Ngày mười bảy tháng tư, lại đến kỳ thi viện trong địa phận phủ Hành Châu.
Năm nay trời đất chẳng chiều lòng người. Từ chập tối hôm qua, mưa đã trút xuống không ngừng, càng về sau càng nặng hạt. Sáng sớm hôm nay, khắp nơi trong thành đều ngập nước. Những sĩ tử đến trước trường thi từ tinh mơ khổ sở kêu trời. Vốn số người dự thi kỳ này đã ít gần một nửa so với kỳ thi phủ, vậy mà cảnh chen lấn lại càng thêm rối ren.
Đây là bậc thi cao hơn, chỉ những người đã vượt qua cả hai kỳ thi huyện và thi phủ, được công nhận có tư cách học trò dự thi, mới được tham gia. Vì thế, quy mô kỳ thi viện lớn hơn, nhưng số người đến dự lại giảm mạnh, chỉ còn chừng năm trăm người. Một số học trò tự biết sức mình chưa đủ, thiếu lòng tin, nên đã bỏ luôn kỳ thi lần này.
Không chỉ thời tiết khác hẳn mọi năm, thời điểm tổ chức kỳ thi viện cũng sớm hơn trước rất nhiều. Thông thường, kỳ thi viện được mở sau kỳ thi phủ hơn một tháng, tức vào khoảng tháng năm. Năm nay phải đẩy lên sớm hơn nửa tháng, bởi sau đó trong tỉnh còn có kỳ thi hương.
So với ba kỳ thi huyện, thi phủ và thi viện, thi hương quan trọng hơn hẳn. Kỳ thi ấy ba năm mới mở một lần, nên cứ đến năm thi, quan phủ các nơi đều hết sức coi trọng, mọi việc khác đều phải nhường đường.
Chỉ riêng kỳ thi viện đã chịu ảnh hưởng không nhỏ. Các quan được chọn làm giám khảo phải vào trường thi trước kỳ thi hương một tháng rưỡi, gần như cắt đứt mọi liên hệ với bên ngoài để giữ sự công bằng. Vì muốn phối hợp với thời gian của họ, kỳ thi viện đành phải tổ chức sớm hết mức có thể. Hơn nữa, vị đại tông sư học chính của cả tỉnh, người vốn sẽ đi tuần qua các phủ để giám sát việc thi cử, năm nay cũng không đích thân đến nơi. Ông ta chỉ sai thuộc hạ đến phụ trách kỳ thi viện ở các địa phương…
Tóm lại, vào năm có kỳ thi hương, dưới ánh hào quang của kỳ thi ấy, kỳ thi viện chẳng còn được chú ý như trước. Ít nhất, quan phủ các nơi đều có thái độ như vậy. Còn với sĩ tử, kỳ thi này chẳng khác năm xưa là bao. Thậm chí vì thời gian chuẩn bị gấp gáp hơn, yêu cầu dành cho họ còn khắt khe hơn.
Lại gặp trận mưa lớn hôm nay, đối với tất cả sĩ tử, đây quả là một phen thử thách nhọc nhằn.
Lý Lăng và Từ Thương ngồi trong xe ngựa chờ cổng trường thi mở. Trong xe yên lặng hồi lâu, mãi sau Lý Lăng mới nhìn sang người bên cạnh:
- Huynh đã bình tâm hơn chưa?
- Ta… đa tạ hiền đệ hôm qua đã nhắc nhở. Ít ra tối qua ta cũng ngủ được.
Từ Thương nói vậy, trên mặt vẫn còn vương vẻ căng thẳng, nhưng những tia đỏ trong mắt quả thật đã bớt đi nhiều so với hôm qua.
Lý Lăng mỉm cười:
- Thật ra huynh chẳng cần phải căng thẳng đến thế. Cứ tin vào bản thân mình. À phải, nếu lúc làm bài vẫn thấy hồi hộp, huynh thử hít sâu vài lần xem sao. Rồi tự nhủ rằng mọi bài khó đều có cách gỡ ra. Đời người đâu phải chỉ có mỗi con đường này.
