Chu Nguyên Chương theo thói quen nhìn sang Trương Hy Mạnh, nhưng thấy hắn cúi đầu, dường như chẳng định lên tiếng. Lão Chu cũng rầu rĩ. Chẳng lẽ hắn thật sự phải nuốt lời hay sao?
Hắn đã nhận ra chuyện này khó đến mức nào. Một người đàn bà muốn làm quan mà vấp phải sự phản đối dữ dội như vậy. Sau lưng Lý Thiện Trường gần như là toàn bộ quan văn võ tướng. Tiền lệ này làm sao mở ra được?
Nếu là người yếu bóng vía hơn, hẳn đã sớm bỏ cuộc.
Khổ nỗi, Chu Nguyên Chương không phải hạng người ấy.
Hắn rất cần một nữ quan làm gương cho thiên hạ.
Ở chỗ quân Chu gia, dân chúng đã được trả lại thân phận dân thường. Bất kể người Hán, người Mông Cổ hay người Miêu, tất cả đều là bách tính như nhau, phải được đối xử công bằng.
Từ đó suy thêm một bước cũng chẳng khó. Nam hay nữ đều bình đẳng như nhau. Một khi vậy, những người phụ nữ chiếm quá nửa dân số cũng sẽ ủng hộ quân Chu gia.
Đàn ông cày ruộng, đàn bà dệt vải. Trong một gia đình, người đàn ông thấy chính sách của quân Chu gia rất tốt, còn người đàn bà thì chẳng mấy bận tâm. Từ xưa đến nay vẫn thế. Chẳng lẽ chuyện ấy là lẽ đương nhiên sao?
- Các ngươi về bàn bạc thêm đi. Ta muốn thấy một cách giải quyết thỏa đáng!
Lão Chu nói xong, phất tay cho mọi người lui xuống.
Mã thị mặt mày giận dữ, còn bỏ đi trước cả Chu Nguyên Chương, hất tay áo bước thẳng ra ngoài. Người ta đã đặt ra phép tắc, dân chúng làm đúng theo phép tắc, từ sớm đã đưa lương đến, lại vượt qua kỳ thi. Kết quả thì sao? Lời đã nói ra, vậy mà các ngươi định nuốt ngược trở vào.
Đây là chuyện gì chứ?
Mã thị giận thật. Tối hôm ấy, lão Chu bị chặn ngoài cửa, mãi không sao bước vào được.
Bên kia, Lý Thiện Trường cũng cảm thấy như núi Thái Sơn đè nặng trên đầu. Nếu cứ cứng đầu chống đến cùng, ông không biết phải ăn nói thế nào với phu nhân. Chu Nguyên Chương cũng sẽ giận lây sang ông, hậu quả thật khó lường.
Suy đi tính lại, cuối cùng Lý Thiện Trường vẫn tìm đến phòng trực của Trương Hy Mạnh.
Ông thấy Trương Hy Mạnh đang sắp xếp công văn. Lão Lý chủ động bước tới, nở nụ cười gượng gạo:
- Trương tướng, đại soái bảo chúng ta bàn một cách giải quyết cho thỏa đáng. Ta đã nghĩ ra một chủ ý, muốn cùng ngài cân nhắc xem sao.
Trương Hy Mạnh vội cười, đáp:
- Lý tiên sinh quá lời rồi. Xin cứ nói, tôi xin lắng nghe.
Lý Thiện Trường trầm ngâm hồi lâu, sau đó mới lên tiếng:
- Ta nghĩ đi nghĩ lại, Giang Nam thay anh trai đưa lương, ở nhà thì giữ trọn đạo hiếu, ra ngoài lại tận lòng vì nước. Có thể nói đó là một người đàn bà kỳ lạ hiếm có trong đời, chẳng khác nào Hoa Mộc Lan sống lại. Nên ban thưởng thật hậu, xuống lệnh khen ngợi, dựng cổng biểu dương ở quê nhà, khắc bia ghi công. Ngoài ra, ban cho mũ áo phẩm phục, rồi bảo địa phương đối đãi với nàng theo lệ quan Thị lang… Làm vậy thì cũng chẳng xem như đại soái thất tín. Trương tướng nghĩ thế nào?
Nghe xong, Trương Hy Mạnh mỉm cười:
- Lý tướng quả nhiên thủ đoạn cao minh, tính toán chu toàn. Theo lẽ, tôi không thể phản đối. Có điều, tôi cũng có một chuyện muốn thỉnh giáo Lý tiên sinh.
Chân mày Lý Thiện Trường khẽ động, ông nói:
- Trương tướng cứ nói.
