Trước kia, vì Trương Hy Mạnh còn trẻ, tuy đã làm được không ít việc, nhưng những lão thần như Giả Lỗ vẫn xem hắn là hậu bối mới ra đời. Sau hội nghị giảng giải đạo trị nước lần này, chẳng còn ai dám coi Trương Hy Mạnh là kẻ hậu sinh tầm thường nữa. Còn đám người như Cung Bá Toại thì đã xem hắn như thầy.
Những lời ấy quả thật đặc sắc. Càng nghiền ngẫm, càng thấy thấm thía.
Lời lẽ chẳng nhiều, đạo lý cũng không rắc rối, vậy mà bao quát được cả chuyện thiên hạ. Từ những bài học thành bại của các triều đại, lúc đất nước thịnh suy, khi thiên hạ yên loạn, đều có thể tìm thấy lời giải trong đó.
Bao nhiêu đạo lý rốt cuộc đều quy về phép chia ruộng công bằng. Đúng là nét bút vẽ mắt rồng, khiến cả bức tranh bừng sống dậy.
Cung Bá Toại nghe mà mê mẩn, cứ như đang chìm trong mộng. Hai chân giẫm trên mặt đất, nhưng cảm giác chẳng khác nào bước trên mây. Dễ chịu biết bao! Hắn tưởng như chỉ sau một đêm đã bừng tỉnh, thấu suốt mọi lẽ, cả người bay vút lên chín tầng trời, cúi nhìn vòm trời mênh mông, lòng không còn vướng một chút do dự nào.
Hắn xắn tay áo, chỉ mong được bắt tay vào việc thật nhanh. Bảo hắn làm gì cũng được. Dù có phải xúc phân bón ruộng, Cung Bá Toại vẫn có thể làm đến tận hứng.
Có điều, một người từng làm tham quân cho Thoát Thoát, lại từng điều phối cả mấy chục vạn đại quân, mà đi xúc phân thì quả là phí nhân tài.
Công việc được giao cho Cung Bá Toại là giúp kiểm tra hộ tịch và sổ ruộng đất của vùng Tập Khánh trước kia. Hắn vui vẻ nhận lời, còn xin luôn phần việc của năm người.
Xem ra vị này định liều mạng làm việc rồi. Chăm chỉ, đáng tin chẳng khác gì một tay viết truyện cày chữ ngày đêm…
Giữa cảnh người người bận rộn, Trương Hy Mạnh vẫn hết sức bình tĩnh. Lời nói có hay đến đâu, đạo lý giảng rõ đến mấy, sau cùng vẫn phải đem ra thực hiện, phải để dân chúng thật sự hưởng được lợi ích.
Lương thực phải biến thành bát cơm trên bàn, vải vóc phải biến thành quần áo trên người, thành nụ cười của người thân trong nhà… Bao nhiêu việc như thế, chỉ dựa vào vài viên quan văn hoặc mấy tên tù binh thì chắc chắn không thể làm xong.
Những người giúp sức tốt nhất chính là năm trăm hai mươi ba người vừa đỗ kỳ thi khoa cử.
Đáng lẽ phải có năm trăm hai mươi bốn người. Tiếc rằng người đứng đầu bảng vẫn còn ở doanh tù binh để tự kiểm điểm, đành phải bớt đi một người. Quả là chuyện đáng tiếc.
Đây là đội ngũ sắp gia nhập bộ máy hành chính của quân Chu gia, trình độ mỗi người một khác. Trong số đó có không ít tài tử chốn sĩ lâm, mong được theo phò Chu Nguyên Chương, trở thành công thần theo vua dựng nghiệp, lưu danh thiên hạ, rạng rỡ sử sách.
Nhưng phần đông chỉ đọc được ít sách, biết vài mặt chữ, miễn cưỡng viết được, tính được. Còn hơn trăm thí sinh xuất thân từ quân ngũ, phần lớn ba năm trước vẫn mù chữ. Nhờ quân đội tổ chức dạy văn hóa, họ mới học được chữ nghĩa, rồi vượt qua kỳ thi.
