Giao dịch trong dân gian có bao nhiêu, thì phát hành bấy nhiêu tiền.
Chỉ cần tiền đổi được hàng hóa tương ứng, sẽ không xảy ra chuyện phát hành quá nhiều tiền.
Thật ra, chỉ dựa vào số vàng bạc đang cất trong kho để phát hành tiền giấy cũng có lắm điều bất ổn, hơn nữa còn là chuyện rất nhiều người bỏ qua. Bởi việc buôn bán trong dân gian cần một lượng tiền nhất định. Buôn bán càng phát triển, lượng tiền cần dùng càng lớn.
Các triều đại Trung Hoa xưa nay, sau khi thiên hạ thái bình chẳng được bao lâu, giá lương thực thường rơi thẳng đứng. Chẳng hạn thuở đầu nhà Đường, một đấu gạo có khi lên tới mấy nghìn đồng tiền. Nhưng chẳng bao lâu sau, thiên hạ yên ổn, sử sách đã ghi lại giá một đấu gạo chỉ còn bốn, năm đồng, giảm xuống hàng trăm lần.
Gặp tình cảnh ấy, phần đông người đời vẫn tỏ vẻ tán thành. Họ cho rằng thời thịnh trị thì dân giàu nước mạnh, lúa gạo dư dả, giá gạo hạ xuống là cuộc sống nhân dân khấm khá. Thậm chí, giá gạo rẻ còn được xem là thành tích của triều đình, là dấu hiệu của một thời thái bình thịnh thế, rồi ra sức ca tụng.
Nhưng chỉ cần hiểu đôi chút về đạo lý kinh tế là sẽ nhận ra, chuyện này có vấn đề.
Một đấu gạo giá mấy nghìn đồng dĩ nhiên là không ổn. Song lúa rẻ làm hại người cày, hậu quả còn đáng sợ hơn.
Nói chung, dân chúng thường ngày không dùng quá nhiều tiền. Nhưng nộp đủ thứ thuế má, lo chuyện cưới hỏi ma chay, việc vui việc buồn, thế nào cũng phải cần đến tiền.
Giá lương thực rơi thẳng đứng, người nông dân không đổi được đủ tiền. Hễ trong nhà có việc phải tiêu pha, họ đành đi vay. Có người không trả nổi khoản vay nặng lãi, buộc phải bán ruộng đất, từng bước đi đến phá sản…
Bởi vậy, nhìn vào vài chục năm đầu của các triều đại xưa, có thể thấy một quy luật khá rõ. Trước hết là chiến loạn vừa chấm dứt, trăm việc ngổn ngang, vật giá tăng vọt.
Rồi chỉ vài năm sau, sản xuất khôi phục, giá lương thực lại lao dốc, triều đình bước vào thời thịnh thế. Nhưng dưới vẻ phồn hoa ấy đã ẩn chứa mầm họa. Thu nhập của dân chúng giảm xuống, người phá sản ngày một nhiều, ruộng đất bị thâu tóm ngày càng nghiêm trọng. Qua vài chục năm, khắp nơi lại đầy rẫy nguy cơ, triều đình cấp thiết phải điều chỉnh. Tiếng nói cải cách vì thế cứ nối nhau vang lên.
Từ hai nhà Hán đến Đường, Tống, về cơ bản đều đi theo con đường ấy.
Nguyên nhân dẫn đến tình trạng này dĩ nhiên rất phức tạp, nhưng cũng có phần liên quan đến việc nguồn cung kim loại quý không đủ…
Giá gạo lao dốc, nhìn từ một góc khác, chính là giá trị của đồng tiền tăng vọt.
Vì sao đồng tiền lại đắt giá hơn?
Vì vàng, bạc và đồng đều khan hiếm.
Nói thẳng ra, nếu bảo sao chỉ gắn với vàng, bạc và đồng, không có đủ kim loại quý làm dự trữ thì không phát hành thêm tiền giấy, kết quả sau cùng vẫn là tiền đắt, lương thực rẻ, dân chúng chịu khổ.
