Ngày mồng năm tháng ba, trời vừa hửng sáng, Lý Lăng, Từ Thương cùng một trăm năm mươi mốt vị cống sĩ mới đỗ khoa này đã tề tựu đông đủ trước Chu Tước môn, nơi nội thành Lạc Dương tiếp giáp với hoàng thành. Trước mặt họ, hơn trăm vị quan lớn trong triều khoác áo bào đỏ tía đang đưa mắt quan sát từng người.
Hôm nay chính là cửa ải cuối cùng của khoa cử ba năm một lần, kỳ điện thí. Bởi vậy, các sĩ tử ai nấy đều vừa phấn khởi vừa hồi hộp. Đến khi đứng trước hoàng thành nguy nga, ngẩng đầu nhìn những lan can chạm trổ, mái điện dát ngọc vươn cao, phần lớn đều nảy sinh cảm giác kính sợ như đứng dưới chân núi cao, chỉ muốn cúi rạp mình bái phục.
Thành ra lúc này, dù có mấy trăm người tụ tập trước Chu Tước môn đang đóng kín, nơi đây vẫn im phăng phắc. Chỉ nghe tiếng hô hấp khe khẽ, chẳng có lấy một âm thanh thừa.
Lý Lăng đứng giữa đám đông, lòng cũng dấy lên cảm giác lạ lùng. Nhưng khác với những người chỉ cúi đầu nhìn xuống, hắn thỉnh thoảng lại liếc mắt quan sát các quan lớn trong triều, rồi nhìn về phía cung cấm bị che khuất sau bức tường cao mấy trượng. Hắn đoán xem bên trong kia rốt cuộc là một cảnh tượng thế nào.
Khi vầng mặt trời ló ra khỏi tầng mây, phủ viền vàng lên những đám mây dày nặng, một hồi chuông ngân nga cũng từ trong hoàng thành vọng ra. Ngay sau đó, Chu Tước môn ngăn cách trong ngoài chậm rãi mở rộng. Cánh cửa không phát ra tiếng động nào, chứng tỏ cửa lớn hoàng thành thường xuyên được tu sửa, không hề có lấy một vết rỉ sét.
Đến lúc ấy, các quan trong triều đứng phía trước mới cùng nhau chấn chỉnh tinh thần. Họ không tiếp tục quan sát đám sĩ tử nữa, lần lượt xếp thành hàng ngay ngắn rồi đi vào trong. Chờ tất cả đã tiến vào hoàng thành, mấy viên quan ở lại mới được một đoàn hoạn quan luôn cúi mặt đi theo, dẫn đến trước mặt các sĩ tử đang ngơ ngác.
Một viên quan cất tiếng:
- Bệ hạ chuẩn cho các ngươi mặc quan bào đỏ son vào hoàng thành yết kiến, tham dự điện thí!
Trong lúc nói, từ trong cửa lại đi ra hơn trăm tiểu hoạn quan, mỗi người nâng một chiếc khay. Trên khay là những bộ quan bào đỏ son còn mới tinh.
Triều Đại Việt đã có quy định rõ ràng từ lâu, quan lại chưa đạt đến phẩm trật tứ phẩm thì không được vào chầu trước mặt vua. Vì vậy, mỗi khi quan dân chưa đủ phẩm cấp được triệu vào cung, triều đình sẽ tạm ban cho họ mũ áo của quan tứ phẩm. Đến lúc rời hoàng thành, họ phải cởi ra trả lại.
Lý Lăng và những người khác đã biết quy củ này từ mấy ngày trước nên cũng chẳng lấy làm lạ. Tất cả đồng loạt quỳ xuống, cúi đầu tạ ơn, rồi thay quan bào ngay trước cửa lớn. Xong xuôi, họ được mấy viên quan Bộ Lễ dẫn đường, xếp thành một hàng còn khá ngay ngắn, tiến vào hoàng thành.
Thật ra, hoàng thành vẫn còn cách hoàng cung, nơi thiên tử ngự, một đoạn rất xa. Mọi người men theo con đường sạch sẽ lát toàn đá xanh, đi chừng một khắc, tức khoảng mười lăm phút, mới thực sự đến trước cung điện tượng trưng cho quyền lực tối cao trong thiên hạ, nơi muôn dân đều hướng lòng ngưỡng vọng.