- Ta… đến lúc ấy sẽ thử xem.
Từ Thương nhìn Lý Lăng, ánh mắt chan chứa lòng biết ơn. Có được một người bạn như vậy, quả là may mắn của hắn. Nhưng lúc này chưa phải khi nói những lời ấy. Đợi đến khi có kết quả rồi cảm tạ cũng chưa muộn.
Hai người đang trò chuyện thì giờ Thìn khắc hai cuối cùng cũng đến. Một hồi chiêng vang lên, cổng trường thi lại mở. Một viên quan bước ra, định dặn dò các sĩ tử trước khi vào trường. Nhưng tiếng mưa rào rào đã át sạch mọi âm thanh xung quanh, khiến lời viên quan hầu như không truyền được đến tai ai.
Viên quan cũng thấy nói thêm chẳng ích gì, bèn truyền lệnh:
- Hôm nay mưa lớn, vào trường rất bất tiện. Khâu khám xét cứ làm nhanh hết mức, cho sĩ tử vào đi!
Mệnh lệnh truyền xuống, khoảng đất trước trường thi lập tức càng rối loạn. Mọi người chen nhau xông về phía trước. May nhờ quân lính ra sức trấn áp, trật tự mới dần được vãn hồi. Lý Lăng và Từ Thương cũng nhân lúc ấy che ô, lội nước chạy tới.
Hôm nay không thể làm như kỳ thi phủ, cho sĩ tử xếp hàng theo từng huyện rồi lần lượt vào trường. Quan quân đành để họ tự xếp hàng, kiểm tra giấy dự thi, khám xét qua loa, sau đó cho vào.
Dù vậy, giữa trận mưa lớn, mấy trăm người lần lượt vào trường vẫn mất hơn nửa canh giờ. Đến khi Lý Lăng ngồi được vào phòng thi của mình thì đã sang giờ Thìn khắc ba, chẳng khác gì kỳ thi phủ lần trước.
Lần này phòng thi của hắn tốt hơn hẳn. Đó là một phòng mới xây, mang số Vũ. Phòng rộng hơn trước gần một nửa, lại nằm cách xa nhà xí, không còn phải ngửi thứ mùi thối đến hồn xiêu phách lạc mà viết bài nữa.
Điểm duy nhất chưa được trọn vẹn là trận mưa khiến bên trong phòng cũng đọng đầy nước. Phải tìm cách tát bớt nước đi thì mới ngồi xuống làm bài được.
Chuyện ấy chẳng làm khó được Lý Lăng. Hắn rút phần đáy của giỏ đựng đồ thi ra, dùng làm chiếc hót nước, múc từng lượt nước đổ ra ngoài. Sau đó, hắn lấy tấm rèm bằng giấy dầu trước đó chưa biết dùng vào việc gì, treo lên trước cửa phòng.
Làm vậy, nước đọng bên ngoài chảy vào được ngăn bớt, ngay cả nước mưa bị gió thổi xiên cũng bị tấm rèm chắn lại, không bay vào trong.
Lý Lăng lại lấy chậu than ra nhóm lửa. Căn phòng vốn âm u lạnh lẽo lập tức ấm lên. Hắn thở phào một hơi, chỉ thấy bao nhọc nhằn cuối cùng cũng được đền bù. Thi cử phải thế này mới đúng chứ!
Đến lúc ấy, hắn mới hiểu công dụng của chiếc túi dài bằng giấy dầu còn lại. Hẳn nó được làm ra để tránh cho bài thi bị nước mưa làm ướt hỏng. Chỉ cần bỏ giấy tờ vào trong, rồi đặt lên chỗ cao, thì chẳng còn phải lo gì nữa.
