Lưu Bá Ôn chẳng biết mình có đỗ hay không. Dù sao ông cũng không dùng tên thật, quân nhà họ Chu chẳng thể lần ra tung tích. Có lẽ chỉ cần dạo quanh Kim Lăng một vòng, trước khi yết bảng thì nhanh chân chuồn đi là xong.
Tâm trạng đang phơi phới, Lưu Bá Ôn muốn thăm thú Kim Lăng một chuyến. Đây là cố đô của sáu triều, chốn phồn hoa son phấn bậc nhất Giang Nam, đã đến nơi này, lẽ nào lại không dạo chơi cho thỏa?
Lưu Bá Ôn đi quanh phố một hồi. Điều khiến ông nhận ra rõ nhất là đường sá sạch sẽ. Không phải sạch qua loa, mà sạch đến tận chân tường.
Những hạng người vốn thành phần quen thuộc ở bất cứ thành thị nào, nào du côn, ăn mày, phường ăn không ngồi rồi, đám con nhà giàu cậy thế… vậy mà ở Ứng Thiên chẳng thấy một bóng.
Đường phố cũng được quét dọn tinh tươm. Rác rưởi, lá cây, thậm chí cả phân nước tiểu đều đã được thu gom sạch sẽ, khiến phố phường như thay da đổi thịt.
Ngay cả Đại Đô của triều Nguyên cũng chưa làm nổi chuyện này.
Lưu Bá Ôn lấy làm lạ, bèn hỏi thăm xem rốt cuộc ai phụ trách việc quét dọn. Chẳng lẽ quân nhà họ Chu bắt dân chúng làm?
Một tiểu nhị nghe xong liền nói:
- Nhìn là biết ông từ nơi khác đến. Quân nhà họ Chu làm việc gì cũng tự mình bắt tay vào trước. Ban đầu chính họ đến quét dọn, còn bảo chúng tôi rằng phải uống nước sạch, ở nơi sạch sẽ, ăn uống hợp vệ sinh thì mới tránh được bệnh tật. Chứ để dịch bệnh lan ra thì mất mạng như chơi. Ông nhìn đi, đống rác bên đường kia đều do họ thu dọn cả đấy.
Lưu Bá Ôn sững người.
Bọn giặc Khăn Đỏ này nói dịch bệnh có liên quan đến rác rưởi và những thứ bẩn thỉu. Trong sách thuốc quả thật cũng có cách nói như vậy, chỉ là chưa thể khẳng định hoàn toàn. Nhưng đường phố được dọn dẹp sạch sẽ, vệ sinh hơn, suy cho cùng vẫn là chuyện tốt.
Ông hỏi:
- Vậy ngày nào quân nhà họ Chu cũng đến quét dọn sao?
Tiểu nhị cười đáp:
- Lúc đầu rác chất đống quá nhiều, dọn dẹp rất vất vả nên quân nhà họ Chu mới phải đích thân ra tay. Bây giờ đều do tù binh làm cả.
- Tù binh?
- Phải, chính là đám lính Mông Cổ của triều Nguyên trước kia!
- Cái gì? Tù binh của quan quân ư?
Lần này Lưu Bá Ôn thật sự kinh ngạc. Ông biết Chu Nguyên Chương bắt được không ít quân Nguyên, cứ tưởng hắn sẽ dùng số người ấy để mở rộng thế lực, chia vào dưới trướng mình.
Dù nhìn thế nào, cũng chẳng nên đem họ đi quét đường chứ!
Ông nhìn tiểu nhị:
- Ngươi không lừa ta đấy chứ?
Tiểu nhị trợn mắt:
- Lừa ông làm gì? Người dẫn đầu đám thợ kia chính là Phúc Thọ, Ngự sử đại phu trước kia đấy! Chà chà, đại nguyên soái của chúng ta quả thật làm được chuyện lớn. Một chức quan to như thế mà ngày ngày vẫn đến quét dọn, đẩy rác ra khỏi thành. Chuyện thú vị thế này, ngoài Kim Lăng ra, ông còn thấy được ở đâu nữa?
