Thư cục nhà họ Tần, nay đã được tính vào sản nghiệp của bang vận tải đường sông, cũng nằm ở phía đông thành Lạc Dương. Có điều, nơi này không thuộc nội thành mà ở ngoài thành. Từ nội thành đi tới đó, phải xuyên qua mấy khu phố, vượt cửa Húc Thăng nối liền trong ngoài thành, rồi mới đến được phường An Dân, nơi thư cục tọa lạc.
Cũng là phía đông Lạc Dương, nhưng ngoại thành sơ sài hơn nội thành rất nhiều. Đường phố chật hẹp, nhà dân trong các ngõ hai đầu phần lớn thấp bé, nhỏ nhoi. Bù lại, người qua lại còn đông hơn trong nội thành, thành thử suốt dọc đường chen chúc đến nỗi Lý Lăng kéo tay Nguyệt Nhi đi mà mồ hôi vã ra đầy trán. Mãi đến lúc ấy, hai người mới tới trước một thư cục có mặt tiền trông chẳng lớn bao nhiêu, tấm biển hiệu phủ đầy bụi.
Hôm nay là ngày mười tám tháng hai, cũng là ngày thứ ba sau khi kỳ thi Hội kết thúc. Lý Lăng nằm nhà nghỉ ngơi hai ngày, cuối cùng cũng hồi phục, bèn muốn ra ngoài đi dạo. Nguyệt Nhi nghe vậy cứ nằng nặc đòi đi cùng anh trai, thế là hắn dẫn nàng tới đây.
Ngẩng đầu nhìn thư cục vắng vẻ, Nguyệt Nhi nhịn không được lẩm bẩm:
- Ca, chỗ này còn nhỏ hơn thư cục nhà Cổ đại ca nữa.
Con bé nói đúng sự thật. Nhìn bề ngoài, thư cục này quả thực còn chẳng bằng thư cục nhà họ Cổ. Lý Lăng chỉ cười:
- Cũng đành chịu thôi. Kinh thành tấc đất tấc vàng, mở được một thư cục ở nơi đông đúc thế này đã là chuyện chẳng dễ dàng. Đi, chúng ta vào xem trước đã.
Bước qua cửa, cảnh tượng đập vào mắt vẫn là vẻ tiêu điều. Đồ đạc trong tiền đường đều cũ kỹ tàn tạ. Sau quầy chỉ có một người làm ngồi ủ rũ. Thấy khách bước vào, y miễn cưỡng tỉnh táo, nở nụ cười rồi hỏi:
- Vị công tử này tới mua sách phải không? Gần đây thư cục chúng tôi vừa in thêm một đợt kinh sách mới, chỉ là…
Không đợi y nói hết, Lý Lăng đã khoát tay:
- Ta tới tìm người. Lão Chu, hôm nay Chu Điệp có ở trong tiệm không?
- Ra là bạn của ông chủ mới à?
Người làm thở dài, vẻ bất đắc dĩ:
- Ông ấy đang nói chuyện ở bên trong. Có cần tiểu nhân vào bẩm báo một tiếng không?
- Không cần, ta tự vào tìm ông ấy là được.
Lý Lăng mỉm cười với y, men theo lối đi hẹp bên cạnh quầy, đi thẳng vào trong. Qua một cánh cửa nhỏ, hắn mới nhận ra phía sau cửa tiệm còn có một khoảng sân rộng.
Trong sân bày đủ loại máy móc dùng để in sách. Mấy chiếc chum lớn còn đựng mực mới pha, tỏa ra mùi ngai ngái nhè nhẹ. Đối diện là ba gian nhà lợp ngói. Cửa gian giữa chỉ khép hờ, bên trong vọng ra tiếng người, nhưng nghe không rõ lắm.
Lý Lăng cũng chẳng khách sáo, bước tới gõ cửa:
- Lão Chu có ở trong đó không? Lý Lăng tới theo lời hẹn đây.
