Ngày mười ba tháng Hai, vừa sang canh tư, đáng lẽ thành Lạc Dương phải chìm trong đêm khuya yên tĩnh, vậy mà khắp nơi lại vang lên tiếng người huyên náo. Lệnh giới nghiêm vốn được chấp hành nghiêm ngặt trước đó hôm nay tạm thời bãi bỏ. Tuy vậy, quân lính tuần thành vẫn qua lại canh phòng giữa các phố lớn và khu dân cư, đề phòng xảy ra chuyện bất trắc.
Từng hàng đèn lồng, đuốc lửa soi sáng kinh thành, khiến nơi đây chẳng khác nào ban ngày. Dòng người theo ánh lửa chậm rãi dồn về một hướng, đó là trường thi nằm ở phía đông nội thành, tức cống viện. Hôm nay chính là ngày trọng đại, kỳ thi hội ba năm mới mở một lần bắt đầu. Khắp thành, các cử tử đều đang vội vã đi đến trường thi.
Lý Lăng và Từ Thương đương nhiên cũng ở trong dòng người ấy. Từ canh ba, hai người đã thức dậy, rửa mặt thay đồ, ăn uống xong xuôi. Bữa sáng của họ vẫn chẳng có gì thay đổi, một chiếc quẩy cùng hai quả trứng gà. Sau đó, dưới sự hộ tống của Lý Mạc Vân và Chu Điệp vừa đến từ hôm trước, họ lên xe ngựa rời đi, men theo những con phố chật ních, hòa vào dòng người tiến thẳng về cống viện.
Nhìn xe ngựa cùng người đi đường chen chúc trước sau hai bên, đến Lý Lăng cũng thấy hồi hộp. Hắn đành lên tiếng nói chuyện để phân tán tâm trí:
- Không ngờ quy mô kỳ thi hội lần này còn lớn hơn kỳ thi hương trước kia.
- Đương nhiên rồi. Theo lời thầy ta, mỗi lần thi hội đều có khoảng hai, ba nghìn thí sinh từ khắp nơi kéo về kinh thành. Đây dù sao cũng là đại lễ của quốc gia. Cử tử từ hàng chục tỉnh, hàng trăm châu phủ huyện trong thiên hạ đều tìm đến để thử sức học hành. Thế mà mỗi kỳ thi chỉ lấy hơn trăm người đỗ cống sĩ, khó khăn vượt xa thi hương.
Từ Thương nuốt nước bọt, nói tiếp:
- Người đỗ kỳ thi hội được gọi là cống sĩ. Sau đó phải qua điện thí, được đích thân thiên tử chấm chọn, mới chính thức trở thành tiến sĩ.
Lý Lăng gật đầu. Ánh mắt hắn lướt nhanh qua đám đông chen chúc bên ngoài xe, chỉ cảm thấy gánh nặng trên vai lại nặng thêm vài phần.
Với chút học vấn của mình, hắn thật sự có thể vượt qua bao nhiêu tài tử từ khắp nơi trong thiên hạ, giành lấy một suất trong kỳ thi này sao?
Nhưng đã đi đến bước hôm nay, nghĩ ngợi thêm cũng chỉ khiến bản thân thêm phiền lòng. Hắn nhanh chóng thu lại tâm trí, ánh mắt sáng quắc nhìn về phía trước.
Chưa đầy nửa canh giờ sau, xe ngựa của họ cuối cùng cũng dừng lại bên ngoài một sợi dây thừng được giăng ngang có chủ ý. Từ đây trở vào, chỉ thí sinh dự kỳ thi hội lần này mới được phép đi tiếp.
Lý Lăng và Từ Thương chào Lý Mạc Vân cùng những người đưa tiễn, rồi mỗi người xách một giỏ đựng đồ thi, vác theo một cuộn chăn đệm, xuống xe bước về phía trước.
