Ngày mười sáu tháng ba, trời vừa hửng sáng, Lý Lăng đã ăn mặc chỉnh tề, bước ra khỏi phòng. Lý Nguyệt Nhi cũng vừa thức dậy. Trên khuôn mặt cô bé đầy vẻ căng thẳng, nhưng vừa thấy anh trai, nàng lập tức cố giấu đi:
- Ca, sáng nay ca muốn ăn gì? Hôm nay để muội lo.
- Được thôi. Hôm nay ca ăn một cái quẩy, thêm hai quả trứng luộc nước lã là đủ.
- Hả? Chỉ thế thôi sao? Ca không ăn thêm món gì à?
Cô bé mở to mắt, tò mò hỏi.
- Chỉ thế thôi. Nhớ đừng mua nhầm nhé, lấy may đầu năm mà.
Lý Nguyệt Nhi nghe chẳng hiểu gì, đành chạy đi mua quẩy. Lý Lăng bật cười, rồi quay vào phòng xem lại chiếc giỏ đựng đồ đi thi đã chuẩn bị từ tối qua. Hắn kiểm tra kỹ từng thứ, chắc chắn không thiếu món nào, cũng chẳng có gì trục trặc, mới yên lòng.
Hôm nay chính là ngày thi huyện. Chẳng bao lâu nữa, hắn sẽ phải đến trường thi dự thi. Thời này chưa có chuyện chấm theo thang một trăm điểm, nhưng trước khi đi thi mà kiếm được một lời may mắn thì vẫn tốt hơn.
Ăn sáng xong, Lý Lăng không để Nguyệt Nhi đưa tiễn. Hắn tự xách giỏ ra cửa, vừa hay gặp thím Kim cũng đang bước ra ngoài. Thím lập tức cười niềm nở:
- Đại Lang sắp đi dự thi phải không? Phen này nhất định cháu sẽ đỗ cao cho xem.
- Cháu xin nhận lời tốt lành của thím. Cháu cũng mong mình thi đỗ.
Lý Lăng cười đáp. Tuy thân phận nay đã khác xưa rất nhiều, quan hệ giữa nhà hắn với gia đình thím Kim vẫn gần gũi như trước.
Hắn tiện miệng chào hỏi mấy người hàng xóm trong ngõ, rồi đi ra đường lớn. Theo con đường quen thuộc, hắn thẳng hướng huyện nha mà đi. Nhưng trường thi hôm nay không đặt ở huyện nha, mà chuyển sang huyện học. Dù sao, mỗi kỳ thi huyện cũng có đến mấy chục người dự thi, huyện nha không thể chứa hết từng ấy sĩ tử.
Khi Lý Lăng đến trường thi, giờ Thìn đã sắp tới. Ngoài cổng có chừng sáu, bảy chục người đang đứng chờ. Tất cả đều là sĩ tử trong huyện, có người sống ngay trong thành, cũng có người từ các làng mạc quanh vùng, thậm chí từ hôm qua hoặc sớm hơn đã lặn lội đến đây.
Trong đám người ấy có già có trẻ. Người ít tuổi nhất trông chỉ độ mười lăm, mười sáu. Người lớn tuổi nhất thì râu tóc đã bạc trắng. Lý Lăng đứng lẫn giữa đám đông, xét về tuổi tác cũng được xem là người trẻ.
Mấy tiếng chiêng vang lên. Cánh cổng trường thi đóng kín từ từ mở ra, nhưng sĩ tử vẫn chưa được vào ngay. Trước hết, một viên lại thuộc lễ phòng bước ra, nói một hồi về việc cố gắng làm bài, đồng thời cảnh cáo mọi người chớ giở trò gian lận. Sau đó, các sĩ tử mới xếp hàng, lần lượt trình giấy tờ để xác nhận thân phận, rồi chịu khám xét người, bấy giờ mới được vào trường thi.
Đừng tưởng đây chỉ là kỳ thi huyện, cấp thấp nhất trong các kỳ thi khoa cử, mà có thể lơ là. Trước kia từng xảy ra không ít chuyện thuê người thi thay, giấu tài liệu trong người và đủ thứ gian lận khác. Phía huyện nha đương nhiên phải đề phòng thật kỹ.