Cho nên nói đi nói lại, nền tảng của tiền giấy tuyệt đối không chỉ là lượng tiền dự trữ. Đứng phía sau nó phải là năng lực sản xuất hàng hóa được quốc gia dùng uy tín bảo chứng.
Trong đó có hai điều cốt yếu. Một là uy tín của quốc gia, hai là năng lực sản xuất hàng hóa.
Uy tín quốc gia thì dễ hiểu. Còn năng lực sản xuất hàng hóa là gì?
Là phải có đủ hàng hóa. Nếu không, cho dù đồng tiền của ngươi được lưu hành khắp thiên hạ, uy tín cao đến đâu, nhưng nền sản xuất đã rỗng ruột, lại còn mở hết công suất máy in tiền, lạm phát nhất định sẽ bùng lên, càng ngày càng nghiêm trọng.
Trương Hy Mạnh đem những suy nghĩ ấy giảng giải cho mấy người trước mặt. Mọi người nghe xong đều thấy mở mang tầm mắt. Tuy chưa lập tức khâm phục sát đất, nhưng ai nấy đều nảy sinh ít nhiều kính trọng đối với hắn.
Chỉ có Tống Liêm tò mò hỏi:
- Trương tướng, rốt cuộc dân gian buôn bán bao nhiêu là vừa? Chuyện này chúng ta làm sao biết được?
Tôn Viêm ngẫm nghĩ một hồi, rồi chủ động lên tiếng:
- Thật ra cũng không khó. Chúng ta thu được bao nhiêu thuế ruộng đều có sổ sách ghi rõ. Dựa vào số thuế ấy, có thể biết trong dân gian có bao nhiêu lương thực. Dân chúng phải đem lương thực ra bán, rồi mới có tiền mua những thứ họ cần. Dân chúng mua bao nhiêu, các xưởng mới sản xuất bấy nhiêu. Giữa các khâu ấy có lẽ vẫn tồn tại chênh lệch, nhưng không phải không thể ước tính. May mà hiện nay ruộng đất đã được chia tương đối đều, cũng chẳng ai trốn được thuế, nên tính toán không khó. Nếu đặt vào thời Đại Nguyên, e rằng mọi chuyện sẽ ngược hẳn, sai lệch khủng khiếp.
Nói đến đây, Tôn Viêm liếc nhìn Dã Tiên Thiếp Mộc Nhi, trong mắt còn lộ vẻ thương hại.
Cũng là lo chuyện tiền giấy, cách đổi tiền của Thoát Thoát không thể nói hoàn toàn sai. Chỉ tiếc vận số của y quá đen đủi. Triều đình nhà Nguyên từ trên xuống dưới đều đã mục nát, việc tốt cũng làm hỏng, việc xấu lại càng hỏng hơn. Nói cho cùng, mặc kệ là ông vua sáng suốt hay kẻ chỉ biết nằm hưởng, chẳng ai xoay chuyển nổi tình thế. Căn bệnh đã ăn sâu, muốn cứu cũng khó.
Trương Hy Mạnh khẽ gật đầu. Hắn không ngờ người thư lại này cũng có chút tài cán. Nghe nói nhà Tôn Viêm vốn làm nghề buôn bán, y có được vài kinh nghiệm như vậy cũng là chuyện bình thường.
- Không sai. Lượng giao dịch đại khái trong dân gian, chúng ta có thể ước tính được. Nhưng còn một chuyện phải hết sức đề phòng, đó là sự phá hoại từ bên ngoài.
Giả Lỗ hiếu kỳ hỏi:
- Ý Trương tướng là Trương Sĩ Thành?
- Hiện nay chúng ta chủ yếu sản xuất lương thực. Tơ lụa và vải bông tuy cũng có làm, nhưng số lượng không bằng Trương Sĩ Thành. Ngoài ra còn có muối. Nếu Trương Sĩ Thành lợi dụng muối ăn để mua vét lương thực trên diện rộng, khiến lương thực trong tay chúng ta thiếu hụt, hoặc tích trữ một lượng lớn bảo sao rồi đem đổi lấy vàng bạc, làm giá cả chao đảo, tất cả đều sẽ ảnh hưởng đến sự ổn định của bảo sao.
