Trương Hi Mạnh đưa La Quán Trung đi kiểm tra số lượng quân Miêu, nhưng việc này chẳng suôn sẻ chút nào. Bọn binh sĩ bài xích dữ dội, căn bản không chịu tiếp nhận, thậm chí có kẻ còn hô hào ồn ào, đuổi Trương Hi Mạnh ra về.
La Quán Trung chứng kiến tận mắt, trong bụng tức nghẹn không nguôi.
- Trương tướng công, ngài tốt bụng đến thăm họ, vậy mà bọn quân Miêu này không biết điều. Theo tôi thấy không cần khách khí làm gì, cứ nhốt hết lại, không cho lương thực, để chúng đói một thời gian là tự khắc biết điều.
Trương Hi Mạnh nghe xong chỉ lắc đầu.
- Truyền lệnh xuống, tăng tiền rau của bọn họ thêm hai thành, để mọi người ăn no đã, rồi tính tiếp.
Ngay trong ngày hôm đó, Trương Hi Mạnh lại gọi Lưu Bá Ôn, Tống Liêm và mấy người khác đến, tụ họp một chỗ bàn kế.
Lưu Bá Ôn trước đây đã nghe Trương Hi Mạnh nhắc đến việc này, nên không nóng đầu như La Quán Trung, ngược lại còn trầm tư suy nghĩ rất nghiêm túc.
- Trương tướng, bọn quân Miêu của nhà họ Dương này vốn xuất thân từ man tử Phi Sơn, truy ngược lên trên chính là Ngũ Khê man thời lưỡng Hán, truy xa hơn nữa thậm chí có thể ngược đến Xi Vưu, tức Tam Miêu, hay gọi Miêu man…
Nghe Lưu Bá Ôn nhắc đến tận Xi Vưu, La Quán Trung không nhịn được, bật cười.
- Bá Ôn tiên sinh, đây đâu phải đang kể cổ tích, cần gì phải lôi phức tạp thế ra?
Lưu Bá Ôn khà khà cười, căn bản chẳng thèm để ý đến La Quán Trung. Cái vốn liếng của ngươi, so với lão phu của mấy năm trước còn chẳng bì nổi, huống hồ bây giờ.
- Quân Miêu với người Hán ngăn cách hàng nghìn năm, ma sát xung đột không ngừng, cả hai bên đề phòng lẫn nhau, cũng là chuyện thường. Nếu muốn bọn họ trong phút chốc buông hết cảnh giác, thân nhau như một nhà, ngược lại mới là mơ mộng hão huyền. Trương tướng, hay thế này, tôi và Cảnh Liêm huynh đích thân đến chỗ quân Miêu xem một phen, xem rốt cuộc là thế nào.
Trương Hi Mạnh cười đáp:
- Bá Ôn tiên sinh chịu vất vả, tất nhiên là tốt rồi. Nhưng tôi cũng không thể ngồi nhàn. Việc này liên quan đến chuyện có bao vây được phe Thiên Hoàn từ cánh sườn hay không, không thể qua loa. Tôi nhớ Nạp Hát Xuất, còn cả Biệt Bất Hoa nữa, bọn họ đều từng qua lại với quân Miêu. À đúng rồi, còn A Lỗ Hôi, Đột Kiên nữa. Ta cùng nhau ra tay, nhiều đường cùng tiến, đi thăm dò tìm hiểu, mở rộng lòng họ, nắm rõ suy nghĩ của quân Miêu. Chỉ cần trao đổi được với nhau, là đã thắng quá nửa rồi!
Lưu Bá Ôn gật đầu. Tống Liêm tuy chẳng mấy hứng thú, nhưng cũng miễn cưỡng quyết định vất vả một phen.
La Quán Trung thấy vậy thì lại không cho là đúng. Bọn quân Miêu này đều đã đầu hàng rồi, chủ tướng của chúng cũng đã bị khống chế.
Xử lý chúng có khó khăn gì đâu?
Ban thưởng cho chúng, ai chịu nghe lời thì dùng, ai không nghe thì diệt, chỉ cần thủ đoạn sấm sét, đủ mạnh tay, chẳng lo chúng không ngoan.