Hai bên con đường ngự đạo rộng rãi đối diện hoàng cung lần lượt dựng hơn mười nha môn trọng yếu của triều đình. Từ Chính sự đường, Khu mật viện ở gần nhất cho đến Ty Chuyển vận và sáu bộ trong triều, tất cả đều được sắp đặt theo thứ bậc cao thấp của từng cơ quan.
Lúc này, trước mắt Lý Lăng và những người khác là cổng chính hoàng cung cao gần mười trượng, khí thế không kém bất cứ cổng thành lớn nào trong kinh thành. Trên cổng khắc sâu ba chữ “Đại Việt môn”.
Đây chính là Ngọ Môn mà mọi người vẫn truyền tụng, cũng là nguồn gốc của câu nói thường xuất hiện trong tuồng tích: “Đẩy ra Ngọ Môn chém đầu”.
Nhưng cách nói ấy đương nhiên là sai. Xưa nay chẳng có triều đại nào lại đem cổng chính hoàng cung của mình làm nơi hành hình. Hơn nữa, Ngọ Môn cũng không phải cánh cửa muốn mở lúc nào thì mở. Chỉ khi đất nước có đại lễ, hoặc thiên tử ra vào, cổng này mới được mở cho vua đi qua.
Chỉ có hai trường hợp ngoại lệ. Một là khi thiên tử lập hoàng hậu, cho phép hoàng hậu tiến vào cung qua Ngọ Môn. Hai là sau kỳ khoa cử ba năm một lần, ba người đứng đầu bảng, tức trạng nguyên, bảng nhãn và thám hoa, cưỡi ngựa dạo phố rồi vào cung yết kiến. Khi ấy, họ cũng được phép đi qua cổng này.
Đám sĩ tử có mặt nơi đây đương nhiên đều biết quy củ ấy. Bởi vậy, khi đến trước cổng chính hoàng cung nguy nga tráng lệ, ánh mắt ai nấy đều lưu luyến ngắm nhìn hồi lâu.
Có điều, cổng chính hoàng cung lúc này vẫn đóng chặt. Đừng nói đến họ, ngay cả các trọng thần trong triều vừa rồi cũng chỉ có thể nối đuôi nhau đi vào từ những cổng bên trái phải.
Sau khi dặn dò thêm một lượt về những lễ nghi cần tuân thủ trong cung, viên quan Bộ Lễ mới dẫn hơn trăm sĩ tử tiến vào hoàng cung qua cổng bên trái. Trên cổng ấy khắc hai chữ “Văn An”.
Ra khỏi lối cổng hơi chật hẹp và thấp bé, trước mắt mọi người lập tức hiện ra một quảng trường rộng lớn đến mức khó lòng nhìn hết, mặt đất lát toàn đá bạch ngọc. Ở tận cuối quảng trường là một tòa điện nguy nga hùng vĩ.
Lý Lăng khẽ nheo mắt. Hắn đoán ngay tòa điện ấy chính là chính điện của hoàng cung, Thái Cực điện.
Trong những ngày ở kinh thành, hắn đã nghe người ta kể về các công trình trong khu vực tiền triều của hoàng cung. Nơi đây có năm quần thể cung điện quy mô lớn, là chỗ hoàng đế thường ngày thiết triều với quần thần và xử lý công việc. Theo thứ tự, đó là Thái Cực điện, Sùng Chính điện, Văn Đức điện, Cẩn Thân điện và Dưỡng Tâm điện.
Năm khu cung điện này không chỉ gồm một tòa chính điện. Mỗi nơi còn có điện phụ, nhà sưởi, ngự thư phòng cùng nhiều công trình đi kèm, hợp thành từng quần thể rộng lớn. Giữa những tòa điện chính, ngoài đường sá bên ngoài để người đi lại, phía sau còn có một dãy hành lang gọi là Thiên Bộ trường lang, dành cho hoàng đế và các trọng thần qua lại.
