-Đến lúc này, một thư sinh của Vân Lộc thư viện thay vào chức Nội các thủ phụ. Hắn không tiếp tục giữ lấy quan điểm của các bậc tiền bối, mà quyết ý đầu quân cho Nhân Tông, chịu mọi lời mắng nhiếc để giải quyết việc ấy. Cuộc tranh chấp quốc bản ồn ào suốt bao lâu cuối cùng cũng kết thúc.
-Vì chuyện này, Vân Lộc thư viện bị Nhân Tông ghét bỏ. Họ nhận ra sự tồn tại của Vân Lộc thư viện không có lợi cho hoàng quyền. Cũng lúc ấy, Trình Hối đề xuất lập Quốc Tử Giám, để triều đình tự mình đào tạo nhân tài.
-Và nho gia suy vong cũng bắt đầu từ đây.
Đó chính là nguồn gốc cuộc tranh chấp chính thống nho gia giữa Vân Lộc thư viện và Quốc Tử Giám.
Quốc Tử Giám là đại học quốc lập, Vân Lộc thư viện là tư lập. Tư lập sao có thể đấu lại quốc lập được... Hứa Thất An chợt vỡ lẽ.
Hứa Tân Niên nói xong, giọng mang vẻ khảo hạch: “Đại ca có cảm tưởng gì không?... À, ta nói chuyện tranh quốc bản này, không bàn chuyện học thuật.”
Chắc hắn cho rằng đụng đến học thuật thì một kẻ dân quê chân lấm tay bùn như đại ca không đáp nổi. Hứa Thất An thầm châm chọc, rồi mỉm cười: “Ngoài mặt là tranh quốc bản, thực chất là tranh quyền.”
-Kẻ đọc sách muốn thi triển hoài bão, ắt phải nắm trong tay đại quyền, mà quyền lực của một quốc gia thì có hạn. Khi ngươi nắm được quyền lớn hơn, tất nhiên sẽ có kẻ khác mất quyền. Cảnh giới cao nhất của đảng tranh, là khống chế hoàng đế, thành một vị vương không ngai.
Hứa Tân Niên vốn chỉ định khảo hạch cho vui, nghe đến đây thì sắc mặt biến đổi hẳn.
Hứa Thất An liếc hắn một cái: “Sao, ta nói sai à?”
Đúng là nói đúng, nhưng lời này không thể nói bừa... Hứa Tân Niên hít sâu một hơi: “Ngươi nói tiếp đi.”
Hứa Thất An gật đầu: “Thuật đồ long của nho gia dù lợi hại đến đâu, rốt cuộc vẫn không bằng hoàng quyền. Học thành văn võ nghệ, bán cho nhà đế vương. Câu ấy đã nói hết thảy. Từ xưa đến nay, dù tham hay hiền, hễ là quyền thần thì chẳng có kết cục tốt đẹp. Nắm triều chính chỉ là nhất thời, về sau ắt sẽ bị thanh toán, bởi bề tôi mãi mãi vẫn là bề tôi.”
Hứa Thất An ở kiếp trước đọc lịch sử, vương không ngai nhiều vô kể, có ai được kết cục tốt đâu? Tào A Man thì không tính, vì đó là chuyện của thời loạn lạc khi hoàng quyền sụp đổ.
Hứa Tân Niên vội truy hỏi, giọng gấp gáp: “Có cách nào phá giải không?”
Những điều đại ca nói với hắn, học viện chắc chắn sẽ không dạy.
“Không có cách!” Hứa Thất An lắc đầu, thở dài một tiếng: “Triều đường như chiến trường, đảng tranh sướng nhất thời, cả nhà táng thân thủ.”
Lời hắn nói lạ lùng khác thường, vậy mà đôi mắt lại như đang ấp ủ cả ngàn năm văn sử. Nhìn vào đôi mắt ấy, Hứa Tân Niên ngẩn người.
“Có điều, đại ca còn một ý nghĩ.” Hứa Thất An chuyển giọng.
“Đại ca cứ nói.”
“Chuyện của Tiền đại nho chính là ví dụ sống động. Khi ngươi có thể làm lay chuyển khí vận của cả một nước, ngươi sẽ từ kẻ nương tựa hoàng quyền mà đọc sách, trở thành cường giả ngang hàng với hoàng quyền.”