Trương Hi Mạnh thuần tuý là không có việc gì lại tự rước phiền vào thân.
Đó là mấy vạn người chứ ít, từng người một mà trò chuyện, nói đến bao giờ mới xong?
Đúng là chuyện cười!
La Quán Trung bụng đầy những thắc mắc, nhưng lại chẳng thể can thiệp được gì, chỉ đành nhịn.
Đợt đi thăm dò này, một đi kéo dài suốt nửa tháng.
Trương Hi Mạnh và mọi người đi sớm về khuya, có hôm thì ngủ lại luôn trong doanh trại. Chẳng riêng bọn họ, ngay cả Tôn Viêm và rất nhiều đồng môn của hắn cũng được Lưu Bá Ôn phát động hết.
Tất cả đều đến giữa đám quân Miêu, cùng ăn cùng ở với họ, cùng trò chuyện, hỏi han ý tưởng của hai bên, thăm dò tâm tư của họ… Đúng nửa tháng trôi qua, mọi người lại ngồi vào một chỗ, trên mặt vừa có mệt mỏi, vừa có vẻ hả dạ.
Có những chuyện, nếu không tỉ mỉ tìm hiểu, ngươi không thể nào nắm được thực chất.
- Đọc hết vạn quyển sách, e rằng không bằng đi đường vạn dặm. Trước đây tôi vẫn cho rằng, những gì học được trên sách vở mới là chí lý danh ngôn của bậc hiền thánh, là lời gọn mà nghĩa sâu. Nhưng nay đi đây đi đó suốt bấy nhiêu ngày, tôi lại thấy băn khoăn, học vấn thực sự e rằng phải dùng chân mà đi ra, mới đáng được tính!
Người lên tiếng chính là Tống Liêm. Ban đầu hắn chẳng mấy thích cái động tác này, chỉ nhắm mắt làm theo, nhưng nửa tháng đi xuống, Tống Liêm thật sự có nhận thức khá sâu sắc, nhìn lại đám quân Miêu đã hoàn toàn khác xưa.
Cảm thụ còn sâu hơn nữa còn có Lưu Bá Ôn.
Trước đó Trương Hi Mạnh từng nói với hắn, phải đi đường vạn dặm, bước khắp thiên hạ, mới khôi phục được Trung Hoa, tạo lại sơn hà. Lúc ấy nói là đợi sau khi thiên hạ thống nhất, thế mà chẳng mấy chốc đã gặp vấn đề quân Miêu, khiến Lưu Bá Ôn mở rộng tầm mắt.
Nói gì Viêm Đế Hoàng Đế đánh Xi Vưu, hình như kéo xa quá, chẳng dính dáng gì đến việc hiện tại… nhưng thật sự đi rồi, trò chuyện rồi, mọi người có nhận thức rõ ràng, chuyện này đâu chỉ đơn giản là thần thoại truyền thuyết.
Xi Vưu chiến bại xong, phần lớn bộ chúng bị Hoàng Đế kiêm tính, hòa vào văn minh Trung Nguyên, nhưng cũng có số ít di cư về phương nam… Về sau đến thời Nghiêu Thuấn, các bộ lạc Tam Miêu này lại dấy binh tác loạn, Nghiêu Thuấn phái quân thảo phạt, lại đánh bại bọn họ, buộc họ tiếp tục dời về phía nam.
Những chuyện này đều xảy ra trước ba đời Hạ Thương Chu, nhìn thế nào cũng giống truyền thuyết thượng cổ, tuy trong Sử Ký có ghi chép, nhưng cứ thấy không chân thực đáng tin lắm.
Thế nhưng sau khi hiểu được tình hình quân Miêu, mọi người lại cho rằng đây có lẽ là thật.
Bởi vì quân Miêu chủ yếu phân bố ở vùng núi Tây Nam, tức vùng Tương Tây, Quý Châu của đời sau… Đại bản doanh của Dương Hoàn Giả nằm ở vùng Thiệu Dương, Hoài Hóa thuộc phía tây nam tỉnh Tương.
Đây cũng chính là khu vực phân bố chủ yếu của Ngũ Khê man thời Tam Quốc.