Nghe Trương Hy Mạnh phân tích, nếu trước mặt là các tướng lĩnh trong quân, e rằng họ đã đồng thanh hô hào tiêu diệt Trương Cửu Tứ rồi.
Nhưng những người ở đây đều là văn nhân, cách suy nghĩ dĩ nhiên khác hẳn.
Lưu Bá Ôn lên tiếng:
- Nay trăm việc đang chờ khôi phục, dân chúng có vải thô mặc là đủ. Tơ lụa và vải bông, trong quân cũng dùng được, chuyện ấy có thể tìm cách giải quyết. Phiền phức nhất vẫn là muối. Củi, gạo, dầu, muối, thứ nào cũng không thể thiếu. Đây là vật thiết yếu cho đời sống. Nếu để Trương Sĩ Thành nắm trong tay, chúng ta sẽ vô cùng bất lợi.
Tống Liêm nói:
- Muối trong thiên hạ chẳng qua chỉ có ba nơi sản xuất. Đông Nam có muối biển, Tây Bắc có muối hồ, Ba Thục có muối giếng. Trớ trêu thay, chúng ta chẳng chiếm được nơi nào. Vậy phải làm sao?
Lưu Bá Ôn bật cười:
- Huynh Định Liêm quên Phương Quốc Trân rồi sao?
- Phương Quốc Trân?
- Đúng vậy! Hiện giờ hắn đang giao chiến với Trương Sĩ Thành, tiêu hao nhất định không nhỏ. Dạo trước, hắn phái con trai tới đây, chúa công bàn bạc với hắn cũng là chuyện muối ăn. Nếu chúng ta tìm cách mua thêm muối vùng Lưỡng Chiết từ tay Phương Quốc Trân, Trương Sĩ Thành sẽ không thể bóp cổ chúng ta nữa. Biết đâu còn có thể buôn lại muối, kiếm được một khoản!
Lưu Bá Ôn rõ ràng linh hoạt hơn Tống Liêm nhiều, cũng không phải không có nguyên do. Dù sao ở quê nhà, chính y từng tự mình dựng lên một đội dân binh. Muốn duy trì đội ngũ ấy, đủ thứ cách kiếm tiền y đều đã nghĩ qua.
Chẳng hạn, Lưu Bá Ôn biết rất rõ có những thương nhân vùng Huy Châu thường đến ven biển Giang Chiết mua muối, rồi vận chuyển vào nội địa bán lại để kiếm lời lớn.
Sau một hồi bàn bạc sôi nổi, mọi việc dần trở nên sáng tỏ.
Trương Hy Mạnh tổng kết:
- Chúng ta nhất định phải phát hành bảo sao. Nền tảng của loại tiền này là hàng hóa, chủ yếu dựa vào lương thực. Muốn bảo đảm chế độ tiền tệ ổn định, chúng ta phải nắm rõ lượng buôn bán trong dân gian. Việc này giao cho Tôn Viêm đứng ra tính toán. Khi cần, phải nhờ bên Lý tướng công giúp sức, xin sổ sách thuế hộ của Bộ Hộ.
Tôn Viêm vội đáp:
- Hạ quan rõ rồi.
- Còn việc thứ hai, muối ăn là vật thiết yếu của dân chúng, lại là thứ chúng ta đang thiếu. Phải bàn bạc với Phương Quốc Trân, cố gắng tích trữ càng nhiều muối càng tốt. Chúng ta sẽ dùng cách bán muối do quan phủ đứng ra, nắm muối trong tay mình, bảo đảm nguồn muối đầy đủ, giá muối ổn định. Giữ được lương thực và muối, bảo sao sẽ chẳng thể biến động quá lớn!
Trương Hy Mạnh quay sang Lưu Bá Ôn:
- Chuyện này e phải nhờ tiên sinh Bá Ôn ra mặt.
