Chu Nguyên Chương gặp phải một chuyện phiền lòng…
Đại Đế Thiên Hoàn Từ Thọ Huy đã cuốn phăng hai tỉnh Hồ Quảng và Giang Tây, mũi giáo chĩa thẳng về Trì Châu.
Tuy quân của hắn chưa đánh Trì Châu, nhưng rõ ràng người láng giềng ở thượng nguồn này đã thò nanh vuốt sang đây.
Phía bên kia, sau khi chỉnh đốn binh mã, Trương Sĩ Thành lại sai Man Tử Hải Nha dẫn đoàn thuyền, phò tá Trương Sĩ Đức chiếm Giang Âm. Ý đồ quá rõ ràng, hắn muốn nhòm ngó Bình Giang lộ trù phú, tức vùng Tô Châu ngày nay.
Trên dưới hai đầu cùng lúc xuất hiện địch thủ, áp lực nặng nề đến đâu, khỏi cần nói cũng biết.
Nhưng chút chuyện ấy vẫn chưa đủ khiến lão Chu phải bận lòng. Điều khiến hắn nổi giận là một nhóm phú thương, hào tộc ở Kim Lăng bắt đầu lén lút bỏ đi.
Trong số đó, không ít người chạy sang nương nhờ Trương Sĩ Thành.
Lão Chu tức đến phát điên.
Trương Sĩ Thành là thứ gì chứ? Các ngươi mù cả rồi sao?
Hắn mà cũng xứng làm đối thủ của ta à?
Hôm nay các ngươi chạy theo Trương Sĩ Thành, ngày mai ta sẽ biến các ngươi thành lũ chó mất nhà!
Lão Chu hùng hổ muốn phát binh. Nhưng hắn hiểu rất rõ, lúc này tuyệt đối chưa phải lúc động binh. Quân nhà họ Chu có nhịp độ hành động riêng.
Chẳng hạn, sau khi chiếm Trừ Châu, phải đợi thu hoạch lúa vụ hè xong xuôi mới đánh ra ngoài. Còn sau khi chiếm Hòa Châu, cũng phải chờ thu hoạch thêm một vụ lương thực rồi mới vượt sông đánh lớn.
Hiện giờ, quân đội hoạt động ở Giang Nam, cộng thêm khoản chi tiêu cho Kim Lăng, đã tiêu hao không ít lương thực tích trữ.
Phải đợi đến mùa thu hoạch kế tiếp mới có đủ quân lương để tiếp tục đánh trận.
Vả lại, Kim Lăng lúc này vẫn còn rối như tơ vò, những nơi khác cũng chẳng khá hơn là bao. Quân nhà họ Chu không phải đám giặc cướp nay đây mai đó, không thể cướp bóc dân lành, nhất định phải có đủ lương thực và tiền bạc.
Thứ nữa, mỗi khi chiếm được một nơi, phải cải cách triệt để, dựng nên trật tự mới, đồng thời giúp vùng đất ấy thu về đủ lợi tức.
Ít nhất nơi đó phải tự lo được một phần quân nhu, không kéo cả cục diện đi xuống. Chỉ làm được như thế, quân nhà họ Chu mới tính đến mục tiêu kế tiếp.
Mở rộng địa bàn rất quan trọng, nhưng tiến từng bước vững vàng còn quan trọng hơn.
Chỉ tiếc, có những chuyện không theo ý Chu Nguyên Chương.
Ví như đám nhà giàu buôn lớn kia. Thà nương nhờ Trương Sĩ Thành, chúng cũng chẳng chịu hợp tác với Chu Nguyên Chương.
Rốt cuộc ta đã làm sai điều gì, khiến các ngươi ghét lão Chu đến thế?
Lão Chu đang bực bội lại gặp chuyện Lưu Cơ. Một sĩ tử thi đạt điểm tối đa, hắn cứ ngỡ mình vớ được nhân tài, nào ngờ người ấy lại là quan lại triều Nguyên, hơn nữa còn một lòng trung thành với nhà Nguyên.
Lưu Cơ đến đây hóa ra để dò xét tình hình!
