Lại mất thêm nửa ngày, Lý Lăng mới viết xong cả hai bài sách lược. Công việc trong nha môn, hắn vốn đã thuộc nằm lòng. Nhưng muốn chuyển những điều ấy thành một bài văn có câu chữ trau chuốt thì chẳng phải chuyện dễ dàng. Ngay cả hắn cũng chỉ dám bảo đảm bài viết đọc được, còn muốn gọi là văn hay thì vẫn kém xa.
Bấy giờ trời đã sầm tối. Đêm xuống rất nhanh. Lý Lăng đang nghĩ đêm nay chỉ có thể đi ngủ, cùng lắm là ngồi nhẩm trước bài trong đầu, thì lão binh khi nãy lại bước đến trước cửa, hạ giọng nói:
- Cậu tú, đây là nến dùng ban đêm trong kỳ thi, còn có cả thức ăn tối nay.
Lý Lăng ngẩn ra. Hắn ngẩng đầu nhìn, thấy trong tay lão binh có ba cây nến và một chiếc bát nhỏ. Chẳng biết bên trong đựng thứ gì, nhưng hắn vẫn mỉm cười nhận lấy, lại nói lời cảm ơn.
Xem ra trường thi đã tính sẵn mọi việc. Ban đêm, mỗi thí sinh đều được phát nến. Chỉ có điều, một cây nến cũng chỉ cháy được hơn một canh giờ, muốn dùng đủ cho cả đêm thì phải liệu mà phân chia.
Nhân lúc trời vẫn còn chút ánh sáng, Lý Lăng vội lo bữa tối. Trong chiếc bát nhỏ chỉ có hai chiếc bánh bột khô và hai đũa rau, thật chẳng thể xem là món ngon lành gì. Nhưng hắn cũng chẳng buồn so đo. Nghĩ ngợi một lát, hắn đem rau cùng mấy miếng thịt khô và ít gạo mình mang theo trộn chung, rồi ra ngoài lấy nước, đổ tất cả vào nồi. Sau đó, hắn nhóm chiếc bếp nhỏ, nấu thành một nồi cháo rau thịt.
Chẳng bao lâu, mùi cháo thơm đã lan ra cả khu vực trước phòng thi của hắn. Không ít thí sinh bị mùi hương hấp dẫn, lần lượt thò đầu ra nhìn. Ai nấy đều mang vẻ mặt hết sức phức tạp.
Chúng ta chỉ nghĩ ăn tạm chút gì rồi cắm đầu thi tiếp, còn ngươi thì hay rồi, vào đây nấu nướng như đi dã ngoại vậy!
Lý Lăng chẳng để tâm đến những ánh mắt khác thường ấy. Cháo chín, hắn bưng về phòng thi, ăn cùng bánh bột khô một bữa thật ngon lành. Nguyên liệu tuy đơn sơ, mùi vị lại không đến nỗi nào. Nhất là cháo còn nóng hổi, hơn hẳn cảnh gặm bánh khô rồi uống nước lạnh. Ăn xong, tinh thần hắn lập tức phấn chấn lên nhiều.
Trời đã tối hẳn, Lý Lăng vẫn chưa định nghỉ. Hắn buông rèm cửa, thắp nến, đốt thêm hương trầm, rồi lấy một đề thi ra, cẩn thận nhẩm bài trong đầu.
Lần này, hắn quyết định nhân lúc đầu óc còn tỉnh táo, làm trước một bài Tứ thư. Dù sao đây mới là phần quan trọng nhất của kỳ thi Hương.
Kỳ thi Hương tuy có hơn mười bài, nhưng thứ thật sự quyết định thí sinh có đỗ hay không vẫn là bảy bài thuộc Tứ thư và Ngũ kinh. Thậm chí theo những gì Lý Lăng biết, đôi khi thành bại chỉ nằm ở hai bài đầu tiên, một bài Tứ thư và một bài Ngũ kinh.
Mỗi kỳ thi Hương đều có quá đông thí sinh, trong khi quan chấm thi chỉ hơn mười người. Họ lại phải phân định cao thấp trong mấy ngày ngắn ngủi, khối lượng công việc quả thực rất lớn. Vì vậy, cách họ có thể làm chỉ là nắm lấy phần chính trước, những bài khác tạm thời gác sang một bên.
Dĩ nhiên, điều đó không có nghĩa những bài sau có thể viết bừa hoặc bỏ trắng. Nhưng nếu hai bài đầu đủ nổi bật, những bài còn lại dù tầm thường hơn đôi chút, thí sinh vẫn có cơ hội được lấy đỗ.
Lý Lăng suy nghĩ một hồi, chợt nhớ ra một chuyện. Hắn vội cúi xuống, thổi tắt ngọn nến.
