Trương Hy Mạnh đã mở được lòng những người lính. Mọi người bắt đầu kể tội những điều bất công mình phải chịu trong quân ngũ. Có mấy người nhắc đến chỗ đau lòng, khóc đến ngất lịm.
Lúc ấy, lão Chu cũng đã tới. Hắn không làm kinh động mọi người, chỉ lặng lẽ ngồi xuống phía sau đám đông.
Hắn kiên nhẫn lắng nghe. Trong số đó có một người lính bị bắt đi. Mẹ hắn lâm bệnh, hắn đem số tiền dành dụm được nhờ săn bắn đi mua thuốc cho bà. Chỉ vì mang cung tên và dao phát rừng, hắn bị quân Nguyên trông thấy. Chúng cho rằng hắn là người có tài, bèn bắt về, ép hắn nhập ngũ.
- Tôi nói với chúng là muốn về thăm mẹ, nhưng chúng nhất quyết không cho. Chúng trói tôi, treo ở chuồng ngựa trong doanh trại suốt ba ngày. Tôi không chịu nổi nữa, đành phải nhận lời. Chẳng bao lâu sau, tôi bị ép theo quân lên đường. Hôm ra khỏi cổng thành, tôi nhìn thấy mẹ. Bà ngồi giữa đám ăn mày, quần áo rách tả tơi, tựa vào chân tường, chẳng nhúc nhích. Bà đến tìm tôi. Bà còn đang bệnh, từ nhà lên huyện thành đâu phải chuyện dễ dàng. Có người khuyên bà quay về, bà cũng không chịu, một mực đòi gặp tôi. Ngày tôi lên đường, mẹ tôi… mẹ tôi mất rồi!
Nói đến đây, người lính nghẹn ngào, gần như lại ngất đi.
Những người còn lại đều nghiến chặt răng. Nỗi khổ trong lòng họ, có kẻ còn nhiều hơn thế. Người bị lừa đi lính, kẻ bị ép đi lính, ai nấy đều một bụng đắng cay.
Các nhà quyền quý người Mông Cổ ở khắp nơi thì phụng mệnh triều đình, bắt dân tòng quân, báo đền đất nước, tiêu diệt giặc Khăn Đỏ. Bản thân chúng không dám ra chiến trường, bèn giở đủ thủ đoạn vu oan hãm hại, thậm chí bắt cóc, tống tiền, ép trai tráng cầm vũ khí thay triều Nguyên bán mạng.
Trong những năm ấy, không biết bao gia đình tan nát. Cha mẹ bị hại chết, vợ bị cướp đi, chị em gái bị bắt cóc… Người xưa có câu, trọng thưởng ắt có kẻ dũng cảm xông pha.
Triều Nguyên đã đến bước đường cùng, lẽ ra phải gạt bỏ hiềm khích, mở kho bạc chiêu mộ dũng sĩ, cứu vãn nguy cơ. Làm như thế mới hợp lẽ thường.
Nhưng nếu có được tầm nhìn ấy, triều Nguyên đã chẳng đến nông nỗi hôm nay.
Để dẹp quân Khăn Đỏ, trước tiên triều đình vét lương khắp nơi, điên cuồng in tiền giấy, cướp đoạt của cải trong dân để lo việc binh đao. Đến khi quân đội tổn thất nặng nề, chúng lại lôi dân ra bắt lính.
Đám địa chủ, hào cường trước kia giúp triều Nguyên thu thuế, giờ đây lại hóa thành quan bắt lính, nhân cơ hội ấy bóc lột dân lành. Không muốn bị bắt đi nộp mạng thì phải chủ động nộp tiền để được châm chước. Không nộp ư? Vậy thì đành thay triều đình bán mạng. Bởi thế, nơi thôn quê mới xảy ra biết bao chuyện ngang trái, quái đản.
Những gì Trương Hy Mạnh nghe được, chẳng qua mới là một góc nhỏ của tảng băng.
- Đại nhân, xin người làm chủ cho chúng tôi!
Trương Hy Mạnh gật đầu thật mạnh.
- Mọi người cứ yên tâm. Ta sẽ bẩm báo chúa công ngay, xin người định đoạt.
