Ngày mười một tháng ba, trời vừa sáng chưa bao lâu.
Mấy người hầu phụ trách quét dọn trong nhà mới cầm chổi cùng các thứ dụng cụ lên, còn chưa quét được bao nhiêu thì đã thấy cô bé nhỏ nhắn kia từ hậu viện chạy nhanh ra. Trên mặt họ lập tức hiện lên nụ cười ấm áp vui mừng, cùng cất tiếng chào:
- Cô cả, lại ra đây ngóng tin đấy à?
Lý Nguyệt Nhi cười tít mắt, dừng bước chào từng người:
- Bác Phúc, chú Thọ, mọi người dậy sớm thế. Hôm nay vẫn chưa có ai đến báo tin sao?
- Chưa đâu. Cô cả cũng đừng sốt ruột quá. Cứ ở trong hậu viện mà chơi, một khi triều đình truyền tin đến, chúng tôi sẽ lập tức vào báo cô.
Đám người này thật lòng quý mến Lý Nguyệt Nhi. Vị tiểu chủ nhân ấy chưa từng xem họ như kẻ hầu người hạ. Ngày thường nàng nói năng nhã nhặn, xưng hô cũng hết sức lễ phép, khiến ai nấy đều cảm thấy nàng thật sự coi mình như bạn bè. Một cô bé vừa xinh xắn vừa hiểu chuyện như thế, thử hỏi ai lại không thương?
Lý Nguyệt Nhi cười, lắc đầu:
- Không được đâu. Em nhất định phải biết tin vui này trước anh trai. Như vậy em mới có thể chúc mừng anh ấy.
Nói rồi, nàng lại lật đật bước tới, ra sức nhấc thanh ngang chặn cửa. Một người hầu đứng bên cạnh thấy vậy vội chạy đến giúp nàng mở cổng.
Cánh cổng lớn của tòa nhà mở toang. Trước mắt mọi người hiện ra một con ngõ nhỏ vắng vẻ, hơi lạnh lẽo. Ít nhất trong một khoảng thời gian ngắn nữa, tin vui mà Nguyệt Nhi ngày đêm mong ngóng vẫn chưa thể được người ta đưa tới.
Tin khiến nàng nhớ thương đến vậy, mấy ngày nay cứ ra đứng trước cổng, ngóng cổ chờ đợi, có khi chờ suốt cả ngày, dĩ nhiên chính là kết quả thi đình của Lý Lăng.
Thi đình khác hẳn những khoa thi trước. Khác không chỉ ở quy mô và địa điểm thi, mà còn ở cách công bố thứ hạng sau khi thi xong. Những kỳ thi khác thường định sẵn ngày yết bảng từ trước, còn thi đình thì phải chờ sau ngày thi, trong vòng mười ngày mới công bố kết quả.
Dẫu sao, người chấm thi đình cũng là đương kim thiên tử. Ngài bận trăm công nghìn việc, không thể giống các vị quan chấm thi trước kia, ngồi ngay tại chỗ xem hết bài vở rồi định đoạt cao thấp. May mà lần này chỉ có hơn trăm thí sinh, lại có các quan lớn ở Chính sự đường và bộ Lễ phụ giúp, nên cũng không đến nỗi kéo dài quá lâu.
Lý Lăng đã nói với Nguyệt Nhi rằng kết quả có thể phải chờ thêm mấy ngày. Thế nhưng từ lúc biết anh trai được dự thi đình, cô bé đã phấn khích đến mức chẳng còn để tâm chuyện gì khác. Sau khi hắn thi xong trở về, nàng cứ hỏi mãi từng chuyện trong kỳ thi. Từ ngày hôm sau, ngày nào nàng cũng chạy ra trước cổng chờ tin.
Nàng tự hào về anh trai vô cùng, chỉ mong biết được kết quả sớm nhất. Vì thế, ngay cả những cuộc rong chơi vốn được nàng yêu thích nhất cũng tạm thời bị gác sang một bên.
Thật ra đâu chỉ mình Nguyệt Nhi. Sau khi thi xong, Lý Lăng và Từ Thương cũng thấp thỏm chờ đợi kết quả cuối cùng. Thi đình tuy không đánh trượt ai, chỉ xếp thứ hạng, nhưng trước khi kết quả chính thức được công bố, lòng họ vẫn chưa thể yên.
Trong hậu viện, Từ Thương cũng đã thức dậy. Hắn nhìn Lý Lăng vừa nhai bánh nướng vừa uống sữa đậu nành, rồi lại bồn chồn nói:
- Chẳng biết lần này chúng ta sẽ đứng thứ mấy. Ta chẳng mong gì cao sang, chỉ cần được xếp vào hạng tiến sĩ là đủ rồi.
Kết quả thi đình chia thí sinh thành ba hạng: nhất giáp, nhị giáp và tam giáp.
Nhất giáp còn gọi là tam đỉnh giáp, gồm ba người đứng đầu: Trạng nguyên, Bảng nhãn và Thám hoa. Từ người đứng thứ tư, gọi là Truyền lư, cho đến người đứng thứ năm mươi đều thuộc nhị giáp. Nhất giáp và nhị giáp cộng lại gọi là tiến sĩ cập đệ.