Lưu Bá Ôn ngẩn người.
Quả thật, ngoài chỗ của Chu Nguyên Chương, chẳng nơi nào lại dùng một viên quan lớn như vậy vào việc này.
Phúc Thọ, Ngự sử đại phu!
Đó là một vị quan tốt, người có khí tiết, cũng hết lòng trung thành với triều Nguyên. Khi quân Khăn Đỏ phá được Kim Lăng, ông ta không bỏ chạy, cũng chẳng tuẫn quốc. Bị bắt rồi, ông ta còn bằng lòng ra ngoài làm việc.
Chuyện này quả thật quái lạ!
Chẳng lẽ trước đây mình đã nhìn lầm người?
Hay bọn giặc Khăn Đỏ biết yêu pháp, có thể đoạt hồn nhiếp phách?
Lưu Cơ còn đang suy nghĩ thì quả nhiên có một nhóm tù binh kéo ra làm việc. Bọn họ mặc áo xanh chàm, xếp thành hàng ngũ ngay ngắn, vừa đi vừa hô hiệu lệnh.
Nhìn vẻ mặt họ, thậm chí còn phảng phất nét phấn khởi. Chẳng hiểu họ vui vẻ vì chuyện gì?
Các ngươi là tù binh đấy! Chẳng thấy nhục nhã hay sao?
Lần đầu tiên Lưu Cơ cảm thấy đầu óc mình không đủ dùng. Cả lẽ sống và cách nhìn của ông đều bị đảo lộn.
Đúng là một lũ không biết liêm sỉ, phụ lòng trời ban!
Dẫu Lưu Cơ tài hoa đến đâu, đứng trước cảnh tượng ấy, ông cũng chỉ có thể rút ra kết luận như vậy.
Nhưng đám tù binh lại không nghĩ thế.
Bọn họ ra ngoài làm việc, nếu biểu hiện tốt thì sẽ được ghi điểm. Số điểm ấy được xem là thành quả cải tạo của mỗi người. Điểm càng cao, cải tạo càng tốt, họ càng có thể sớm chấm dứt thời gian lao dịch, giành được tư cách nhận ruộng.
Được chia ruộng sớm ngày nào, được sống những ngày tốt lành sớm ngày ấy.
Có cơm ăn no, có áo mặc ấm, rồi cưới vợ, dựng nhà.
Chuyện tốt như thế, kẻ ngốc mới không chịu làm!
Quả nhiên, đám người kia làm việc hết sức hăng hái. Bẩn cũng chẳng ngại, mệt cũng chẳng than. Gặp việc nặng, ai nấy đều tranh nhau nhận, không một ai chịu tụt lại phía sau.
Nếu trên chiến trường cũng có được khí thế này, liệu Chu Nguyên Chương còn phải đánh giết vào Kim Lăng hay không?
Lưu Bá Ôn liên tiếp bị những cảnh tượng trước mắt làm cho chấn động. Ông nghĩ mãi vẫn chẳng sao hiểu nổi.
Trớ trêu thay, Lưu Bá Ôn vốn là người rất tự phụ về tài năng của mình. Chỉ cần nhìn lại con đường làm quan trước kia cũng đủ thấy ông đã nhiều lần bị tính kiêu ngạo và cô độc làm khổ.
Gặp phải chuyện không thể hiểu thấu, ông lập tức nổi tính gan lì. Nhất định ông phải tìm ra quân Khăn Đỏ đã dùng bí pháp gì.
Chỉ nhìn những tù binh trước mặt là đủ thấy lạ. Bọn họ hoàn toàn có thể lười biếng, cũng có thể bỏ trốn, vậy mà ai nấy đều ngoan ngoãn làm việc, chẳng hề chống đối.
Chỉ có vài người cầm sổ nhỏ, đi từ đầu này sang đầu kia, ghi lại từng việc mình nhìn thấy. Ai làm tốt, ai làm dở, chấm điểm ra sao, tất cả đều nằm trong ngòi bút của họ.
