Ra khỏi trường thi, nhìn vầng dương vàng rực đã lặn về phía tây, vầng trăng sáng vừa nhô lên đằng đông, Lý Lăng mới sực nhớ hôm nay chính là Tết Trung thu, ngày rằm tháng tám. Nhưng hắn cũng chỉ nghĩ đến đó mà thôi. Thân thể và đầu óc cùng mỏi mệt rã rời, chẳng còn hơi sức đâu mà nghĩ đến chuyện đón tết. Hắn lê từng bước về phía trước, chỉ mong mau chóng trở lại khách điếm nghỉ ngơi.
Không riêng gì hắn, mấy thí sinh khác vừa bước ra khỏi trường thi còn thảm hại hơn. Người nào người nấy đi đứng xiêu vẹo, lảo đảo như sắp ngã. Một người sơ ý đâm sầm vào lưng Lý Lăng, khiến thân hình vốn đã chao đảo của hắn loạng choạng, suýt nữa ngã nhào xuống đất.
Đúng lúc ấy, một bàn tay kịp thời đưa tới, đỡ lấy thân người đang chực đổ của hắn. Giọng Lý Mạc Vân cũng vang lên đầy lo lắng:
- Công tử, cẩn thận.
Lý Lăng thở phào, lắc lắc đầu. Đến người đứng gần ngay trước mắt là Lý Mạc Vân mà hắn còn chẳng nhìn thấy, đôi mắt này đã kém đến mức nào rồi? Hắn khẽ hỏi:
- Sao ngươi lại tới đây?
- Tôi không yên tâm về công tử. Công tử ở trong đó suốt ba ngày, hẳn đã chịu khổ nhiều rồi. Tôi đến đón công tử về khách điếm.
- Vậy đa tạ ngươi. Xem ra vẫn là ngươi chu đáo hơn cả.
Lý Lăng cười khổ. Với bộ dạng hiện giờ, hắn quả thật chẳng thể tự đi bộ về khách điếm.
Ngay sau đó, hắn được Lý Mạc Vân dìu lên một cỗ xe ngựa đỗ bên đường. Chẳng bao lâu, xe đã đưa hai người trở về khách điếm.
Vừa vào khu sân đã thuê trọn, Lý Lăng chẳng buồn tắm rửa hay ăn uống gì, cứ thế đi thẳng về phòng ngủ rồi đổ vật xuống giường. Đến một ngón tay hắn cũng chẳng muốn nhúc nhích thêm.
Thế nhưng trước lúc chìm vào giấc ngủ, hắn chợt nhớ ra một chuyện, bèn mơ màng dặn:
- Ngươi… ngươi đi đón Từ huynh nữa nhé. Tình trạng của huynh ấy hẳn cũng chẳng khá hơn ta đâu.
- Công tử cứ yên tâm. Tôi đã sắp xếp người đi rồi…
- Vậy thì tốt…
Nói được ba chữ ấy, Lý Lăng đã ngủ lịm ngay tại chỗ. Lý Mạc Vân ngẩn ra nhìn hắn, rồi bật cười, lắc đầu. Y nhẹ chân nhẹ tay bước ra ngoài, cẩn thận khép cửa phòng lại.
Lý Lăng trở về khách điếm rồi chìm vào giấc ngủ say. Cùng lúc ấy, theo từng khắc trôi qua, kỳ thi Hương cũng hoàn toàn kết thúc.
Bất kể thí sinh đã làm xong bài hay chưa, binh lính canh bên ngoài phòng thi vẫn nghiêm mặt thu bài đúng giờ. Những tập bài thi được sắp xếp chỉnh tề, gom lại rồi đưa đến một khu sân nằm tận phía trong trường thi.
Nơi đó đã có mấy chục người thợ chờ sẵn từ lâu. Lứa bài đầu tiên vừa được đưa tới, họ lập tức bắt tay vào việc. Trước hết, họ quét một lớp hồ lên phần đầu mỗi tờ giấy, sau đó dán đè lên một mảnh giấy nhỏ, che kín tên tuổi, quê quán cùng những thông tin riêng của thí sinh.