Việc xác nhận thân phận không chỉ dựa vào hình dáng được ghi trên giấy dự thi, mà còn phải có lẫm sinh đứng ra bảo lãnh.
Nói đến kỳ thi huyện, tuy đây là cửa ải đầu tiên trong cả con đường khoa cử, nhưng các quy củ liên quan đã được định ra từ lâu. Chẳng hạn, lai lịch của sĩ tử bị xét rất nghiêm. Người có xuất thân từ phường hát, nhà chứa và những tầng lớp bị xem là hèn kém không được dự thi. Con cháu nhà tội phạm cũng không được. Bản thân người dự thi càng không được từng phạm tội.
Những điều ấy phải được huyện nha xét rõ, cấp giấy xác nhận từ trước, rồi cùng giấy dự thi trao tận tay sĩ tử. Chỉ riêng đống thủ tục rườm rà ấy đã ngốn của họ không ít ngày tháng và tiền bạc. Nếu không bỏ tiền mua chuộc đám lại viên phụ trách giấy tờ, chúng có thể ngâm hồ sơ của anh cả chục ngày, nửa tháng. Chuyện ấy chẳng khác gì muốn mua xe ở đời sau mà không chịu lót tay cho người làm thủ tục.
Nhưng so với việc tìm người bảo lãnh, những khoản tiền kia vẫn chưa đáng là bao.
Người đứng ra bảo lãnh phải là một lẫm sinh, tức tú tài đã có công danh và còn đạt thành tích nổi bật trong huyện học. Người này phải cam đoan rằng sĩ tử được mình bảo lãnh sẽ không gian lận trong kỳ thi huyện lần này, cũng như trong những kỳ thi phủ và thi viện về sau.
Nếu không tìm được lẫm sinh bảo lãnh, năm sĩ tử phải lập giao ước liên đới. Nói cho dễ hiểu, năm người sẽ buộc chung trách nhiệm, cùng đứng ra bảo đảm cho nhau. Một người gian lận thì bốn người còn lại cũng bị vạ lây. Nhẹ thì bị tước tư cách dự thi, nặng thì còn bị trị tội.
Bởi vậy, tìm một lẫm sinh đứng tên bảo lãnh trái lại dễ hơn. Trong những ngày trước kỳ thi huyện, lẫm sinh trở nên cực kỳ đắt khách. Người ta hết mời họ uống rượu, nhờ vả đủ điều, lại còn biếu không ít tiền bạc.
Phải biết rằng một lẫm sinh không chỉ bảo lãnh cho một người. Có khi một người đứng tên cho năm, sáu sĩ tử cùng lúc. Theo giá cả ở huyện Giang Thành hiện giờ, mỗi lần bảo lãnh như thế ít nhất cũng phải mười lạng bạc, thậm chí còn cao hơn. Xét cho cùng, đó cũng là một khoản lợi dành cho những tú tài có thành tích nổi trội ấy.
Dĩ nhiên, có lợi thì cũng có rủi ro. Nếu chẳng may sĩ tử mình bảo lãnh thật sự gian lận, lẫm sinh cũng bị liên lụy. Chẳng hạn như Trương Phấn, chính là một trường hợp điển hình bị vạ lây.
Cho nên câu “nhà nghèo học chữ, nhà giàu luyện võ” chỉ đúng trong chừng mực tương đối. Con đường khoa cử chưa bao giờ là con đường mà gia đình nghèo khó có thể dễ dàng bước lên. Chỉ riêng những quy củ chồng chất trước kỳ thi, rồi tiền đi lại từ huyện thành lên phủ thành, tỉnh thành, kinh thành, cũng đủ khiến biết bao người phải lùi bước.
Nhưng những chuyện ấy không làm khó được Lý Lăng.
Thậm chí hắn còn chưa kịp nghĩ xem phải tìm ai bảo lãnh, làm giấy dự thi thế nào, huyện nha đã lo liệu sẵn mọi thứ. Sau đó, Lâm Liệt đích thân mang giấy tờ đến tận nhà giao cho hắn. Từ đầu đến cuối, hắn chẳng tốn một đồng bạc nào.