Đến giữa trưa, thêm nhiều binh sĩ quân nhà họ Chu mới khiêng giỏ tre tới. Trong giỏ còn bốc hơi nóng, được mang đến trước mặt đám tù binh.
Bữa ăn quả thật không tệ. Đó là màn thầu làm từ bột ngũ cốc lên men. Dẫu không thơm ngọt bằng màn thầu bột mì trắng, nhưng chiếc nào cũng to, ăn vào no bụng.
Hai chiếc bánh to bằng nắm tay, thêm một bát canh rau, vậy mà đám tù binh ăn uống ngon lành như đang thưởng thức sơn hào hải vị. Lưu Bá Ôn nhìn mà bất giác nuốt nước bọt.
Ông đâu phải người chẳng biết gì về việc binh. Thực ra, Lưu Bá Ôn cũng đang nắm một đội quân.
Quân số tuy không nhiều, nhưng vẫn có đến mấy trăm người.
Điều khiến ông đau đầu nhất chính là chuyện ăn uống.
Dân thường một ngày còn có thể chỉ ăn một bữa, nhưng người sắp ra trận mỗi ngày ít nhất phải được ăn hai bữa, hơn nữa còn phải có cơm khô.
Bụng không no thì đừng nói đến giết giặc, ngay cả tập luyện cũng không chịu nổi.
Đội quân Lưu Bá Ôn thống lĩnh là hương dũng. Nói trắng ra, ông phải đi cầu cạnh các hào phú trong quê, xin đám địa chủ kia mở hầu bao giúp đỡ.
Mùi vị đi xin cơm chẳng dễ chịu gì. Dù là đi xin người cùng quê, trong lòng vẫn khó chịu như thường.
Xét riêng khẩu phần của binh lính bình thường, họ còn ăn chẳng bằng đám tù binh này.
Dĩ nhiên, cũng có thể vì đám tù binh phải ra ngoài làm việc, quân nhà họ Chu muốn giữ thể diện nên cố làm ra vẻ giàu có.
Bọn họ không thể có nhiều lương thực đến thế được!
Ngoài cách tự an ủi mình như vậy, Lưu Bá Ôn còn biết làm gì hơn?
Ông không gặp được Phúc Thọ. Vị Ngự sử đại phu ấy hôm nay không đến làm việc, mà Lưu Bá Ôn cũng chẳng hỏi thăm được nguyên do.
Có lẽ Phúc Thọ tự biết chuyện này quá mất mặt. Kẻ sĩ phải giữ khí tiết, ông ta lại từng là quan lớn của triều Nguyên, thà chết chứ không chịu nhục, nên nhất quyết không ra làm việc!
Nếu thật là vậy, người ta còn phải kính phục ông ta đôi phần.
Lưu Cơ không biết Phúc Thọ đi đâu. Thực ra, với tư cách Ngự sử đại phu, học vấn của Phúc Thọ khá vững. Trương Hy Mạnh đã gọi ông ta đến để cùng tham gia chấm bài.
Người được gọi đến cùng còn có Dã Tiên Thiếp Mộc Nhi và những người khác.
Bọn họ đang hết lòng tuyển chọn nhân tài cho quân nhà họ Chu, rồi lại để những nhân tài ấy đi lật đổ triều Nguyên. Trùng hợp thay, Lưu Cơ cũng tham gia kỳ thi này.
Chuyện ấy quả thật đầy tính kịch. Càng nghĩ càng thấy thú vị.
May mà Lưu Cơ không biết sự thật. Nếu biết, có lẽ ông đã bỏ chạy khỏi Kim Lăng ngay lập tức. Thành này đáng sợ quá mức.
Dù chưa hay chuyện, ông cũng đã đủ rối bời.
Sau khi xem đám tù binh làm việc, Lưu Cơ tiện đường đi đến sông Tần Hoài.
Dù có tiện đường hay không, hễ người có học đến Tần Hoài thì cứ phải nói là tiện đường. Nếu thừa nhận mình cố ý tìm đến, chẳng phải mất mặt lắm sao?