Trương Hy Mạnh tiện tay lấy ra hai bản danh sách:
- Đây là số liệu do Hộ bộ thống kê. Phủ Ứng Thiên có hơn tám vạn bảy nghìn hộ dân, số đinh nam nữ hơn ba mươi ba vạn. Trong đó, số phụ nữ được chia ruộng đã vượt quá hai mươi chín vạn. Tính bình quân, mỗi hộ có khoảng bảy người, phụ nữ có ruộng chiếm hơn bốn phần rưỡi tổng số dân.
Nói rồi, hắn lại cầm lên một bản công văn khác:
- Đây là báo cáo Tôn Viêm giao cho tôi. Theo kết quả ông ấy cùng người bên dưới đi thăm hỏi, ở các làng quê, hơn một nửa công việc đồng áng do phụ nữ đảm nhiệm. Tại một số nơi ở Hoài Tây, tỷ lệ ấy còn cao hơn nữa.
Lý Thiện Trường cau mày, nhận lấy hai bản công văn, xem đi xem lại:
- Trương tướng, kết quả này có chắc chắn không? Từ xưa vẫn nói đàn ông cày ruộng, đàn bà dệt vải. Đàn ông ra ngoài làm ruộng, phụ nữ ở nhà lo việc gia đình. Sao bây giờ lại thành phụ nữ gánh phần lớn việc đồng áng? Có phải đã tính nhầm rồi không?
Trương Hy Mạnh mỉm cười nhàn nhạt:
- Lý tiên sinh, chuyện đàn ông cày ruộng, đàn bà dệt vải đã có từ lâu. Nhưng còn một câu nữa, chắc Lý tiên sinh không thể không biết.
- Câu gì?
- Cày cấy kỹ lưỡng!
Trương Hy Mạnh cười khẽ:
- Thật ra nếu xem kỹ việc canh tác ở nông thôn, ngoài chuyện dắt trâu ngựa kéo cày, từ gieo hạt, cấy mạ, nhổ cỏ, gặt lúa cho đến đập hạt, đưa thóc vào kho, việc nào phụ nữ cũng góp sức. Thậm chí có những việc họ còn làm giỏi hơn đàn ông.
Đúng là thể lực nam nữ có khác nhau, nhưng khoảng cách ấy chẳng phải không thể vượt qua.
Có những người đàn bà khỏe mạnh, ngay cả trâu ngựa cũng điều khiển được, ruộng đồng cũng tự mình cày cấy.
Đàn ông cày ruộng, đàn bà dệt vải, không có nghĩa phụ nữ chẳng cần làm việc ngoài đồng, chỉ việc chuyên tâm quay sợi dệt vải là xong.
Dĩ nhiên, nếu ruộng đất khan hiếm, dân số lại đông, đàn ông có mặt khắp nơi thì phụ nữ chẳng cần phải xuống đồng nữa. Nhưng họ cũng chẳng được nhàn rỗi, mà phải ở nhà không ngừng quay sợi, dệt vải. Vải thô dệt xong đem ra chợ bán lấy tiền, đắp đổi thêm cho gia đình.
Có những người đàn bà khéo tay, mỗi năm kiếm được số tiền thậm chí gấp mấy lần chồng mình.
Đã giỏi giang như vậy, lại kiếm được nhiều tiền đến thế, tại sao trong nhà vẫn cứ phải để đàn ông quyết định mọi việc?
Chuyện này liên quan đến truyền thống nông nghiệp kéo dài hàng nghìn năm. Trong nền kinh tế tự cung tự cấp, lương thực quan trọng hơn tiền bạc, an toàn quan trọng hơn lợi nhuận.
Người đời sau chưa chắc đã hiểu được câu ấy. Nhưng chỉ cần hỏi lão Chu, hắn sẽ hiểu rõ hơn ai hết.
Nhà họ Chu của Chu Nguyên Chương đã sụp đổ thế nào?
Thiên tai, bệnh dịch, thiếu lương thực. Cha mẹ chết đói, anh trai cũng chết đói. Gia đình tan tác, chẳng thể tiếp tục sống nổi. Hắn và người anh thứ hai đành mỗi người một ngả. Một người đi ở rể, một người xuất gia làm hòa thượng.
Đối với một hộ nông dân bình thường như nhà họ Chu, tiền bạc không thể giúp họ chống chọi với tai họa. Hay nói đúng hơn, khi thiên tai ập xuống, lương thực còn quý hơn vàng.
Tại sao dân chúng không muốn đổi ruộng lúa sang trồng dâu? Tại sao ngay từ đầu, đó đã là một nước cờ chết?
Tạm gác mọi tính toán sang một bên. Ngươi bảo dân chúng đổi sang trồng dâu, nhưng khi thiên tai kéo đến, tơ sống không thể lấp đầy cái bụng đói, cây dâu cũng chẳng thể đổi lấy lương thực.