Người trong huyện nha phải to gan đến mức nào mới dám chìa tay đòi tiền Lý Điển sử chứ?
Sự đặc biệt của Lý Điển sử không chỉ nằm ở đó.
Khi các sĩ tử xếp hàng trước cổng trường thi, từng người đều phải chịu cảnh sai nha sờ soạng từ trên xuống dưới để khám xét thật kỹ. Đến cả giỏ đựng đồ đi thi cũng bị lệnh mở ra kiểm tra. Hộp mực, nghiên mực, hộp bánh… bất cứ chỗ nào có nắp đậy đều bị xem xét cẩn thận. Ngay cả bánh bao cũng bị bẻ đôi, nhìn kỹ bên trong có giấu giấy hay không. Chắc chắn không có tài liệu lén mang vào, sĩ tử mới được phép bước qua cổng.
Thế là một đám người lúc đầu còn ăn mặc tươm tất, sau khi vào trường thi đã biến thành lũ ăn mày tóc tai rũ rượi, áo quần xộc xệch.
Người duy nhất khác hẳn bọn họ là Lý Lăng. Đừng nói mái tóc, ngay cả vạt áo của hắn cũng chẳng hề nhàu một nếp.
Nói đùa sao được? Đám sai nha kia thấy Lý Lăng thì nào dám thật tay. Chúng chỉ làm bộ lướt qua chiếc giỏ một lượt, sau đó khom người mời hắn vào.
Còn chuyện giấu tài liệu ư? Quan chủ khảo là huyện tôn đại nhân. Nếu Lý Điển sử thật sự muốn gian lận, hắn cần gì phải dùng đến mấy thủ đoạn vụng về ấy?
Bộ dạng sạch sẽ, chỉnh tề giữa cả đám sĩ tử rách rưới của Lý Lăng nhanh chóng kéo theo bao ánh mắt khác thường cùng những lời xì xào đầy ghen tị:
- Hắn là ai vậy? Sao sai nha huyện nha lại đối đãi đặc biệt đến thế? Ta tận mắt thấy đấy, đến vạt áo của hắn cũng chẳng ai sờ qua…
Người lên tiếng tóc tai xổ tung, cổ áo mở phanh, trông nhếch nhác vô cùng.
- Phải đấy. Bánh mẹ ta tự tay nướng cho ta cũng bị chúng xé toạc ra. Lát nữa ta biết ăn thế nào đây?
Một sĩ tử trẻ đang sửa sang lại giỏ đồ, hạ giọng lẩm bẩm:
- Còn hắn thì hay rồi, cả chiếc giỏ cũng chẳng bị mở ra.
Tiếng bàn tán chỉ lắng xuống khi có người nhỏ giọng nói rõ:
- Các huynh không biết rồi. Vị kia chính là Lý Lăng, Lý Điển sử. Hắn vốn là người của huyện nha, nghe nói đã trị cho tất cả mọi người trong đó phải phục phục tùng tùng…
- Thì ra là hắn…
Có người hiểu ra, nhưng những sĩ tử không sống trong thành vẫn còn ngơ ngác. Chẳng đợi người kia nói hết, một tiếng mõ lại vang lên, thúc giục mọi người tiến vào trường thi.
Bấy giờ, chẳng ai còn rảnh nghĩ xem có công bằng hay không. Tất cả vội vã chạy vào trong, bởi ai cũng muốn giành được chỗ ngồi tốt.
Trường thi lần này đặt tại huyện học. Nơi đây không có từng phòng riêng như kỳ thi hương hay thi hội, mà tất cả sĩ tử đều làm bài trong một đại sảnh rộng. Giữa các sĩ tử cũng không có vách ngăn. Mỗi người một chiếc bàn, cùng lắm chỉ được cách nhau một khoảng nhỏ.
