây đàm điều kiện với ta… Họa không lan đến gia người, nhưng họ Lưu các ngươi đã chịu ân huệ to lớn của lão tặc ấy, hưởng đến trăm năm, cũng đến lúc trả nợ rồi!
Chu Nguyên Chương ngoảnh đầu nhìn Trương Hy Mạnh:
- Tiên sinh thấy thế nào?
Trương Hy Mạnh căng mặt đáp:
- Thần cho rằng mười phần thỏa đáng… không chỉ họ Lưu Hồ Châu, cả họ Lưu Cù Châu cũng phải lập tức bắt lấy, tuyệt đối không thể nhân nhượng buông tha!