Ân tình ấy tuyệt đối không phải chuyện nhỏ. Nói là ơn tái sinh cũng chẳng quá lời.
Bằng không, lão Lý đã đứng về phía đối lập với Mã thị. Chỉ cần vài lời thủ thỉ bên gối, hắn cũng đủ bị thổi bay cả hồn lẫn xác.
- Trương tướng sáng suốt như ngài, tôi không dám qua quýt chống chế. Thật ra tôi cũng đang cưỡi trên lưng hổ, đã leo lên rồi thì chẳng biết xuống bằng cách nào.
Trương Hy Mạnh cười:
- Có những chuyện cũng trách tôi. Tôi đã gây thêm phiền phức cho huynh.
- Không!
Lý Thiện Trường nghiêm mặt lắc đầu:
- Nói thật lòng, tôi hoàn toàn tán thành chủ trương của Trương tướng… Ngài hiểu tôi đang nghĩ gì, chắc không cho rằng tôi nói dối chứ?
- Không đâu!
Trương Hy Mạnh lắc đầu:
- Năm xưa, khi định ra phép chia ruộng, huynh đã giảng giải rành mạch chuyện chia ruộng công qua các triều đại. Từ khi ấy, tôi đã biết huynh là người đầu óc nhanh nhạy, chuyện gì cũng hiểu, quả thật là bậc đại tài hiếm có.
Nghe Trương Hy Mạnh khen ngợi, lại nhớ đến những chuyện năm xưa, lão Lý bùi ngùi hồi lâu rồi nói:
- Chỉ xét riêng chuyện chia ruộng thôi. Đầu thời Đường, phụ nữ được nhận một nửa số ruộng của đàn ông, nhờ thế mới có cảnh thịnh trị rực rỡ về sau. Lẽ nào tôi lại không hiểu đạo lý ấy? Trương tướng chủ trương chia ruộng công cho phụ nữ, cho phép họ đến trường, thậm chí còn mở đường để phụ nữ làm quan… Bước đi này quả thật hơi lớn, nhưng hiệu quả thì thấy ngay trước mắt. Lần này tôi có thể điều chuyển lương thảo thong thả, cung ứng quân nhu đúng hạn, tất cả đều nhờ kế hay của Trương tướng.
Lý Thiện Trường không hề nói dối. Đứng ở vị trí của hắn, người hiểu rõ lợi ích trong chuyện ấy nhất chính là hắn.
Phụ nữ bước ra khỏi cửa nhà. Người thì xuống ruộng làm việc, người vào xưởng làm công.
Nhiệt tình họ bộc lộ ra khiến người ta phải tròn mắt, khâm phục không thôi.
Bị kìm nén quá lâu, nay có chỗ phát huy, phụ nữ thậm chí còn hăng hái hơn cả đàn ông. Đến mùa thu thuế lương, họ lựa từng hạt, phơi thật khô, đem thứ tốt nhất nộp lên. Chưa hết, họ còn thúc giục đàn ông, không cho chậm trễ.
Nhờ vậy, lương thực mùa hạ được thu nhanh mà chất lượng lại tốt.
Ngày càng nhiều phụ nữ bước vào các xưởng thủ công. Những xưởng làm nghề ở Kim Lăng cũng theo đó mà hưng thịnh hẳn lên.
Kéo theo đó, thuế buôn bán tăng vọt. Tơ lụa, vải vóc đều tăng sản lượng.
Đó là những thứ có giá trị thật sự, sau cùng đều chảy vào túi tiền. Mà người phụ trách việc quản lý túi tiền ấy chính là Lý Thiện Trường.
Hắn sao có thể làm ngơ?
Nhưng Lý Thiện Trường còn có một nỗi lo khác. Chuyện tốt này có thể duy trì được bao lâu? Hắn không dám chắc.
- Trương tướng, chủ trương này quả nhiên rất hay. Nhưng ngay đầu thời Đường cũng chẳng thi hành được bao lâu. Đàn ông còn chưa có đủ ruộng đất, lấy đâu ra bao nhiêu đất để chia cho phụ nữ? Từ thời Triệu Tống trở đi, phong tục ngày càng khắt khe. Đặc biệt từ khi Tống Nho nổi lên, tình hình càng tệ hơn. Người ta vẫn nói chết rét chỉ là chuyện nhỏ, mất tiết mới là chuyện lớn… Bất kể đám sĩ phu bàn tán ra sao, chỉ nhìn chuyện trong dân gian cũng đủ thấy phụ nữ ngày một bị trói buộc nhiều hơn, hết tầng này đến tầng khác, kể chẳng xuể. Chúng ta đang đối đầu với truyền thống kéo dài hàng nghìn năm. Tôi thật sự không có bao nhiêu lòng tin.