Triều đình ngồi tính xem trồng dâu nuôi tằm sẽ kiếm thêm được bao nhiêu bạc. Còn dân chúng phải tính xem làm thế nào mới sống nổi.
Kinh nghiệm sinh tồn mộc mạc và thực tế suốt hàng nghìn năm đã khiến bách tính trở thành những người bảo thủ, cố chấp, ghét thay đổi nhất trên đời… Nhưng họ sai sao?
Xem ra thật sự không sai.
Dẫu sao trong mấy nghìn năm qua, dân chúng gần như chưa bao giờ được ăn no.
Đàn ông, ruộng đất, lương thực.
Ba thứ ấy hợp thành cốt lõi của nền kinh tế tự nhiên.
Dựa vào số đàn ông để chia ruộng, dựa vào ruộng đất mà làm ra lương thực, dùng lương thực chống chọi mọi tai họa. Ba thứ ấy khép kín thành một vòng tròn hoàn hảo. Còn phụ nữ chỉ là vật đi kèm bên trong vòng tròn ấy. Cái gọi là tam tòng tứ đức cũng bắt nguồn từ đó.
Vẫn là câu nói ấy, chẳng có thứ gì sinh ra đã tà ác. Chỉ là con người bị dồn vào đường cùng, bị sự sống ép buộc mà thôi.
Nói thẳng ra, nếu Trương Hy Mạnh sống vào bất kỳ thời bình nào, hắn cũng chẳng nghĩ đến chuyện khuấy đảo những điều này.
Cải cách ư?
Đừng đùa nữa. Muốn chống lại truyền thống kéo dài mấy nghìn năm, ngươi có bản lĩnh lớn đến đâu?
Đừng coi thường những người như Vương An Thạch, Trương Cư Chính. Không phải họ kém thông minh, chỉ là họ đã làm một việc vốn định sẵn sẽ thất bại.
Ngươi có bản lĩnh sửa phép Thanh Miêu và phép Nhất điều tiên cho thật hoàn hảo đi nữa, cứ yên tâm. Chỉ cần ban lệnh thi hành, mọi chuyện chắc chắn sẽ không diễn ra theo ý ngươi.
Sức ì khổng lồ của lịch sử sẽ kéo tất cả trở về hình dạng ban đầu… Trừ phi có một sức mạnh đủ lớn đập tan hoàn toàn sức ì ấy, khi đó mới có chút hy vọng.
Trương Hy Mạnh nói:
- Lý tướng, mấy năm nay thiên tai chiến loạn liên miên, dân chúng phải phiêu bạt, số người suy giảm, ruộng đất bỏ hoang… Để mau chóng mở rộng thế lực, giành được sự ủng hộ của bách tính, khi chia ruộng, chúng ta đã trao đất cho phụ nữ. Thời đầu nhà Đường cũng làm như vậy, nhờ thế địa vị phụ nữ đời Đường mới được nâng lên, phong tục cũng dần cởi mở. Chúng ta còn làm triệt để hơn nhà Đường. Về ruộng đất, chúng ta chia đều hoàn toàn.
- Cùng với đó, các nơi lần lượt mở trường. Phụ nữ cũng sẽ được đi học, mở mang hiểu biết. Họ không còn là người phụ thuộc trong gia đình, mà cũng trở thành chủ nhân của gia đình… Cứ theo đà này, phụ nữ không chỉ bước ra làm quan, mà còn vào xưởng làm nữ công, ra ngoài buôn bán, thậm chí sẽ xuất hiện rất nhiều nữ tiên sinh dạy học. Đó là xu thế lớn, chúng ta chỉ có thể thuận theo thế ấy mà dẫn dắt, đẩy thuyền theo dòng nước.
Mượn hai bản công văn, Trương Hy Mạnh giảng giải đạo lý ấy cho Lý Thiện Trường.
Lão Lý nặng nề mặt mày, trong lòng u uất. Hai bàn tay ông bứt rứt đan vào nhau, vò tới vò lui chẳng biết để làm gì. Có lẽ ngay từ đầu, chuyện này đã là một sai lầm!
- Trương tướng, ngài… cần gì phải cố chấp như vậy?
Trương Hy Mạnh cười khổ, bất đắc dĩ nói:
- Lý tướng, chẳng lẽ ông vẫn chưa hiểu? Đại soái muốn tranh hùng thiên hạ, nên không thể khước từ bất cứ cách nào giúp tăng cường thực lực. Đặc biệt là để mặc một nửa dân số, tức phụ nữ, đứng ngoài cuộc, chuyện ấy càng không thể xảy ra. Ông nghĩ xem, tại sao phu nhân phải đứng ra? Bà chỉ lên tiếng thay cho phụ nữ thôi sao? Chẳng lẽ không phải vì đại nghiệp của chúa công?