Đám tù binh mừng rỡ, nhưng cũng có kẻ không tin. Hắn lầm bầm giữa đám đông:
- Đừng có mà quan lại bao che cho nhau đấy nhé? Tôi chẳng tin có ai thật lòng tốt với chúng tôi đâu!
Lời vừa dứt, hắn bỗng cảm thấy vai nặng trĩu. Hốt hoảng quay đầu, hắn thấy một người đàn ông mặt vuông tai lớn, ngũ quan rắn rỏi đang mỉm cười với mình.
- Người anh em, ta nghĩ ngươi nên tin ta mới phải.
Tên tù binh thất kinh, chẳng hiểu đầu cua tai nheo ra sao.
Trương Hy Mạnh lúc này mới để ý lão Chu đã tới.
- Chúa công đã đến, vậy xin người làm chủ cho mọi người.
Lão Chu gật đầu, đưa tay nắm lấy vai tên tù binh.
- Đi, theo ta!
Tên tù binh sợ đến hồn vía lên mây, chân mềm nhũn. Hắn chỉ muốn tự tát mình hai cái. Sao cái miệng chết tiệt này cứ không chịu ngậm lại cơ chứ?
Run rẩy bị lão Chu kéo ra giữa đám đông, hắn nghe Chu Nguyên Chương cười hỏi:
- Tiểu huynh đệ, nghe mọi người kể bao nhiêu chuyện rồi, ngươi nói xem tên thiên hộ kia có đáng chết không?
- Đáng! Sao lại không đáng chết!
- Được!
Lão Chu gật đầu, rút thanh đao bên mình đưa cho hắn.
- Vậy ta giao thanh đao này cho ngươi. Đi giết hắn đi!
Tên tù binh ngẩn người. Hắn không nghe nhầm đấy chứ?
Bảo hắn đi giết người, mà lại là thiên hộ trước kia của hắn!
- Ngươi không dám à?
- Dám… không dám…
Chân hắn mềm nhũn. Đây là tội dưới phạm trên! Trước kia, đừng nói giết người, chỉ hơi thất lễ một chút thôi cũng bị quất roi. Kẻ nào sức yếu, thậm chí còn bị đánh chết tươi.
Đánh giặc ngoài núi dễ, đánh tan nỗi sợ trong lòng mới khó.
Tay tên tù binh run rẩy. Trương Hy Mạnh nhìn thấy hết. Hắn vốn nghĩ chỉ cần để binh lính kể tội, rồi xử tử tên thiên hộ ngay tại chỗ là được. Lão Chu lại bắt chính những người lính ấy giết cấp trên của mình, quả thật có phần tàn nhẫn. Nhưng nghĩ kỹ, đây là cuối đời nhà Nguyên, đâu còn thời buổi êm ả, giàu lòng thương người. Đám tù binh cũng đủ hạng người. Cùng xuất thân nghèo khổ, chưa chắc ai cũng thật lòng hướng về quân Khăn Đỏ.
Đã vậy, chi bằng làm cho dứt khoát.
- Giết lũ súc sinh hại dân ấy, một là để đòi lại công bằng, hai là để bắt đầu lại từ đầu. Chẳng lẽ các ngươi còn muốn dây dưa không rõ với triều Nguyên, tiếp tục làm ưng khuyển cho chúng sao?
Tiếng quát của Trương Hy Mạnh khiến tên tù binh kia giật mình, những người khác cũng sững sờ. Chỉ trong chớp mắt, hơn mười người bật dậy giữa đám đông. Rồi càng lúc càng có thêm người đứng lên, ai nấy đều đòi tự tay giết tên thiên hộ để tính sổ!
Người lính kia rốt cuộc cũng lấy hết can đảm. Hắn siết chặt chuôi đao, rú lên một tiếng rồi lao tới, đâm thẳng vào sườn tên thiên hộ. Máu tươi phun ra như suối. Người lính vừa mừng vừa kinh ngạc, kêu lớn:
- Tôi… tôi giết hắn rồi! Tôi giết thiên hộ rồi!
