Sắc mặt Lý Lăng chợt đổi hẳn. Vẻ nghiêm trọng còn hơn cả những lần trước thẩm tra các vụ án liên quan đến nhà họ Từ. Hắn bất giác nghiêng người về phía trước:
- Lời ấy là thật sao? Nhà họ Từ quả có thể thao túng chuyện khoa cử, khiến sĩ tử huyện Hoa Đình chúng ta không sao thi đỗ, lập thân bằng công danh ư?
Dù đã biết nhà họ Từ làm đủ chuyện ác, chẳng việc nào nghiêm trọng bằng lời tố cáo này. Khoa cử là nền tảng để triều đình tuyển chọn nhân tài, cũng là điều quan trọng bậc nhất đối với mọi quan viên xuất thân từ kẻ sĩ. Dẫu Lý Lăng là người xuyên không, hắn vẫn hiểu hậu quả của việc này đáng sợ đến mức nào.
Tần Tư Văn hơi ngẩng đầu, nhìn Lý Lăng:
- Bẩm huyện tôn, việc lớn như vậy, học trò nào dám bịa chuyện vu khống!
- Ngươi nói rõ đầu đuôi đi.
Lý Lăng giục hắn, rõ ràng muốn biết tường tận hơn.
Tần Tư Văn gật đầu:
- Chuyện này xảy ra trong khoảng mười năm trở lại đây. Năm ấy, mấy người có học vị trong huyện cùng đến nha môn tố cáo nhà họ Từ làm nhiều việc trái phép. Nào ngờ họ lại bị khép tội vu cáo, còn bị đánh một trận đòn. Sau đó, họ quyết định lên nha môn cấp trên tố cáo.
- Họ đã biết từ trước rằng nha môn phủ bị nhà họ Từ mua chuộc, nên định đi Kim Lăng. Nào ngờ trước ngày khởi hành, tin tức bị tiết lộ. Họ vừa ra khỏi thành chưa được bao xa đã bị người nhà họ Từ bắt về.
- Cũng từ lần ấy, người nhà họ Từ mới nhận ra những kẻ có học vị là mối đe dọa lớn nhất đối với chúng. Họ không cần giấy thông hành mà vẫn có thể đi qua các châu, các phủ, thậm chí thẳng đến kinh thành, đem những tội ác của nhà họ Từ tố cáo lên nha môn lớn hơn.
- Sau đó, nhà họ Từ ra tay tàn độc, gần như tước hết công danh của các sĩ tử trong huyện. Từ đó về sau, chúng chỉ để con cháu nhà mình lấy được tư cách thi đồng sinh, chặn đứng con đường tiến thân của những người đọc sách khác trong huyện.
- Nha môn vốn đã nằm trong tay chúng. Hứa huyện lệnh cũng chỉ biết nghe theo sai khiến. Vì vậy, đến kỳ thi huyện, dù có người tài giỏi đến đâu cũng không thể đỗ. Mấy năm trôi qua, mầm mống kẻ sĩ trong huyện gần như bị diệt sạch. Đã nhiều năm rồi, nơi này chẳng có lấy một người đỗ tú tài, chứ đừng nói đến cử nhân.
- Buồn cười nhất là người nhà họ Từ vốn có tư cách thi lấy công danh. Tiếc rằng họ thật chẳng ra sao. Tư cách đồng sinh thì dễ dàng có được, nhưng muốn tiến thêm một bước, trở thành tú tài, lại chẳng một ai thi đỗ…
Lý Lăng nghe hắn kể xong, sắc mặt tái xanh. Bấy giờ hắn mới hiểu vì sao nhà họ Từ lại tuyệt đường người ta đến thế. Nói cho cùng, chúng muốn ngăn không cho ai đem tình hình ở Hoa Đình báo lên cấp trên, tố cáo tội ác của nhà mình.
Đại Việt vốn có luật, dân thường muốn đi khỏi huyện mười dặm đều phải xin giấy thông hành. Ở các châu huyện khác, thứ giấy ấy chẳng khó gì để có. Nhưng tại Hoa Đình, vì nhà họ Từ ngấm ngầm cản trở, dân chúng tuyệt không thể mang giấy ra khỏi địa giới. Chỉ có những người đọc sách đã có công danh là ngoại lệ. Họ có thể ra ngoài bằng thẻ bài của mình, không bị luật lệ ấy trói buộc.
Thế là nhà họ Từ dùng cách nhổ cỏ tận gốc, thẳng tay chặt đứt con đường khoa cử của cả huyện. Đòn này vừa táo tợn, vừa độc ác, lại đạt hiệu quả rõ rệt. Nếu Lý Lăng không đến nhậm chức, chẳng biết những chuyện xảy ra ở Hoa Đình còn phải chờ đến bao giờ mới thay đổi. Thời này đâu như đời sau, tin tức truyền đi vô cùng khó khăn. Muốn kêu oan mà còn chẳng ra khỏi được huyện thành, thì biết kêu với ai?
Trầm ngâm hồi lâu, Lý Lăng mới chậm rãi thở ra:
- Bản quan hiểu rồi. Ta sẽ điều tra rõ việc này, đòi lại công bằng cho tất cả sĩ tử trong huyện.
