Chu Thăng đã nêu ra chín chữ cốt lõi. Quả thật, lời ấy khiến Chu Nguyên Chương chấn động. Những lời khuyên tương tự, hắn từng nghe không ít, nhưng ông lão này có thể cô đọng mọi điều thành chín chữ, lại nói ra chuẩn xác đến thế, chí ít cũng phải là người có bản lĩnh.
Dẫu chưa sánh được với Trương Hy Mạnh, ông ta vẫn ngang hàng Lý Thiện Trường và Giả Lỗ, đáng để trọng dụng.
Có tài là một chuyện. Người này có đáng tin hay không thì Chu Nguyên Chương chưa dám khẳng định. Hắn còn phải quan sát thêm một thời gian. Vì vậy, với đám văn võ bá quan vừa vượt sông sang đây, Chu Nguyên Chương chỉ tỏ vẻ thân tình chứ chưa dám đặt trọn lòng tin.
Người đủ tư cách tham dự việc lớn trong quân, tính ra cũng chỉ có vài ba người.
- Tiên sinh, vừa hay ta có chuyện muốn bàn với ngài. Chưa nghĩ ra được cách giải quyết, ta không yên lòng!
Trương Hy Mạnh ngẩn ra, rồi đành gật đầu. Hắn hiểu ý Chu Nguyên Chương, cũng rất tinh ý, không gọi thêm ai đến, chỉ để hai người cùng bàn bạc.
- Tiên sinh thấy bước tiếp theo, ta nên làm thế nào?
Trương Hy Mạnh đáp:
- Theo ý ta, chúa công nên mau chóng đánh chiếm phủ Thái Bình, sau đó tiến vào Kim Lăng, đặt nền móng cho đại cục Đông Nam. Nếu tiến về phía đông, ta có thể thu lấy phủ Bình Giang, tức Tô Châu ngày nay; tiến về phía tây thì thu lấy An Khánh. Một khi khống chế được cả vùng Đông Nam, đại thế ắt thành!
Chu Nguyên Chương cau mày, rồi hỏi:
- Tiên sinh đã thu gom được bao nhiêu binh mã ở Giang Nam?
- Chuyện này… ở Đồng Lăng, Trì Châu, cộng thêm bộ hạ của Nạp Ha Xuất, tổng cộng hơn một vạn năm nghìn người. Ngoài ra, sau khi chỉnh đốn thủy quân Sào Hồ, nơi ấy cũng có hơn một vạn quân. Binh mã thật sự thuộc về chúng ta thì chẳng có bao nhiêu.
Trương Hy Mạnh nói thật, nhưng cũng đã hiểu tâm tư của lão Chu. Hắn bèn hỏi:
- Chúa công muốn ưu tiên chỉnh đốn quân đội trước sao?
Chu Nguyên Chương thở dài một tiếng:
- Quân ta đánh bại quân Nguyên ở Lục Hợp và Thiên Trường, lại thu nhận thêm khá nhiều tù binh dưới thành Cao Bưu. Trận Hòa Châu lần này, ít nhất cũng bắt được bốn, năm vạn người. Cộng thêm hai, ba vạn tù binh ở Giang Nam, tính từ trước đến nay, số tù binh đã vượt quá mười vạn. Đám lão bộ hạ đi theo ta thuở đầu chỉ hơn hai vạn người. Một bên là năm, một bên là một. Làm sao khống chế được số người kia? Chưa kể ta còn lo một chuyện. Nếu đám quân Nguyên đầu hàng ấy làm hư hỏng binh lính của ta, chẳng phải mọi công sức đều đổ xuống sông xuống biển sao?
Trương Hy Mạnh nghe mà giật mình. Quả nhiên Chu Nguyên Chương lợi hại, đã nhìn thấu điểm then chốt của vấn đề.
Thật ra Trương Hy Mạnh cũng từng nhận ra điều ấy. Chỉ là hắn định sau khi tiến vào Kim Lăng mới bắt tay chỉnh đốn. Rõ ràng lão Chu không nghĩ như vậy.