- Hơn nữa, cho dù chúng ta cứ cố gắng duy trì, mười năm, hai mươi năm sau, thế hệ mới trưởng thành, ruộng đất ắt sẽ không đủ. Khi ấy phép chia ruộng công còn giữ được thế nào? Ruộng đất giữa đàn ông và phụ nữ phải phân chia ra sao? Đến lúc đó, tất cả những gì chúng ta làm hôm nay chỉ e sẽ hóa thành công cốc.
- Chưa kể phụ nữ bước ra khỏi nhà, vào xưởng làm việc, khó tránh khỏi tiếp xúc với người khác. Chuyện trái luân thường đạo lý vì thế cũng ngày một nhiều. Những vụ kiện tố cáo thông dâm, xin ly hôn, hay tố con dâu bất hiếu, cộng lại đã hơn trăm vụ. Biết bao kẻ thừa cơ châm dầu vào lửa, ra rả rằng âm dương đảo lộn, đúng là chuyện viển vông. Họ còn nói đây là thứ tệ hại lớn nhất trong chính sách của quân họ Chu, không sửa thì lòng dân sẽ tan tác.
- Từ huyện nha chuyển lên phủ nha, phủ nha lại chuyển đến Hình bộ, sau cùng vẫn rơi vào tay tôi. Cho tôi thêm một trăm lá gan, tôi cũng không dám làm trái ý phu nhân. Nhưng nếu tôi xử vụ này theo ý phu nhân, vậy hơn trăm vụ còn lại phải giải quyết thế nào? Sau hơn trăm vụ ấy lại còn một nghìn, một vạn vụ khác. Nếu tất cả đều xử theo tiền lệ này, chuyện về sau sẽ càng rối tung. Khi ấy, lão Lý tôi sẽ thành cái bia cho thiên hạ cùng nhắm vào!
Lão Lý nói một mạch dài, chẳng khác nào trút sạch bao nỗi khổ trong bụng.
Nói thật, Lý Thiện Trường khá ghen tị với Trương Hy Mạnh.
Trương Hy Mạnh đứng ở vị trí tiến lui đều được. Lại thêm Chu Nguyên Chương tin tưởng hắn tuyệt đối, thành ra khoảng trống để hắn mặc sức thi thố rộng vô cùng, chẳng phải gánh vác bao nhiêu. Sống như vậy, chẳng phải khoái chí lắm sao?
Nhưng đến chỗ Lý Thiện Trường, mọi chuyện lại rắc rối hơn nhiều.
Hắn thống lĩnh bá quan, chịu trách nhiệm thi hành, nhưng tiếc rằng không có quyền quyết định sau cùng. Nói trắng ra, hắn vẫn chỉ là người quản việc trong nhà. Đã là người quản việc thì phải làm theo gia quy, đâu thể tự tiện phát huy theo ý mình.
Lý Thiện Trường làm việc phải công bằng, thỏa đáng. Ít nhất, bề ngoài cũng phải chịu được sự xét hỏi của thiên hạ. Bằng không, hắn sẽ hứng cả đống lời công kích. Đến lúc đó, chỉ cần lão gia nói một câu, người quản việc như hắn lập tức phải cuốn gói ra đi.
Cứ lấy vụ Hàn Tú Nương làm ví dụ.
Trong mắt Mã thị, đó là một vụ án, là kế hoạch xưởng may quân phục bị cản trở. Bà nổi giận, muốn tìm người chịu trách nhiệm.
Nhưng trong mắt Lý Thiện Trường, đây chỉ là một trong hàng trăm, hàng nghìn vụ tương tự. Chẳng qua phần lớn chưa được người đời chú ý mà thôi.
Trương Hy Mạnh đưa ra ý tưởng, biến nó thành luật lệ rồi ban xuống. Trong lúc thi hành, quan niệm cũ mới va chạm dữ dội, từ đó nảy sinh hết vụ án này đến vụ án khác, cuối cùng lại quay về tay Lý Thiện Trường, biến thành nỗi phiền muộn của hắn.