Nói đến đây, hắn nhìn Tần Tư Văn với vẻ nghi hoặc:
- Tần Tư Văn, ngươi vẫn là tú tài ư? Tú tài tức là người đã đỗ sinh viên. Chính ngươi vừa nói nhà họ Từ đã tước hết công danh của các sinh viên, vậy vì sao ngươi vẫn còn?
- Học trò… xin đại nhân thứ tội…
Tần Tư Văn đột ngột quỳ sụp xuống lần nữa, liên tiếp dập đầu. Lý Lăng sững người, vội bảo Từ Sâm cũng đang kinh ngạc tiến lên đỡ hắn dậy, rồi nhìn chằm chằm vào hắn:
- Nói đi. Trong chuyện này còn ẩn tình gì?
- Học trò… kẻ có tội không dám giấu đại nhân. Chính học trò đã tố giác những người bạn đồng môn năm ấy… Học trò thật không ngờ lại gây ra tai họa thảm khốc đến vậy. Bao năm qua, lương tâm học trò chẳng lúc nào yên. Đêm nào trong mộng họ cũng về đòi mạng… Học trò sai rồi, sai quá rồi…
Lý Lăng nhìn Tần Tư Văn đứng đó, nước mắt đầm đìa, vẻ mặt đầy hối hận, lòng không khỏi cảm khái. Hắn ta kể chưa thật rõ ràng, nhưng Lý Lăng vẫn hiểu được đầu đuôi.
Tần Tư Văn làm giáo dụ ở huyện nha, hẳn đã bị nhà họ Từ mua chuộc từ năm ấy. Những người khác không hề hay biết. Vì xem hắn là bạn đồng môn thân thiết, mấy sinh viên định đi nơi khác tố cáo còn muốn rủ hắn cùng đi, bởi thêm một người thì thêm một phần sức.
Thế rồi, có lẽ vì sợ hãi, cũng có lẽ vì bị lợi ích nào đó dụ dỗ, đến phút cuối Tần Tư Văn đã bán đứng bạn học, đem kế hoạch cùng đường ra thành của họ báo cho nhà họ Từ. Bởi vậy, họ vừa ra khỏi thành đã bị bắt lại. Cũng vì thế, đến nay huyện Hoa Đình chỉ còn mình hắn là sinh viên.
Chỉ là bao năm qua, Tần Tư Văn rốt cuộc không chịu nổi sự giày vò của lương tâm. Hoặc hắn thấy nhà họ Từ sắp sụp đổ, muốn tự cứu mình, nên mới chạy đến tố giác việc này.
Dù nói thế nào, Tần Tư Văn quả không phải người tốt. Nhưng hắn lại giúp Lý Lăng một việc lớn. Lý huyện lệnh đang lo chưa tìm được lý do thích đáng để khám xét nhà họ Từ, nay đã có cớ không thể tốt hơn.
Còn tội nào nghiêm trọng hơn việc chặn đứng con đường khoa cử? Đừng nói một nhà họ Từ nhỏ bé, ngay cả quan lớn trong triều mà dám gian lận trong khoa cử cũng phải chịu tội chết. Tội ngăn cản cả huyện thi cử chẳng lẽ còn nhẹ hơn gian lận hay sao?
Dù khinh bỉ việc hắn làm, Lý Lăng vẫn biết người này còn hữu dụng. Hắn dịu giọng nói:
- Bản quan đã rõ. Ngươi tố giác việc lớn như vậy vào lúc này, chứng tỏ trong lòng vẫn còn chính nghĩa. Bản quan rất mừng. Những buổi thẩm vấn sắp tới, ngươi cũng phải có mặt. Ngươi có chịu ra làm chứng không?
- Học trò xin chịu. Chỉ cần có thể chuộc lại tội lỗi năm xưa, đại nhân sai làm việc gì, học trò cũng không từ chối!
Tần Tư Văn đáp rất nhanh.
Lý Lăng hài lòng gật đầu, nhìn Từ Sâm vừa đặt bút xuống:
- Vậy trước tiên hãy điểm chỉ và ký tên vào lời khai. Ngày mai bản quan sẽ mở công đường thẩm tra vụ án này!
- Học trò xin tuân lệnh!
…
Đến nước này, thế cờ đã đổi. Lý Lăng nắm dao, nhà họ Từ nằm trên thớt. Muốn điều tra, định tội chúng cũng trở nên dễ dàng hơn nhiều.
Qua mấy lần thẩm vấn, kể cả Từ Tử Dương cũng đều cúi đầu nhận hết những tội ác nhà mình gây ra. Kẻ nào không chịu nhận thì bị lôi ra công đường đánh một trận đòn, rốt cuộc cũng phải nhận. Lý Lăng chẳng phải vị quan giữ gìn thanh danh trong sạch đến mức không chịu ra tay. Mục đích của hắn không chỉ là đòi lại công bằng cho dân chúng trong huyện, mà còn là nhổ tận gốc nhà họ Từ, không cho chúng có cơ hội ngóc đầu trở lại.