Đó chính là phép dán kín tên bài, bắt đầu được áp dụng từ kỳ thi Hương. Quy củ này vốn được đưa vào khoa cử từ thời nhà Tống, nhằm giữ sự công bằng cho các sĩ tử. Những năm đầu nhà Tống, khi phép dán kín tên bài còn chưa được thi hành, nhiều người đứng đầu bảng đều là con cháu nhà quyền quý. Rốt cuộc họ đỗ cao nhờ thân thế hay nhờ tài học, từ lâu đã là chuyện khiến người đời tranh cãi.
Phép dán tên chưa chắc đã ngăn được hoàn toàn những chuyện gửi gắm, nâng đỡ riêng tư trong khoa cử, nhưng ít nhất cũng tạo ra một lớp bảo đảm cho sự công bằng. Vì thế, đến thời Đại Việt, triều đình vẫn giữ lại cách làm ấy, thậm chí còn áp dụng chặt chẽ hơn. Không chỉ kỳ thi Hội dùng phép dán tên, kỳ thi Hương cũng thi hành đầy đủ. Cùng với đó là phép sao chép lại toàn bộ bài thi.
Sau khi lứa bài đầu tiên được che kín tên tuổi, quê quán và các thông tin khác, lính đứng bên cạnh ôm mấy chục tập bài vào lòng rồi quay sang một đại sảnh rộng hơn ở bên cạnh. Trong sảnh bày kín bàn ghế. Trước mỗi bàn là một người thư lại đã làm việc nhiều năm trong nha môn. Những người này có thể không thật giỏi ở các phương diện khác, nhưng nét chữ kiểu quán các của họ thì vừa ngay ngắn, vừa viết rất nhanh.
Không cần ai dặn dò, bài thi vừa đưa đến tay, mỗi người tự lấy một tập rồi cúi xuống bàn chép lại. Từng hàng chữ nhỏ đều tăm tắp, chẳng khác gì chữ in, theo nhịp chuyển động nhẹ nhàng của cổ tay mà hiện dần trên giấy.
Công việc sao chép này đòi hỏi sự tỉ mỉ tuyệt đối. Chữ phải được chép ngay ngắn, nội dung bài văn cũng không được sai dù chỉ một chỗ. Thí sinh viết thế nào, họ phải chép đúng thế ấy. Dù thí sinh có viết nhầm chữ, người chép cũng phải giữ nguyên, đến một dấu chấm câu cũng không được bỏ sót.
Chép xong một bài, họ còn phải ghi lại số hiệu, rồi viết tên mình bên dưới số ấy. Sau này nếu phát hiện có chỗ sai sót, người chép đương nhiên phải chịu trách nhiệm. Khoa cử là việc lớn của triều đình, không được để xảy ra dù chỉ nửa phần sơ suất.
Mãi đến gần canh ba, lứa bài đầu tiên mới được sao chép hoàn tất. Binh lính lại mang số bài ấy đến công đường Chí Công ở bên cạnh. Đây mới là nơi các khảo quan chấm bài.
Lúc này, trong công đường có đủ mười sáu vị khảo quan, ai nấy đều nghiêm nghị. Thấy bài thi được đưa tới, họ đưa tay mời nhau, nhận lấy bài rồi chia ra, tinh thần phấn chấn lật xem.
Nếu ba ngày thi Hương trước đó là quãng thời gian hơn một nghìn thí sinh phải chịu đựng và tôi luyện, thì từ lúc này trở đi, đến lượt các khảo quan phải vất vả làm việc ngày đêm.
Hơn mười nghìn bài văn, mười sáu người phải xem xét, chấm định cao thấp trong vỏn vẹn sáu ngày. Khối lượng công việc lớn đến mức vượt xa sức tưởng tượng của người thường. Về sau, họ chỉ đành nắm lấy phần trọng yếu, căn cứ vào mấy bài đầu để phân định hơn kém, gồm một bài Tứ thư và một bài Ngũ kinh.