Những người khác vừa nóng ruột vừa tức giận. Đúng là đồ vô dụng, người ta còn chưa chết, để chúng ta đâm thêm một nhát!
Mấy người lính nữa xông tới. Không có binh khí, họ liền dùng tay đấm chân đá. Chỉ chốc lát, tên thiên hộ tắt thở. Rồi càng nhiều người nhào tới, vùi lấp cả thi thể.
Đợi mọi người tản đi, trên mặt đất chỉ còn lại một vũng máu đỏ sẫm.
Người lính đâm nhát đầu tiên quỳ trên đất, vừa khóc vừa cười. Đến lúc ấy, hắn mới kể ra chuyện của mình. Hắn vốn là quân chính quy. Trước hết bị quân của Lưu Phúc Thông thuộc quân Khăn Đỏ bắt làm tù binh, rồi trở thành lính của Lưu Phúc Thông.
Sau đó, quân Nguyên đánh úp, hắn lại thành lính triều Nguyên.
Mấy năm qua, hắn liên tục đổi phe giữa quân Nguyên và quân Khăn Đỏ, đổi đến tê cả người.
Hắn từng thấy quá nhiều toán quân địa chủ cứ đứng núi này trông núi nọ. Bên nào mạnh thì chúng ngả theo bên ấy. Chúng đổi phe nhanh đến nỗi đũng quần sắp tóe lửa.
Chua chát thay, quân Khăn Đỏ khởi nghĩa đã mấy năm. Hàn Sơn Đồng bị giết, Lý Vừng Mè tử trận, Bố Vương Tam tử trận, hòa thượng Bành tử trận. Quá nhiều thủ lĩnh quân Khăn Đỏ đã bỏ mạng, tướng lĩnh triều Nguyên cũng chết không ít.
Thế mà đám đầu mục nhỏ, quân địa chủ, thổ phỉ hào cường bên dưới lại nhờ trở mặt liên tục, gió chiều nào che chiều ấy, sống yên lành không ít kẻ. Bất kể ai đến, chúng cũng tìm được lợi lộc.
Còn binh lính dưới quyền thì sao? Ai cấp lương, họ đánh cho người ấy!
Đến nước này, những người lính như kẻ vừa than phiền kia mới dám hỏi: Quan lại bao che cho nhau thì đã sao?
Quân Khăn Đỏ với triều Nguyên, rốt cuộc khác nhau ở chỗ nào?
Kẻ chịu khổ chịu thiệt chẳng phải vẫn là dân lành đó sao? Bao giờ họ mới được thấy ngày tháng sung sướng?
Vậy mà hôm nay, đối diện Chu Nguyên Chương, ở giữa quân Chu gia, họ thật sự cảm nhận được một điều khác hẳn.
Một thiên hộ quân Nguyên, chỉ vì từng làm hại dân lành, chỉ vì bị binh lính tố cáo, đã bị xử tử. Kẻ vừa lên thay không tìm cách thu phục, vỗ về tên thiên hộ ấy, cũng chẳng để hắn tiếp tục cai quản binh lính dưới quyền. Người ấy thuận theo lòng dân, quyết đoán giết hắn. Gần như chỉ trong chớp mắt, mấy trăm người đều cảm thấy Chu Nguyên Chương thân thiết hơn, lòng họ cũng gần nhau hơn.
- Chúa công, tình hình hiện giờ đã rõ. Quan lại, tướng lĩnh triều Nguyên vẫn chưa chịu phục. Bọn chúng đang tìm cách xúi binh lính nổi loạn.
Chu Nguyên Chương gật đầu.
- Đúng vậy. Tiên sinh cho rằng nên làm thế nào?
- Nên lập tức ra lệnh tách tướng lĩnh khỏi binh lính. Trước hết, chúng ta giải quyết những khúc mắc của binh lính, nói chuyện cho rõ ràng với mọi người. Phần đông binh lính đều là người tốt. Dẫu có kẻ làm điều ác, cũng là vì cấp trên sai khiến, không thể không làm. Bởi vậy, chỉ cần loại bỏ một số rất ít kẻ bại hoại. Những người còn lại đều có thể dạy bảo, giảng rõ lẽ phải cho họ. Ai còn dùng được thì bổ sung vào quân ngũ, ai không dùng được thì chia ruộng cho họ, để họ yên ổn làm ăn.
