Nếu kể những thành thị chịu cảnh suy tàn thảm khốc nhất trong lịch sử, Dương Châu không đứng đầu thì cũng phải lọt vào ba vị trí đầu.
Từ ngày Đại Vận Hà được đào thông, Dương Châu nằm ở hạ lưu Trường Giang, lại trấn giữ nơi trọng yếu của kênh đào, giao thông đường sông thuận tiện, vị thế có thể nói là vô địch. Thành này khi ấy cũng tựa như Thượng Hải đời sau. Người ta đã có câu “Dương Châu nhất, Ích Châu nhì”, bởi nơi đây từng là chốn phồn hoa bậc nhất thiên hạ.
Ưu thế của Dương Châu không chỉ nằm ở vị trí địa lý. Thành gần những vùng làm muối lớn, thương nhân buôn muối khắp hai vùng Hoài đều tụ về đây. Đám lái buôn nắm trong tay của cải thiên hạ ấy đã dùng vô số vàng bạc, vun đắp nên cảnh phồn hoa của Dương Châu.
Nói thế nghe có vẻ khô khan. Nhưng chỉ cần nhìn vào Chu Huệ Nương là đủ hiểu. Ngoài Dương Châu, có nơi nào chịu bỏ công sức lớn đến vậy để đào tạo một ca nữ lầu xanh?
Nếu ở Hào Châu, e là khách còn chưa kịp tìm đến, lầu xanh đã phá sản mất rồi. Ở đó chẳng có thị trường, dân chúng cũng chẳng có tiền mà tiêu.
Chỉ nơi tụ hội của cải khắp thiên hạ như Dương Châu mới có thể chịu chơi đến thế.
Một khi người con gái trở thành hoa khôi, chỉ một khúc hát đã đáng giá ngàn vàng, bao người ngưỡng mộ. Quan hệ giữa lầu xanh và hoa khôi không còn đơn thuần là chủ tớ, mà đã thành bạn làm ăn. Hoa khôi thậm chí còn được chia một phần lợi tức.
Dĩ nhiên, tiền đề là nàng phải đạt tới tầm ấy. Những cô nương bình thường, kể cả người có chút tài sắc, vẫn chỉ là con rối, cây hái ra tiền trong tay người khác, chẳng có tư cách ngồi ngang hàng.
Nhưng Chu Huệ Nương đã ở vào một cảnh giới khác. Nàng khiến đám công tử nhà giàu ngoan ngoãn nghe lời, lầu xanh gặp chuyện còn phải nhờ nàng đứng ra dàn xếp. Nếu bị bóc lột quá đáng, nàng cứ mặc kệ tất cả, xúi khách quen quay sang làm khó lầu xanh, đến lúc ấy mọi việc sẽ chẳng thể thu xếp êm thấm.
Cũng nhờ vậy, Chu Huệ Nương mới có cơ hội trốn khỏi Dương Châu.
Nói ra thật trớ trêu. Lầu xanh dốc sức đào tạo nàng, cho nàng đọc đủ thứ sách. Quả nhiên nàng đọc được không ít, đến mức vượt khỏi tầm kiểm soát của lầu xanh. Nàng đã hiểu ra, không muốn làm cây hái ra tiền nữa, mà muốn sống cho chính mình. Thế là nàng dứt khoát theo quân Chu gia.
Tình cảnh ấy chẳng khác nào cơ quan tình báo Anh Quốc nhọc công tuyển chọn nhân tài, cho học tiếng Nga để đối phó Moskva, ai ngờ người đó học xong bộ Tư bản luận, quay lại bán đứng nước Anh.
Dù sao đi nữa, Dương Châu vẫn là một trong những đô thị lớn nhất đương thời. Xét về dân số, thành này thậm chí còn đông hơn cả Tập Khánh, nơi Chu Nguyên Chương ngày đêm mong chiếm được.
Mưu lấy Dương Châu, chiếm được thành này, thế lực của Chu Nguyên Chương sẽ tăng vọt.
Triều đình nhà Nguyên đã quyết định bãi chức Thoát Thoát. Mấy chục vạn quân Nguyên kia chẳng còn đáng ngại, kế tiếp chỉ là tranh giành chiến lợi phẩm.