Hứa Tân Niên mắt sáng bừng, trên mặt vừa thoáng nét mừng rỡ, thì nghe Hứa Thất An thong thả nói tiếp: “Nhị lang thông tuệ hơn người, đáng để dạy bảo.”
“......” Hứa nhị lang lúc này mới vỡ lẽ, rõ ràng là ta đang khảo hạch hắn mà...
Hứa Thất An không nói thêm nữa, trong lòng suy nghĩ về một nghi vấn. Vân Lộc thư viện tuy đường làm quan đã bị chặt đứt, nhưng vẫn là thánh địa nắm giữ hệ thống tu hành của nho gia.
Chỉ đứt đường làm quan mà thôi.
Dù Hứa Tân Niên chưa nói rõ là thư viện suy yếu, hay toàn bộ hệ thống nho gia suy yếu, Hứa Thất An vẫn nghiêng về điều sau.
Bởi kết hợp với lời Hứa nhị lang nói bên thác nước, rằng suốt hai trăm năm qua, nho gia cao nhất chỉ đạt tam phẩm.
Chẳng lẽ vượt qua tam phẩm, hệ thống nho gia buộc phải nhập quan làm quan? Hay liên quan đến những thứ như khí vận nho gia?
“Vậy tấm bia này có ý nghĩa gì? Vì sao lại dựng ở đây?” Hắn hỏi.
Hứa Tân Niên nhìn chữ trên bia, ánh mắt phức tạp, thở dài nói: “Đây là phần tiếp nối của cuộc tranh chấp chính thống nho gia, hoặc nói đúng hơn, là một phần trong đó.”
“Vị Trình Á Thánh ấy tài hoa kinh diễm. Sau khi lập Quốc Tử Giám, ông biết muốn vượt qua Vân Lộc thư viện thì phải có một hệ thống giáo dục của riêng mình. Nếu không, học trò Quốc Tử Giám vẫn chỉ là học trò của Vân Lộc thư viện.
“Thế nên ông đắm mình nghiên cứu kinh điển thánh hiền, chú giải lại từ đầu, dung hợp tư tưởng của chính mình. Trải qua mười ba năm, cuối cùng ông sáng lập được một hệ thống giáo dục xanh hơn cả màu lam mà nó vốn sinh ra.”
-Tồn thiên lý, diệt nhân dục? Hứa Thất An thoáng động lòng.
Hứa nhị lang gật đầu. Sau cuộc trò chuyện vừa rồi, hắn đã bằng lòng giảng giải chuyện học thuật cho người anh họ thô kệch này, nói:
“Trình Á Thánh cho rằng, muôn vật trên đời đều thuận theo một quy luật, quy luật ấy gọi là ‘lý’. Lý là cái bản chất nhất của thế gian, cũng là điều đúng đắn nhất.
“Vạn vật nương vào lý mới có thể phát triển hưng thịnh. Nhưng con người giữa cái lộn xộn chằng chịt của vạn vật, sẽ dễ lạc mất bản thân, lạc mất lý.”
-Vậy nên mới phải tồn thiên lý, diệt nhân dục? Hứa Thất An nói.
Tồn thiên lý, diệt nhân dục là cương lĩnh của học phái Quốc Tử Giám. Còn cụ thể thi hành thế nào, Hứa Thất An chờ Hứa Tân Niên giải thích.
Hứa Tân Niên tiếp tục: “Trình Á Thánh chú giải cho thánh hiền, đặt ra một bộ quy củ hoàn chỉnh. Kẻ đọc sách tuân theo bộ quy củ ấy thì sẽ không sai, ắt là đúng đắn, ắt là thuận ứng với quy luật trời đất.
“Bộ quy củ này nâng trung, hiếu, tiết, nghĩa lên tới tầm thiên lý.”
Hứa Tân Niên cười nhạt một tiếng: “Vua bảo bề tôi chết, bề tôi không thể không chết; cha bảo con mất, con không thể không mất; vì đại nghĩa phải xả thân; vì giữ tiết phải chịu chết.”
Hứa Thất An im lặng nghe, rồi bỗng hỏi: “Vậy còn Từ Cựu thấy thế nào, điều này đúng hay sai?”
Hứa Tân Niên sững người, ngây ngốc nhìn người anh họ, há miệng định đáp, nhưng có một luồng sức mạnh thần bí bóp nghẹt cổ họng, khiến hắn không nói nổi lời nào.