Lúc này mới giữa tháng Hai, tiết trời vẫn còn rét buốt đầu xuân, đương nhiên lạnh hơn nhiều so với lúc thi hương vào giữa mùa thu. Hai người từng nếm đủ cái khổ trong trường thi, biết tiếp theo mình phải ở trong đó trọn ba ngày ba đêm, nên đã chuẩn bị rất đầy đủ. Đồ ăn, vật dụng đều mang theo, ngay cả chăn đệm cũng không thiếu. Chỉ có thế, họ mới phát huy được hết bản lĩnh trong trận chiến này.
Các thí sinh bên cạnh cũng có nhiều người chuẩn bị giống họ. Người nào cũng một tay xách giỏ, tay kia ôm chăn đệm, trông chẳng khác gì dân chạy nạn hơn là đi thi. Nhìn thấy cảnh ấy, mọi người chỉ biết cười khổ với nhau, nhưng bước chân vẫn không dừng lại. Họ nhanh chóng đi tới trước mặt quân sĩ canh giữ lối vào, lấy giấy dự thi và thẻ bạc cử nhân của mình ra. Sau khi được kiểm tra thân phận, họ mới được phép bước vào, chính thức đặt chân vào khu vực trường thi.
Những việc tiếp theo cũng gần giống hệt kỳ thi hương lần trước. Sau khi đến trước cổng cống viện, mọi người dựa vào những chiếc đèn lồng có ghi địa danh để tìm đội ngũ của mình.
Lần này họ không tìm đèn lồng của huyện Giang Thành, mà là đèn lồng của miền Hoài Bắc. Chẳng bao lâu sau, hai người đã thấy nó bên trái cánh cổng lớn đang đóng chặt, bèn tiến lại gần.
Bên dưới đèn lồng đã có không ít cử tử đứng chờ. Thấy hai người đến, họ lần lượt gật đầu chào hỏi. Chẳng qua vì quá căng thẳng nên gần như chẳng ai lên tiếng. Lần này số người tập trung trước trường thi đông hơn hẳn kỳ thi hương, nhưng trật tự lại tốt hơn rất nhiều. Mọi người tự tìm về đội ngũ của mình, lặng lẽ đứng chờ, tạo thành sự tương phản rõ rệt với cảnh náo loạn, tiếng gọi nhau ầm ĩ bên ngoài.
Dĩ nhiên, chuyện ấy cũng có thể bắt nguồn từ việc ai nấy đều biết giữ thể diện. Dù sao những thí sinh đi được đến bước này, ở quê nhà ít nhiều đều đã có danh tiếng. Bọn họ đều là những nhân vật được người ta cung kính gọi một tiếng lão gia, sao có thể còn gây ồn ào như đám sinh viên thời thi hương?
Thời gian chậm rãi trôi qua trong bầu không khí yên tĩnh ấy. Khi trời dần sáng, bên trong trường thi vốn vắng vẻ cuối cùng cũng có động tĩnh. Một vài đốm lửa le lói qua làn sương mỏng.
Tất cả mọi người đều biết, đó là các quan viên trong trường thi đang làm lễ tế trời đất thần minh. Sau mấy tiếng trống vang lên, một tiếng hô dài đầy uy nghiêm cũng theo đó truyền ra:
- Mở Long Môn!
Trong tiếng bản lề ma sát ken két, cánh cổng cống viện cao lớn, rộng rãi từ từ mở ra. Một viên quan mặc áo đỏ, tướng mạo đường hoàng, vẻ mặt nghiêm nghị bước ra ngoài.
Nhưng hắn ta không vội lên tiếng. Hai viên lại dịch đứng hai bên trước tiên đặt mỗi người một lư hương và một chậu than trước cổng, rồi lớn tiếng hô:
- Ma mang ơn vào, ma mang oán vào! Có oán báo oán, có ơn báo ơn!
Lý Lăng thấy vậy bèn bĩu môi. Lại trò cũ nữa rồi, chẳng khác gì hệt lúc thi hương.
Nhưng nếu trong đám người này có ai tâm lý yếu, trước đây lại từng làm chuyện xấu, bị dọa một phen như thế, rất có thể kỳ thi hội lần này sẽ hỏng bét.
