Thi Hội và thi Hương vốn cùng một khuôn phép, bởi vậy giữa hai kỳ thi có rất nhiều điểm tương đồng.
Chẳng hạn, cả hai đều kéo dài ba ngày ba đêm. Đề thi cũng nhiều vô kể: ba đề Tứ thư, bốn đề Ngũ kinh, mỗi môn chế, phán, biểu một đề, thêm hai đề sách luận và hai bài toán. Chừng ấy bài đủ khiến toàn thể sĩ tử trong ba ngày phải chạy đua với thời gian, dốc hết sức mình mà làm.
Khi nhận xấp giấy thi dày cộp từ tay người lính đi tuần, lòng Lý Lăng lại thắt lại. Ba ngày sắp tới, nói dài thì dài, bảo ngắn cũng chẳng ngắn. Điều quan trọng là hắn có thể giữ được trạng thái sung mãn nhất để đối phó với cả núi đề thi hay không.
Nhờ đã có kinh nghiệm từ kỳ thi Hương, lần này hắn không còn phạm phải sai lầm như trước nữa. Khi ấy, hắn chọn làm bài dễ trước rồi mới đến bài khó, nhưng lại đem tinh thần tốt nhất dồn hết cho những câu dễ nhất. Lần này, hắn lập tức bắt tay nghiên cứu hai đề Tứ thư, Ngũ kinh quan trọng hàng đầu.
Đã đến kỳ thi Hội, các quan chấm thi đương nhiên càng không dám đem những thứ lắt léo, tầm thường như đề cắt ghép ra làm khó sĩ tử. Mấy đề trước mặt đều là những đề lớn, ngay chính, có thể tìm thấy nguyên văn câu trước câu sau trong kinh sách. Thậm chí, đó còn là những câu quen thuộc nhất. Kẻ nào từng đọc kỹ kinh điển thì tuyệt đối không thể thấy xa lạ.
Nhưng đề càng mộc mạc, sáng rõ, yêu cầu đối với sĩ tử lại càng cao. Những đề như thế đã có quá nhiều người viết thành văn, muốn làm ra một bài khiến người đọc vỗ án khen hay, nổi bật hẳn lên giữa đám đông, càng khó hơn gấp bội.
Đối với Lý Lăng, đây cũng là một thử thách lớn. Hắn lập tức nhắm mắt suy nghĩ. Suốt hơn nửa canh giờ, hắn nghiền ngẫm từng ý, đến khi trong đầu đã sắp xếp ổn thỏa mới cầm bút viết câu đầu tiên.
Nào ngờ mới viết được hai đoạn, hắn đã thấy phần mở đầu chưa vừa ý, đành phải gạch bỏ làm lại. May mà đây chỉ là giấy nháp, có thể tùy ý xóa sửa.
Cứ thế, viết rồi sửa, thỉnh thoảng lại ngồi suy nghĩ thật lâu. Mãi hơn hai canh giờ sau, Lý Lăng mới hoàn thành bài Tứ thư đầu tiên. Lần này, yêu cầu hắn đặt ra cho bài văn cao hơn tất cả những lần trước. Hắn còn cố ý đưa vào không ít điển tích, khiến cả bài viết chẳng còn được trôi chảy, tự nhiên như trước.
Đến khi đặt bút xuống, hắn mới giật mình nhận ra trời đã tối. Hoàng hôn buông xuống từ lúc nào chẳng hay. Nói cách khác, hắn đã dùng mất nửa ngày quý giá mà chỉ viết xong một bài. Tim Lý Lăng chợt thắt lại, càng cảm thấy thời gian cấp bách.
May sao việc ăn uống, nghỉ ngơi trong trường thi cũng khá chu đáo. Không chỉ cơm nước được giữ ấm, số nến dùng ban đêm còn nhiều hơn kỳ thi Hương một cây, mỗi cây cũng to hơn hẳn. Nhờ vậy, hắn vẫn có thể tiếp tục làm bài trong đêm.
Có bài đầu tiên mở đường, mạch suy nghĩ của những đề Tứ thư còn lại cũng dần thông suốt. Theo cùng một lối tư duy, Lý Lăng cắm cúi viết không ngừng. Đến canh hai, khi nến sắp cháy hết, hắn đã hoàn thành cả ba đề Tứ thư, coi như bù lại được khoảng thời gian đã bỏ phí ban ngày.
Suy nghĩ và viết lách trong thời gian dài khiến Lý Lăng mệt rã rời. Hắn lười cả tắm rửa, chỉ thu dọn giấy thi cùng bút mực, rồi ngả người xuống ghế trường thi, kéo chăn bên cạnh phủ lên người và ngủ say.
Tiết trời lúc này vẫn còn rét, lạnh hơn nhiều so với kỳ thi Hương hôm nọ. Nhưng bên dưới đã có đệm, bên trên lại có chăn, Lý Lăng không thấy rét mướt gì. Giấc ngủ ấy ngọt ngào đến lạ, mãi đến sáng hôm sau, tiếng mõ vang lên, hắn mới giật mình tỉnh giấc.