Xem ra người thiết kế chiếc giỏ đựng đồ thi quả thật rất giàu kinh nghiệm, việc gì cũng tính đến nơi đến chốn. Trong hai kỳ thi vừa qua, chiếc giỏ này đã giúp Lý Lăng rất nhiều.
Hắn vừa sắp xếp xong mọi thứ thì tiếng mõ từ xa vọng lại, mỗi lúc một gần. Lý Lăng vội vén rèm nhìn ra ngoài. Chỉ thấy một người lính khó nhọc giơ tấm bảng gỗ lớn, đội mưa ngược gió đi dọc con ngõ hẹp. Vừa đi, người ấy vừa cố gào thật to, đọc cho mọi người nghe đề thi khoa cử được viết trên bảng.
Kỳ thi viện cũng giống hai kỳ thi trước. Đề Tứ Thư có ba câu, chọn một câu để làm. Đề Ngũ Kinh có bốn câu, cũng chọn một câu. Ngoài ra còn có một bài chế, một bài phán và một bài biểu.
Lý Lăng tập trung nhìn kỹ, lắng tai nghe rồi nhanh chóng chép lại toàn bộ đề thi.
Vẫn theo lệ cũ, hắn làm bài dễ trước, bài khó sau. Ba bài chế, phán, biểu được viết xuống ngay, chẳng đáng để hắn phải bận tâm.
Trong khi đó, rất nhiều sĩ tử khác trong trường thi vẫn thành thật bắt đầu từ câu Tứ Thư đầu tiên. Nhưng sau khi xem xong ba đề ấy, phần lớn đều vò đầu bứt tai, ngơ ngác đến chẳng biết phải làm sao.
- Đây… đây là đề gì vậy? Sao khác hẳn những đề chúng ta từng làm?
Từ Thương cũng rơi vào cảnh hoang mang như họ. Hắn nhìn chằm chằm ba câu đề, mỗi câu gồm hai vế:
- “Mọi lời nói đều là lời tao nhã; Diệp Công hỏi Khổng Tử qua Tử Lộ.” Câu này rõ ràng không thông, sao có thể dùng làm đề được? Chẳng lẽ giám khảo ra nhầm?
Nghĩ đến đó, hắn lại lắc đầu:
- Không thể nào. Các giám khảo đều là bậc học rộng, sao có thể phạm lỗi như vậy? Nhưng hai câu này vốn nằm trong hai thiên khác nhau của sách Luận Ngữ, sao lại ghép vào làm một?
Càng nghĩ, lòng hắn càng rối. Tim đập mỗi lúc một nhanh.
Đúng lúc ấy, lời Lý Lăng hôm qua lại vang lên trong đầu hắn:
- Nếu lúc làm bài vẫn thấy hồi hộp, huynh thử hít sâu vài lần xem sao. Rồi tự nhủ rằng…
Từ Thương hít sâu, tự cổ vũ mình:
- Ta làm được. Mười mấy năm đèn sách, ta tin mình hiểu kinh nghĩa không kém bất kỳ ai. Lần này ta sẽ không để vuột mất nữa!
Vừa tiếp tục hít thở, đầu óc hắn vừa xoay chuyển thật nhanh.
Câu “Lời nói tao nhã của Khổng Tử là lời trong Kinh Thi, Kinh Thư và lễ nghi, tất cả đều là lời tao nhã” vốn trích từ thiên Thuật Nhi của Luận Ngữ. Còn câu “Diệp Công hỏi Khổng Tử qua Tử Lộ, Tử Lộ không đáp” lại nối tiếp bằng lời Khổng Tử:
“Sao ngươi không nói rằng, đó là người hăng say đến quên ăn, vui đến quên buồn, chẳng hay tuổi già sắp đến mà vẫn không biết…”
Câu sau cũng nằm trong thiên Thuật Nhi, nhưng vốn là hai đoạn hoàn toàn khác nhau, chẳng liên quan gì đến nhau. Không đúng… giữa hai câu ấy vẫn có chỗ liên hệ. Mấu chốt nằm ở…
Đến lúc này, nền tảng Tứ Thư Ngũ Kinh của Từ Thương cuối cùng cũng phát huy trọn vẹn. Chỉ sau một hồi nghiền ngẫm, hắn lần lượt hiểu ra những đạo lý ẩn trong đề. Cốt lõi của bài văn kế đó cũng dần hiện rõ trong đầu.