Sau khi nghi thức kia kết thúc, viên quan mới nghiêm giọng nói:
- Khoa cử là đại lễ tuyển chọn nhân tài cho quốc gia. Chư vị đều là tinh hoa, là những hạt giống đọc sách của Đại Việt, đã khổ công đèn sách nhiều năm mới đi được đến hôm nay. Triều đình mở khoa thi, chỉ mong các vị dốc hết sức mình, đừng để bao năm học hành uổng phí. Nhưng cũng chớ vì một phút tham lam mà làm chuyện khiến bản thân phải hối hận suốt đời.
Sau một hồi răn dạy theo lối cũ, thấy các thí sinh đều chắp tay đáp lời, viên quan kia mới hài lòng gật đầu. Hắn phất tay, nói:
- Bắt đầu vào trường thi. Theo thứ tự đã sắp xếp, từng tỉnh lần lượt tiến vào, không được làm loạn trật tự.
Đến lúc ấy, các thí sinh mới bắt đầu di chuyển. Người của vùng kinh kỳ vào trước, tiếp đó là Hồ Quảng, Giang Nam…
Đợi đến lượt đoàn Hoài Bắc của Lý Lăng tiến qua cổng trường thi thì mặt trời đã lên cao.
Giống như lần thi hương, sau khi bước qua cổng, họ vẫn chưa được đi thẳng đến phòng thi, mà được người dẫn tới trước một khu nhà tắm mịt mù hơi nước.
Lần đầu còn lạ, lần sau đã quen. Lý Lăng lúc này thành thạo hơn hẳn, cứ thế đi thẳng vào trong, cởi quần áo, tìm một chiếc thùng gỗ rồi ngồi xuống tắm rửa thật sảng khoái.
Những thí sinh có mặt ở đây đều từng trải qua quy định phải tắm rửa khi thi hương. Thế nhưng dù đã biết trước, trong lòng mọi người vẫn thấy ngượng ngập. Chẳng ai có thể thản nhiên như Lý Lăng, vừa kỳ cọ thân thể vừa để cái thứ giữa hai chân lắc lư qua lại như quả lắc đồng hồ, miệng còn nghêu ngao hát một khúc dân ca, dáng vẻ thư thái hưởng thụ.
Không ít người nhìn hắn bằng ánh mắt hoàn toàn khác trước, hận không thể hỏi thẳng một câu: Vị huynh đài này, da mặt của huynh rốt cuộc làm bằng thứ gì vậy?
Tắm xong, thay bộ quần áo rộng rãi nhưng vẫn đủ ấm do triều đình cấp, Lý Lăng vác chăn đệm đã bị lục tung cùng chiếc giỏ đựng đồ thi, đi đến trường thi chính thức. Dựa theo số hiệu được giao, hắn tìm thấy phòng thi của mình.
Phòng thi trong cống viện kinh thành quả nhiên tốt hơn nơi cấp huyện. Gian phòng này lớn hơn gần một nửa so với phòng thi ở kỳ thi hương. Tuy vật dụng vẫn đơn sơ, nhưng ít ra cũng đủ chỗ để người ta duỗi thẳng nằm nghỉ.
Gian phòng còn có một cánh cửa gỗ mỏng. Đến ban đêm, nó có thể che chắn phần nào, giúp thí sinh không phải chịu gió lạnh thốc vào người.
Điều khiến Lý Lăng vui mừng hơn cả là gian phòng từ trong ra ngoài đều sạch sẽ. Hắn chẳng cần tự tay quét dọn thêm. Rõ ràng trước đó triều đình đã phái người quét tước cẩn thận toàn bộ phòng thi.
Bước vào trong, hắn chỉ việc bày giấy bút mực nghiên ra, chờ quan trường thi phát đề rồi đặt bút làm bài.
Thế nhưng lần này số người vào trường thi đông hơn, nên công việc ban đầu bị chậm trễ khá lâu. Mãi đến gần trưa, gần hai nghìn cử tử mới hoàn toàn ổn định chỗ ngồi.
Khi ấy, toàn bộ khu vực cống viện đã chìm vào yên tĩnh. Tin tức truyền đến Chí Công đường, nơi các quan chủ khảo đang chờ đợi, hơn mười phó chủ khảo lập tức đồng loạt nhìn về phía gian phòng trong cùng, nơi cánh cửa đang đóng chặt.