Tiếng nói bên trong lập tức im bặt. Ngay sau đó, cửa mở ra. Chu Điệp mang vẻ ngạc nhiên bước ra đón:
- Lý công tử, sao hôm nay lại rảnh rỗi tới đây?
Sau lưng y là mấy người đàn ông đang chau mày ủ rũ, tò mò nhìn Lý Lăng. Bốn người ấy trông đều chất phác, thật thà, chắc hẳn là thợ trong thư cục.
- Trước kia ta chẳng nói với ông là sẽ tới thư cục xem thử hay sao? Bây giờ kỳ thi Hội đã xong, ta liền tới đây.
Lý Lăng cười, đưa mắt nhìn mấy người kia:
- Mấy vị này là?
- Họ đều là thợ lâu năm của thư cục. Thạch Tu chuyên pha mực. Lưu Bính và Trương Lão Thật giỏi nhất nghề khắc ván in. Còn Phương Lục Thất đã in sách hơn mười năm rồi.
Chu Điệp tiện miệng giới thiệu từng người, rồi nói thêm:
- Vị Lý công tử này là bạn thân của ông chủ chúng ta, vừa thi xong kỳ thi Hội. Ta nghĩ phen này công tử nhất định sẽ đỗ đạt.
Nghe y giới thiệu, bốn người đều tỏ vẻ kính nể, lần lượt cúi người hành lễ. Lý Lăng cũng đáp lễ từng người. Dường như nhận ra ba người kia có chuyện muốn nói, họ không nán lại lâu, nhanh chóng kiếm cớ bận việc rồi rời khỏi gian phòng.
Đợi trong phòng chỉ còn lại ba người, Lý Lăng mới nhìn quanh căn phòng bừa bộn:
- Lão Chu, xem ra việc làm ăn của thư cục quả thật chẳng dễ dàng gì.
Chu Điệp cười khổ:
- Đâu chỉ là chẳng dễ dàng. Ta cũng không giấu công tử nữa. Thật ra thư cục này đã đi tới bước đường cùng, sắp phải đóng cửa rồi. Vừa rồi ta còn bàn với mấy người họ, bảo họ tìm việc khác mà làm. Dù cửa tiệm có đóng thì địa điểm này vẫn khá tốt, bang chúng ta còn có thể mở một cửa hàng khác ở đây.
- Chẳng lẽ việc buôn bán thư cục trong thành Lạc Dương lại khó đến thế? Theo lẽ thường thì không phải vậy mới đúng. Kinh thành là nơi đứng đầu thiên hạ, dân chúng biết chữ nhiều hơn, người đọc sách cũng đông hơn, việc làm ăn đáng ra phải thuận lợi hơn mới phải.
Lý Lăng tỏ vẻ tò mò.
Chu Điệp rót trà cho hai người trước, rồi mới đáp:
- Công tử chưa biết đấy thôi. Không phải việc buôn bán thư cục trong thành khó làm, mà là thư cục nhà họ Tần này không thể tiếp tục làm ăn được nữa. Chuyện đó dĩ nhiên có liên quan tới việc bang chúng ta không rành nghề này, nhưng nguyên nhân lớn hơn vẫn là do Tần lão lục trước kia chẳng biết làm ăn.
- Cũng như công tử nói, kinh thành là nơi hội tụ nhân tài, người đọc sách đương nhiên đông hơn các nơi khác. Thị trường sách vốn đang rất thịnh vượng. Nhưng vì vậy mà những nhà buôn bán trong nghề này cũng chẳng ít. Theo ta biết, trong thành hiện giờ có hơn mười thư cục lớn nhỏ. Còn thư cục nhà họ Tần vốn đã mở từ rất lâu, tính ra ba đời người, gần sáu mươi năm rồi.
- Vậy thì phải là một cửa hiệu lâu đời chứ, việc làm ăn đáng ra càng tốt hơn mới phải.