May mà kết quả thi còn chưa công bố, nếu không, hắn đã mất mặt đến cùng cực.
Thì ra không chỉ triều Nguyên mới có lúc ê chề. Chu Nguyên Chương hắn cũng suýt mất sạch thể diện!
Với tính tình của Chu Nguyên Chương, hắn thật muốn giết phắt Lưu Bá Ôn, lột da làm gối rồi treo ở miếu Thành Hoàng, như vậy mới hả được cơn giận.
Khổ nỗi Trương Hy Mạnh lại nhất quyết tống Lưu Bá Ôn vào trại tù binh.
Ở đó thì ông ta ngẫm ra được chuyện gì chứ?
Chu Nguyên Chương nhịn hết lần này đến lần khác, cuối cùng vẫn không nén nổi, sai người gọi Trương Hy Mạnh đến. Nhưng Trương Hy Mạnh còn chưa tới, Mã thị đã bế con trai vào, ngồi xuống bên cạnh, chẳng nói chẳng rằng, chỉ nhìn chằm chằm lão Chu.
Chu Nguyên Chương thấy không thoải mái, bèn nói:
- Muội à, muội bế con xuống đi. Chuyện này để lát nữa ta nói với muội!
Mã thị vẫn ngồi yên:
- Ông muốn nói gì thì cứ nói, tôi ngồi nghe cũng không được sao? Chẳng lẽ hai người còn cãi nhau thật à?
Chu Nguyên Chương đảo mắt. Nàng hỏi thế chẳng phải biết rõ còn hỏi sao?
Dẫu nghĩ vậy, hắn vẫn không dám nói ra.
Dù sao Trương Hy Mạnh cũng được xem như thầy của hắn. Cãi nhau với tiên sinh đã quá đáng lắm rồi, nếu còn cãi trước mặt phu nhân thì chẳng khác nào giẫm mặt mũi xuống đất.
Lão Chu cố nén cơn giận. Khi Trương Hy Mạnh bước vào, hắn ráng nặn ra một nụ cười.
- Tiên sinh, Lưu Cơ thế nào rồi? Ông ta có chịu hối cải không?
Trương Hy Mạnh trầm ngâm giây lát. Thấy Mã thị đang ngồi đây, hắn lại thở phào nhẹ nhõm, có vài lời xem ra có thể nói thẳng.
- Chúa công, Lưu Cơ đã phụng sự triều Nguyên hơn hai mươi năm. Chúa công cho rằng nên xử trí ông ta thế nào?
- Còn thế nào nữa? Hối cải, quay đầu chứ sao! Chẳng lẽ ông ta còn định tiếp tục phụng sự triều Nguyên?
Mã thị bỗng ho khẽ:
- Trọng Bát, ông nói lớn tiếng thế làm gì? Đừng dọa con. Hai mươi năm đấy. Đừng nói con người, chó mèo sống bên nhau ngần ấy năm cũng nảy sinh tình cảm. Nếu Lưu Cơ chẳng hề lưu luyến triều Nguyên, chẳng phải thành kẻ vong ân bội nghĩa sao?
Chu Nguyên Chương liếc nàng, tức tối đáp:
- Người ta bảo đàn bà tóc dài hiểu biết nông cạn, quả không sai. Thế nào mới gọi là vong ân bội nghĩa? Ân nghĩa có lớn có nhỏ, điều nhân nghĩa cũng có nặng có nhẹ. Triều Nguyên ban cho ông ta chút ơn riêng, còn khôi phục Trung Nguyên, lấy lại bờ cõi của chúng ta mới là đại nghĩa! Đến nặng nhẹ trước sau cũng không phân biệt được, thì đúng là kẻ hồ đồ. Giết đi cũng chẳng đáng tiếc!
Nghe Chu Nguyên Chương nói liền mấy câu ấy, Trương Hy Mạnh lộ vẻ mừng rỡ, gần như không tin vào tai mình. Hắn vốn muốn giảng cho lão Chu hiểu chuyện này, nào ngờ Chu Nguyên Chương đã tự mình nghĩ thông. Thế thì những điều còn lại dễ nói hơn nhiều.