Đó chính là phòng của quan chủ khảo kỳ thi hội lần này, Thượng thư Bộ Lại Phàn Mai Sinh.
Lúc này, Phàn thượng thư đang ngồi trước án, nhắm mắt dưỡng thần. Bỗng nhiên, dường như cảm nhận được điều gì, ông mở mắt ra. Theo thói quen, ông đưa tay vuốt chòm râu dài đã ngả màu hoa râm, rồi mới chậm rãi đứng dậy.
Phàn Mai Sinh không bước ra ngoài. Ông thong thả đi đến trước một giá sách ở góc phòng. Sau khi lấy xuống một hàng sách, ông mới để lộ chiếc hộp ngọc nhỏ có khóa nằm phía sau.
Ông nâng hộp ngọc lên, cẩn thận xem xét một lượt. Thấy ổ khóa không có gì bất thường, lớp sáp niêm phong quanh hộp cũng còn nguyên vẹn, ông mới khẽ thở phào.
Sau đó, ông tháo từ cổ xuống một sợi dây chuyền mảnh. Trên sợi dây có treo một chiếc chìa khóa.
Chiếc chìa ấy chính là chìa mở ổ khóa hộp. Từng lớp sắp đặt kín kẽ như vậy mới có thể bảo đảm rằng dù ông không ở trong phòng, đề thi hội bên trong hộp cũng không bị kẻ khác trộm xem rồi tiết lộ ra ngoài.
Phàn Mai Sinh làm mọi việc tỉ mỉ đến mức gần như không để lộ sơ hở, thật ra cũng là chuyện chẳng đặng đừng. Kỳ thi hội lần này quá quan trọng. Nếu có kẻ giở thủ đoạn, lấy được đề thi trước rồi để lộ ra ngoài, ông sẽ mang tội lớn không gì gột rửa nổi.
Ông không hề lo xa vô cớ. Trước đây đã có quá nhiều bài học. Đừng thấy chế độ khoa cử của Đại Việt đã hết sức chặt chẽ, trước khi thi có tắm rửa thay quần áo, kiểm tra kỹ giỏ đựng đồ thi, sau khi thi còn che tên rồi sao chép bài để chấm. Những biện pháp ấy vẫn không thể ngăn hết thủ đoạn của kẻ muốn đạt mục đích bằng mọi giá.
Có kẻ bỏ ra khoản tiền lớn để mua trộm đề thi. Có kẻ mua chuộc binh lính trong trường thi, lén chôn sách vở liên quan xuống nền phòng thi từ trước. Thậm chí còn có kẻ tìm cách mua chuộc một vị phó chủ khảo, ngầm tiết lộ vài chữ then chốt trong đề. Những chuyện như thế xưa nay chẳng phải chưa từng xảy ra.
Bởi vậy, sau khi được thiên tử chỉ định làm chủ khảo kỳ thi hội lần này, để chặn đứng mọi thủ đoạn, từ hai tháng trước Phàn thượng thư đã cho giam tất cả mọi người, kể cả bản thân ông, trong cống viện.
Còn đề thi, thứ quan trọng nhất trong cả kỳ thi, từ đầu đến cuối chỉ mình ông biết. Mãi đến lúc này, ông mới lấy nó ra khỏi ngăn bí mật.
Chìa khóa xoay một vòng. Ổ khóa đồng nhỏ phát ra tiếng tách khẽ. Khóa cuối cùng cũng được mở, rồi được tháo xuống.
Nắp hộp tách khỏi thân hộp. Lớp sáp niêm phong bên cạnh vỡ ra theo tiếng động. Phàn Mai Sinh nhẹ tay lấy hơn mười đề thi đã được cất giữ suốt hai tháng ra ngoài.
Cánh cửa mở ra. Trước ánh mắt của toàn thể quan chủ khảo, Phàn Mai Sinh đặt xấp đề lên bàn rồi nói:
- Mỗi người chép lại một lượt, sau đó sai người mang xuống phát cho thí sinh.