Xét về trình độ, những người này cách nhau một trời một vực, hoàn toàn không thể đặt lên cùng một bàn cân.
Nó giống như câu thơ ca ngợi núi Thái Sơn hùng vĩ, với câu nói đùa rằng nếu dời núi Thái Sơn đến nơi khác thì đỉnh to, chân nhỏ. Cùng là thơ của thi nhân, một câu có thể đưa vào sách giáo khoa, câu kia chỉ đáng ném vào tập chuyện cười.
Nhưng mọi chuyện cũng không đơn giản như vậy. Những người bước ra từ quân ngũ chắc chắn là nhóm làm việc giỏi nhất. Họ phục tùng mệnh lệnh rất cao. Bên trên bảo làm gì, họ sẽ lập tức thi hành, không cần hỏi han dài dòng. Trái lại, các thí sinh có đủ loại xuất thân khác nhau chưa chắc đã nghe lệnh gọn ghẽ như thế.
Vì vậy, nhiệm vụ đầu tiên của Trương Hy Mạnh là đào tạo bọn họ. Trước hết phải giảng rõ vì sao cần chia ruộng công bằng, rồi tổng hợp cặn kẽ những điều đã nói trong hội nghị, sắp xếp thành cả một hệ thống lý lẽ để truyền đạt cho các học trò.
Sau đó, từ những nơi như Trừ Châu, hắn điều một số người tới, giảng cho các học trò biết trong quá trình chia ruộng sẽ gặp những vấn đề gì, mỗi vấn đề phải xử lý ra sao.
Kế tiếp là phân công công việc, đưa họ xuống các làng xã để tìm hiểu tình hình, kiểm tra số ruộng, số dân, chuẩn bị cho đại sự chia ruộng.
Dĩ nhiên, một việc lớn như vậy không thể giảng xong trong vài ngày. Đưa đám học trò xuống cơ sở lúc này cũng chẳng khác nào lùa vịt ra trận.
Nhưng Chu Nguyên Chương và Trương Hy Mạnh đều không còn cách nào khác. Đây đâu phải thời thái bình, để mọi người thong thả học hỏi, suy nghĩ cho kỹ rồi vừa làm vừa thử nghiệm.
Cốt lõi của mọi việc là phải quyết đoán, nhanh chóng giải quyết vấn đề. Các thế lực khác đều đang phình to từng ngày. Quân Chu gia mà cứ đủng đỉnh chậm rãi thì chẳng khác nào tự chê mình sống quá lâu!
Đành phải vừa làm vừa học.
Mong rằng đám học trò này có thể sớm thích nghi, làm việc cho tốt. Sau này chờ đợi họ ít nhất cũng là chức Bố chính sứ!
Có điều, người nhìn thấy được tương lai ấy chẳng nhiều. Trong số đó, mấy thanh niên xuất thân khá giả tụ tập lại, lòng đầy căm phẫn.
- Đúng là một lũ giặc Khăn Đỏ trơ trẽn! Chúng lừa chúng ta dự thi, nhưng chẳng phong quan cho ai. Bây giờ lại còn định chia ruộng, rõ ràng là muốn cướp gia sản nhà chúng ta! Các huynh đệ nói xem có đúng không?
Hóa ra mấy người này đều là con cháu nhà giàu. Chia ruộng gì chứ? Rõ ràng là muốn xẻo thịt trên người bọn họ, vậy mà còn nói năng hiên ngang, cứ như mình nắm chân lý trong tay.
Dù thế nào, họ cũng không chịu để yên!
- Theo ta, chúng ta về ngay, kêu gọi bà con trong vùng lập dân binh, bảo vệ quê nhà, liều mạng với quân Khăn Đỏ! Thà chết vinh còn hơn sống nhục!