Đủ tư cách dự phần vào bữa tiệc lớn này chỉ có Chu Nguyên Chương và Trương Sĩ Thành. Trớ trêu thay, lão Trương lúc này vẫn bị vây ở Cao Bưu, đã thoi thóp đến nơi.
Còn lão Chu thì chiếm được tiên cơ hoàn toàn.
Tình thế trước mắt cho thấy, Cao Bưu, Bảo Ứng, Thái Châu, Diêm Thành đều là những thành trì ở Hoài Đông trước kia do Trương Sĩ Thành kiểm soát. Dân chúng nơi ấy chủ yếu là phu muối, lại bị kênh đào ngăn cách với chủ lực của lão Chu. Muốn nuốt trọn cả vùng quả thực muôn vàn khó khăn, khả năng cao vẫn sẽ rơi vào tay Trương Sĩ Thành.
Nhưng Dương Châu đã ở ngay trước mắt. Trước đó, hắn còn phái Phùng Quốc Dụng chiếm Chân Châu, mở đường cho cuộc tấn công Dương Châu.
Muốn nuôi sống tám mươi vạn người, Dương Châu không chỉ cần thương nhân qua lại, buôn bán sầm uất. Các xưởng thủ công trong thành cũng vô cùng phát triển, từ dệt vải, luyện sắt đến làm giấy, in sách. Thợ thuyền đông đảo, tay nghề lại cao.
Nói không quá lời, chỉ cần chiếm được Dương Châu, tiền giấy mà Trương Hy Mạnh trù tính lập tức có thể đưa vào sử dụng.
Quy mô sản xuất binh khí hiện nay cũng có thể mở rộng gấp mười lần.
Cả đại bác, hỏa súng nữa!
Chỉ cần có Dương Châu trong tay, vài năm sau những thứ ấy sẽ phát triển bùng nổ.
Một thành Dương Châu thôi đã đại diện cho quá nhiều điều.
Trên đường đi, Trương Hy Mạnh không ngừng nói về những dự tính ấy. Ngay cả lão Chu cũng nghe đến nóng bừng trong lòng, tinh thần phấn chấn hẳn lên.
Hắn đã sớm nghe tiếng Dương Châu phồn hoa, nhưng không ngờ thành này lại quan trọng đến thế!
- Dù phải trả giá bao nhiêu, cũng phải chiếm được Dương Châu!
Lão Chu đã hạ quyết tâm.
Muốn làm việc gì cũng phải hiểu rõ tình hình đôi bên. Trước mắt, điều cấp thiết nhất là dò xét tình hình Dương Châu.
- Tiên sinh, nếu không chê, để tôi đi cho!
Người lên tiếng là Tiểu Quất, cô bé hầu gái của Chu Huệ Nương. Từ ngày Chu Huệ Nương và Tưởng Phổ Tín đến Đại Đô, Trương Hy Mạnh đã giữ cô bé bên mình.
Hắn chẳng hề có ý gì mờ ám, chỉ muốn chăm sóc cô cho chu đáo. Đợi Chu Huệ Nương trở về, hắn sẽ giao cô bé lại nguyên vẹn cho nàng.
Không ngờ đúng lúc này Tiểu Quất bước ra, xin đi Dương Châu dò xét tình hình.
Nói đi cũng phải nói lại, nhìn quanh những người bên cạnh Trương Hy Mạnh, quả thật chẳng ai hiểu Dương Châu hơn Tiểu Quất.
Nhưng nàng chỉ là một cô bé mười mấy tuổi, dáng vẻ yếu mềm. Làm sao nàng có thể lẻn vào thành? Lỡ gặp chuyện bất trắc thì phải làm sao?
Trương Hy Mạnh kiên quyết không đồng ý. Tiểu Quất cũng cứng đầu chẳng kém.
- Cô nương đã đến Đại Đô, tam thúc cũng đi rồi. Họ đều nguy hiểm hơn tôi gấp trăm lần! Tôi về Dương Châu thì có sao đâu? Năm tám tuổi tôi đã bị bán đến đó, tình hình trong thành, tôi hiểu rõ nhất. Không dùng tôi thì còn dùng ai?
