Dương Lâm sững sờ hồi lâu, rồi buông mắt cá chân của Diệp Tiểu Thiên ra, chậm rãi nói:
- Khi còn tại vị, lão phu nắm quyền trong tay, chẳng khác nào Bồ Tát Quan Thế Âm cầu gì được nấy. Ai tìm đến nhờ vả, lão phu đều có cách khiến người ấy vừa lòng ra về. Chỉ riêng chuyện cầu trời cho mình một đứa con trai, lão phu lại chẳng làm được.
- Có lẽ vì những việc thất đức lão phu làm quá nhiều. Về già, lão phu sửa cầu đắp đường, quyên tiền mở trường, giúp đỡ người tàn tật, còn đem cả đống tiền nhang khói cúng vào chùa, cố tích chút phúc đức cho đời sau. Vậy mà vẫn không đổi được một đứa con trai. Hết cách, lão phu đành nhận một đứa cháu trong họ làm con thừa tự.
Dương Lâm buồn bã thở dài:
- Nhưng rốt cuộc nó vẫn không phải con ruột của lão phu. Cả đời lão phu chỉ sinh được một con gái. Mẹ nó là thiếp, xưa nay không được phu nhân ưa gì. Lão phu chỉ sợ sau khi mình chết, phu nhân sẽ chẳng còn kiêng dè, làm khó hai mẹ con họ.
Diệp Tiểu Thiên ngạc nhiên hỏi:
- Ý đại nhân là…
Dương Lâm nghẹn giọng:
- Con gái lão phu ngoan ngoãn lanh lợi, lại xinh xắn đáng yêu. Đáng hận là khi ấy lão phu chỉ mải mê giữ lấy quyền thế, chẳng biết quý những ngày con còn quấn quýt bên gối. Bây giờ hối hận cũng đã muộn. Lão phu phạm phép nước, có chết cũng đáng. Nhưng lúc này, điều duy nhất khiến lão phu không yên lòng chính là đứa con gái ấy.
Ông chậm rãi nhìn Diệp Tiểu Thiên, nói:
- Lão phu muốn viết một bức thư, nhờ ngươi mang về nhà. Ngươi hãy giúp họ chia gia sản theo ý lão phu, để dành cho con gái một phần của hồi môn, bảo đảm cả đời nó không phải lo cơm áo. Ngươi có chịu giúp không?
Diệp Tiểu Thiên ngạc nhiên:
- Đó là việc lớn mà đại nhân vừa nói sao?
Dương Lâm nghiêm nghị gật đầu:
- Phải! Lão phu nắm quyền cả đời, tham tiền cả đời. Đến lúc sắp chết mới hiểu điều gì mới là quan trọng nhất với mình. Đây chính là việc quan trọng nhất trong lòng lão phu!
Diệp Tiểu Thiên hào sảng đáp:
- Được! Chẳng cần nói đến năm mươi lượng bạc, việc thiện như thế, tại hạ cũng nên làm. Có tiền thì càng tốt, ha ha! Chỉ có điều, chuyện này dính đến việc chia gia sản. Một mình tôi có nói suông cũng chẳng ai tin. Đại nhân phải viết thư làm bằng chứng. Để tôi đi lấy bút mực giấy nghiên đã.
Dương Lâm cảm kích nói:
- Tốt! Nhà lão phu ở phủ Tĩnh Châu, đạo Hồ Quảng. Chỉ cần ngươi mang thư này về đến nơi, năm trăm lượng bạc tiền công, lão phu sẽ trả đủ không thiếu một đồng!
Diệp Tiểu Thiên trợn mắt kinh ngạc:
- Phủ Tĩnh Châu, đạo Hồ Quảng ư? Nghe giọng đại nhân, nơi ấy đâu có ở kinh thành Yên Kinh?
Dương Lâm kỳ quái nhìn hắn:
- Phủ Tĩnh Châu là phủ Tĩnh Châu, đương nhiên không ở Yên Kinh. Sao vậy?
Không ở Yên Kinh, thế rốt cuộc là nơi nào? Từ nhỏ đến lớn, Diệp Tiểu Thiên xa nhất cũng chỉ từng đến Thông Châu. Trong đầu hắn lập tức hiện ra cảnh rừng núi hoang vu trong sách Sơn Hải Kinh. Hắn lắc đầu quầy quậy:
- Không, không được đâu! Ra khỏi địa giới Yên Kinh là tôi chẳng còn biết đường nào mà lần.