Đó là xuất thân vô cùng cao quý trong khoa cử cũng như chốn quan trường, là kết quả mà bao người đèn sách ngày đêm mơ ước. Có được thân phận ấy, sau khi bước vào quan trường, con đường thường rộng mở thênh thang. Dù vào triều làm quan ở trung khu hay ra trấn giữ một phương, cũng không còn là chuyện quá xa vời.
Còn hơn trăm người còn lại đều thuộc tam giáp, được ban cho thân phận “đồng tiến sĩ xuất thân”. Chỉ hai chữ “ban cho” và “đồng” thôi cũng đủ cho thấy khoảng cách giữa họ với hai hạng trước lớn đến nhường nào.
Thí sinh đồng tiến sĩ sau này vẫn có thể làm quan, nhưng với lý lịch như vậy, muốn được thăng chức sẽ khó khăn hơn rất nhiều. Có lúc phạm lỗi thì phần mình gánh chịu, lập được công lao lại bị các quan xuất thân tiến sĩ chia mất. Đãi ngộ chẳng khác nào con ghẻ.
Thấy Từ Thương mặt mày lo lắng, Lý Lăng bật cười:
- Trác Ngô, huynh đừng tự hạ thấp mình như thế. Đề thi đình lần này quả thật không phải sở trường của huynh, nhưng những điều huynh viết về việc thi hành nhân chính, thương dân giúp dân đều rất có lý. Bệ hạ và các vị đại thần trong triều nhất định sẽ coi trọng. Huống hồ trước đó huynh còn đứng đầu năm kinh trong kỳ hội thí. Ta nghĩ triều đình sẽ không để một nhân tài như huynh rơi xuống tam giáp đâu.
Ngừng một lát, hắn lại cười khổ:
- Còn ta, một kẻ may mắn mới được chen chân vào thi đình, nếu có rơi xuống tam giáp, trở thành loại như vợ lẽ thì cũng xem như đã kiếm được rồi.
- Vợ lẽ?
Từ Thương ngơ ngác nhìn bạn, thật sự không sao liên hệ cách nói ấy với thân phận tiến sĩ tam giáp.
Lý Lăng ừng ực uống hết ngụm sữa đậu nành cuối cùng, rồi cười nói:
- Huynh chưa từng nghe câu chuyện tiếu lâm ấy sao? Nghe nói mấy năm trước, có một vị quan đùa vui với người khác, ra một vế đối là “Đồng tiến sĩ”.
- “Đồng tiến sĩ”… Vậy vế dưới nên đối thế nào?
Từ Thương cau mày suy nghĩ. Lý Lăng đã nhanh chóng đưa ra đáp án:
- Sau đó có kẻ ranh ma đối lại ba chữ: “Như phu nhân”.
- Đồng tiến sĩ, như phu nhân…
Từ Thương nhẩm đi nhẩm lại, càng nghĩ càng thấy hai vế đối nhau thật chỉnh. Nhưng ngay sau đó, hắn chỉ biết cười khổ lắc đầu:
- Cách nói này cay độc quá. Nó đắc tội với tất cả những người mang thân phận đồng tiến sĩ, thật chẳng phải việc người quân tử nên làm.
- Ai bảo không phải? Nhưng đối cũng khéo, mà ngẫm lại cũng thấm. Hư đối hư, thực đối thực, lại chỉ ra được nỗi chua xót trong đó. Người đồng tiến sĩ rốt cuộc vẫn không phải tiến sĩ chính danh, cũng như vợ lẽ chẳng phải chính thất. Cả hai nhìn ngoài thì vẻ vang, nhưng thật sự bước lên sân khấu lớn lại vẫn lộ vẻ thấp kém. Bởi vậy ta nói đồng tiến sĩ chính là vợ lẽ, cũng chẳng sai chút nào.
Từ Thương nhìn vẻ mặt cười cợt của Lý Lăng, há miệng định nói nhưng rồi lại thôi. Chính hắn cũng cảm thấy lần này Lý Lăng chỉ có thể rơi vào tam giáp. Thành tích trong kỳ hội thí đã bày ra trước mắt, hắn đứng chót trong tất cả các cống sĩ, đúng là kẻ đội sổ.
Nói đến đây, cả hai đều chẳng biết nên tiếp tục câu chuyện ra sao. May đúng lúc ấy, bên ngoài vang lên tiếng bước chân. Chẳng bao lâu sau, Nguyệt Nhi đã như con bướm nhỏ bay vụt vào. Hai má nàng đỏ hồng, vừa trông thấy Lý Lăng đã reo lên:
- Ca, ca ơi… Có người của quan phủ đến truyền tin rồi. Họ đang chờ hai người ngoài cổng đấy!
Lý Lăng và Từ Thương cùng bật dậy. Trên mặt cả hai đều hiện rõ vẻ mừng rỡ xen lẫn thấp thỏm. Hai người nhìn nhau, cùng gật đầu, rồi sóng vai bước ra ngoài.