Trương Hy Mạnh sa sầm mặt:
- Dù vậy, cô có biết phải dò xét những gì không? Có biết tin tức nào hữu ích không? Cô liều mạng đi một chuyến, rồi chẳng tìm hiểu được gì, thế thì đi làm gì?
Bị mắng, Tiểu Quất cúi đầu, mân mê vạt áo. Chợt nàng ngẩng phắt lên:
- Tôi muốn báo ơn! Ngài, ngài cho tôi nhiều ruộng đất như vậy, tôi đâu thể ăn không ngồi rồi! Cô nương từng nói, thân phận chúng tôi vốn đã thấp hèn, nếu còn không biết đền ơn thì chẳng khác nào hạng người đê tiện nhất!
Cô bé nói đến xúc động, mắt đỏ hoe. Nàng cố ghìm nước mắt, nhưng cuối cùng chúng vẫn lăn dài, trông thật đáng thương. Quả nhiên chủ nào tớ nấy. Tiểu Quất rất giống Chu Huệ Nương, tuy là phận nữ yếu mềm nhưng trong lòng lại có khí phách và nghĩa khí riêng.
Đúng lúc ấy, một thiếu niên chen vào.
- Tôi đi cùng nàng! Tôi có thể bảo vệ nàng!
Người lên tiếng chính là Lam Ngọc.
Trương Hy Mạnh cũng sững lại:
- Ngươi muốn đi à?
- Phải. Tôi chưa từng đến Dương Châu, cho tôi đi đi. Tôi thông minh, lại biết võ. Mấy người tầm thường không đánh nổi tôi đâu.
Điều này thì Trương Hy Mạnh công nhận. Lam Ngọc vốn vạm vỡ, trông như một con bê con khỏe mạnh.
Từ ngày theo anh rể đi lính, ngày nào Lam Ngọc cũng đọc sách luyện võ. Hắn cao vọt lên, như măng mọc sau mưa, ngày một khác. Võ nghệ cũng tiến bộ nhiều.
Hắn còn trẻ, vừa hay khiến người ta mất cảnh giác. Để hắn đi cùng Tiểu Quất vào thành, quả thật có hy vọng làm nên việc lớn.
- Thế vào Dương Châu rồi, ngươi biết cần dò hỏi tin tức gì không?
- Biết chứ. Chẳng phải là lòng quân lòng dân hay sao? Phải xem quân Nguyên đóng ở Dương Châu thế nào, có cơ hội nào để ra tay không…
Lam Ngọc nói vanh vách, đầy tự tin.
Trương Hy Mạnh gật đầu, rồi trầm ngâm hồi lâu mới dặn:
- Hai người có thể vào Dương Châu, nhưng nhớ kỹ, đừng hành động bừa bãi. Tốt nhất là tìm được người quen ở lầu xanh trước kia. Tiểu Quất hãy tìm cách bắt chuyện, Lam Ngọc, ngươi lo đưa người ấy ra ngoài. Ta sẽ đích thân hỏi han, như vậy ổn thỏa hơn.
Lam Ngọc nghe vậy vui vẻ nhận lời. Hắn kéo Tiểu Quất đang vừa khóc vừa cười chạy đi, vội vàng cải trang.
Trương Hy Mạnh liếc mắt, sao cứ thấy phảng phất mùi chua chát nhỉ? Lam Ngọc từ bao giờ đã thân thiết với Tiểu Quất đến thế?
Lý Văn Trung chẳng chút khách sáo:
- Tiên sinh chậm hiểu quá đấy.
Trương Hy Mạnh tức đến trợn mắt:
- Thằng nhóc này, ý ngươi là ngươi nhạy bén hơn ta chứ gì?
Lý Văn Trung nhún vai:
- Dù sao cha ta đã chọn sẵn cho ta một mối hôn sự. Chỉ đợi ta mười sáu tuổi, cậu sẽ đứng ra lo việc cưới xin. Tiên sinh, ngài cũng nên mau mau đi!
- Xì! Mười sáu tuổi đã tự chui vào mồ, đời ngươi coi như xong. Ta nguyền ngươi sinh được đứa con khiến ngươi phải lo lắng cả đời!
Lý Văn Trung chẳng bận tâm. Dù sao vẫn hơn làm kẻ độc thân!