Dương Lâm ngắt lời:
- Năm trăm lượng! Lão phu trả ngươi năm trăm lượng tiền công. Cả đời này ngươi cũng không kiếm nổi số tiền ấy đâu!
“Năm trăm lượng…”
Diệp Tiểu Thiên nghe mà xao xuyến. Nhưng cơn giằng co chỉ kéo dài chốc lát, hắn đã dứt khoát lắc đầu. Đến Hồ Quảng đưa thư ư? Hồ Quảng xa xôi biết bao! Thời buổi đường sá khó đi, tin tức cũng chẳng dễ truyền, nghe thôi đã ngỡ xa tận chân trời.
Với Diệp Tiểu Thiên, người chưa từng rời khỏi Yên Kinh, chuyến đi ấy chẳng khác nào một con đường hiểm khiến hắn nghĩ đến đã thấy bồn chồn. Hắn do dự một lúc rồi vẫn từ chối:
- Xa quá thật. Hay là đợi người nhà đại nhân lên kinh, tôi sẽ đưa tận tay…
Dương Lâm cười buồn:
- Lão phu bị giam trong ngục đã ba năm. Từ khi biết mình chẳng còn ngày ra ngoài, người nhà chưa một lần đến thăm. Lão phu với phu nhân xưa nay vốn lạnh nhạt. Nếu đợi bà ta sai người vượt ngàn dặm đến đưa linh cữu lão phu về, chẳng biết phải chờ đến năm nào tháng nào.
Vừa nghe đến mấy chữ “vượt ngàn dặm”, Diệp Tiểu Thiên càng không chịu. Hắn lắc đầu lia lịa:
- Tiểu Thiên không làm nổi đâu. Dương đại nhân, ngài tìm người khác đi.
Dương Lâm hỏi:
- Lão phu còn biết nhờ ai? Trong thiên lao rộng lớn thế này, có ai là người tốt không?
Mặt Diệp Tiểu Thiên bỗng cứng đờ.
Dương Lâm thở dài:
- Đám quan phạm trong ngục thường đưa bạc cho các ngươi mua thức ăn, đồ dùng. Lão phu để mắt quan sát, những cai ngục khác chẳng ai không ăn bớt, hoặc tráo đồ tốt lấy đồ xấu, hoặc kiếm chác thêm tiền. Chỉ có ngươi coi trọng lời hứa nhất. Ngươi tham lợi, nhưng không thất tín. Vì vậy lão phu chỉ có thể tin ngươi.
Diệp Tiểu Thiên lắc đầu:
- Đại nhân quá lời rồi. Chuyến này xa quá sức tôi. Tiểu Thiên chỉ như con cá chạch nhỏ sống trong ao trước cửa nhà, chưa từng thấy sóng gió. Việc này tôi thật sự không làm được. Xin cáo từ!
Hắn chắp tay, quay người bước đi. Dương Lâm ở phía sau lớn tiếng gọi:
- Năm trăm lượng! Năm trăm lượng đấy! Đủ cho ngươi sống sung túc cả đời. Chẳng lẽ ngươi cam lòng làm một cai ngục quèn suốt đời sao?
Diệp Tiểu Thiên không ngoảnh đầu, chỉ rảo bước thật nhanh. Từ xa vọng lại giọng hắn ngân nga một khúc Côn khúc, tròn vành rõ chữ:
- Ta vốn là chim sẻ nhỏ nơi kinh thành,
Cớ gì tung cánh, hóa chim bằng chín tầng?
Chim bằng đâu biết, chim sẻ có điều lành…
Tiếng hát của Diệp Tiểu Thiên càng lúc càng xa. Dương Lâm ngây người đứng đó, vịn song sắt lắng nghe. Rất lâu sau, ông mới chậm rãi ngẩng đầu nhìn nóc ngục tối mờ, khẽ buông tiếng thở dài:
- Chim bằng, có lẽ thật chẳng bằng chim sẻ…
Nhà Diệp Tiểu Thiên ở trong ngõ Khúc Tử, phía tây phố Tuyên Vũ. Nhà bên trái là một gia đình làm đao phủ đời đời, còn mở thêm tiệm tạp hóa. Nhà bên phải đời nào cũng có người làm nghề khám nghiệm xác chết, lại kiêm bán thịt. Nhà họ Diệp nằm lọt thỏm giữa hai nhà, cổng nẻo nhỏ bé nhất.