Vì dải này núi non dày đặc, địa hình gập ghềnh, điều kiện canh tác kém xa đồng bằng, điều đó cũng chứng minh kết quả của trận chiến thượng cổ: Hoàng Đế trở thành kẻ chiến thắng, chiếm lấy vùng đồng bằng phì nhiêu, kẻ thua cuộc đành phải rút vào núi sâu, dựng trại tự vệ.
Và sau khi tiến vào vùng núi, quân Miêu và người Hán Trung Nguyên đã sinh ra khác biệt, mà khác biệt ngày càng lớn. Tống Liêm lên tiếng trước:
- Tôi trò chuyện với mấy quân Miêu, hỏi đầu mục tướng lĩnh của họ có áp bức bóc lột không, có đánh đập thu thuế nặng nề không… Kết quả họ nói thế nào? Họ nói đầu lĩnh căn bản không thu điền phú, không có bóc lột!
La Quán Trung giật mình, theo bản năng lắc đầu:
- Sao có thể? Chúng nói dối!
Tống Liêm lắc đầu:
- Họ không nói dối, quân Miêu quả thật không thu điền phú.
- Vậy, vậy thì cuộc sống của họ tốt lắm sao?
Tống Liêm không nhịn được bật cười. Quân Miêu sao có thể sống sướng được, lẽ thường tình đã nói cho mọi người biết, căn bản là không thể.
Khi hắn tìm hiểu kỹ hơn, liền vạch rõ tình hình.
- Quân Miêu quả thật không thu điền phú, nhưng tất cả thanh niên trai tráng trong sơn trại đều phải phục dịch không công cho thủ lĩnh, còn phải vào quân đội, lên trận đánh giặc.
Họ không có điền phú, cũng không có các khoản thu khóa tạp thuế, nhưng không có nghĩa gánh nặng của họ nhẹ.
Trái lại, phần lớn quân Miêu từ nhỏ đã sinh sống trong sơn trại, họ phải làm việc không công cho đầu lĩnh, cày cấy, đi lính, sửa cầu đắp đường, xây phủ đệ trang viên… Nói một câu cho gọn, cảnh ngộ của họ giống nông nô hơn, khổ cực hơn xa dân Hán bình thường.
Nghe Tống Liêm nói đến đây, Lưu Bá Ôn cũng bật cười:
- Nói đi cũng phải nói lại, tôi cũng phát hiện một việc. Tôi hỏi họ, có quan lại tham ô vụng pháp, hãm hại người vô tội không, có oan án giả án sai án không? Rất nhiều người nghe cả chữ "pháp" cũng không biết là gì!
Còn có chỗ nào không có pháp lệnh nữa sao?
Nghe thấy còn thấy lạ tai!
Trên thực tế quả là có, lại phải quay về cái gốc ban đầu. Sơn trại của quân Miêu phân tán giữa từng quả núi, mỗi trại tự thành thiên địa.
Họ qua lại với nhau không nhiều, cũng không nghe sự quản thúc của nha môn, cứ như từng tiểu vương quốc một, làm sao có thể có thống nhất luật pháp được?
Nhưng nếu nói họ không hề có quy củ sao?
Điều đó cũng không đúng.
Những vùng này từ thời Tùy Đường đã diễn hóa ra một hình thức tổ chức, gọi là "môn khoản", đại khái là mấy cái, mấy chục cái trại gần nhau tụ lại một chỗ, công suy một khoản thủ.
Do khoản thủ phụ trách quản lý cả một vùng.
Cái gọi là công suy này, cũng không phải ai cũng có tư cách, tự nhiên là các tộc lão, đầu nhân của từng trại ngồi với nhau thương nghị.
Bình thường gặp chuyện, do khoản thủ đứng ra đầu, tộc lão các trại tụ họp lại, còn phải mở hội nghị giải quyết việc, cái hội nghị này gọi là hợp khoản.
Đại khái có thể gọi liên minh các trại là môn khoản, hội nghị giải quyết vấn đề nội bộ môn khoản gọi là hợp khoản, còn thủ lĩnh thì gọi là khoản thủ.