Hắn vừa dứt lời, mấy người bên cạnh đã gật đầu lia lịa.
Nhưng cũng có một người nhíu mày. Người ấy tên là Tôn Viêm.
- Quân của Chu Nguyên Chương đang mạnh, mười mấy vạn quân Nguyên ở Giang Nam còn chẳng phải đối thủ của ông ta, huống chi đám người ô hợp chúng ta! Hơn nữa, ta nghĩ đi nghĩ lại, lời Trương tiên sinh nói rằng lòng dân chính là ý trời, chia đều ruộng đất là thuận theo mệnh trời… ta thấy cũng không phải hoàn toàn vô lý!
- Hừ!
Lập tức có người trở mặt.
- Tôn Viêm, ta thấy huynh điên rồi! Trương Hy Mạnh nói toàn lời lừa người, chẳng lẽ huynh còn chưa hiểu? Nói cho cùng, đó chỉ là một lũ nghèo đói thèm muốn gia sản nhà ta vất vả gây dựng, muốn tìm cách cướp đoạt mà thôi. Huynh còn bảo hắn có lý? Vậy huynh định dâng cả ruộng đất nhà mình lên hay sao?
- Chuyện này… cũng không phải không được. Đất nhà ta quả thật rất nhiều, mà không ít ruộng còn do cha ta lấy được từ triều đình nhà Nguyên. Đó vốn là của cải bất nghĩa…
- Câm miệng!
Lời hắn lại bị cắt ngang. Mấy người kia giận dữ quát lên:
- Không được nói năng hồ đồ! Ruộng đất nhà chúng ta đã có từ trước triều Nguyên rồi! Nhà ta đời đời cày ruộng, đọc sách, truyền nối gia nghiệp. Ruộng đất đều do tổ tiên làm ăn chính đáng mà có, chẳng có gì phải hổ thẹn. Đồ hồ đồ, đầu óc bị mỡ lấp kín rồi! Nhà huynh mới là kẻ ôm của bất nghĩa, đáng đời bị quân Khăn Đỏ cướp sạch!
Mấy người cãi nhau một trận. Đến đêm, họ giả vờ ra ngoài điều tra tình hình, rồi lặng lẽ rời Kim Lăng, trở về quê cũ. Đám thư sinh này đã quyết định chiêu mộ dân binh, đối đầu với lão Chu!
Tôn Viêm thì khác. Hắn thật lòng muốn ở lại làm việc cho lão Chu. Nhưng chẳng bao lâu sau, thư nhà gửi tới. Cha hắn bảo hắn lập tức trở về Lật Dương châu.
Lão bộc mang thư tới tò mò hỏi:
- Thiếu gia, giờ cậu đã đỗ bảng vàng, sắp làm quan lớn rồi phải không?
Tôn Viêm nhe răng cười khổ:
- Quan lớn gì chứ? Chẳng qua chỉ là một viên thư lại bình thường, còn chưa chính thức nhậm chức. Rốt cuộc cha ta gọi ta về làm gì? Sao lại gấp gáp đến vậy?
Lão bộc nghe xong cũng hơi thất vọng. Ông ta còn tưởng thiếu gia nhà mình đã làm quan to.
Nhưng chẳng còn cách nào khác, lão vẫn kể tường tận mọi chuyện.
Hóa ra từ khi Chu Nguyên Chương tiến vào Kim Lăng, lời kêu gọi chia đều ruộng đất chưa từng ngừng lại. Gần đây, cùng với việc các tờ thông báo được dán khắp nơi, chuyện ấy cuối cùng cũng đã ngã ngũ.
Lật Thủy nằm không xa Kim Lăng, rất nhiều tá điền đã hành động. Họ nóng lòng đến mức không chờ người của quân Chu gia tới, tự mình chia ruộng trước.
Ai dám ngăn cản họ, giết không tha!