Lý Lăng còn hỏi em gái:
- Họ có nói chúng ta đỗ thứ mấy không?
- Không. Họ nhất định không chịu nói cho em biết.
Cô bé hơi ấm ức, đôi môi cũng bĩu ra. Mấy ngày nay nàng khổ sở đứng chờ trước cổng chỉ vì những người kia. Vậy mà họ đến nơi rồi vẫn không chịu nói kết quả rõ ràng, thật đáng ghét biết bao.
Lý Lăng cười, xoa đầu em:
- Vậy chúng ta cùng ra nghe. Như thế em cũng không biết kết quả muộn hơn anh.
Hắn hiểu rõ tâm tư nhỏ bé ấy của em gái.
Nguyệt Nhi lúc này mới vui lên đôi chút:
- Vâng, em đi cùng anh.
Ba người nhanh chóng đến tiền viện. Lúc này, gần như toàn bộ người hầu trong nhà đã tập trung ở đó. Ngoài cổng còn có cả một đám hàng xóm láng giềng vây quanh. Tất cả tò mò nhìn ba viên quan áo xanh đến truyền tin.
Người đứng đầu hai tay nâng hai cuộn chiếu thư, chính là kết quả cuối cùng của kỳ thi đình.
Đến khi Lý Lăng và Từ Thương bước tới, xác nhận thân phận xong, viên quan kia mới chỉnh lại vạt áo, tiến lên cười nói:
- Chúc mừng hai vị công tử đã làm rạng danh bảng vàng trong kỳ thi đình lần này. Công tử Từ Thương, chúc mừng ngài đỗ hạng tư kỳ thi đình, đạt danh hiệu Truyền lư, chính thức đỗ tiến sĩ, làm rạng rỡ tổ tông…
Mấy câu ấy lọt vào tai Từ Thương. Cả người hắn bỗng cứng đờ, cứ như bị thần tiên dùng phép giữ chặt thân hình. Đôi mắt cũng không chớp nổi.
Bao năm đèn sách, bao lần thất bại, cuối cùng hắn cũng chờ được kết quả mà mình ngày đêm mơ ước. Niềm vui ập đến quá dữ dội, khiến hắn sững sờ đến ngây dại.
Mãi đến khi Lý Lăng vỗ mạnh lên vai, Từ Thương mới chậm rãi hoàn hồn. Nhưng nhất thời hắn vẫn không nói được lời nào. Toàn thân run rẩy, nước mắt nóng hổi cứ tuôn ra. Nỗi kích động ấy, chỉ người từng hết lần này đến lần khác thất bại rồi lại gắng gượng đứng lên, chịu đủ mọi dày vò như hắn mới hiểu nổi.
Đợi một lúc, viên quan kia mới lớn tiếng nói:
- Ngài Truyền lư, ba ngày nữa, tức sáng ngày mười lăm, các vị tân khoa tiến sĩ sẽ vào cung bái kiến thiên tử. Mong ngài chớ để lỡ giờ.
Lúc này Từ Thương mới nghe rõ, vội cúi người đáp lời. Thế nhưng vẻ mặt hắn vẫn đờ đẫn, hồn vía dường như chưa trở về.
- Công tử Lý Lăng…
Sau khi trao cuộn chiếu thư trong tay cho Từ Thương, viên quan lại quay sang Lý Lăng. Nụ cười trên mặt hắn đầy ý vị:
- Chúc mừng công tử đỗ hạng ba kỳ thi đình lần này, đạt danh hiệu Thám hoa…
- Cái gì?
Lý Lăng vốn tưởng mình đã chuẩn bị tâm lý đầy đủ. Vậy mà khi nghe viên quan đọc thứ hạng, đầu óc hắn vẫn vang lên một tiếng ù, cứ ngỡ mình nghe nhầm.
- Ngài nói lại lần nữa xem…
Viên quan kia đáp bằng giọng đều đều như đọc theo khuôn:
- Công tử Lý Lăng đỗ Thám hoa kỳ thi đình lần này. Xin chúc mừng. Hai vị vừa là bạn thân, vừa lần lượt đỗ hạng ba và hạng tư trong thi đình, quả là một giai thoại hiếm có trong thiên hạ.
Nguyệt Nhi đã sớm reo vang:
- Ca… Ca đỗ rồi! Là Thám hoa đấy! A a a!
Những người hầu trong nhà cũng vui lây, lần lượt bước lên quỳ xuống chúc mừng Lý Lăng và Từ Thương đã đạt thành tích cao trong khoa cử.
Còn Lý Lăng lúc này chỉ thấy đầu óc mờ mịt. Đợi tâm trí dần bình ổn, trong lòng hắn bỗng nảy ra một ý nghĩ hết sức kỳ quặc:
“Ta đâu biết phóng phi đao, cũng chẳng có cô em họ nào đem lòng thương ta rồi trao gửi huynh đệ bạn bè. Vậy cái danh Tiểu Lý Thám hoa này là chuyện quái quỷ gì đây?”