- Tiên sinh khác ta. Ngài chưa từng nếm trải cảnh khổ cực từ thuở nhỏ, nên không hiểu cảm giác ấy. Đáng lẽ sau khi chiếm được Dương Châu, ta đã phải chỉnh đốn quân đội rồi. Nào ngờ sau đó xảy ra trận Hòa Châu, tiếp theo lại buộc phải vượt sông. Người càng lúc càng đông, địa bàn càng lúc càng rộng, nhưng lòng ta vẫn luôn treo lơ lửng, chỉ sợ xảy ra chuyện lớn. Chốn phồn hoa ở Kim Lăng dễ khiến người ta mê muội nhất. Ta e rằng ngay cả đám huynh đệ già đi theo ta cũng chưa chắc chịu nổi cám dỗ ấy!
Trương Hy Mạnh càng kinh ngạc trước trực giác của lão Chu. Bao lâu nay, tuy hắn có thể sắp xếp mọi việc chu toàn, nhưng những quyết định chiến lược thật sự đều do Chu Nguyên Chương đưa ra. Đáng ngạc nhiên hơn là những chuyện lớn, Chu Nguyên Chương chưa từng bỏ sót lần nào.
Về điểm này, Trương Hy Mạnh thật lòng khâm phục hắn.
- Chúa công nói rất phải. Hiện giờ Trương Sĩ Thành còn đang dưỡng sức, bên Từ Thọ Huy cũng chưa thể vươn tay tới chúng ta. Chúa công đã chém chết Bàn Trụ Mã, bắt sống Đột Kiên và Trần Dã Tiên. Kim Lăng nay đã nằm trong tầm tay. Chỉnh đốn binh mã, chấn chỉnh quân kỷ, theo ta là việc rất nên làm. Chỉ không biết chúa công định bắt đầu từ đâu?
Chu Nguyên Chương trầm ngâm một lát rồi đáp:
- Còn làm thế nào được nữa? Phải đánh vào núi để dọa hổ, giết một người răn trăm người. Chọn ra mấy tên khốn kiếp, ta lột da chúng, đám còn lại tự khắc biết phải làm gì.
Trương Hy Mạnh không nhịn được, nhe răng cười. Quả đúng là cách làm của Chu Nguyên Chương!
Ngẫm kỹ thì cả đời lão Chu vẫn làm như vậy, mà hiệu quả dường như cũng chẳng tệ. Ít nhất, hắn đã dùng những biện pháp sắt máu để mở đường cho thời thịnh trị Hồng Vũ sau này. Không thể đơn giản cho rằng Chu Nguyên Chương đầu óc có vấn đề, chỉ thích giết chóc. Nếu đúng như thế, hắn tuyệt đối không thể thống nhất thiên hạ. Người từng thích tàn sát cả thành trì, kết cục ra sao, ai ai cũng biết. Cùng lắm chỉ làm được một vị bá chủ mà thôi.
Lão Chu không chỉ ngồi vững trên ngai vàng, hắn còn nhanh chóng khôi phục đời sống dân chúng, hiệu quả rõ rệt. Vì thế không thể không nói đến nghệ thuật giết người của hắn. Xét ở một phương diện nào đó, cách giết người của lão Chu giống như loại bỏ những kẻ đứng cuối hàng.
Định kỳ gạt bỏ một số cặn bã. Mỗi năm có khi ba phần trăm, có khi năm phần trăm. Từ quan văn đến võ tướng, từ người vượt sông sau này đến những lão bộ hạ theo hắn từ thuở trước, từ kẻ sơ giao đến người thân cận, tất cả đều bị đối xử như nhau. Lão Chu giống một lão nông cày ruộng, hễ phạm tội thì không ai thoát khỏi cái chết.
Nhưng Chu Nguyên Chương giết người cũng rất đáng sợ ở chỗ đó. Hắn không tùy tiện ra tay. Mỗi khi giết một người, hắn đều phải nắm đủ tội trạng, xử lý nghiêm theo quốc pháp.
Có thể sau này nhìn lại, người đời cho rằng một số vụ án đã quá nặng tay. Nhưng xét theo trình độ luật pháp đầu thời Minh, đó đều là những vụ án có chứng cứ rõ ràng, không thể chối cãi.