- Lý tướng, đây là cuộc biến đổi lớn chưa từng có trong nghìn năm. Đàn ông cày ruộng, đàn bà dệt vải; thà chết đói còn hơn mất tiết… Những thứ ấy đáng lẽ phải biến mất cùng lúc nhà Tống sụp đổ. Điều chúng ta cần làm là lập lại nền nếp đạo lý, đặt xuống những quy củ cho hàng trăm, hàng nghìn năm sau. Lý tướng, đến nước này rồi, ông vẫn còn do dự sao?
Lý Thiện Trường nhíu chặt mày, tim đập loạn xạ.
Ông từng tham gia mọi cuộc bàn bạc trước đây. Nhưng nói thật, ông chẳng tiếp thu được bao nhiêu. Ông vẫn cho rằng đó chỉ là mộng tưởng viển vông của mấy người đọc sách, những điều họ nói chẳng qua để dỗ dành dân chúng, mua chuộc lòng người mà thôi.
Thế nhưng đến hôm nay, Lý Thiện Trường mới bàng hoàng nhận ra, hóa ra tất cả không phải lời nói suông. Đó là những việc cụ thể, sẽ thật sự ảnh hưởng đến con đường mà quân Chu gia lựa chọn.
Phải làm sao đây?
Tiếp tục chống lại ư?
Lý Thiện Trường bắt đầu sợ hãi. Ông chưa nhìn thấu tâm tư của Chu Nguyên Chương, vậy mà đã phải đối mặt với nguy cơ bị gạt bỏ. Trương Hy Mạnh lên thay, chưa chắc đã làm kém hơn ông.
Càng nghĩ càng sợ, Lý Thiện Trường kinh hãi đến mức mồ hôi lạnh túa đầy người.
- Trương… Trương tướng, tôi không phải kẻ ôm khư khư chuyện cũ, chẳng biết tùy thời biến đổi. Những lời cần nói, tôi đều đã nói cả rồi. Để phụ nữ làm quan quả thật có rất nhiều chỗ bất tiện. Lục bộ, Đô sát viện, nơi nào cũng không thích hợp. Nếu miễn cưỡng thực hiện, e rằng sẽ làm hỏng đại sự!
Trương Hy Mạnh bật cười:
- Lý tướng, có vài lời tôi không tiện nói với chúa công… Nhưng giữa hai chúng ta, chẳng cần vòng vo nữa. Lục bộ thật sự không có nơi nào thích hợp cho phụ nữ làm quan sao? Lấy Lại bộ mà nói, tuy phụ trách tuyển chọn quan lại, quyền hành nặng nhất, thoạt nhìn quả thật không thích hợp với phụ nữ. Nhưng Lại bộ còn phải quản lý hồ sơ bá quan, chấm xét quan lại, ban phong tước vị và phần thưởng. Ngay cả danh sách tướng sĩ lập công, sau khi Binh bộ xác nhận, Lại bộ cũng phải kiểm tra lại, rồi mới cấp văn thư bổ nhiệm… Từng ấy việc, chẳng lẽ thật sự không có việc nào phụ nữ làm nổi?
- Tình hình ở các bộ khác, tôi không cần nói thêm. Lý tướng cứ khăng khăng tìm cho ra những việc phụ nữ không làm được để qua loa với chúa công, ông không sợ chúa công hiểu ra rồi trút giận lên mình sao?
Mặt già của Lý Thiện Trường trắng bệch. Hai bàn tay giấu trong tay áo run lên bần bật.
Dường như Trương Hy Mạnh vẫn chưa định buông tha ông, hắn cười nói:
- Cái gọi là nam nữ khác biệt, chẳng phải chuyện gì ghê gớm. Chỉ cần chia phòng làm việc là được. Tôi không tin có kẻ nào mù mắt đến mức dám trêu ghẹo một vị quan đang nắm quyền lớn trong tay.
Trương Hy Mạnh ngừng lại một thoáng rồi nói tiếp:
- Lý tướng, ông một lòng ngăn cản thì dĩ nhiên có thể tìm ra cả trăm cái cớ. Nhưng nếu thật tâm muốn mở đường, chẳng qua chỉ cần đổi ý trong chớp mắt. Chọn người hiền tài, dùng người đúng sở trường, xem ra cũng chẳng khó đến thế. Huống chi sau khi vượt qua kỳ thi của Học sĩ viện, họ còn phải đến các bộ trải qua công việc thực tế. Chỉ khi chứng minh được mình thật sự đảm đương nổi, họ mới được trao chức quan. Chẳng lẽ thật sự sẽ nảy sinh nhiều điều bất tiện đến vậy sao?