Trương Hy Mạnh lười đôi co với hắn. Đợi con trai quý hóa của ngươi ra đời, ngươi sẽ hiểu thế nào là không nghe lời người già, có ngày chịu thiệt. Hắn chắp tay sau lưng, quay người ra ngoài, lại gọi Lam Ngọc đến dặn dò tỉ mỉ. Bấy giờ hắn mới để hai người cải trang, trà trộn vào Dương Châu.
Chừng một ngày rưỡi sau, Lam Ngọc và Tiểu Quất trở về. Đi cùng họ còn có một lão lái đò tên Lão Thất, người đã chèo thuyền trên thuyền hoa của Chu Huệ Nương từ lâu.
Lão Thất chèo thuyền, vợ lão nấu ăn. Tay nghề của bà cực giỏi, tiếng tăm vang xa khắp Dương Châu.
Người ta thậm chí còn thường nói thuyền hoa của hoa khôi họ Chu có ba tuyệt kỹ. Ngoài sắc đẹp và tài nghệ, còn có món ăn!
Có điều tuyệt kỹ ấy không phải của Chu Huệ Nương, mà là của bà Thất.
- Đại lão gia, xin cứu Dương Châu! Cứu mạng!
Lão Thất quỳ dưới đất khóc ròng, khiến Trương Hy Mạnh ngẩn người.
- Tình hình Dương Châu không ổn sao?
- Đâu chỉ không ổn, nơi ấy đã thành địa ngục rồi! Người ta ăn thịt người!
Trương Hy Mạnh càng kinh ngạc. Hắn bảo Lão Thất ngồi xuống, rót cho lão một chén trà, rồi để lão thong thả kể xem vì sao Dương Châu, chốn chẳng khác gì thiên đường, lại biến thành cảnh ấy.
Lão Thất thở dài, kể rõ đầu đuôi. Trước kia, Trương Sĩ Thành từng chiếm được Dương Châu trong một thời gian ngắn. Chu Huệ Nương chính là trốn đi trong quãng thời gian ấy.
Sau đó chủ lực quân Nguyên kéo đến. Trương Sĩ Thành bị vây khốn ở Cao Bưu, còn Dương Châu rơi vào tay Bình Chương Bố Lý Bất Hóa, người giữ chức Trấn Nam vương của triều Nguyên.
Quân Nguyên vào thành, cướp bóc giết chóc một phen, chẳng cần nói cũng biết.
Một số thương nhân giàu có, văn nhân có thế lực bèn lặng lẽ bỏ trốn, đến Giang Nam lánh nạn.
Nhưng phần lớn dân chúng vẫn ở lại Dương Châu.
Loạn lạc như vậy, họ còn biết chạy đi đâu? Dẫu nhà cửa tan hoang, vẫn còn hơn phiêu bạt xứ người. Người ta vốn gắn bó với quê hương, đâu ai muốn làm kẻ chết nơi đất khách.
Dân chúng đều nghĩ chỉ cần nhẫn nhịn một thời gian, mọi chuyện rồi sẽ qua, chứ không đến nỗi phải đói mất mạng.
Nhưng dần dà, họ nhận ra có điều chẳng lành.
Cao Bưu vẫn nằm trong tay Trương Sĩ Thành, vận tải đường kênh bị cắt đứt. Triều đình nhà Nguyên đành ngày càng lệ thuộc vào đường biển. Gạo thóc từ Giang Nam được chất lên thuyền, theo đường biển đi thẳng đến kinh thành, còn Dương Châu bị bỏ mặc.
Phải biết rằng, số lương thực chở theo đường kênh đâu chỉ cung cấp cho Đại Đô! Còn rất nhiều lương thực theo thuyền đi về phương Bắc, dọc đường nuôi sống các thành thị trông cậy vào những chuyến hàng ấy. Đặc biệt là Dương Châu, nơi có tám mươi vạn dân. Cả thành ăn uống sinh hoạt, lượng lương thực cần dùng quả là con số khổng lồ!
Không ai ngờ vận tải đường kênh vừa đứt, quân Nguyên và quân Khăn Đỏ đánh nhau sống mái, kẻ đầu tiên gặp nạn lại là dân Dương Châu!