Lấy Hồ Đại Hải làm ví dụ. Khi ông ta đang dẫn quân bên ngoài, lão Chu điều tra ra tội trạng của con trai Hồ Đại Hải. Đám thuộc hạ đều khuyên hắn không được giết người, nhưng Chu Nguyên Chương vẫn xử lý gọn ghẽ.
“Ta thà để Hồ Đại Hải phản bội, chứ không thể phá hỏng phép nước!”
Kết quả, Hồ Đại Hải lại trung thành hơn bất cứ ai, thay lão Chu chinh chiến đông tây, cuối cùng dâng cả tính mạng cho hắn.
Chỉ cần tìm hiểu đôi chút về cách làm việc của Chu Nguyên Chương, người ta sẽ hiểu, địa vị càng cao, ảnh hưởng càng lớn thì càng phải xử lý danh chính ngôn thuận. Còn chuyện dùng thịt ngỗng để hại người vốn chỉ là lời bịa đặt trong dân gian, chẳng đáng tin chút nào. Nếu lão Chu muốn giết Từ Đạt, nhất định hắn sẽ nhổ cỏ tận gốc. Ảnh hưởng của Từ Đạt quá lớn, không thể để lại bất cứ mối họa ngầm nào.
Đã vậy, dùng thịt ngỗng để giết người thì làm sao diệt sạch vây cánh được?
Dĩ nhiên là không thể!
Với một người như Từ Đạt, nếu không xử lý thì thôi. Một khi đã xử lý, nhất định phải khép vào tội mưu phản. Thực tế, Từ Đạt chỉ mất vì bệnh như bao người bình thường.
Các võ tướng cùng thời với ông ta đều từng vào sinh ra tử, trên người mang đầy thương tích. Sống được hơn năm mươi tuổi đã xem như trường thọ.
- Chúa công, về nguyên tắc, ta tán thành ý của ngài.
Trương Hy Mạnh cân nhắc từng lời.
Chu Nguyên Chương nhíu mày:
- Về nguyên tắc?
- Nghĩa là nếu đứng trên đại cục, nhìn toàn quân từ trên xuống, quả thật cần dùng biện pháp mạnh như sấm sét, kiên quyết chấp hành quân pháp, giữ quân kỷ nghiêm minh, khiến trên dưới đồng lòng, sai đâu đánh đó. Có như vậy mới phát huy hết sức mạnh của toàn quân, tạo nên sự phối hợp chặt chẽ giữa tướng và lính, dựng lên bức tường kỷ luật vững chắc nhất để chúa công tranh bá thiên hạ!
Chu Nguyên Chương càng nghe càng cau mày.
- Ngươi nói tiếng người đi!
- Nói dễ hiểu là, trong một số việc cụ thể, liệu có thể châm chước đôi chút không? Trước hết phải quy định rõ quân kỷ, tổ chức cho mọi người thực hiện. Kẻ mới phạm lần đầu thì có thể mở cho một con đường sống. Chỉ những kẻ ngoan cố không chịu sửa đổi mới phải trừng trị thật nặng.
Lão Chu hừ lạnh:
- Nói tới nói lui, chẳng phải vẫn muốn ta nương tay sao?
- Không phải nương tay!
Trương Hy Mạnh nghiêm mặt nói:
- Thưa chúa công, cốt lõi của hình phạt là khiến người ta biết sợ mà tỉnh ngộ. Chỉ cần cái giá phải trả cao hơn nhiều so với thứ có được là đủ. Chẳng hạn, một người ăn trộm một con gà, đánh hắn hai mươi roi, đánh đến da rách thịt nát, nằm liệt nửa tháng, như vậy đã đủ răn đe. Nhưng nếu trộm một con gà cũng phải chém đầu, hình phạt tuy nghiêm khắc, song lại làm giảm uy quyền của án chém. Nếu bất kể tội lớn tội nhỏ, hễ làm điều xấu là mất mạng, vậy chẳng bằng cứ mặc sức làm càn, chỉ cần không bị bắt là được.
- Chúa công thấy thế nào?