Dù sao phía sau đã có quân Chu gia làm chỗ dựa, họ chẳng còn sợ hãi gì nữa.
Dân chúng phẫn nộ đã tụ tập tới mấy trăm người. Phía bên kia, nhà họ Tôn cũng có hơn trăm tay sai. Tính cả đám làm thuê dài hạn lẫn người làm thuê theo vụ, chúng gom được chừng hai, ba trăm người.
Hai bên gươm giáo tuốt trần, chỉ chực lao vào đánh nhau.
Cha Tôn Viêm biết con trai đã vượt qua kỳ thi khoa cử của quân Chu gia. Ông ta tưởng con mình nay đã một bước lên mây, nói chuyện có trọng lượng, đối phó với đám tá điền hạ tiện kia chẳng phải chuyện dễ như trở bàn tay sao?
Chia ruộng cái gì chứ? Chẳng lẽ còn dám chia ruộng của nhà quan lớn?
Chỉ cần con trai ta trở về, các ngươi sẽ biết tay!
Nghe lão bộc kể xong, cảm nhận được niềm mong đợi tha thiết của cha, Tôn Viêm chỉ thấy gánh nặng trên vai nặng trĩu.
Cha ơi, cha đánh giá con cao quá rồi đấy!
Hơn nữa, hình như con vẫn thấy chia ruộng chẳng có gì sai cả!
Nói ngay như cha hắn, trước kia vốn chỉ là một tay buôn bán. Sau khi phát tài, ông ta mới mời thầy về dạy con học hành. Còn chuyện ông ta làm giàu ra sao, tích góp được ngần ấy ruộng đất thế nào, Tôn Viêm biết rõ hơn ai hết.
Nếu quân Chu gia đã tới đây, cái đầu của cha chắc chắn đã bị treo cùng với đám người Chu Nhất Đẩu, trở thành vật trang trí trên tường thành rồi.
Cha ơi!
Con phải cứu cha thôi!
Mang theo tâm trạng rối bời, Tôn Viêm trở về nhà ở Lật Thủy. Còn chưa bước qua cổng, hắn đã cảm nhận được bầu không khí nặng nề. Tòa nhà họ Tôn dường như cao thêm một tầng, trong ngoài đều có người cầm đao kiếm đi tuần, dáng vẻ chẳng khác nào sắp ra chiến trường.
Thấy Tôn Viêm trở về, đám gia đinh nô bộc mừng đến rơi nước mắt.
Thiếu gia cuối cùng cũng về rồi, vậy là trong lòng họ đã có chỗ dựa.
Bọn họ hớn hở đón Tôn Viêm vào phủ.
Cha Tôn Viêm vừa trông thấy con trai đã nắm lấy cánh tay hắn, kích động lay mạnh.
- Con trai, lần này cha phải trông cậy vào con rồi! Nước cờ này cha đi đúng quá rồi còn gì. Con tham gia khoa cử của quân Chu gia, nay đã làm quan cho quân Chu gia, cha con còn sợ gì nữa? Người trong triều dễ làm quan. Đám hạng người thấp kém đỏ mắt vì ghen ghét, đầu óc điên loạn kia từ nay chẳng thể bắt nạt cha con ta nữa!
Tôn Viêm càng nghe càng thấy có gì đó không ổn. Hắn định giải thích rõ với cha, nhưng đúng lúc ấy, bên ngoài bỗng vang lên tiếng chiêng trống, tiếng người hò hét, tiếng ngựa hí vang.
- Lão gia, hỏng rồi! Đám súc sinh ấy đánh tới nơi rồi!
Cha Tôn Viêm theo phản xạ đứng bật dậy, vội chạy ra ngoài. Tôn Viêm cũng bám theo. Đến cửa, hai cha con ghé mắt nhìn qua khe cổng, chỉ thấy bên ngoài là một biển người đen nghịt, ít nhất cũng ba, năm trăm người. Ai nấy đều cầm binh khí, khí thế hung hăng.