- Chúa công, địa bàn của chúng ta ngày một rộng, người cần dùng cũng ngày càng nhiều. Không ít người từng làm việc cho triều Nguyên nay đã vào hàng ngũ của ta. Cần nhìn nhận họ ra sao, chúa công phải sớm định ra một đường lối, như vậy mới yên lòng người, giữ được trật tự.
Chu Nguyên Chương nhíu chặt mày, hạ giọng:
- Tiên sinh nói rõ hơn đi.
- Xin chúa công nghĩ xem, những người như Lưu Cơ đã phụng sự triều Nguyên hơn hai mươi năm. Để tránh bị người đời dị nghị, ắt họ sẽ tỏ ra đôi chút hoài niệm triều Nguyên. Có thể họ thật lòng nghĩ thế, cũng có thể chỉ làm vậy để đối phó với những lời bàn tán bên ngoài. Dù là vì lẽ gì, họ cũng phải diễn một màn.
- Trớ trêu thay, chuyện ấy lại rơi vào mắt chúa công. Chúa công đương nhiên không thích họ nhớ nhung triều Nguyên, chỉ muốn họ một lòng một dạ phụng sự chúa công. Nhưng nếu họ thật sự cắt đứt hoàn toàn với triều Nguyên, chẳng phải lại hóa thành kẻ bất nghĩa hay sao? Như vậy khác nào cha con cưỡi lừa, tiến cũng không xong, lùi cũng chẳng được!
Trương Hy Mạnh phân tích đến đây, dần hiểu được nỗi ngượng ngập của Lưu Bá Ôn và những người khác. Họ tỏ ra lưu luyến triều Nguyên thì bị xem là bất trung; không lưu luyến thì mang tiếng bất nghĩa. Còn cứ đổi qua đổi lại giữa hai bên, rốt cuộc lại thành bất trung bất nghĩa!
Lịch sử vốn đã diễn ra như thế. Dẫu đến tận Ứng Thiên, Lưu Bá Ôn cùng những người kia vẫn nơm nớp lo sợ. Chính ông từng nói rằng “không thể không bận lòng”. Ông bận lòng, Chu Nguyên Chương còn bận lòng hơn, rốt cuộc vua tôi sa vào vòng nghi kỵ, càng lúc càng sâu.
Khi Nguyên Thuận Đế băng hà, Chu Nguyên Chương dĩ nhiên ăn mừng rầm rộ. Các quan từng phụng sự nhà Nguyên như Lưu Bá Ôn cũng muốn lấy lòng lão Chu, nào ngờ Chu Nguyên Chương thẳng thừng cảnh cáo họ: Đã từng làm quan cho nhà Nguyên thì không được chúc mừng. Một câu ấy đánh cho Lưu Bá Ôn mất sạch thể diện.
Vậy Lưu Bá Ôn có oan không?
Chẳng oan chút nào!
Ông từng viết rằng:
Thân mình còn khó giữ toàn,
Công danh sự nghiệp dám bàn nữa sao?
Ông cảm thán về thân thế, lại nơm nớp lo công trạng của bản thân. Chẳng phải thế có nghĩa là nhớ triều cũ, bất mãn với triều mới hay sao?
Hiểu rõ điều này sẽ biết vì sao Lưu Bá Ôn chỉ được phong tước Thành Ý Bá, cũng sẽ hiểu vì sao văn nhân vùng Chiết Đông không đấu lại công thần Hoài Tây. Thậm chí Lý Thiện Trường và những người khác còn chưa cần ra tay bao nhiêu, Lưu Bá Ôn đã ngã rồi.
Thân sơ xa gần khác biệt, lòng người lại cách trở. Tài trí đến đâu cũng khó lòng bù đắp.
Trong bốn vụ án lớn đầu triều Minh, có hai vụ rưỡi đều bắt nguồn từ ý muốn xóa sạch tàn dư nhà Nguyên của Chu Nguyên Chương. Nếu không thể khiến các ngươi tâm phục khẩu phục, vậy thì cứ tiễn các ngươi xuống suối vàng, để các ngươi hầu hạ Đại Nguyên cho tử tế!