Nhớ ra mình đang ở trong trường thi, Lý Lăng không dám chậm trễ. Hắn lập tức ngồi dậy, chạy ra ngoài múc ít nước lạnh trong chum, rồi hòa với một chậu nước nóng do mình đun sẵn. Sau đó, hắn qua loa rửa mặt, chải đầu cho tỉnh táo. Ăn thêm một miếng bánh bột khô kẹp thịt cùng nước ấm, hắn lại lao vào cuộc chiến với bốn đề Ngũ kinh.
Những sĩ tử khác trong trường thi cũng giống Lý Lăng, giữa tiết tháng hai đầu xuân vẫn dốc hết tâm sức đối phó với từng đề thi khô khan. Những người khác trong trường thi cũng chẳng được nhàn rỗi. Các quan chấm thi tuy chưa đến lúc bận rộn nhất, nhưng không ai ngồi không. Họ tụ tập lại, bắt đầu nghiên cứu mấy đề thi trước mặt.
Dù sao, họ cũng chỉ vừa mới biết chính xác những đề nào được đưa ra. Muốn chấm bài công bằng, khách quan, trước hết phải bàn bạc kỹ càng, nắm được ý chính trong từng đề, tránh để lúc xem bài xảy ra sai sót.
Nếu sĩ tử và quan chấm thi đều bị giữ trong một chỗ, dốc sức vì những bài thi, thì những người khác trong trường lại không ngừng di chuyển. Trên con đường lát đá khá rộng trước dãy phòng thi, thỉnh thoảng có một đội lính cầm đao giáo nhẹ nhàng đi qua.
Bọn họ cố hết sức không gây ra tiếng động, nhưng ánh mắt vẫn sắc như dao, liên tục quét vào từng phòng thi, quan sát mọi cử động của mỗi sĩ tử. Hễ phát hiện ai có dấu hiệu gian lận, họ sẽ lập tức tiến đến kiểm tra.
Bên ngoài dãy phòng thi, trong khoảng sân nối với cổng Long Môn, mấy người đàn ông mặc võ phục quan màu đỏ sẫm đứng thẳng như những ngọn giáo. Họ thỉnh thoảng nghe binh lính đi tuần báo cáo, rồi đưa ra từng mệnh lệnh.
Đó là những viên quan phụ trách an toàn và kỷ luật của toàn trường thi. Nếu bên trong xảy ra chuyện gian lận, mọi việc đều phải do họ ra tay xử lý. Nhưng nhìn tình hình hai ngày qua, trường thi kỳ thi Hội vẫn khá yên ổn, chưa có kẻ nào không biết điều dám thách thức uy nghiêm triều đình.
Bên trong trường thi đã canh phòng nghiêm ngặt. Ngoài cổng Long Môn, thanh thế cũng chẳng hề nhỏ. Kể từ khi toàn bộ sĩ tử vào trường, cổng Long Môn đóng lại, mấy con phố quanh trường thi đều bị quan binh phong tỏa. Người dân bình thường hoàn toàn không thể đến gần.
Đặc biệt, trên con đường ngự đạo đối diện thẳng với cổng Long Môn còn bố trí hơn ba trăm tinh binh kinh vệ. Người nào cũng đeo đao, cầm nỏ, sát khí ngùn ngụt. Với cảnh tượng ấy, đừng nói dân chúng, ngay cả quan lại đi đến đây cũng phải nơm nớp lo sợ, e bị hiểu lầm là có ý đồ bất chính.
Trong ba ngày thi, trường thi ngăn cách với tất cả người ngoài. Thế nhưng hơn trăm vạn dân chúng trong kinh thành vẫn dõi mắt về nơi này. Lúc rảnh rỗi, dân chúng bàn tán về kỳ thi Hội, đoán xem lần này những ai may mắn vượt Long Môn, một bước trở thành học trò của thiên tử. Đám quan viên trong các nha môn cũng không nhịn được, lén trao đổi với nhau về những chuyện liên quan.
Thậm chí, ngay cả đương kim thiên tử, giữa lúc xem tấu chương, cũng thuận miệng hỏi thăm tình hình trường thi:
- Hôm nay là ngày thứ ba của kỳ thi Hội rồi phải không? Bên đó không xảy ra chuyện gì chứ?
Một lão thái giám đứng hầu bên cạnh đáp:
- Bệ hạ cứ yên tâm. Trường thi vẫn ổn cả. Lần này có Diệp đề đốc đích thân trấn giữ, lại thêm Phàn thượng thư vốn nổi tiếng công bằng, cẩn trọng làm chủ khảo, nhất định sẽ không xảy ra chuyện gì đâu ạ.
- Hai người ấy quả thật đáng để trẫm tin cậy. Có điều…
Hoàng đế vừa nói vừa nhẹ nhàng gõ ngón tay lên chiếc án trước mặt. Một lúc lâu sau, ông mới tiếp lời:
- Trẫm vẫn lo sẽ bỏ sót người tài. Thế này đi, sáng mai ngươi cầm thủ dụ của trẫm vào cung viện một chuyến, bảo Phàn Mai Sinh lúc chấm bài phải xem xét kỹ hơn. Dù là những bài đã bị đánh trượt, cũng phải đọc lại cẩn thận.