- Lão họ Tôn kia, cút ra đây! Ngươi ức hiếp dân lành, làm đủ chuyện xấu, ngày chết đến nơi rồi!
Cha Tôn Viêm nghiến răng tức tối, vội quay sang nhìn con trai.
- Con, con chẳng phải quan của quân Chu gia sao? Mau đuổi bọn chúng đi cho cha!
Tôn Viêm bật khóc trong lòng. Đừng nói hắn chưa phải quan, dù có thật sự làm quan lớn, rơi vào tình cảnh này cũng chẳng khác nào thư sinh gặp quân lính, có lý cũng không nói nổi.
Chưa kể nếu hai bên đánh nhau, người chết quá nhiều, tin truyền tới Kim Lăng, quân Chu gia ắt nổi giận. Đến lúc đó, cha hắn sẽ trở thành điển hình của đám hào cường, nhất định bị đem ra xử lý.
Ngày cả nhà họ Tôn theo Chu Nhất Đẩu xuống âm phủ đánh mạt chược đã chẳng còn xa nữa.
Phải làm sao đây?
Tôn Viêm đảo mắt nhìn đám gia đinh. Ai nấy đều đầy vẻ trông mong, tất cả đều nhìn hắn như muốn nói: Thiếu gia, chúng tôi trông cả vào cậu đấy!
Tôn Viêm bỗng nghĩ ra một cách, dù chẳng thể xem là kế sách gì. Hắn quay sang nói với cha:
- Trước mắt tình thế đã căng như dây cung, có đem thân phận ra cũng chưa chắc dùng được. Chúng ta chỉ còn cách liều một phen! Xin cha cho phép toàn bộ gia đinh trong nhà nghe con điều động. Trên dưới đồng lòng, cùng chống kẻ địch, may ra mới giữ được nhà mình!
Cha hắn ngẩn ra.
- Con… con làm nổi không?
- Cha cứ yên tâm. Trương tiên sinh đã đích thân dạy chúng con binh pháp. Trong lòng con biết phải làm gì!
Tôn Viêm nghiến răng nói.
Cuối cùng cha hắn cũng gật đầu. Thôi thì tin con trai một lần vậy!
- Các ngươi nghe đây! Tất cả… tất cả phải nghe lời thiếu gia! Kẻ nào dám trái lệnh, sẽ xử theo gia pháp!
Nói xong, cha Tôn Viêm chủ động lùi lại hai bước, yên tâm giao hết quyền hành cho con.
Tôn Viêm cố hít sâu một hơi, rồi nhìn khắp đám gia đinh.
- Các ngươi nghe cho rõ. Đại nguyên soái Chu đã hạ lệnh, phủ Đại nguyên soái Thái Bình Hưng Quốc yêu cầu chia đều ruộng đất. Kẻ nào dám chống lệnh, chỉ có đường chết, không có đường sống! Thay vì để người ta phá cửa xông vào, giết sạch cả nhà, chi bằng chúng ta chủ động phối hợp, may ra còn được giảm tội… Tất cả nghe lệnh, trước hết bắt cha ta lại, sau đó mở cổng, mời bà con vào nhà, ngồi xuống nói chuyện cho đàng hoàng!
Đám gia đinh ngây người.
Tai chúng ta không nghe lầm đấy chứ?
Thiếu gia không nói mê sảng đấy chứ?
- Còn đứng ngây ra đó làm gì? Các ngươi muốn bị tru di cả chín họ hay sao?
Tôn Viêm gầm lên. Hắn dẫn đầu lao thẳng về phía người cha đang trợn tròn mắt.
Ừm, đúng là cha hiền con thảo theo kiểu rất đặc biệt!
Chẳng bao lâu sau, cổng lớn nhà họ Tôn rộng mở. Tôn Viêm chắp tay, cười tươi rói, cúi người nghênh đón những vị khách quý tới nhà!