Ngoài năm quần thể điện lớn ấy, tiền triều hoàng cung còn có một số cung điện nhỏ hơn. Có nơi dành cho hoàng đế nghỉ ngơi lúc nhàn rỗi, có nơi chuyên để các quan nghỉ chân. Chỉ là những tòa điện ấy nằm ở chỗ khuất hơn, ít nhất lúc này đám người Lý Lăng vẫn chưa thể nhìn thấy.
Thái Cực điện, chính điện của hoàng cung, lúc này cũng đóng kín cửa. Bình thường, tòa điện lớn nhất này chỉ được sử dụng trong vài lần đại triều hội mỗi năm, hoặc những dịp đất nước có đại lễ trọng thể. Những buổi thiết triều và kỳ điện thí như hôm nay được triều đình sắp xếp tại Văn Đức điện ở bên trái.
Tất cả sĩ tử đều là lần đầu vào cung, đương nhiên ai nấy đều cẩn thận từng bước. Có người từ đầu đến cuối còn chẳng dám ngẩng mặt, chỉ nhìn bước chân của người đi trước rồi lặng lẽ bước theo. Đã vậy thì chuyện hôm nay sẽ đến tòa điện nào đối với họ cũng chẳng có gì khác biệt.
Trên quảng trường hoàng cung rộng rãi, sạch sẽ hơn nữa, đoàn người đi thêm một đoạn. Đến khi mặt trời thực sự nhô lên, họ mới dừng bước trước một tòa điện khổng lồ cũng khiến người ta sinh lòng kính sợ.
Lý Lăng hơi ngước mắt nhìn. Trên cửa điện treo một tấm biển lớn, bên trên viết ba chữ “Văn Đức điện”.
Viên quan Bộ Lễ căn dặn lần cuối:
- Sau khi vào trong, trên mỗi bàn đều có thẻ ghi tên các ngươi. Cứ theo đó mà ngồi. Chờ bệ hạ đến, các ngươi phải quỳ xuống hành lễ. Sau khi bệ hạ huấn thị, đề thi hôm nay sẽ được ban ra.
Nói rồi, viên quan ra hiệu cho mọi người tiến vào điện.
Đến lúc này, tâm trạng các sĩ tử càng căng thẳng hơn. Có mấy người mặt đỏ bừng, hai bàn tay cứ siết chặt rồi lại buông ra. Bước chân họ cũng trở nên nặng nề, gần như phải lê từng bước về phía tòa điện quyết định con đường cả đời mình.
Ngay cả Lý Lăng cũng bắt đầu thở gấp. Hắn vội nhắm mắt, hít sâu mấy lần liền, lúc ấy mới dần trấn tĩnh lại.
Từ sau tết Trung thu năm kia, khi hắn quyết định bước lên con đường khoa cử, đến hôm nay vừa tròn một năm rưỡi. Thế nhưng những gian khổ phải trải qua còn lớn hơn rất nhiều so với quãng đời học hành ở kiếp trước.
Giờ đây, mọi trải nghiệm và nỗ lực đều sắp đến lúc gặt hái. Dù tâm tính hắn có vững vàng đến đâu, đứng trước thời khắc này cũng khó tránh khỏi lo được lo mất, lòng dạ bồn chồn.
Hắn vẫn còn may mắn hơn nhiều người. Dẫu sao, hắn chỉ mất một năm rưỡi để đi đến bước này. Còn những người khác, ai nấy đều đã vùi đầu bên song cửa lạnh hơn mười năm, trải qua hết lần này đến lần khác những cú ngã và thất bại, cuối cùng mới có thể bước tới hôm nay.
Vì thế, khi thành công đã ở ngay trước mắt, cảm xúc trong lòng họ đương nhiên mãnh liệt hơn Lý Lăng gấp mười lần.
Lý Lăng liếc nhìn bằng đuôi mắt, chợt thấy thân thể Từ Thương đang khẽ run. Mỗi bước đi của y đều lảo đảo, thân mình nghiêng ngả như sắp ngã.
Hắn cố ý đi chậm lại một bước. Đến khi lướt qua bên cạnh, hắn đưa tay vỗ nhẹ lên ngực Từ Thương một cái. Từ Thương giật bắn người, như vừa tỉnh khỏi một trạng thái mơ hồ nào đó. Y lập tức nở nụ cười cảm kích với Lý Lăng.