Cách dặn dò ấy thật kỳ quặc, lại khắt khe quá mức. Gần hai nghìn sĩ tử, mỗi người hơn mười đề, gộp lại là hơn hai vạn bài văn. Số quan chấm thi chưa đến hai mươi người. Bọn họ chỉ có thể cố hết sức giữ sự công bằng, chứ muốn không phạm một sai lầm nào thì khó như lên trời. Hơn nữa, nhận xét một bài văn vốn là việc rất chủ quan.
Nhưng lão nội thị trước mặt lại lập tức đoán ra tâm ý của chủ nhân. Ông ta cúi người nhận lệnh:
- Nô tỳ tuân chỉ. Nhất định sẽ không để sót người ấy.
Đã hầu hạ hoàng đế hơn nửa đời người, lão quá hiểu câu vừa rồi đang ám chỉ ai.
Tôn Ung thấy vậy, hài lòng vuốt râu mỉm cười. Ông ta cầm một bản tấu chương khác lên xem. Nhưng chẳng bao lâu sau, nụ cười trên mặt dần biến mất, đôi mày cũng nhíu chặt lại.
- Quả nhiên vẫn tới rồi…
…
Đã là ngày thứ ba của kỳ thi Hội. Đêm qua Lý Lăng không bị nhiễm lạnh, giấc ngủ cũng khá ổn, vậy mà hắn vẫn cảm thấy từng cơn mệt mỏi kéo đến, đầu óc nặng nề, trì trệ.
Đến khi mở đề sách luận cuối cùng, hắn vẫn cố gắng chấn chỉnh tinh thần, đồng thời thầm cầu mong đề nằm trong phần mình quen thuộc. Phải biết, bài sách luận trước đã ngốn mất cả một đêm. Chuyện trị thủy quá xa lạ với hắn, thành ra chỉ có thể viết những lời sáo rỗng, nghe thì to tát mà chẳng có bao nhiêu ích lợi.
Nhìn rõ đề thi, Lý Lăng mới thở phào.
Đề này khá dài, yêu cầu giải quyết chuyện thu thuế lương mùa thu trong ba năm của một huyện nhỏ, tài lực không dư dả. Thoạt nhìn, đề có vẻ cố tình làm khó thí sinh. Nhưng với Lý Lăng, nó lại vừa đúng sở trường. Dù sao, viết lách về tài chính, thuế khóa chính là lĩnh vực mà một kế toán viên công chứng như hắn am hiểu nhất.
Việc còn lại chỉ là diễn đạt một số phương pháp của đời sau bằng cách phù hợp với luật lệ hiện nay. Chuyện ấy đương nhiên không thể làm khó Lý Lăng, kẻ đã viết quá nhiều bài tương tự. Chưa đến giữa trưa, hắn đã hoàn thành bài sách luận cuối cùng.
Còn hai bài toán bị hắn để lại sau cùng, vừa mở ra liếc qua, Lý Lăng đã bật cười:
- Nói cho cùng cũng chỉ là phương trình bậc hai hai ẩn mà thôi!
Những đề như thế có lẽ sẽ làm khó hơn tám phần sĩ tử chỉ biết vùi đầu đọc Tứ thư, Ngũ kinh. Nhưng với hắn, chúng chẳng khác gì trò trẻ con.
Lý Lăng chẳng cần suy nghĩ lâu đã tính được đáp án chính xác của cả hai bài trong đầu. Sau đó, hắn chỉ việc dùng lời lẽ phù hợp với cách tính toán đương thời để trình bày các bước giải. Hai bài toán vốn được xem là cửa ải cuối cùng của kỳ thi Hội, cứ thế được hắn hoàn thành thuận lợi.
Cuối cùng, Lý Lăng đọc kỹ lại toàn bộ những bài văn đã viết, xác nhận không có chỗ nào sai sót, cũng không phạm phải điều kiêng kỵ, rồi mới thở ra một hơi thật dài.
Trên con đường khoa cử, bước gian nan nhất cuối cùng cũng đã đi qua. Sau này thành hay bại, hắn không còn làm chủ được nữa. Dù sao, hắn cảm thấy mình đã dốc hết sức để bước trên con đường này. Nếu chẳng may thất bại, hắn cũng không có gì phải nuối tiếc.
Bởi vậy, khi nghe mấy tiếng mõ báo hiệu thí sinh có thể nộp bài trước hạn, Lý Lăng bắt đầu thu dọn đồ đạc trước mặt. Mọi thứ đã sắp xếp xong, hắn bước ra khỏi căn phòng thi nhỏ đã giam mình suốt ba ngày, giao xấp bài dày cộp cho người lính đang đứng bên ngoài với vẻ hơi ngạc nhiên, rồi không ngoảnh đầu, sải bước đi thẳng.
Sau này có được vào điện thi Đình hay không, tất cả chỉ còn trông vào ý trời!
Nửa canh giờ sau, Lý Lăng đi trên con đường ngự đạo vắng tanh. Ánh tà dương chiếu xiên từ bên cạnh, kéo cái bóng của hắn dài mãi trên mặt đường…