Tội cướp đoạt sản nghiệp, chúng nhận. Tội giết người, chúng cũng nhận. Đến cuối cùng, trước những lời chất vấn liên tiếp của Lý Lăng, nhà họ Từ đành ngoan ngoãn nhận cả tội chặn đứng con đường khoa cử, khiến suốt mười năm không một ai ở huyện Hoa Đình thi đỗ tú tài.
Tội danh ấy được xác lập, Lý Lăng lập tức ra lệnh. Sai dịch trong huyện nha bao vây đại trạch nhà họ Từ, xua đuổi rồi bắt giữ hết đàn bà, trẻ nhỏ và người già trong nhà, đồng thời niêm phong toàn bộ sản nghiệp, tài vật. Đó mới thật sự là tịch thu gia sản, diệt sạch cả nhà, không chừa lại cho chúng một con đường sống.
Số tài sản thu được khá lớn. Chỉ riêng vàng bạc tiền đồng đã lên tới năm, sáu trăm nghìn lượng. Cộng thêm các sản nghiệp và ruộng đất đứng tên nhà họ Từ, tổng số ấy còn có thể tăng gấp đôi.
Tất cả đều là của cải nhà họ Từ dùng đủ thủ đoạn cướp đoạt suốt mấy chục năm, qua hai, ba đời. Nay chúng lại rơi vào tay Lý Lăng. Sau khi nhập kho, một phần tài sản được hoàn trả cho những người từng bị nhà họ Từ hãm hại, phần lớn còn lại thì sung vào ngân khố huyện nha…
Chỉ có một điều khiến người ta bất ngờ: lục soát hết các kho trong nhà họ Từ, gạo thóc thu được chẳng đáng là bao, chỉ hơn hai nghìn cân, vừa đủ cho cả gia tộc lớn ấy ăn dùng một, hai tháng. Thật không hợp với vẻ giàu có ngút trời của nhà họ Từ.
Khi sổ sách liên quan được đưa đến tay, Lý Lăng xem xong cũng hơi ngạc nhiên:
- Chuyện này là sao? Nhà họ Từ có không ít ruộng đất, chỉ riêng thóc thu tô mỗi năm cũng đâu thể ít đến thế. Sao cuối cùng kho lương lại trống trơn?
Đứng trước câu hỏi của huyện lệnh, mọi người đều ngơ ngác. Ngay cả Từ Sâm cũng tỏ vẻ kinh ngạc:
- Chuyện lương thực trước nay đều do Từ Mậu quản. Hạ quan chưa từng hỏi đến, thật không rõ nguyên do.
- Từ Mậu đâu? Gọi hắn đến đây, bản quan muốn hỏi cho rõ!
Lệnh vừa ban xuống, lập tức có người chạy đến nhà lao đưa phạm nhân lên. Từ Mậu thuộc nhóm phạm nhân đầu tiên bị nhốt vào đó, vì vậy mọi người đều nhớ rõ.
Thế nhưng một lúc sau, người đi gọi không đưa Từ Mậu trở lại, mà hớt hải báo về một tin dữ, mặt mày kinh hãi:
- Đại nhân, trong ngục… nhiều người nhà họ Từ đều… đều treo cổ tự vẫn rồi!
- Cái gì?
Lý Lăng nghe xong, lập tức đứng bật dậy, vẻ mặt không dám tin:
- Sao lại thế? Bọn chúng thật sự tự vẫn, chứ không phải bị người khác giết?
Câu hỏi ấy khiến viên thuộc hạ đến báo tin lúng túng. Hắn chỉ vừa vào ngục, phát hiện xảy ra chuyện đã vội chạy về. Còn nguyên nhân chính xác khiến người nhà họ Từ chết thì hắn không dám khẳng định.
Lúc ấy, Vạn Thân Cát bước lên:
- Đại nhân, chi bằng để ty chức đến xem xét một lượt.
Là người của Hoàng Thành Ty, khám nghiệm hiện trường vốn là sở trường của hắn.
- Phiền ngươi. Nhớ điều tra cho kỹ.
Lý Lăng dặn thêm một câu, rồi để Vạn Thân Cát dẫn theo mấy anh em đến nhà lao xem xét.
Còn hắn thì chìm vào suy nghĩ. Chuyện này thật quá kỳ quặc. Người nhà họ Từ không chết sớm, chẳng chết muộn, lại chọn đúng lúc vừa bị khám xét gia sản, vừa bị phát hiện kho lương trống rỗng mà đồng loạt tìm đến cái chết. Thật khiến người ta nghi ngờ có kẻ giết người diệt khẩu.
Nhưng dù nghĩ thế nào, Lý Lăng cũng không hiểu hiện giờ trong huyện Hoa Đình còn ai có bản lĩnh ấy. Ngay cả nhà họ Phương, người của họ cũng đã bị đuổi khỏi nha môn từ lâu.
Có điều, một chuyện Lý Lăng có thể chắc chắn: cái tên “phá gia huyện lệnh” e rằng chẳng bao lâu nữa sẽ vang khắp vùng Giang Nam. Dù sao chuyện này cũng quá lớn…