Lý lẽ của Chu Nguyên Chương đơn giản, thẳng tay. Hắn sai ư?
Rõ ràng cũng không phải.
Nói cho cùng, Chu Nguyên Chương và những người như Lưu Bá Ôn đều cần một niềm tin cao hơn để cùng hướng về, thống nhất tư tưởng, xóa bỏ ngăn cách.
Đáng tiếc, trong lịch sử vốn không thể tìm ra điều ấy. Kết cục sau đó cũng chẳng cần nói thêm.
Nhưng lần này, Trương Hy Mạnh muốn thử một phen.
Hắn đã âm thầm sắp đặt từ lâu. Có thể nói ngay từ chuyện Trịnh Tư Tiêu và bức tranh hoa lan mực khi trước, Trương Hy Mạnh đã từng bước tác động đến lão Chu.
Mãi đến hôm nay, Chu Nguyên Chương mới nói ra rằng trung thành với Đại Nguyên là ơn riêng, khôi phục bờ cõi đã mất mới là đại nghĩa!
Trương Hy Mạnh cảm động đến suýt khóc. Trò ngoan của ta ơi, công sức bấy lâu của thầy quả nhiên không uổng phí!
Lão Chu đã nghĩ thông, bên phía Lưu Bá Ôn cũng sẽ dễ xử lý hơn.
Bằng không, hai bên cứ nghi kỵ lẫn nhau thì thần tiên cũng hết cách.
- Tiên sinh, sao ông cũng lún sâu vào chuyện ấy, không thoát ra được? Chu Nguyên Chương nghiêm giọng hỏi. Hắn cho rằng Trương Hy Mạnh lẽ ra phải nhìn thấu mọi chuyện hơn mình.
- Chúa công, mấu chốt vẫn là phải khiến Lưu Bá Ôn và những người kia tự hiểu ra.
- Nếu họ không hiểu thì sao?
- Vậy cứ tiếp tục uốn nắn họ! Trương Hy Mạnh mỉm cười. Chúa công cứ lạc quan hơn một chút. Ai phân biệt được nặng nhẹ trước sau, tự khắc sẽ đứng về phía chúa công. Còn những kẻ ngoan cố không chịu hối cải, cứ mãi tham luyến vinh hoa phú quý mà Đại Nguyên ban cho, chúa công cứ giơ cao đao phủ, giết cho máu chảy đầu rơi. Phía ta cũng sẽ giúp chúa công điều tra cho rõ!
Trương tiên sinh chịu giúp mình!
Khóe môi lão Chu không khỏi nhếch lên. Hai người rốt cuộc vẫn giữ được sự đồng lòng.
Mã thị nhìn sắc mặt đoán lòng người, thấy cả hai đã tươi tỉnh, lời lẽ cũng thuận hòa, lúc này mới yên tâm. Nàng cố ý làm ra vẻ giận dỗi:
- Hai người chỉ biết đánh đánh giết giết. Tôi là đàn bà, chẳng buồn nghe nữa!
Mã thị đứng dậy đi ra. Lão Chu ngượng ngùng cười, rồi nghiêm mặt nói với Trương Hy Mạnh:
- Tiên sinh, lâu rồi chúng ta chưa ngồi nói chuyện cho kỹ. Nhân dịp này, chúng ta cùng thức trắng đêm, bàn cho thấu đáo mọi chuyện!
Trương Hy Mạnh cũng hết sức tán thành. Quả thật đã đến thời khắc then chốt. Quân nhà họ Chu phải đi theo con đường nào, nhất định phải định rõ. Nếu cứ tiếp tục tiến lên mà không có chủ trương, các phe phái khác nhau ắt sẽ dần hình thành. Dẫu có thể dùng quyền lực mạnh tay đè xuống, nội bộ cũng khó lòng đồng lòng như một.
Trương Hy Mạnh và Chu Nguyên Chương thức trắng đêm trò chuyện. Còn Lưu Bá Ôn ở phía bên kia thì phải chịu đựng đủ điều.
Với ông, trại tù binh đúng là chốn chẳng lành.