Dù vậy, vẫn còn hàng nghìn bài phải đọc kỹ từng bài một. Những bài khác ít nhiều cũng phải xem qua, thành thử mấy ngày tiếp đó, các khảo quan gần như không có lúc nào được nghỉ. Chỉ khi buồn ngủ đến mức không chịu nổi, họ mới ra chiếc giường nằm phía sau, chợp mắt một lát.
Nhưng với mỗi khảo quan, được tham gia chấm thi vẫn là một niềm vinh dự. Vì thế, dù mệt nhọc đến đâu, họ cũng vực dậy tinh thần, dốc hết sức mình.
Trong công đường Chí Công, nhất thời chỉ còn tiếng giấy sột soạt và tiếng người khe khẽ đọc bài. Ngoài ra không còn âm thanh nào khác.
Kỳ thi Hương ba năm mới mở một lần, quả thật là việc lớn của cả một tỉnh. Đó là một cuộc hội họp lặng thầm, cũng là một phen rèn luyện mà mỗi thí sinh và mỗi khảo quan đều phải dốc lòng tham dự.
Lý Lăng bị cơn đói đánh thức trong mộng. Bụng hắn réo lên từng hồi, nhưng toàn thân vẫn mềm nhũn, đến mí mắt cũng chẳng muốn mở. Mãi một lúc lâu sau, hắn lại cảm thấy bàng quang căng tức từng cơn. Bất đắc dĩ, hắn rên khẽ, từ từ mở mắt rồi chống tay ngồi dậy.
Bấy giờ hắn mới nhận ra bên ngoài nắng đã lên rực rỡ, trông chừng là khoảng trước hoặc sau buổi trưa. Lý Lăng ngẩn người. Rốt cuộc hắn đã ngủ bao lâu rồi?
Hắn lê bước ra ngoài giải quyết xong, lúc quay trở vào thì vừa hay trông thấy Lý Mạc Vân bước ra từ căn phòng của mình.
- Công tử.
- Ta đã ngủ bao lâu? Bây giờ là lúc nào rồi?
- Hôm nay đã là ngày mười sáu tháng tám. Công tử ngủ liền nửa ngày một đêm. Nếu công tử không tự bước ra, tôi đã vào trong xem thử rồi.
- Lâu đến vậy sao? Ta chỉ cảm thấy như vừa nhắm mắt một lát thôi.
Lý Lăng thở dài. Xem ra hắn đã mệt đến kiệt sức, vừa nằm xuống liền ngủ say như chết.
- Phải rồi, Từ công tử đâu? Huynh ấy đã bình an trở về chưa?
- Từ công tử về không lâu sau khi công tử ngủ. Cũng giống công tử, vừa tới nơi đã về phòng nằm nghỉ, đến giờ vẫn chưa tỉnh.
Lý Mạc Vân nói rồi chợt nhớ ra một chuyện:
- À, tôi đã gọi người chuẩn bị vài món ăn bên ngoài. Công tử muốn bảo họ mang vào, hay ra ngoài dùng bữa?
Câu hỏi ấy khiến bụng Lý Lăng lập tức réo lên phản đối. Hắn nghĩ ngợi một lát rồi nói:
- Ra ngoài ăn đi. Trước đó ta bị nhốt trong trường thi, về đây lại ru rú trong phòng. Ra ngoài cũng dễ chịu hơn.
Hai người rời khỏi sân, đi đến tửu lâu phía trước khách điếm tìm chỗ ngồi. Chẳng bao lâu, tiểu nhị đã bưng lên những món ăn gọi sẵn cùng hai bát mì.
Lý Lăng quả thật đói dữ dội. Hắn chẳng nói thêm lời nào, nâng bát lên húp sì sụp rồi ăn ngấu nghiến. Lần này tốc độ ăn của hắn còn nhanh hơn cả Lý Mạc Vân, khiến y nhìn đến ngây người.