Đáng tiếc, Lưu Bá Ôn lại bị người ta đóng cửa không tiếp.
Thuyền hoa trên sông Tần Hoài đã ngừng đón khách, các lầu xanh cũng đóng cửa. Ông hỏi thăm một hồi mới biết, không phải quân nhà họ Chu niêm phong những nơi ấy.
Sau khi Chu Nhất Đẩu bị giết, người ta mới phát hiện rất nhiều thuyền hoa vốn là sản nghiệp của nhà họ Chu. Phần lớn các cô gái trong đó cũng bị người nhà họ Chu bắt ép đưa đến. Cuối cùng, các nàng liên kết với nhau, dâng đơn lên phủ Ứng Thiên.
Những cô gái ấy xin được minh oan, trả lại thân phận tự do cho mình.
Có ai tự nguyện làm thứ nghề nhơ nhuốc ấy đâu. Chẳng qua họ bị Chu Nhất Đẩu và đám tay chân của hắn dùng cả uy lẫn lợi dụ dỗ, ép rơi xuống địa ngục.
Ngày ngày, mọi người chỉ biết lấy nước mắt rửa mặt. Mỗi năm chẳng biết có bao nhiêu chị em bị hành hạ đến chết, hoặc mắc bệnh rồi chết trong đó.
Họ khẩn cầu đại nguyên soái đứng ra làm chủ, học theo cách làm ở Dương Châu, đóng cửa toàn bộ lầu xanh và thuyền hoa.
Đơn kiện đã được dâng đến trước mặt lão Chu. Ngoài ra, còn có không ít cô gái nộp cả huyết thư.
Chu Nguyên Chương đã tiếp nhận vụ việc, hiện đang bàn bạc xem nên giải quyết chuyện của những cô gái ấy thế nào.
Kinh nghiệm ở Dương Châu đã có sẵn. Niêm phong thẳng tay thì gọn gàng, dứt khoát, cũng khiến lòng người hả hê.
Nhưng những chuyện sau đó lại vô cùng rắc rối.
Rắc rối thứ nhất là đưa các cô gái trong lầu xanh về nhà. Có không ít cha mẹ không chịu nhận con. Mà cho dù cha mẹ bằng lòng đón về, người chung quanh vẫn chỉ trỏ, khiến họ chẳng thể ngẩng đầu làm người. Ngày ngày, họ vẫn chỉ biết lau nước mắt.
Rắc rối thứ hai, nhiều cô gái đã quen với việc kiếm tiền dễ dàng. Bảo họ làm nghề dệt may, thêu thùa, tự nuôi sống bản thân, họ cũng không muốn. Thậm chí có cô còn tìm cách quyến rũ binh sĩ quân nhà họ Chu, mong kiếm được một con đường sống. Trước tình cảnh ấy, phía quân nhà họ Chu cũng lúng túng không biết xoay xở ra sao.
Muốn làm một việc tốt, sao lại khó đến thế?
Thậm chí có người còn bực bội nói rằng, nếu các nàng đã không biết điều thì cứ mặc kệ, để lầu xanh tiếp tục mở cửa, mặc cho người ta chà đạp họ.
Tin ấy truyền đến tai Chu Nguyên Chương. Hiển nhiên, đã có người bóng gió trách móc Trương Hy Mạnh, bởi chuyện này vốn do hắn đề xuất.
Trương Hy Mạnh nghe vậy cũng thản nhiên. Nếu chuyện ấy dễ giải quyết đến thế, hẳn đã có người làm từ lâu rồi, đâu đến nỗi kéo dài hàng nghìn năm?
Sau nhiều lần cân nhắc, Trương Hy Mạnh đưa ra phương án của mình.
Hắn đề nghị mở xưởng tơ lụa ở Ứng Thiên, dạy nghề cho các cô gái ấy, trao cho họ kỹ năng mưu sinh. Nhờ đôi tay của chính mình, họ có thể đường đường chính chính kiếm tiền, đồng thời tạo thêm thuế khóa và của cải cho quân nhà họ Chu.