Chẳng trách một khi đã ngồi lên vị trí cao, người ta thường chẳng muốn thay đổi.
Thậm chí họ còn theo bản năng mà chống lại sự đổi mới. Sửa gì mà sửa? Bề trên chỉ cần đổi một điều luật, lập tức kéo theo bao nhiêu việc, rồi sinh ra bao nhiêu rắc rối, thậm chí tạo thành cục diện mất kiểm soát. Sau cùng, chính những rắc rối ấy sẽ quay lại cắn vào mình.
Với một viên quan đã thành thạo đường quan lộ, thứ đáng sợ nhất chính là thay đổi.
Cứ làm theo quy củ cũ là xong. Dẫu có xảy ra vấn đề, cũng dễ dàng đẩy trách nhiệm đi nơi khác. Chỉ cần nói một câu “xưa nay vẫn thế, lâu dần thành quen” là có thể cho qua.
Vì vậy, dù biết rõ có chỗ bất hợp lý, không thích hợp, người ta vẫn để nguyên ở đó, chẳng ai muốn đụng tới, cứ ngày nào hay ngày ấy.
Ai nấy đều làm thợ vá víu. Ai nấy đều học theo lão quan chỉ biết giữ ghế.
Chứ còn biết làm sao?
Trong vụ Hàn Tú Nương, người sai là cha mẹ nàng, chuyện ấy ai cũng nhìn ra.
Nhưng chẳng lẽ phụ nữ chưa từng có ai sai?
Có cần lật đống hồ sơ ở Hình bộ lên xem gần đây có thêm bao nhiêu vụ như vậy không?
Ngươi dám thương cho bên nữ, chỉ trong chớp mắt đã bị người ta làm cho không ngẩng đầu lên nổi.
Chẳng lẽ Lý thừa tướng hắn lại bị mấy chuyện vặt vãnh ấy trói chân, đến việc khác cũng không cần lo nữa?
Hiển nhiên Lý Thiện Trường không muốn như vậy, mà cũng chẳng dám như vậy. Hắn không còn cách nào khác, chỉ có thể liều chịu cơn giận của phu nhân, tiếp tục gánh lấy.
Nghe Lý Thiện Trường than thở xong, Trương Hy Mạnh cũng thở dài thật sâu.
Giờ đây, trước những người dám cải cách, dám thúc đẩy đổi mới, hắn chỉ còn biết khâm phục sát đất. Phải nói rằng, muốn thay đổi dù chỉ một chút thôi cũng khó vô cùng.
Đây mới chỉ là địa bàn của một tỉnh, dân số chưa đến mười triệu người. Lại đang ở buổi đầu dựng chính quyền, các quy tắc còn xa mới hoàn chỉnh, quan lại tương đối thanh liêm, có năng lực, chuyện kết bè làm lợi riêng cũng chưa nhiều.
Trong hoàn cảnh như vậy mà muốn thúc đẩy cải cách đã khó đến thế. Sau này thống nhất thiên hạ, muốn làm thêm chuyện gì, e rằng phải đổ máu vỡ đầu.
Đến khi ấy, bảo Trương Hy Mạnh chia ruộng cho phụ nữ, mở trường cho họ, khuyến khích họ bước ra làm việc, chỉ sợ hắn cũng chẳng còn đủ can đảm.
Hiện nay là lúc tranh giành thiên hạ, nhân lực thiếu thốn nhất. Nếu không nhanh chóng phá bỏ xiềng xích, đợi đến khi thiên hạ thái bình, dân số sinh sôi, đàn ông có quá nhiều người rảnh rỗi, lại đang cần việc làm, liệu họ còn cho phép phụ nữ bước ra ngoài hay sao?
Đừng nghĩ đến chuyện ấy nữa!
Muốn khai thác hết sức dân, nhanh chóng tăng cường chiến lực cho quân họ Chu, cũng là để tính chuyện lâu dài, có những việc nhất định phải làm.
Dù bước chân hơi quá lớn, khiến hông đau buốt, họ vẫn phải nghiến răng chống đỡ.
- Lý huynh, tôi biết mấu chốt của chuyện này không nằm ở huynh. Là tôi đã gây thêm phiền phức cho huynh!
Trương Hy Mạnh thở dài:
- Cũng chính vì vậy, tôi mới muốn bắt tay với huynh. Hai chúng ta cùng nghĩ cách giải quyết chuyện này.