Mãi đến khi ăn hết cả bát mì, tinh thần Lý Lăng mới khá lên đôi chút. Thấy Lý Mạc Vân vẫn còn nửa bát mì, hắn phân bua:
- Trước đó ở trường thi, ta chẳng được ăn bữa nào ra hồn. Ra khỏi đó lại nhịn đói suốt nửa ngày một đêm, thành ra ăn hơi vội.
- Ha ha, tôi hiểu mà. Lần này công tử quả thật đã chịu khổ nhiều.
- Đúng vậy. Chưa từng trải qua kỳ thi Hương thì chẳng thể nào biết được nó gian nan đến mức nào. Chỉ mong phen vất vả này không uổng công.
Lý Lăng cảm thán một câu rồi lại hỏi:
- Phải rồi, mấy ngày qua có chuyện gì xảy ra không? Có ai đến tìm chúng ta không?
- Chỗ chúng ta đương nhiên không có chuyện gì. Chỉ là bên ngoài đã xảy ra vài việc. À, đêm qua thầy Trương có sai người tới, nói rằng đợi công tử và Từ công tử nghỉ ngơi khỏe lại thì đến phủ ông ấy một chuyến.
- Thầy Trương thật có lòng. Đợi huynh Trác Ngô tỉnh lại, ta sẽ cùng huynh ấy đến bái phỏng.
Lý Lăng đang nói thì chợt khựng lại:
- Ngươi vừa nói bên ngoài xảy ra chuyện, rốt cuộc là chuyện gì?
Lý Mạc Vân còn chưa kịp trả lời, cuộc trò chuyện của mấy người khách rượu ngồi bên cạnh đã lọt vào tai Lý Lăng.
- Phen này nhà họ La hoàn toàn tiêu rồi. Rời khỏi nơi ấy một chuyến, bao năm gây dựng đều tan thành mây khói.
- Chứ còn gì nữa? Nhà họ La ở Từ Châu bén rễ rất sâu, nhưng một khi phải bỏ quê hương mà đi, dù có lắm tiền đến đâu thì cũng chỉ là người nơi khác tới. Sau này e rằng khốn đốn dài dài. Ta tận mắt thấy cả nhà họ lúc rời thành khóc lóc thảm thiết đến mức nào.
- Đáng đời chúng! Ngày thường làm bao chuyện thất đức, phen này lại chọc phải người không nên chọc. Chỉ đuổi cả nhà ra khỏi Từ Châu đã là nương tay với chúng rồi. Hôm ấy ta thấy La Phong bị người nhà đánh gãy hai chân, còn phải để người ta khiêng đi một vòng quanh thành. Nhìn bộ dạng thảm hại ấy, trong bụng ta thật hả hê.
- Ha ha, hôm đó ta cũng nhìn thấy. Trước kia thằng nhãi ấy ỷ mình còn trẻ mà đã thi đỗ cử nhân, bộ dạng ngông nghênh biết bao… Nay quả báo đã đến rồi.
- Ta còn nghe nói, lần này nhà họ La tuy đã rời đi, nhưng vẫn có người gặp rắc rối. Người ấy chính là Lưu Thứ sử!
- Sao lại thế? Chẳng lẽ ông ta cũng bị chuyện này liên lụy?
- Không phải chuyện nhà họ La! Ngươi quên rồi sao? Mới hai hôm trước, trong thành Từ Châu chẳng phải đã xảy ra một vụ án mạng khiến nhiều người chết đó ư? Tận năm người bị giết trong nhà. Đã bao nhiêu năm rồi Từ Châu mới xảy ra một vụ lớn như thế. Tuần phủ đại nhân đã giao thẳng vụ án cho Lưu Thứ sử. Nếu không phá được án trong thời hạn, cái mũ ô sa trên đầu ông ta e rằng chẳng còn vững nữa đâu…