Chu Nguyên Chương ngẫm nghĩ hồi lâu, chậm rãi nói:
- Cách làm của tiên sinh có khiến người ta được đà làm tới, tưởng rằng mình có thể may mắn thoát tội, rồi càng ngang nhiên làm bậy hay không?
Trương Hy Mạnh đáp:
- Điều chúa công lo lắng quả thật có lý. Với tình hình trong quân lúc này, chuyện ấy rất dễ xảy ra. Miệng thì nói phải điều tra cho rõ, không được làm oan người tốt, nhưng trong quân có bao nhiêu người đủ sức tra án? Lại có bao nhiêu vụ thật sự tra cho ra ngọn ngành? Cuối cùng, rất nhiều kẻ làm điều ác vẫn nhởn nhơ ngoài vòng pháp luật, coi quân pháp chẳng ra gì. Vì vậy, ta nghĩ nên tăng thêm lực lượng chấp pháp, lập riêng một bộ phận trong quân, chuyên giảng giải quân pháp cho binh lính hiểu rõ. Đồng thời phải có người thi hành luật. Hễ phát hiện hành vi trái quân kỷ thì lập tức xử lý, nghiêm trị trước mặt toàn quân để cảnh tỉnh lòng người. Như vậy mới có tác dụng.
Lão Chu hơi sững lại. Nghe thì có vẻ được, nhưng rốt cuộc làm như vậy sẽ ra sao, hắn vẫn chưa thể quyết định.
- Đã vậy thì cứ làm theo ý tiên sinh. Nhưng nếu không có hiệu quả, ta vẫn sẽ hỏi đến cùng. Khi ấy phải làm theo cách của ta!
Trương Hy Mạnh vội nói:
- Ta chỉ biến ý của chúa công thành một phương án có thể thực hiện mà thôi. Bản thân ta chẳng có chủ ý gì cả. Cho dù có, ta cũng nhất định không tán thành chủ ý của mình!
Chu Nguyên Chương ngẩn người hồi lâu mới hiểu ra. Lão Chu tức đến bật cười. Ta đáng sợ đến thế sao?
- Được rồi, tiên sinh cứ yên tâm mạnh dạn làm đi. Có chuyện gì xảy ra, ta sẽ gánh cho. Như vậy đã được chưa?
Trương Hy Mạnh đã đạt được điều mình mong muốn. Thật ra, so với miễn cưỡng dẫn quân ra trận, hắn thích chỉnh đốn quân đội hơn. Chấn chỉnh quân kỷ, lo việc hậu cần, bồi dưỡng nhân tài, dựng nên hệ thống quản lý, đó đều là những việc hắn sở trường.
So với cầm đao múa thương, liều mạng chém giết ngoài chiến trường, những việc ấy yên ổn hơn nhiều.
Bởi vậy, sau khi lão Chu vượt sông, Trương Hy Mạnh lập tức từ bỏ chức đô đốc thủy quân. Binh mã trên bộ hay dưới nước đều giao cho Chu Nguyên Chương trực tiếp quản lý.
Về sau, khi biên soạn lại thực lục, Trương Hy Mạnh còn cố ý làm mờ chuyện này. Hắn chưa từng làm đô đốc bao giờ!
Đừng có tùy tiện chụp cái mũ ấy lên đầu ta!
Sau hai ngày bận rộn, Trương Hy Mạnh công bố đợt quân kỷ đầu tiên.
Điều thứ nhất là mọi hành động đều phải nghe theo chỉ huy.
Đó là nền tảng của mọi nền tảng.
Bất cứ đội quân mạnh nào cũng phải trên dưới một lòng, sai đâu đánh đó. Binh lính phải biết nghe lời, phục tùng mệnh lệnh, cùng nhau vượt qua gian khó.
Những ví dụ ngược lại thì không cần nói nhiều. Quân Nguyên liên tiếp thất bại, nguyên nhân nằm ngay ở quân kỷ. Dù là quân bộ hay thủy quân trên Trường Giang, tướng lĩnh đều không thể sai khiến thuộc hạ. Người bên dưới ai nấy đều ôm tâm tư riêng, ngấm ngầm tính toán lẫn nhau, chỉ biết lo cho lợi ích của mình.