Lưu Bá Ôn sững người:
- Trương tướng, ta và cha con họ Phương có thù. Bọn chúng từng muốn bắt cả nhà ta. Nay ta đi thương lượng với hắn, kẻ thù gặp nhau, e rằng…
- Sợ gì chứ!
Trương Hy Mạnh đột ngột ngắt lời y, cười lạnh:
- Nay thế lực của chúng ta lớn, Phương Quốc Trân thế yếu. Chúng ta đang yên ổn, còn hắn phải giao chiến với Trương Sĩ Thành. Chúng ta đâu phải đến xin hắn ban cho chút muối. Chúng ta đang đưa cho hắn một con đường sống! Tiên sinh Bá Ôn, sau này còn phải giao thiệp với người ngoài nhiều. Ngài không thể cứ giữ mãi cái tính quân tử ấy được!
Lưu Bá Ôn hít sâu một hơi. Ánh mắt y dần sáng lên.
Ở đằng xa, Dã Tiên Thiếp Mộc Nhi cũng run bắn người. Quả nhiên hắn đoán đúng, trong bụng kẻ này có giấu một lưỡi dao!
Để y đi đối phó Phương Quốc Trân, chẳng phải đúng lúc báo thù, trả hận hay sao?
Trương Hy Mạnh quả thật đủ thâm. Sau này những màn náo nhiệt kiểu này e còn nhiều, đáng để chờ xem.
Sắp xếp xong hai việc ấy, thực ra vẫn còn một chuyện lớn. Bản thân tiền giấy phải có đủ biện pháp chống làm giả.
Dù sao tất cả những gì họ vừa bàn đều dựa trên tiền đề tiền giấy phải là tiền thật, có giá trị lưu hành. Lỡ đâu xuất hiện một cao thủ nào đó, in ra mấy trăm vạn quan bảo sao thật giả khó phân, rồi tung ra thị trường, mọi công sức sẽ đổ xuống sông xuống biển.
Nhưng chuyện này không thể bàn bạc với những người trước mặt. Nhất định phải mời người am hiểu chuyên môn.
Lục Châu đã tìm các cao thủ in ấn, vẽ tranh ở Dương Châu, Ứng Thiên, Tuyên Thành và những nơi khác đến. Mọi người tụ họp lại, nghiên cứu đặc điểm của tiền giao tử và bảo sao, lật giở thêm các tài liệu, rồi tổng kết những cách chống làm giả.
Nào là chọn giấy, chọn mực dầu, kỹ thuật in ấn, ký hiệu đặc biệt, đánh số từng tờ tiền… Những cách có thể nghĩ ra, hầu như họ đều đã nghĩ đến.
Cứ thế, lô tiền giấy đầu tiên ra đời, được đưa đến trước mặt Trương Hy Mạnh.
Hắn xem qua loa, rồi hỏi một câu đánh thẳng vào chỗ cốt yếu:
- Cái này… ngươi còn vẽ lại được không?
Lục Châu ngẩn ra. Con ngươi đảo qua đảo lại mấy vòng, y phồng má đáp:
- Vẽ được, nhưng tôi không vẽ nữa.
- Vì sao?
- Vẽ một tờ tiền mệnh giá một quan phải mất ba ngày. Bây giờ tôi giúp phân biệt tiền giả, kiếm được nhiều hơn!
Lục Châu đáp bằng giọng ấm ức.
Trương Hy Mạnh bỗng phá lên cười:
- Tốt lắm… Vậy có nghĩa là vẫn có thể làm giả sao?
- Ừm! Người giỏi hơn tôi chắc cũng có mà!
Trương Hy Mạnh gật gù:
- Làm được đến mức này đã khá lắm rồi. Dù ở thời nào, cũng không thể hoàn toàn diệt sạch tiền giả, trừ khi mọi người không dùng tiền giấy nữa. Nếu chi phí làm giả rất cao, ta sẽ cử người giám sát các khu chợ, kịp thời phân biệt tiền giả. Hễ phát hiện vấn đề, nhất định sẽ nghiêm trị.