- Vốn là thế. Chỉ tiếc người tiếp quản cuối cùng lại là một kẻ phá gia chi tử. Ban đầu trong tay còn tiền, Tần lão lục chỉ biết ăn chơi hưởng lạc, chẳng màng tới tình hình trong tiệm. Đến lúc hết tiền, gã lại chạy tới rút tiền của thư cục. Một cửa hiệu đang làm ăn tử tế cứ thế sa sút dần, thợ cũ cũng bỏ đi gần hết. Đến khi gã hiểu ra thì thư cục đã sắp không trả nổi tiền công cho mọi người.
- Nói đi cũng phải nói lại, gã ấy cũng có lúc nghĩ ra được một kế. Gã định giở trò với giấy và mực để bớt chi phí, sau đó in sách giá rẻ nhằm giành thị trường. Kết quả, Thạch Tu quả thật pha được loại mực ấy. Chi phí chỉ bằng ba phần mười trước kia, nhìn ngoài cũng chẳng khác gì mực cũ. Nhưng loại mực ấy có một tật, những thứ in ra rất dễ dính vào tay người và các vật khác.
- Khi ấy gã vẫn chẳng xem là chuyện gì, cứ thế in một đợt sách rồi hạ giá bán ra. Ban đầu cũng bán được một ít. Nhưng sau khi nhược điểm lộ rõ, sách liền chẳng còn ai mua. Không chỉ người đọc sách, ngay cả những cửa hàng lớn nhỏ trong thành cũng chẳng dám nhập sách nhà họ Tần nữa. Hai ba nghìn quyển sách đủ loại đã in trước đó đều chất đống trong kho.
- Bị dồn đến đường cùng, gã chỉ còn cách liều một phen, định đưa sách bán ra ngoài kinh thành. Vì thế gã tìm tới bang chúng ta. Kết quả, số sách ấy cũng chẳng bán được giá tốt. Thư cục vốn đã thiếu trước hụt sau, phen này coi như tiêu tan hoàn toàn. Bản thân gã còn nợ bang chúng ta hơn trăm lạng bạc.
- Tên nhóc ấy cũng dứt khoát lắm, dứt khoát đem cả thư cục bán rẻ với giá một nghìn ba trăm lạng, dùng để trừ nợ cho chúng ta. Bang chủ thấy cửa tiệm này ít ra địa điểm vẫn tốt, bèn nhận lấy, rồi bảo ta ở đây trông nom, thử xem có thể vực thư cục dậy được không. Nhưng bây giờ xem ra chẳng còn hy vọng gì. Danh tiếng của thư cục nhà họ Tần đã thối nát, có in sách ra cũng chẳng ai mua. Còn nếu đổi biển hiệu, với thế cục hơn mười thư cục đang chia nhau thị trường kinh thành, chúng ta cũng khó mà đứng chân. Bởi vậy chỉ còn cách đóng cửa cho xong…
Lý Lăng vừa uống trà vừa nghe Chu Điệp kể lại đầu đuôi câu chuyện, trong lòng cũng ngổn ngang cảm khái. Xưa nay vẫn vậy, làm ăn một khi đã hỏng danh tiếng, dù bỏ ra bao nhiêu công sức cũng rất khó cứu vãn.
Dĩ nhiên, đó không phải điều hắn quan tâm nhất.
Đây là thư cục.
Là thư cục mà hắn và Vạn Lãng vẫn luôn mong muốn. Không chỉ có sẵn mặt bằng, nơi này còn có những người thợ lành nghề đã làm việc nhiều năm, cùng toàn bộ dụng cụ in ấn. Hơn nữa, nó lại nằm ngay trong kinh thành.
Nếu như vậy mà hắn còn không động lòng, thì hắn còn làm nghề buôn sách làm gì nữa?
Lý Lăng nhìn Chu Điệp:
- Dù các ông đóng cửa tiệm này rồi mở một cửa hàng khác, e rằng cũng chưa chắc kiếm được bao nhiêu tiền, phải không?
- Chuyện đó còn phải xem vận may. Bang chúng ta dựa vào việc vận chuyển hàng hóa nam bắc, ít ra vẫn có thể tìm được vài mối làm ăn khá.