Vừa bước vào sân tứ hợp viện chật hẹp, Diệp Tiểu Thiên đã thấy mẹ hắn, bà Đậu, đang cầm nia cho gà ăn. Mấy con gà mái già cục ta cục tác, tranh nhau mổ cám vương vãi. Con gà trống đang sưởi nắng dưới chân tường nghe tiếng động cũng chạy tới, ưỡn ngực vênh váo, chen lũ gà mái sang một bên.
Diệp Tiểu Thiên chào mẹ:
- Mẹ, con về rồi.
Bà Đậu mặt mày nặng trĩu, chẳng đáp lời. Diệp Tiểu Thiên hơi lấy làm lạ, đang định hỏi thì trong gian nhà phía tây bỗng vọng ra tiếng chửi. Giọng sang sảng ấy đương nhiên là của cha hắn:
- Thằng mất dạy này giỏi quá nhỉ! Bình thường ba đá cũng chẳng đánh ra nổi một tiếng, thế mà chuyện lớn thế này lại tự quyết lấy!
Diệp Tiểu Thiên ngạc nhiên hỏi:
- Mẹ, cha đang mắng ai vậy? Anh cả về rồi ạ?
Bà Đậu muốn nói lại thôi, cuối cùng chỉ nặng nề thở dài.
Diệp Tiểu Thiên vội nói:
- Để con qua xem!
Hắn hấp tấp chạy đến gian nhà phía tây, vén rèm lên thì thấy cha mình, ông Diệp, đang cầm cây chổi lông gà đánh túi bụi anh cả Diệp Tiểu An. Tiểu An co ro trên giường đất, che kín đầu mặt, chổng mông lên, chẳng tránh cũng chẳng kêu, mặc cho cha đánh.
Diệp Tiểu Thiên vội bước tới ngăn cha, khuyên nhủ:
- Chuyện gì thế này? Cha bớt giận đi. Trong nhà có chuyện gì thì cứ từ từ nói, anh cả cũng đã có vợ rồi, cha mắng vài câu là được, sao lại động tay?
Vừa nói, Diệp Tiểu Thiên vừa nháy mắt với anh. Hai anh em Tiểu An và Tiểu Thiên là sinh đôi, trông giống nhau như đúc, chỉ khác Tiểu An thật thà chất phác, chẳng linh hoạt hoạt bát bằng em. Vừa thấy em nháy mắt, Tiểu An lập tức ôm đầu chạy biến.
Diệp Tiểu Thiên kéo người cha đang hầm hầm giận dữ, ấn ông ngồi xuống mép giường đất rồi ngồi cạnh, khoác vai ông thân mật hỏi:
- Cha, anh cả thật thà thế kia thì gây ra chuyện gì được chứ? Sao cha giận dữ đến vậy?
Ông Diệp nghe thế lại càng tức, hậm hực đáp:
- Cái thằng khốn ấy làm ta tức chết! Con nói xem nó làm được việc gì nào? Nói đi, nó làm nổi việc gì?
Diệp Tiểu Thiên nghe giọng cha, lờ mờ đoán ra đầu đuôi, bèn thăm dò:
- Chẳng lẽ xưởng xay gạo xay bột của anh cả… làm ăn không tốt ạ?
Ông Diệp đập đùi đánh đét:
- Không tốt ư? Chỉ là không tốt thì ta còn phải thắp hương tạ trời! Thằng khốn đó mở cái xưởng xay gạo xay bột cũng chẳng nên thân, nợ nần chồng chất, cửa tiệm không mở nổi nữa. Bị người ta thúc nợ, nó đành sang lại cửa tiệm.
Chị dâu con tức quá bỏ về nhà mẹ đẻ. Con xem anh con hèn đến mức nào! Việc làm ăn đang yên lành cũng để sụp đổ. Đáng giận hơn, từ đầu chí cuối nó chẳng nói với ta một tiếng, tự mình quyết định hết. Nó còn coi ta là cha nữa không?