Vì vậy, chọn được chỗ có ánh nắng đầy đủ mà lại tránh được gió là điều hết sức quan trọng. Nếu gặp ngày mưa, còn phải giành cho được nơi không bị dột. Bằng không, ngồi làm bài trong cảnh nước mưa nhỏ tong tong xuống đầu thì chẳng dễ chịu chút nào, tinh thần làm bài cũng theo đó mà sa sút.
Trong số sĩ tử ở đây, không ít người đã từng dự thi huyện. Những người chưa từng thi cũng được người đi trước chỉ dẫn, nên vừa bước vào đại sảnh, ai nấy đã đảo mắt tìm chỗ, dáng vẻ chẳng khác người đời sau chen lên xe để giành ghế.
Đám người ấy chạy nhanh vô cùng.
Lý Lăng gần như cùng lúc bước vào với họ. Hắn chỉ thấy các sĩ tử vút một cái đã lao thẳng về phía trước, ai chọn được chỗ có ánh nắng tốt thì lập tức chiếm lấy, đặt phịch chiếc giỏ xuống bàn. Mọi việc diễn ra nhanh như chớp.
Lý Lăng hơi bất ngờ. Hắn thật sự chưa nghĩ đến chuyện phải tranh chỗ.
May mà ngay lúc ấy, bên cạnh vang lên tiếng gọi:
- Lý Điển sử, bên này!
Hắn quay đầu nhìn, thấy hàng ghế thứ ba đã có một người ngồi sẵn. Đó là một lại viên trong huyện nha. Hóa ra đã có người tranh chỗ trước cho hắn, hơn nữa còn chọn đúng nơi dễ chịu nhất trong cả trường thi.
Lý Lăng lập tức có cảm giác vui vẻ chẳng khác gì người đời sau vừa lên xe đã gặp người quen nhường ghế. Hắn mỉm cười với người kia:
- Ngươi là Tô Bính phải không? Lần này làm phiền ngươi rồi.
Được Lý Điển sử gọi đúng tên lại còn nói lời cảm ơn, Tô Bính vui đến mức cười hì hì:
- Tiểu nhân chỉ giúp được chút việc vặt thôi. Điển sử cứ ngồi đi. Bàn ghế ta đã lau thật sạch, chỗ này cũng là nơi tốt nhất rồi, đảm bảo không có vấn đề gì.
- Ừ, làm phiền ngươi.
Lý Lăng gật đầu, đặt giỏ xuống rồi chậm rãi ngồi vào chỗ trước bao ánh mắt của mọi người.
Hắn chẳng thấy có gì không ổn. Nói cho cùng, khoa cử chỉ tương đối công bằng mà thôi. Con em nhà nghèo xưa nay vẫn luôn kém con em thế gia một đoạn. Nếu hắn có đủ uy tín và quan hệ trong huyện nha, được hưởng đôi phần ưu đãi trong kỳ thi huyện cũng là lẽ đương nhiên. Đó vốn là thứ hắn dùng bản lĩnh của mình để đổi lấy.
Hắn đâu phải loại văn nhân đầu óc có vấn đề, cứ khăng khăng tô vẽ bản thân giống hệt người thường. Biết tận dụng quyền lực trong tay để đạt được mục đích, đó mới là lựa chọn của người khôn ngoan.
Trước mặt sau lưng hắn, không ít người lại nhìn sang bằng ánh mắt lạ lùng. Vài người còn ghé tai xì xào với nhau. Nhưng một người từ ngoài cửa bước vào, đám sĩ tử lập tức im bặt.
Quan chủ khảo của kỳ thi này, cũng chính là huyện lệnh huyện Giang Thành, Ngụy Lương, cuối cùng đã tới.
Sau khi bước vào, ông đảo mắt nhìn quanh, trước tiên chạm mắt với Lý Lăng. Rồi ông mới đi đến ngồi vào vị trí cao nhất, nhìn xuống toàn trường và cất tiếng:
- Kỳ thi huyện lần này do bản quan đích thân làm chủ khảo. Tuy chỉ là một kỳ thi huyện, không thể sánh với thi hương hay thi hội, nhưng ta vẫn mong các vị dốc hết sức mình, chớ để sau này phải hối tiếc. Đề kinh nghĩa kỳ này là…