Sau đó, hai người cùng bước qua bậc cửa cao, tiến vào tòa điện trống trải.
Nhìn từ bên ngoài, cung điện đã rộng lớn vô cùng. Nhưng khi thật sự bước vào trong, mọi người càng cảm nhận rõ không gian nơi này mênh mông đến nhường nào.
Ngự tọa và ngự án ở trên cao nhìn xuống, như quân vương dõi mắt bao quát thiên hạ. Phía dưới bày hơn trăm bộ bàn ghế. Dù giữa mỗi bộ đều cách nhau ít nhất năm, sáu thước, toàn bộ cung điện vẫn chẳng hề chật chội. Ngay cả mấy chỗ ngồi sát bên cũng còn cách tường một khoảng khá xa.
Từ lúc tập trung trước hoàng thành, tinh thần mọi người đã luôn căng như dây đàn. Bây giờ bước vào điện, ai nấy càng không dám lơ là. Họ lập tức đi giữa những dãy bàn, tìm thẻ ghi tên của mình.
Lý Lăng cũng chẳng phải ngoại lệ. Ánh mắt hắn lướt nhanh qua từng tấm thẻ trước mặt. Chỉ một lát sau, hắn đã dừng lại trước một chỗ ngồi có vị trí rất đặc biệt. Khóe môi hắn giật nhẹ.
- Có nhầm không vậy? Chỗ này tốt quá rồi còn gì…
Quả nhiên, tấm thẻ ghi tên “Lý Lăng” được đặt ở hàng đầu tiên, cách ngự tọa phía trên chỉ chừng năm, sáu trượng. Một khi hoàng đế đứng dậy muốn xem tình hình làm bài của mọi người, người đầu tiên ngài đi qua chắc chắn sẽ là hắn.
Nếu ở lớp học đời sau thì đây đúng là chỗ ngồi của học trò giỏi. Nhưng đặt vào trường thi, ngồi gần giám khảo như vậy lại là một sự thử thách lớn. Dù bản thân không hề có ý gian lận, phải ngồi ngay dưới mí mắt người coi thi thì cảm giác cũng chẳng dễ chịu gì.
Huống chi, vị “giám khảo” mà Lý Lăng phải đối mặt hôm nay lại là đương kim hoàng đế Đại Việt. Chỉ cần nghĩ đến đó thôi cũng đủ khiến người ta hồi hộp.
Thấy Lý Lăng bước đến ngồi xuống, không ít người lộ vẻ thích thú. Đặc biệt là mấy sĩ tử vùng Hoài Bắc và Hoài Nam từng tiếp xúc với hắn, trong bụng càng nảy ra ý nghĩ hả hê trước cảnh người gặp nạn.
Lý Lăng chỉ còn cách tự nhủ rằng chuyện này cũng chẳng có gì to tát. Đã đến đây thì cứ yên lòng mà làm. Chỉ cần dốc hết sức, cho dù bị hoàng đế nhìn chằm chằm cũng chẳng cần sợ.
Để phân tán tâm trí, hắn liên tục quan sát những thứ đặt trên bàn. Nhìn kỹ mới thấy vật dụng trên bàn được chuẩn bị khá đầy đủ.
Ngoài bút, mực, giấy, nghiên và những thứ cần thiết do triều đình cung cấp, trên bàn còn có cả bầu rượu, ấm trà cùng chén uống. Trong một chiếc hộp khác là các loại hạt khô, mứt ngọt, bánh điểm tâm dùng lót dạ.
So với kỳ thi hương và thi hội trước đó, điện thí quả nhiên dễ chịu hơn rất nhiều. Thời gian thi chưa đến một ngày, đề thi cũng chỉ có một câu, trong cung lại chuẩn bị sẵn đủ thứ đồ ăn thức uống cho sĩ tử.
Lý Lăng đang nghĩ vẩn vơ để xua bớt căng thẳng thì một tiếng hô vang từ bên ngoài truyền vào:
- Bệ hạ giá lâm!
Kỳ điện thí cuối cùng, chính thức bắt đầu!