Những gì ông không muốn gặp, nơi này không thiếu thứ nào, thậm chí còn gấp đôi.
Cũng Tiên Thiếp Mộc Nhi và Thoát Thoát, hai con trai của Thoát Thoát; Phúc Thọ, Đột Kiên, Tuyết Tuyết, Nạp Cáp Xuất… kẻ nào cũng là đại quan Mông Cổ, địa vị còn cao hơn ông.
Ngay cả tiếng tăm của Cung Bá Toại cũng vượt xa ông.
Một đám người như thế đều đã ngoan ngoãn đầu hàng, chẳng còn ôm hy vọng, thậm chí còn mong triều Nguyên mau sụp đổ. Vậy mà ông vẫn bất chấp nguy hiểm, chạy đến dò xét tình hình quân địch, muốn tận trung với nhà Nguyên. Quả thật chẳng cần thiết chút nào.
Cũng Tiên Thiếp Mộc Nhi chẳng nể nang gì, buông lời chế giễu:
- Ta bảo này, triều Đại Nguyên sống thêm vài năm thì có ích gì cho ông? Ông cũng muốn bị đày đến Vân Nam, chết nơi đất khách quê người à? Ông xứng sao?
Tuyết Tuyết ngồi bên ho khẽ:
- Này, cũng Tiên. Đại Nguyên ta vẫn chưa mất hết lòng người, có khi còn chút đường sống. Đừng nói giọng mỉa mai thế, ông ấy là trung thần đấy!
- Xì! Cũng Tiên Thiếp Mộc Nhi khịt mũi. Ông ngưỡng mộ trung thần, sao không tự làm trung thần đi? Sao không vì Đại Nguyên tuẫn quốc?
Tuyết Tuyết nhe răng cười:
- Thôi đi, ta còn muốn sống thêm vài năm nữa. Lần này ta thay bệ hạ chấm bài thi, thấy cũng chẳng khó lắm. Sau này được thả ra, ta có thể thi lấy chân thư lại, dựa vào bản lĩnh của mình mà kiếm bát cơm triều đình, sống yên ổn hết quãng đời còn lại. À, các ông bảo đến lúc đó ai sẽ cấp bát cơm ấy cho ta? Liệu có phải…
- Dù sao cũng không phải triều Đại Nguyên!
Cũng Tiên Thiếp Mộc Nhi lại buông một câu, khiến mọi người cứng họng.
Gặp phải một kẻ “căm ghét Đại Nguyên suốt đời” thế này, còn biết nói gì nữa?
Những ngày trong trại tù binh khiến Lưu Bá Ôn đứng ngồi không yên, phút nào cũng như bị giày vò. Ông là người Hán, mãi không nỡ dứt bỏ quá khứ với Đại Nguyên. Trong khi đó, một đám quý tộc Mông Cổ lại chỉ mong triều Nguyên mau sụp đổ. Sự trái ngược ấy thật khó hiểu.
Hoàn toàn trái với lẽ thường, rốt cuộc phải giải thích thế nào?
Đến ngày thứ ba, Trương Hy Mạnh tới. Không chỉ có hắn, Chu Nguyên Chương cũng đến. Thậm chí Chu Thăng, Giả Lỗ và những người khác cũng đi cùng.
Đến nơi, họ gọi mọi người trong trại tù binh lại. Trước mặt tất cả, người ta treo trang trọng mười sáu chữ:
Đuổi giặc Hồ, khôi phục Trung Hoa;
Chia đều ruộng đất, cứu giúp dân lành.
Nhìn thấy mười sáu chữ ấy, Chu Thăng không kìm được xúc động, ngồi thẳng người lên.
Ở cuối hàng tù binh, Lưu Cơ chăm chăm nhìn vào đó, hai tay bất giác run lên.
Trương Hy Mạnh đứng dậy, mỉm cười cất lời:
- Thân phận chúng ta mỗi người một khác, nên ta không nói nhiều. Hôm nay chỉ bàn vài chuyện. Chẳng hạn, vì sao triều Nguyên thất bại? Vì sao chúng ta khởi binh? Sau đây, xin mọi người cứ thoải mái nói lên suy nghĩ của mình!