Hứa Thất An hiểu ra, thứ sức mạnh này gọi là “tư tưởng cấm cố”.
“Cho nên mới có tấm bia này?” Hứa Thất An chuyển ánh mắt trở lại bia văn.
“Ừ.” Hứa nhị lang gật đầu: “Cuộc tranh giữa Vân Lộc thư viện và Quốc Tử Giám là tranh học thuật, là tranh lý niệm. Nhưng tấm bia này đứng sừng sững ở Á Thánh học cung hai trăm năm, nó không đổ, thì Vân Lộc thư viện một ngày cũng không thắng nổi Quốc Tử Giám.
“Viện trưởng ngồi trầm tư ở thư viện hơn mười năm, dốc sức tìm lỗi trong bia văn, mong sáng lập một hệ lý niệm thành thục và đúng đắn hơn. Nhưng ông đã thất bại.”
“Bởi nó đại diện cho chân lý, đại diện cho đúng đắn.” Hứa Thất An nói.
“Phải.” Hứa Tân Niên thở dài: “Không chỉ viện trưởng, mà các bậc đại nho, tiên sinh qua nhiều đời của thư viện đều từng tìm cách đối đầu với bia văn này, nhưng chưa ai thành công. Tư tưởng của Á Thánh, há là kẻ tầm thường có thể bác bỏ được.”
“Còn tấm bia trống bên cạnh kia thì....” Hứa Thất An thầm đoán.
“Là do viện trưởng dựng ở đó, nhưng hơn mười năm nay, ông chưa từng đặt bút lên đó.” Hứa Tân Niên chỉ vào chiếc bàn gỗ bên cạnh tấm bia trống, nói:
“Sau này có học trò và các đại nho thử đề chữ lên bia, muốn đối kháng với bia văn của Trình Á Thánh, nhưng sáng hôm sau đều bị lau sạch. Chỉ có bút và nghiên trên bàn là được giữ lại. Có lẽ viện trưởng vẫn mang một chút hy vọng.
“Chính vì thế, mỗi khi học trò nổi hứng tự thấy mình xuất sắc, họ lại đến đây đề chữ. Đáng tiếc, người mà viện trưởng mong đợi thì mãi chẳng xuất hiện.”
“Ta từng tưởng mình làm được, cũng từng đề chữ lên bia....” Nói đến đây, Hứa Tân Niên không nói tiếp nữa. Rõ ràng hắn không muốn kể cho anh họ nghe chuyện hồi thiếu niên cuồng vọng của mình, kẻo lại phải chịu thêm một lần mất mặt xã hội.
Vì nghĩa mà chết, báo đáp quân ân, lưu danh trăm đời muôn thuở...
Hứa Thất An đối diện bia văn, lặng im một lúc, rồi trầm giọng nói:
“Từ Cựu, đại ca hỏi ngươi, quân vương quan trọng, hay thiên hạ muôn dân quan trọng?”
Hứa Tân Niên không chút do dự: “Tự nhiên là thiên hạ muôn dân.”
Hứa Thất An hỏi tiếp: “Vậy ngươi đọc sách là vì điều gì?”
Hứa Tân Niên buột miệng đáp: “Trung quân báo quốc....”
Nói xong, chính hắn cũng sững lại.
Hứa Thất An không bận tâm, tiếp tục hỏi: “Lưu danh sử sách, quả thật là cầu cạnh tối hậu của kẻ đọc sách sao?”
Hứa Tân Niên không đáp, sự im lặng của hắn đã nói lên tất cả.
Việc hai vị đại nho của Vân Lộc thư viện vì muốn đi nhờ thơ mà làm ra những chuyện như thế, cũng đã nói lên tất cả.
Hứa Thất An khẽ thở dài.
Quân muốn thần chết, thần không thể không chết, dựa vào đâu?
Cha muốn con mất, con không thể không mất, dựa vào đâu?
Cái xã hội chó má này sao không thể có thêm chút nhân quyền? Hứa Thất An cười nói: “Ta không phải kẻ đọc sách, nhưng cũng muốn viết vài chữ. Từ Cựu, mài mực giúp ta.”
Hứa Tân Niên nhíu mày.
Hứa Thất An nói: “Dù sao bút mực đã bày ở đây, chẳng phải để người ta viết sao? Nếu đại ca viết không hay, sáng mai tự nhiên sẽ có người lau đi.”