Từ Thương thở ra một hơi dài. Trên môi hắn hiện lên nụ cười. Hắn cầm tờ giấy, chấm bút vào nghiên mực rồi không chút chần chừ đặt bút viết bài.
Trong trường thi, người có nền tảng vững vàng như Từ Thương quả thật không nhiều. Rất nhiều sĩ tử bị mấy đề chưa từng gặp này làm cho khốn đốn. Người thì vò đầu suy nghĩ, kẻ đã rầu rĩ sa sầm mặt mày.
Kỳ thi viện hôm nay vừa khó vừa quái lạ. Chẳng lẽ họ chỉ còn cách bỏ cuộc, chờ đến năm sau?
Có người đang viết, có người ngồi nghĩ. Cũng có người vào lúc này hồn vía như lìa khỏi thân, mặt đầy kinh hãi.
Đó chính là Cơ Vô Ưu.
Phòng thi của Cơ Vô Ưu không ngờ lại là phòng số hai mươi bốn chữ Huyền, nơi Lý Lăng từng ngồi trong kỳ thi phủ trước. Đây dĩ nhiên là sự sắp xếp của Vạn Lãng từ sớm.
Môi trường nơi này còn tệ hơn lúc Lý Lăng dự thi. Sau khi bao sĩ tử kỳ trước lần lượt vào nhà xí, mùi thối vốn đã nồng nặc nay càng đặc quánh. Lại thêm trận mưa gió hôm nay, thứ mùi khiến người ta chỉ muốn cắt phăng mũi đi ấy bị gió thổi tản ra bốn phía, nồng nặc hơn gấp bội.
Cơ thiếu gia cũng đã treo rèm trước cửa, nhưng vẫn không sao ngăn nổi từng đợt mùi hôi liên tiếp ập vào. Theo cảm giác của hắn, cả phòng thi đã bị mùi thối nuốt chửng, kể cả chính hắn cũng vậy.
Cơ thiếu gia từ nhỏ đã sống trong nhung lụa, nào từng chịu khổ như thế? Vào phòng chưa ngồi được bao lâu, hắn đã nôn hai lần. Bữa sáng ăn vào bị ói sạch, đến cả nước vàng trong dạ dày cũng trào ra.
Toàn thân hắn rũ rượi, đầu óc lơ mơ. Ánh mắt chẳng còn tiêu điểm, cứ vô thức đảo quanh phòng thi.
Rồi hắn nhìn thấy một hàng chữ nhỏ khiến lông tóc sau gáy dựng đứng.
Đó là hàng chữ khắc trên bức tường xám ngay trước chỗ ngồi. Nếu không quan sát thật kỹ, hẳn chẳng thể nhìn rõ:
“Cơ Vô Ưu, cuối cùng ngươi cũng đến! Kỳ thi viện lần này, ngươi nhất định trượt!”
Sau khi đọc rõ hàng chữ ấy, Cơ Vô Ưu chỉ thấy sống lưng lạnh buốt. Hắn có cảm giác mơ hồ rằng đang có thứ gì đó như ma quỷ nhìn chằm chằm vào mình, nắm quyền định đoạt mọi chuyện của mình.
Cảm giác bất lực và sợ hãi lập tức chộp lấy trái tim hắn như móng vuốt khổng lồ. Hắn hoàn toàn không biết nên nói gì, làm gì. Cả người lạnh ngắt như rơi xuống hầm băng, đến cây bút cũng không sao nhấc lên được…