Diệp Tiểu Thiên vội an ủi:
- Chuyện đã đến nước này, cha giận cũng có ích gì đâu. Cha mà tức đến đổ bệnh thì anh cả càng khó xử. Làm ăn buôn bán, có lãi có lỗ là thường, nếu ai cũng chỉ kiếm lời thì thiên hạ còn gì là chuyện làm ăn nữa. Cha đừng giận.
Ông Diệp im lặng hồi lâu, rồi trầm giọng thở dài:
- Ta giận hay không cũng chẳng quan trọng. Điều đáng lo là chị dâu con đang giận anh con. Nhà mẹ đẻ người ta vốn hơn nhà mình, cuộc hôn nhân này lại là nhà mình sốt sắng cầu thân. Anh con còn chẳng làm nên trò trống gì…
Nói đến đây, ông Diệp nhớ chuyện đau lòng, mắt dần hoe đỏ:
- Là cha vô dụng. Cái nghề trong nha môn tổ tiên để lại chỉ đủ nuôi một nhà, hai đứa con trai, cha biết giao cho đứa nào? Cha nghĩ con lanh lợi hơn, ở chỗ ấy không dễ bị bắt nạt, nên mới để con làm cai ngục trong thiên lao.
- Cũng vì thế, cha luôn thấy có lỗi với anh con. Cha đem hết tiền dành dụm cả đời, ăn dè hà tiện mới có được, mở cho nó một cái xưởng, lại lo cưới vợ cho nó. Cha… cha đã làm hết sức mình rồi.
Ông Diệp nghẹn ngào, nước mắt cuối cùng cũng tuôn rơi:
- Anh con tay không nhấc nổi, vai không gánh nổi, chỉ thật thà thì có ích gì? Nó còn phải lo cả nhà, giờ đến kế sinh nhai cũng không còn. Sau này biết sống sao đây? Là cha không có bản lĩnh…
Ông Diệp đau lòng lấy tay che mặt, nước mắt vẫn chảy qua kẽ ngón. Diệp Tiểu An chưa chạy xa, vẫn ngồi co ro bên ngoài rèm nghe lén. Nghe cha nói vậy, lòng hắn đau quặn, không kìm được òa khóc:
- Cha đừng nói nữa! Chuyện này không trách cha, là con vô dụng…
Thấy cha rơi nước mắt, mũi Diệp Tiểu Thiên cũng cay xè. Hắn cố nén lệ, giả vờ nhẹ nhàng nói:
- Cha làm gì vậy? Để hàng xóm láng giềng nghe thấy, chẳng phải họ sẽ cười nhà họ Diệp mình sao? Chuyện của anh cả dễ giải quyết mà. Cứ để anh ấy nhận chân cai ngục của con là được chứ gì?
Ông Diệp sững người, lắc đầu:
- Sao được! Anh con tự gây ra chuyện, sao có thể giành mất việc của con?
Ngoài rèm, Diệp Tiểu An cũng lí nhí lên tiếng:
- Em hai, không được đâu. Anh có chết đói cũng không thể cướp bát cơm của em mình. Chị dâu em thật sự không muốn sống với anh nữa thì cứ để cô ấy đi. Anh không có bản lĩnh, nhưng không thể không có lương tâm!
Ông Diệp nện tay xuống giường đất, quát vọng ra ngoài:
- Im đi! Nghe mày nói cứ như mày tài giỏi lắm ấy! Có bản lĩnh thì mau đi dỗ con dâu ta về đây! Đồ khốn!
Diệp Tiểu An nhát gan, nghe cha quát một tiếng liền cuống quýt chạy khỏi phòng. Mắng con trai cả xong, ông Diệp lắc đầu với Tiểu Thiên. Cơn giận cũng đã nguôi đôi phần:
- Không thể làm vậy được. Con cứ yên tâm làm việc của mình đi. Trời không tuyệt đường người, chuyện của anh con, cha sẽ nghĩ cách khác.
Diệp Tiểu Thiên cười xòa:
- Cha còn nghĩ gì nữa? Cứ làm theo lời con là được. Thật ra hôm nay con về cũng định nói chuyện này với cha. Dù xưởng của anh cả có làm ăn khấm khá, con vẫn muốn nhờ cha làm thay con một thời gian, vì con sắp phải đi xa.