Hứa Tân Niên nghe xong liền đi mài mực. Chốc lát, hắn cầm bút đứng trước bia, hỏi: “Đại ca muốn viết gì?”
“Lần này ta tự viết.” Hứa Thất An giật lấy bút, chăm chú nhìn tấm bia trống.
Trong đầu bỗng hiện lên gương mặt của ông chủ quán ăn sáng sớm nay: đau lòng đến mức sắp chết, vậy mà không dám lấy bạc. Thảm hại đến nỗi như con chó.
Vương triều Đại Phụng, nạn lại dịch đã tích tệ từ lâu, cả điện đầy áo mũ mà vẫn là cầm thú, miệng lúc nào cũng nói trung quân ái quốc, nhưng chưa từng rủ xuống chút thương xót nào cho bách tính tầng đáy.
Hắn nhớ đến dáng vẻ ngang ngược của Chu Lập khi phi ngựa giữa phố. Nhớ đến những ghi chép về đám công tử nhà quan hoành hành không kiêng nể ở kinh thành.
Sự tồn tại của võ lực siêu phàm khiến bệnh tật của vương triều phong kiến càng thêm lộ rõ, cũng khiến bách tính tầng đáy đến cả dũng khí nổi dậy phản kháng cũng không có.
Kiếp trước hắn ít nhất còn biết vài cuộc khởi nghĩa nông dân oanh liệt, còn ở thế giới này, nông dân khởi nghĩa thậm chí chưa có cơ hội thành hình đã bị dập tắt ngay.
Hứa Thất An hít sâu một hơi, thở ra thật mạnh, rồi đặt bút viết:
Lập tâm cho đất trời,
lập mệnh cho dân sinh.
Nối lại dòng thánh học,
mở muôn thuở thái bình.
Viết xong, Hứa Thất An thấy khoan khoái trong lòng, trút được khí uất nghẹn trong ngực, liền ném bút sang một bên, lớn tiếng nói: “Từ Cựu, đó mới là việc kẻ đọc sách nên làm.”
Ầm!
Trong đầu Hứa Từ Cựu như có một tiếng sấm nổ xuống, xé toang mớ hỗn độn trong linh thức, phá vỡ xiềng xích của linh hồn.
Hắn ngây ngốc nhìn anh họ. Không biết là ảo giác hay không, nhưng Hứa nhị lang dường như thấy một luồng tử khí dày đặc trên đầu anh họ lóe lên rồi biến mất.
Rắc!
Tấm bia bên cạnh bỗng phát ra tiếng nứt vỡ, một vết nứt lớn chạy suốt từ trên xuống dưới xuất hiện.
Hai anh em giật mình kinh hãi, chưa kịp phản ứng thì cả Á Thánh học cung rung chuyển dữ dội. Mái vòm rơi lả tả từng mảng tro bụi, chân nến đổ nhào.
Tượng Á Thánh bốc lên một luồng thanh khí, xé toạc mây trắng trên đỉnh núi, mấy chục dặm xung quanh đều thấy dị tượng.
Hứa Thất An ngẩn người, sắc mặt cực kỳ khó coi: “Chuyện gì thế này? Hình như... hình như ta gây họa rồi.”
“Gây họa gì, gây họa gì?” Hứa Tân Niên kích động, lớn tiếng nói: “Chuyện này liên quan gì đến chúng ta? Chúng ta chưa từng đến Á Thánh học cung mà!”
Nói xong, hắn ôm đầu lao thẳng ra cửa, bỏ chạy thục mạng.
“Đọc sách nhân, chờ ta với.” Hứa Thất An vội vàng đuổi theo, thầm nghĩ, đến lúc then chốt, vẫn là người đọc sách ứng biến nhanh nhất.
ps: Học thuyết lý học trong truyện là ta dựa trên “Trình Chu lý học” phát triển, rồi sửa đổi thành một học phái khác hẳn lý học thật ngoài đời, đừng câu nệ.
Đây là lấy cảm hứng từ hiện thực rồi tự sáng tác thêm. Dù sao bắt ta dựng một học phái từ con số không... ừm, nếu ta giỏi đến thế thì còn viết tiểu thuyết làm gì?
Ta nói rõ điều này chủ yếu vì “Trình Chu lý học” bị khen chê rất trái chiều, dễ kéo theo những cuộc khẩu chiến vô ích, nên ta phải thanh minh trước.
Xin đề cử nhé, các bạn nhỏ đáng yêu.