Chu Nguyên Chương liên tục gật đầu, tán thành chủ trương của Trương Hy Mạnh.
Chẳng bao lâu sau, tin Chu Nguyên Chương đích thân xuất hiện và trừ khử một tên thiên hộ đầy tội ác nhanh chóng lan khắp đám tù binh quân Nguyên.
Kế đó, hết tướng lĩnh quân Nguyên này đến tướng lĩnh khác bị bắt đi. Từ bách hộ trở lên, không chừa một ai.
Kẻ nào có tội đều lần lượt bị điều tra đến nơi đến chốn.
Tù binh tuy vẫn còn bàng hoàng, nhưng nhìn chung chưa rối loạn.
Trương Hy Mạnh suy nghĩ hết lần này đến lần khác, cuối cùng quyết định làm một việc mạo hiểm.
- Chúa công, chi bằng cho người của ta dẫn tù binh vào thành, dựng điểm phát lương cho dân, được không?
Lão Chu hỏi:
- Tiên sinh có dụng ý gì?
- Thứ nhất, có thể xem tù binh có chịu nghe lời, chịu làm việc hay không. Thứ hai, nhân đó hóa giải hiềm khích giữa quân với dân. Thứ ba, còn có thể chọn ra những người thật thà chăm chỉ, cất nhắc ngay tại chỗ, để người tốt đủ năng lực quản lý tù binh, dẹp sạch những thói hư tật xấu triều Nguyên để lại.
Nghe vậy, Chu Nguyên Chương không nén được nụ cười.
- Đầu óc tiên sinh quả thật lanh lợi, mưu kế liên tiếp không dứt. Ta phục rồi. Nhưng phải bố trí người của ta đứng bên cạnh trông chừng, tuyệt đối không để xảy ra chuyện ngoài ý muốn.
Trương Hy Mạnh nhận lời. Hắn còn lo hơn lão Chu. Đám người vừa mới quy thuận liệu có gây chuyện hay không, hắn cũng chẳng dám chắc, chỉ có thể đánh cược một phen.
Dẫu sao trước kia cũng đã có người khiến tù binh quay giáo, trở thành binh sĩ của mình. Đó là sức mạnh của việc khuyên người ta tin theo một lẽ phải.
Trương Hy Mạnh chưa dám trông mong làm được đến thế, càng không dám đưa tù binh ra chiến trường ngay. Nhưng giao cho họ chút việc để làm thì có lẽ vẫn đáng thử.
Quả nhiên, chỉ nửa ngày sau, toán tù binh đầu tiên gồm ba nghìn người đã vui vẻ vác cuốc xẻng vào thành Dương Châu.
Họ chọn những chỗ thích hợp để đắp nền đất, dùng gạch xây chỗ cho dân xếp hàng, dựng thêm mái lều gỗ che mưa chắn gió. Bên cạnh còn có một khu nghỉ riêng dành cho người già.
Tù binh làm việc thoăn thoắt. Dần dần, dân Dương Châu cũng kéo ra hỏi thăm, không biết mọi người đang làm gì.
Nghe tin chẳng bao lâu nữa sẽ có lương thực phát cho dân, ai nấy đều mừng rỡ.
Có người lập tức mang nước sạch đến, cảm tạ những “vương sư”, miệng không ngớt lời khen các quân gia vất vả.
Đám tù binh quân Nguyên bưng bát nước, ngẩn cả người. Họ mà cũng được gọi là vương sư sao?
Hôm qua họ còn là lính triều Nguyên!
- Chúng tôi… chúng tôi sẽ cố gắng làm cho tốt, mong được trở thành vương sư!
Đến lúc ấy, dân Dương Châu mới hiểu ra. Lạ thật, trước kia đám người này chỉ biết ức hiếp dân lành, sao chớp mắt đã làm việc tốt được rồi? Lũ tay sai từng hại người mà cũng hóa thành người tốt ư?
Thật không ngờ!
Đúng là quân Chu gia, chẳng khác nào vương sư từ trời giáng xuống!