Lý Thiện Trường hít sâu một hơi:
- Trương tướng, huynh không cần tự trách. Tôi hiểu điều huynh nghĩ là đúng, chúa công cũng ủng hộ huynh. Tôi không đủ khả năng thi hành cho tốt, đó là chuyện của tôi. Sau này chúa công bãi chức tôi, ấy cũng là tôi tự chuốc lấy. Nay huynh không để bụng chuyện cũ, còn tới giúp tôi, trong lòng tôi thật sự ấm áp. Nói thật, trước đây tôi cứ nghĩ phải tranh hơn thua với huynh. Bây giờ nhìn lại, lòng dạ và tầm nhìn của tôi đều kém xa Trương tướng. Quả là tôi đã không biết tự lượng sức mình.
Trương Hy Mạnh vội xua tay:
- Lý huynh đừng nói vậy. Huynh có nỗi khổ của huynh. Trước đây tôi nói quá nhiều chuyện trên giấy, cuối cùng mọi gánh nặng đều rơi lên vai huynh… Theo tôi thấy, chuyện này vốn không nên dồn đến tay hai chúng ta.
Nói đến đây, hai người cuối cùng cũng chạm vào mấu chốt.
Lý Thiện Trường lập tức tỉnh táo hẳn, nghiêng tai lắng nghe:
- Trương tướng, huynh có tính toán gì?
- Lý huynh, huynh nói có rất nhiều vụ án bị đẩy lên Hình bộ, rồi lại đẩy đến tay huynh. Suy cho cùng, đó là vì người bên dưới không chịu làm tròn trách nhiệm. Bọn họ không dám xử lý, chỉ biết thoái thác, đùn đẩy, khiến huynh lâm vào thế khó.
Lý Thiện Trường hít vào một hơi, ra sức gật đầu:
- Đúng! Trương tướng nói đúng!
- Lý huynh, vụ Hàn Tú Nương không phức tạp. Những vụ khác e rằng còn đơn giản hơn. Người bên dưới chỉ cần xử cho công bằng, lỗi thuộc về ai thì người ấy chịu tội, chẳng cần bận tâm là đàn ông hay phụ nữ. Họ xử xong, vụ nào thích hợp thì tổng kết thành luật lệ, ban xuống thi hành. Vụ nào chưa ổn thì sửa lại, xét xử lại. Đó mới là cách làm đúng!
- Bây giờ thành ra thế nào? Người bên dưới không chịu xử lý, tất cả đều chuyển lên cho chúng ta. Nếu vậy còn cần huyện nha, phủ nha làm gì nữa? Giải tán hết đi cho rồi. Còn Hình bộ để làm gì? Bọn họ không có ý kiến gì sao? Cớ gì mọi chuyện khó đều phải đẩy lên cho chúng ta?
Trương Hy Mạnh tức tối nói:
- Lý huynh, tôi nói một câu khó nghe. Huynh nuông chiều quan lại bên dưới quá rồi. Đúng là muốn làm nên việc thì phải nhờ mọi người chung tay nâng đỡ, cần có sự phối hợp của cấp dưới. Nhưng cũng không thể chiều chuộng họ mãi. Phải cho họ hiểu, đã ngồi vào vị trí ấy, đã nhận bổng lộc ấy, thì phải gánh trách nhiệm!
- Chẳng lẽ lúc làm quan tốt thì tự mình làm, hễ gặp việc khó lại ném lên cho cấp trên chịu trách nhiệm? Việc chúng ta cần làm là giám sát, tổng kết, ép họ làm việc cho tử tế, chứ không phải đi dọn hậu quả cho họ! Càng không phải tự mình nhảy xuống xử lý những chuyện cãi cọ trong nhà ngoài ngõ.
- Phải có tầm nhìn, Lý huynh! Điều chúng ta cần là tầm nhìn! Chúng ta chia ruộng cho phụ nữ, cho họ vào trường, mở đường cho họ phát triển. Đó là chính sách lớn đã định. Người bên dưới có trách nhiệm thi hành. Nếu gặp chỗ xung đột, họ phải tự điều chỉnh. Việc nào thật sự không giải quyết được mới chuyển đến tay chúng ta. Chúng ta định ra phương hướng, rồi bảo họ quay về thi hành. Không thể để cấp dưới trói tay trói chân chúng ta, huynh nói có đúng không?