Tệ hơn nữa, Bình Chương Bố Lý Bất Hóa, Trấn Nam vương của triều Nguyên, còn nắm trong tay mấy vạn quân. Hắn cho quân trưng thu lương thực ngay tại chỗ. Dân trong thành vốn đã không đủ ăn, nay càng khốn đốn.
- Đại lão gia, xin mau cứu Dương Châu! Dạo trước, lũ chó quân Nguyên lừa chúng tôi, bảo thành Cao Bưu đã bị hạ, vận tải đường kênh sắp khôi phục, rồi mọi thứ sẽ khá lên. Vậy mà đã gần ba tháng rồi, trong thành chẳng còn gì để ăn. Hai vợ chồng tôi trốn trên thuyền, nhờ số bạc với đồ trang sức cô nương ban cho ngày trước mà còn đổi được chút thức ăn. Nhưng hôm kia, ngay cạnh thuyền chúng tôi đã trôi đến mấy khúc xương chân người. Nhất định là đám dân chạy loạn, hoặc người làm trong các cửa hiệu. Họ không có việc làm, bụng đói cồn cào, đành, đành ăn thịt người!
Tay Lão Thất run lên, nước mắt già nua tuôn rơi.
Chốn từng tựa thiên đường, giờ đã bắt đầu có người ăn thịt người!
Trương Hy Mạnh sao có thể không kinh hãi.
Thật ra trong lịch sử, Dương Châu đúng là đã trải qua đại nạn vào cuối đời Nguyên. Sau khi Thoát Thoát thất bại, có kẻ tên Trương Minh Giám nắm trong tay một đám người, tự xưng quân Thanh, còn gọi là lính giáo dài, rồi chiếm giữ Dương Châu.
Trương Minh Giám có một thú vui cực kỳ đáng sợ. Hắn thích chấm máu người rồi ăn thịt người, ăn từng miếng một… Đúng là một gã A Minh thời cuối đời Nguyên!
Về sau, Trương Minh Giám bị Mâu Đại Hanh, người do Chu Nguyên Chương phái đến, đánh bại và chiếm lại Dương Châu.
Khi ấy, người ta kiểm đếm hộ khẩu trong thành, chỉ còn vỏn vẹn mười tám hộ!
Không sai, từ tám mươi vạn dân, giờ chỉ còn mười tám hộ!
Có người dựa vào đó mà nói Trương Minh Giám là tên quỷ ăn thịt người, đã ăn thịt mấy vạn, thậm chí mấy chục vạn người. Rõ ràng chuyện ấy không thể nào xảy ra. Trương Minh Giám hẳn có ăn thịt người thật, nhưng ngày ngày sống nhờ thịt đồng loại thì chẳng bao lâu đã chẳng còn ra hình người. Hậu quả của việc ăn thịt đồng loại, cứ nhìn bệnh bò điên là biết.
Nếu Trương Minh Giám không ăn thịt nhiều người đến thế, vậy dân Dương Châu đã đi đâu?
Chuyện ấy thật ra không khó hiểu. Dương Châu tụ tập tám mươi vạn người nhờ nằm bên Trường Giang và kênh đào, nhưng lương thực sản xuất trong vùng không đủ nuôi ngần ấy dân, buộc phải chở từ nơi khác đến.
Gặp lúc chiến loạn, vận tải đường kênh ngừng trệ, đường vận chuyển trên Trường Giang cũng bị hạn chế. Không có cái ăn, dân chúng còn lựa chọn nào khác ngoài bỏ xứ mà đi, hoặc đói đến chết?
Cứ thế, thành thị tám mươi vạn dân dần tiêu điều, cuối cùng chỉ còn vỏn vẹn mười tám hộ!
Chuyện này đặt ở đời sau cũng vẫn đúng. Bất cứ thành phố lớn nào, nếu bị cắt đứt nguồn cung cấp từ vùng xung quanh, chẳng còn gạo thóc rau quả, dân trong thành chắc chắn còn khốn khổ hơn dân quê nhiều!
- Lương thực! Mấu chốt của mọi chuyện là lương thực!
Trương Hy Mạnh chợt hiểu ra điều cốt yếu. Hắn bật dậy, chạy vội đi gặp Chu Nguyên Chương.
Chỉ cần có đủ lương thực, nhất định sẽ chiếm được Dương Châu!