- Nhưng ta thấy một thư cục tốt như vậy mà cứ đóng cửa thì thật đáng tiếc. Chi bằng các ông nhượng lại nơi này cho ta? Ta cũng trả một nghìn ba trăm lạng. Không, cứ tính một nghìn năm trăm lạng đi. Ta mua lại thư cục với giá ấy, ông thấy thế nào?
- Hả?
Chu Điệp ngạc nhiên nhìn hắn:
- Lý công tử, công tử không nói đùa đấy chứ? Công tử mua một thư cục đã tàn tạ thế này để làm gì?
- Dĩ nhiên là để tiếp tục làm nghề buôn sách.
- Nhưng… nơi này đã thành ra thế này rồi. Hơn nữa, chẳng phải công tử còn định thi khoa cử, sau này ra làm quan hay sao?
- Thư cục suy bại trong tay người khác, biết đâu vào tay ta lại có thể phát đạt thì sao? Còn chuyện thi cử làm quan với buôn bán đâu có xung đột. Hiện giờ ta vẫn chỉ là một sĩ tử bình thường, gây dựng chút sản nghiệp cũng chẳng ảnh hưởng gì, đúng không?
Thấy Lý Lăng nói năng nghiêm túc, Chu Điệp chìm vào suy nghĩ. Một lúc lâu sau, y mới nhìn hắn:
- Công tử không phải chỉ thuận miệng nói đấy chứ? Công tử thật sự cho rằng thư cục này còn cứu vãn được sao?
- Ít nhất ta tin là hy vọng thành công phải hơn năm, sáu phần. À phải, có một chuyện có lẽ ông chưa biết. Ở Hành Châu, ta đã cùng bạn bè chung vốn mở một hiệu sách từ trước. Vốn định đợi việc làm ăn khấm khá rồi sẽ mở thư cục, nhưng bây giờ xem ra kế hoạch ấy có thể tiến hành sớm hơn. Hơn nữa, không cần mở thư cục ở Hành Châu nữa, ta sẽ mở ngay tại kinh thành. Nếu ông không tin, ngày mai cứ tới chỗ ta lấy bạc.
Chu Điệp vội khoát tay:
- Tiểu nhân sao có thể không tin lời công tử? Chỉ là tiểu nhân hơi bất ngờ thôi…
Y ngừng lại một lát rồi cười:
- Nếu công tử đã có ý ấy, bang chúng ta đương nhiên sẽ dốc sức phối hợp. Tiền bạc gì chứ, công tử đã muốn thư cục này thì cứ việc nhận lấy!
Người này quả thật rộng rãi, vừa mở miệng đã đẩy cả cửa tiệm trị giá hơn một nghìn lạng bạc sang cho hắn.
Lý Lăng sững ra.
Đây chẳng lẽ là một cách để kết giao với hắn? Rõ ràng, đối phương hẳn đã sớm nhận được chỉ thị của Dương Khinh Hầu, cố ý lôi kéo và lấy lòng hắn.
Nhưng nghĩ kỹ lại, hợp tác với bang vận tải đường sông cũng là một lựa chọn không tệ. Dù sao hắn mới tới kinh thành, không quen biết ai, lại chẳng có chỗ dựa. Có một thế lực như vậy đứng bên cạnh giúp sức, về sau sẽ thuận lợi hơn nhiều.
Nghĩ vậy, Lý Lăng cũng cười:
- Nếu đã thế thì thư cục này xem như hai bên chúng ta hợp tác mở lại. Đến lúc đó, ta bỏ tiền tiến hành những thay đổi cần thiết. Nếu kiếm được tiền, chúng ta chia đôi, ông thấy thế nào?
Chu Điệp cũng hiểu hắn sắp xếp như vậy là muốn buộc lợi ích hai bên vào cùng một chỗ, bèn sảng khoái gật đầu:
- Vậy cứ quyết định như thế.
Còn trong lòng y rốt cuộc nắm chắc chuyện này được mấy phần, thì quả thật chẳng ai biết được.