Ông Diệp giật mình:
- Đi xa? Con định đi đâu?
- Chuyện là thế này…
Diệp Tiểu Thiên kể cho cha nghe đầu đuôi câu chuyện, rồi nói:
- Cha nghĩ xem, chỉ đưa một phong thư thôi mà được năm trăm lượng bạc. Có khoản tiền ấy, con còn cần gì bám lấy công việc trong nha môn nữa? Muốn làm nghề gì chẳng được?
Ông Diệp nghe mà xiêu lòng. Năm trăm lượng bạc, số tiền lớn đến mức nằm mơ cũng chẳng dám nghĩ tới. Nhưng đường sá xa xôi như thế, Tiểu Thiên có đi nổi không?
Thời buổi này, đường đi bất tiện, người qua lại giữa các vùng cũng ít, phép tắc và tình hình trị an mỗi nơi mỗi khác. Đi xa là chuyện vô cùng khó khăn. Có khi một chuyến đi đã là từ biệt sống chết, cả đời không còn ngày gặp lại.
Ngoài đám dân chạy nạn không còn đường sống và những thương nhân phải đi đây đi đó để trao đổi hàng hóa, chỉ quan lại với sĩ tử đi học xa nhà mới rời quê. Năm trăm lượng bạc quả thật hấp dẫn, nhưng nếu nhà không gặp cảnh ngặt nghèo, đang cần một khoản tiền lớn để bù vào nợ nần, ông Diệp vốn chẳng bao giờ tính đến chuyện ấy. Thế nhưng lúc này…
Ông Diệp ngập ngừng hồi lâu, lo lắng hỏi:
- Con à, con chưa từng đi xa bao giờ. Đường xa như vậy, con đi nổi không?
Trong lòng Diệp Tiểu Thiên cũng thấp thỏm. Hắn không chỉ lo chuyến đi xa lạ, mà còn lưu luyến bát cơm trong nha môn vốn quý trọng. Nhưng nhìn những nếp nhăn hằn dày trên mặt cha, hắn sao nỡ để người cha vất vả cả đời tiếp tục khốn đốn? Huống chi anh cả đã đến nông nỗi vợ chồng sắp lìa nhau, hắn là em ruột sao có thể ngồi yên nhìn?
Diệp Tiểu Thiên cười nói với cha:
- Cha coi thường con quá rồi đấy. Chẳng qua chỉ đưa một phong thư, chút việc ấy con còn làm không xong sao? Con muốn đi! Nói thật, con vốn chẳng thích cái chốn ngột ngạt như thiên lao. Đây chính là cơ hội của con.
Nhìn mái tóc hoa râm hai bên mai cha, Diệp Tiểu Thiên khẽ nắm lấy bàn tay chai sần của ông, nhỏ nhẹ nói:
- Cha, con vẫn nghĩ tiền bạc có nhiều đến đâu rồi cũng có ngày tiêu hết, quyền thế lớn đến mấy rồi cũng có lúc suy tàn. Cơ nghiệp đồ sộ tới đâu, một trận thiên tai cũng đủ khiến tất cả sụp đổ.
- Làm người phải có bản lĩnh thật sự. Chỉ cần có tài, dù tay trắng, nghèo rớt mồng tơi, ngã xuống vẫn có thể đứng lên làm lại. Cha cứ để con đi thử sức một phen, mở mang thêm hiểu biết. Biết đâu sau này con lại làm nên nghiệp lớn.
Lão Diệp nghe mà lòng vô cùng an ủi. Nhìn gương mặt còn non trẻ của con trai, nhìn lớp ria mép lún phún trên môi hắn, ông chợt nhận ra con mình thật sự đã trưởng thành. Tiếc là Tiểu An quá thật thà, nếu không, lá thư này vốn nên để anh cả đưa đi. Giờ đây, ông chỉ còn biết trông cậy vào đứa con thứ.
Thấy cha đã dịu lòng, Diệp Tiểu Thiên cũng nhẹ nhõm hẳn. Nhưng vừa nhớ đến nhà vị Dương đại thần côn kia ở đâu, lòng hắn lại thắt lại.
- Phủ Tĩnh Châu… nghe xa xôi chẳng khác nào tận chân trời.