Đợi đến khi họ thật sự thay đổi, học được một nghề trong tay và tự kiếm sống được, họ sẽ tự nhiên thoát khỏi quá khứ, ngẩng cao đầu bước vào cuộc đời mới.
Phía Ứng Thiên vẫn đang lo liệu những việc cụ thể, chưa đưa ra phương án cuối cùng. Dù thế nào đi nữa, chuyến du ngoạn sông Tần Hoài của Lưu Cơ cũng đành tan thành mây khói.
Ông đã đến Kim Lăng được ba ngày.
Trong ngày hôm đó, tin lớn nhất thành Kim Lăng là pháp lệnh chia ruộng cụ thể cuối cùng cũng được công bố.
So với các nơi như Trừ Châu, Giang Nam vốn có nghề tơ lụa phát triển, vì vậy phần ruộng trồng dâu, gai trong chính sách mới bị cắt giảm rất nhiều. Ruộng dâu cũng phải nộp thuế.
Không những vậy, thuế còn bị đánh rất nặng.
Ruộng dâu phải chịu mức thuế gấp hai lần ruộng lúa!
Về chuyện này, đại nguyên soái chỉ đưa ra một lời giải thích:
- Không mặc lụa thì chẳng chết ai. Nhưng không có cơm ăn thì người ta sẽ chết đói.
Giữa lúc vẫn còn bao nhiêu dân đói, người ta lại đem ruộng tốt trồng dâu, nuôi tằm, kéo tơ, dệt thành những tấm lụa hoa lệ chỉ để cung phụng quan lại quyền quý. Kẻ mặc gấm vóc khắp người nào phải người nuôi tằm.
Chuyện ấy có công bằng không?
Nếu đã không công bằng thì phải sửa!
Chu Nguyên Chương quả thật là Chu Nguyên Chương!
Đứng trước bản cương lĩnh chia ruộng ấy, Lưu Bá Ôn chấn động sâu sắc.
Cắt giảm số ruộng dâu, đánh thuế nặng, nhưng không cấm hẳn. Chỉ nhìn cách làm ấy cũng đủ nhận ra phong cách của Trương Hy Mạnh.
Trong thời loạn, bỏ lương thực để đua nhau trồng cây công nghiệp chẳng khác nào tự tìm đường chết. Trồng nhiều lương thực mới là kế sách đúng đắn nhất.
Nhưng cũng phải thừa nhận, tơ lụa quả thật là nguồn lợi rất lớn, sau này còn có thể trở thành một phần quan trọng của thuế buôn bán. Vì thế Trương Hy Mạnh ra sức chủ trương giữ lại một con đường.
Lưu Bá Ôn thậm chí có thể đoán trước rằng chẳng bao lâu nữa, có khi ngay từ bây giờ, giá tơ lụa dưới quyền cai trị của Chu Nguyên Chương sẽ tăng vọt!
Nhưng người đã mặc nổi lụa thì cũng chẳng bận tâm phải nộp thêm chút thuế. Coi như lấy của người giàu chia cho người nghèo vậy.
Lưu Bá Ôn càng nghĩ càng thấy những biện pháp của quân nhà họ Chu chứa nhiều ý nghĩa sâu xa. Càng nghiền ngẫm, ông càng thấy có lý, đến mức chẳng dứt ra được.
Ông hết lần này đến lần khác tự nhắc mình, phải nhanh chóng rời đi trước khi mọi chuyện lộ rõ kết quả.
Nhưng ông vẫn đánh giá thấp bản lĩnh của quân nhà họ Chu.
Đến ngày thứ bảy sau khi Lưu Bá Ôn đi lang thang khắp nơi, ông vừa trở về chỗ trọ thì bị một đám người chặn lại.
Một người trong đám lên tiếng:
- Lưu Cơ, Lưu đô sự… mời ông đi cùng chúng tôi một chuyến!