Một số môn khoản lớn, khống chế nhân khẩu đông đảo, thực lực hùng mạnh, khi cần dùng binh ra ngoài, chỉ một khoản thủ còn chưa đủ, nên sẽ suy cử thêm "ngạnh thủ" phụ trách quân sự, "hành đầu" phụ trách hành chính, còn có cả chức vị tế tự thờ phụng thần minh.
Còn ngoài những kẻ nắm quyền này ra, tất cả những người khác đều gọi chung là điền đinh, tức nông nô cày ruộng thay cho các đầu lĩnh.
Gặp chiến tranh, còn phải phục dịch đánh giặc.
Họ hoàn toàn bị đầu lĩnh khống chế, mọi việc đều phải nghe lệnh đầu lĩnh.
Lúc này mà ngươi nói với họ chuyện chia đều ruộng đất, thì hơi buồn cười rồi.
Vốn dĩ chúng tôi đã không có ruộng đất, thổ địa đều là của các lão gia. Lão gia đều là giống quý trời sinh, đừng thấy triều đình Trung Nguyên có chuyện ba trăm năm một vòng luân hồi, chúng tôi chẳng có cái đó đâu, đầu lĩnh đều là đời đời truyền nhau.
Ví như Dương Hoàn Giả, tổ tiên hắn truy ngược được đến Dương Tái Tư thời Ngũ Đại, đã đổi bao nhiêu lần triều đại rồi, bọn họ vẫn ngồi cao như vậy.
Chúa tể vận mệnh vùng đất này, dù Dương Hoàn Giả chết đi, thổ địa vẫn là của nhà họ Dương, mọi người vẫn làm nô bộc cho nhà họ Dương, nghe lệnh nhà họ Dương. Còn triều đình ấy à, nha môn ấy à, quốc pháp ấy à, đều là chuyện đéo đâu!
Mọi người bàn đến đây, đều vụt sáng tỏ. Chuyện quân Miêu này, quả thật không đơn giản như vậy.
Trương Hi Mạnh nhìn mọi người, ngoại trừ La Quán Trung ra, đều mang dáng vẻ cảm xúc sâu sắc, trên mặt nở nụ cười.
- Cái gọi là đối chứng hạ dược, đều nói tình hình dân Miêu khác với dân Hán, nhưng theo tôi thấy, gạt bỏ bề ngoài đi thì cảnh ngộ của họ còn gian nan hơn! Động viên họ còn dễ hơn dân Hán! Mấu chốt là chúng ta phải nói rõ được đạo lý!
Mọi người tinh thần phấn chấn hẳn lên:
- Xin Trương tướng chỉ điểm!
- Không dám nói chỉ điểm. Trước đây chúng ta nói với lão bách tính, quan lại tham ô vụng pháp, hãm hại người vô tội, oan án giả án vô số… Nhưng đến chỗ dân Miêu này, căn bản không có thống nhất luật pháp, mạng của họ nằm chặt trong tay đầu lĩnh, muốn giết muốn tha tùy ý, muốn làm gì thì làm.
- Còn vấn đề ruộng đất nữa, họ không phải chuyện chia đều hay không chia đều, mà là việc căn bản nhất: người cày có ruộng. Điều họ cần hiểu là: vương hầu tướng tướng, lẽ nào trời sinh đã có giống! Vùng đất này, thật sự không phải nhà họ Dương muốn nói sao thì nói!
- Nói rõ hơn một chút, cái chúng ta cần là cải thổ quy lưu, giải quyết triệt để vấn đề thổ ty, dùng quan lại của chúng ta đi trị lý dân Miêu. Phải để quân Miêu biết, họ có thể được nhiều hơn, sở hữu thổ địa của riêng mình, gặp oan án giả án, họ cũng có khả năng thân oan.
- Chính vì bị ép bức càng sâu, chịu khổ cực càng nhiều! Sức phản kháng bùng ra của họ sẽ càng mạnh! - Trương Hi Mạnh tràn đầy tin tưởng nói. - Chư vị, mấu chốt ở trong này, chính là chúng ta có nói rõ được đạo lý hay không, có đánh thức được quân Miêu hay không!