Lục Châu hết sức tán thành.
Đến hôm nay, mọi công việc chuẩn bị cho việc phát hành bảo sao đã hoàn tất.
Tiếp theo chính là lúc chính thức đưa nó vào lưu thông.
Ai sẽ may mắn sở hữu tờ Hoa Hạ bảo sao đầu tiên?
Là Ngô Quốc công Chu Nguyên Chương cao quý, hay một thương nhân, một người dân nào đó gặp vận may?
Rất rõ ràng, đáp án là Trương Hy Mạnh.
Từ sớm, hắn đã đến trước ngân hàng lương thực ngày trước, lấy ra một nén vàng, trịnh trọng gửi vào, rồi đổi lấy một trăm sáu mươi sáu quan Hoa Hạ bảo sao.
Nhưng Trương Hy Mạnh vừa rời đi, nén vàng ấy lập tức khiến vô số người thèm muốn!
Trương đại thanh quan lấy đâu ra nén vàng?
Chẳng phải chính là nén vàng tên trộm kia để lại sao?
Quả nhiên là thật!
Nghe nói nén vàng này vốn là pho tượng Phật bằng vàng do Phương Quốc Trân cướp được, định đem dâng cho Hoàng đế nhà Nguyên ở Đại Đô. Kết quả pho tượng bị người ta trộm mất, nung chảy thành nén vàng.
Sau đó, tên trộm kia cá cược với người khác, lặn lội đến Kim Lăng trộm đồ của một vị quan cấp cao trong quân Chu gia. Hắn lẻn vào phủ Trương tướng, nhưng nhà cửa trống không, chẳng trộm được thứ gì, trái lại còn để lại một nén vàng.
Đây đâu phải nén vàng bình thường, rõ ràng là bằng chứng sắt đá cho thấy Trương tướng thanh liêm!
Điều thú vị là Trương tướng phát hành bảo sao, lại đem chính nén vàng ấy gửi vào ngân hàng, khiến nó trở thành vật chứng cho Hoa Hạ bảo sao. Một nén vàng nhỏ bé mà mang theo biết bao ý nghĩa!
Thứ này quả thực có thể làm báu vật truyền gia.
Biết đâu còn có thể xua tà gọi thần, phù hộ gia đình yên ổn, từ đó trong nhà liên tiếp sinh ra quan lớn, làm rạng rỡ tổ tông…
Chẳng bao lâu sau, một đám phú thương và nhà giàu Kim Lăng đều chạy đến ngân hàng lương thực. Dù phải trả giá gấp mười, gấp trăm lần, họ cũng quyết mua bằng được nén vàng ấy!
Mắt thấy một cuộc đấu giá náo nhiệt sắp bắt đầu, bỗng từ trong đám đông bước ra một người.
- Hừ! Bàn tay bẩn thỉu của các ngươi mà cũng xứng chạm vào nén vàng của Trương tướng sao! Ta nói cho các ngươi biết, không ai được lấy nó đi! Đây là của ta!
Mấy phú thương lập tức quay sang công kích người có dáng vẻ tầm thường kia:
- Ngươi là ai? Ngươi tính là cái thá gì? Ngươi trả được bao nhiêu? Dựa vào đâu mà bảo nó thuộc về ngươi?
Thứ họ định mua về để phù hộ gia đình, sao có thể để một kẻ như ngươi chiếm lợi? Cứ nằm mơ đi!
Người kia vẫn thản nhiên:
- Ta nói là của ta thì là của ta. Các ngươi không ai lấy đi được! Bởi vì nén vàng này là tang vật! Còn ta…
Hắn chỉ vào mũi mình, cười hì hì:
- Chính là tên trộm đã lẻn vào phủ Trương tướng!
Nói rồi, hắn chắp hai tay ra sau lưng, vẻ mặt đắc ý:
- Người đâu, trói ta lại! Nhớ mang theo cả vật chứng! Đưa ta đi gặp Trương thừa tướng!