Lý Thiện Trường nghe mà bừng tỉnh.
Hắn lập tức hiểu ra sai lầm nằm ở đâu.
Nói đến cùng, Lý Thiện Trường xuất thân từ một viên lại nhỏ. Khả năng làm việc của hắn cực kỳ mạnh, nhưng hắn chưa nhận ra địa vị của mình đã thay đổi.
Hắn vẫn quen tự tay lo liệu mọi chuyện. Gặp việc khó, hắn luôn tự mình nghĩ cách giải quyết.
Thói quen ấy vốn không xấu. Chẳng hạn như việc cung ứng quân nhu, hắn làm tốt hơn bất cứ ai.
Nhưng có lúc, chính thói quen ấy lại trở thành gánh nặng kéo chân hắn.
Trương Hy Mạnh nói quá đúng. Trước hết phải để cấp dưới xét xử những vụ án này, để họ làm rõ điểm xung đột, tìm ra mâu thuẫn nằm ở đâu. Sau đó, đến cấp thừa tướng mới định ra phương hướng, quyết định có cần kinh động đến Chu Nguyên Chương hay không.
Bây giờ mọi chuyện rối bời cứ ùn ùn đẩy vào tay hắn. Hắn giải quyết thế nào cho xuể?
Chẳng lẽ muốn lão Lý này chết vì mệt hay sao?
- Trương tướng, huynh đã giúp tôi một việc lớn… Tôi biết phải làm thế nào rồi!
Lý Thiện Trường lập tức nảy ra chủ ý.
Trương Hy Mạnh từng hợp tác với rất nhiều người, nhưng nếu nói về người phối hợp ăn ý nhất, có sức mạnh lớn nhất, e rằng Lý Thiện Trường còn phải xếp trước cả Chu Nguyên Chương.
Sau cuộc trò chuyện, lão Lý như được vén mây thấy mặt trời. Hắn lập tức ban lệnh quở trách phủ Ứng Thiên, cùng hai huyện Thượng Nguyên và Giang Ninh.
Lý Thiện Trường thẳng tay mắng các quan địa phương tội đùn đẩy trách nhiệm, khiến phong tục trong địa hạt rối loạn, kẻ gian người xấu ngang nhiên làm điều trái pháp luật, dân lành bị bắt nạt đủ đường. Đã là quan phụ mẫu mà lại bó tay ngồi nhìn, bị vây khốn giữa thành sầu muộn. Đúng là ngu muội bất tài, khiến trời giận dân oán!
Theo luật, bọn họ đáng bị nghiêm trị, cách chức toàn bộ. Nhưng xét vì đây là lần đầu vi phạm, trước hết cắt ba tháng bổng lộc, bắt phải mang tội lập công. Lập tức整理 rõ tình tiết các vụ án. Nếu còn chậm trễ, sẽ cách chức, chém đầu, tuyệt đối không tha!
Quở trách quan địa phương xong, Lý Thiện Trường lại triệu tập cả sáu bộ và Đô sát viện đến, tiếp tục mắng cho một trận.
Hình bộ các ngươi để làm gì? Đô sát viện các ngươi để làm gì?
Đôi vai các ngươi ngoài việc đội một cái đầu chỉ biết ăn ra, chẳng lẽ không gánh nổi việc gì sao?
Nuôi các ngươi để làm gì?
Bao nhiêu chuyện như thế, các ngươi không dốc sức làm cho xong, chỉ đứng ngoài xem náo nhiệt. Có cần lột da các ngươi, treo lên miếu Thành Hoàng, để các ngươi nhìn cảnh náo nhiệt suốt một trăm năm hay không?
Lý Thiện Trường quả nhiên đã đổi hẳn bộ mặt. Hắn không còn che chở cho đám quan lại nữa.
Mọi người lập tức như cha mẹ chết, cảm giác trời sập đất long. Nhìn lại những vụ án rối ren kia, ai nấy đều hít vào một hơi lạnh buốt. Ban đầu họ còn định ngồi xem Trương tướng và Lý tướng đấu trí, làm kẻ đứng ngoài xem chuyện.
Nào ai ngờ hai người ấy đã nắm tay hợp tác với nhau.
Thôi thì chẳng cần nói gì nữa, mau mau xử lý đi. Bằng không, e rằng tính mạng cũng chẳng giữ nổi!