Một đội quân như thế, làm sao không bại?
Sau việc phục tùng mệnh lệnh là các quy định không được quấy nhiễu dân chúng, không được cướp bóc, không được ở trong nhà dân. Dù chỉ là một cây kim, một sợi chỉ của dân, cũng không được phép đụng vào.
Phải biết rằng nền móng của quân Chu gia nằm ở lòng dân. Một khi đánh mất lòng dân, tất cả sẽ tiêu tan.
Ngoài ra, quân đội đã liên tiếp giao chiến, đánh tan khá nhiều quân Nguyên. Trên chiến trường thu được áo giáp, binh khí, ngựa chiến, quân nhu, thậm chí cả vàng bạc châu báu, số lượng rất lớn.
Không một ai được phép giấu riêng. Tất cả phải nộp lên, sau đó căn cứ vào công lao và nhu cầu cấp thiết mà phân phối thống nhất.
Nếu có người vì chiến lợi phẩm mà tranh chấp lẫn nhau, gây ra chuyện nghiêm trọng, thậm chí làm người bị thương hoặc giết người, kẻ cầm đầu sẽ bị xử tội chết!
Trương Hy Mạnh đã viết rất rõ ràng: ai dám tranh cướp chiến lợi phẩm, không chịu sự quản lý, thì phải trả giá bằng mạng sống.
Gom tất cả lại, cốt lõi vẫn là phục tùng mệnh lệnh.
Ngoài ra, Trương Hy Mạnh còn đặt ra một loạt quy tắc ứng xử. Chẳng hạn phải ăn nói hòa nhã, mua bán công bằng, mượn đồ phải trả, làm hỏng đồ phải đền, không được đánh người chửi người, không được phá hoại ruộng lúa, không được trêu ghẹo phụ nữ, không được ngược đãi tù binh…
Đặc biệt, đối với chuyện tù binh, Trương Hy Mạnh đưa ra quy định hết sức nghiêm ngặt.
Trước hết, những người chủ động quy thuận, lại có thể quay giáo đánh quân Nguyên, giúp quân Chu phá địch, sẽ được xem là nghĩa quân nổi dậy. Đội ngũ ấy phải được đối xử theo tiêu chuẩn của quân Chu gia. Dù chưa đạt yêu cầu cũng phải sắp xếp ổn thỏa. Trừ một số cực ít kẻ tội ác tày trời, còn lại không được tùy tiện giết chóc.
Tiếp đó là những người thấy đại quân áp sát, tự biết không còn hy vọng nên chủ động đầu hàng. Những người này được xem là quy hàng, cũng phải được xử lý thích đáng.
Cuối cùng là những người bị bắt trong lúc giao chiến. Họ phải được xác định là tù binh chiến tranh, tiếp nhận sự giáo dục nghiêm túc. Không được dễ dàng đưa họ vào quân đội. Trước hết phải để họ lao động một thời gian, chờ xác nhận đã thật sự sửa đổi, rồi mới đối xử như dân thường.
Bên cạnh đó, Trương Hy Mạnh còn nhắc lại mấy điều quân kỷ đã ban hành trước đây, cảnh cáo tất cả mọi người: không được đánh bạc, không được say rượu, không được tự tiện đưa phụ nữ vào doanh trại, càng không được ra ngoài tìm đến lầu xanh. Đối với binh khí cũng phải giữ gìn cẩn thận, không được làm hỏng, không được tự ý đem bán.
Ngựa chiến và xe cộ phải được chăm nom tử tế. Không được lãng phí lương thực, không được biển thủ tiền lương hay tiền rau của binh lính. Mỗi lần mua sắm đều phải ghi sổ rõ ràng, định kỳ công khai để mọi người cùng giám sát.
Tất cả quy tắc ứng xử cộng lại, có đến hơn một trăm điều.
Đứng trước bản quân kỷ ấy, từ quân thủy Sào Hồ trở xuống, ai nấy đều trợn mắt há mồm.
Quân Chu gia nghiêm khắc đến mức này sao?