Rốt cuộc mình vẫn chưa có kinh nghiệm. Đã nhẩm bài trong đầu thì cần gì phải đốt nến? Làm vậy chẳng phải phí mất thời gian hay sao?
Phòng thi chìm vào bóng tối, nhưng đầu óc Lý Lăng lại sáng rõ hơn. Rất nhanh, hắn đã nắm được cốt lõi của đề.
Kỳ thi Hương quả nhiên khác hẳn những kỳ thi trước, quy củ nghiêm ngặt hơn nhiều. Những dạng đề chắp vá kỳ quặc cũng không còn, đề nào đề nấy đều là bài lớn ngay ngắn, rõ ràng.
Nắm được ý chính của đề thì không khó. Nhưng muốn viết thành một bài văn đặc sắc, khiến quan chấm thi phải khen ngợi, lại là chuyện khác.
May mà thời gian qua, Lý Lăng đã ghi nhớ trong đầu những bài văn mẫu của các bậc Giải nguyên, Trạng nguyên. Hắn nghiền ngẫm, hòa trộn tinh hoa trong đó. Đến lúc đem ra đối chiếu từng bài, hắn bất ngờ nhận thấy chủ ý của hai bài văn có người đỗ Tiến sĩ khá giống với đề Tứ thư trước mặt, giống đến bảy tám phần.
Thật ra chuyện ấy cũng hợp lẽ. Đạo lý của Nho gia chẳng qua xoay quanh mấy điều như nhân ái, trung quân… Còn cách diễn đạt thì có đến hàng vạn, đương nhiên khó tránh khỏi chỗ trùng hợp, tương thông.
Nắm được điểm này, Lý Lăng quyết định lấy câu chữ và ý tứ trong hai bài văn kia làm trục chính cho bài của mình, rồi dùng cách dùng từ đặt câu riêng để viết lại.
Cách làm ấy tuy có phần trơ trẽn, nhưng khoa cử chỉ xét đỗ hay trượt, chẳng xét đạo đức. Lúc này, hắn cũng chẳng còn tâm trí để bận lòng.
Đã có hướng đi rõ ràng, sắp xếp toàn bài trở nên dễ dàng hơn nhiều. Chỉ hơn nửa canh giờ, hắn đã nhẩm xong bản thảo. Lý Lăng lại thắp nến, hạ bút như thần, nhanh chóng viết lên giấy. Chưa đầy một canh giờ, bài Tứ thư đầu tiên đã hoàn tất, mà cây nến vẫn còn hơn nửa đoạn chưa cháy hết.
Nhưng Lý Lăng không định viết tiếp. Hắn thu bài thi và đề lại, cho vào túi dầu, treo lên tường. Sau đó, hắn cất tấm ván gỗ, biến chỗ ngồi thành một chiếc giường nhỏ, cứ thế nằm xuống nghỉ.
Nằm trên bệ gạch lạnh ngắt, cứng ngắc đương nhiên không thể sánh với giường đệm. Đã vậy còn chẳng có chăn. Cảm giác ngủ như thế thật chẳng dễ chịu chút nào.
May mà Lý Lăng còn trẻ, thân thể lại khá khỏe nhờ ngày nào cũng chăm chỉ rèn luyện. Hắn vẫn gắng gượng chịu được. Dẫu vậy, đêm ấy hắn ngủ chẳng yên. Mấy lần trở mình, suýt nữa đã rơi khỏi bệ gạch.
Đến gần sáng, một cái hắt hơi làm hắn giật mình tỉnh giấc. Lý Lăng trở người ngồi dậy, lúc ấy mới nhận ra bên ngoài trời đã lờ mờ sáng.
Vén rèm bước ra, hắn thấy không ít thí sinh khác cũng đã ra ngoài. Ai nấy đều mang vẻ mệt mỏi, rõ ràng đêm qua chẳng ai được yên giấc. Nhưng chẳng một người nào lên tiếng than thở. Gặp nhau cũng không ai nói gì, chỉ đứng vươn vai, cử động tay chân một lúc, chờ trời sáng dần rồi lại lần lượt trở về phòng thi.
Sau đó lại đến màn nấu cháo như chiều hôm trước.
Lý Lăng một lần nữa khiến mọi người vừa thèm thuồng vừa ghen tị. Trong buổi sớm mùa thu, bọn họ chỉ có thể nhai bánh khô, uống nước lạnh để tiếp tục làm bài, đến một ngụm canh nóng cũng không có. Sự tương phản ấy quả thực quá rõ rệt.
Ăn sáng xong, trời cũng sáng hẳn. Lý Lăng bắt đầu kỳ thi ngày hôm nay.
Chỉ có điều, vì nhiễm lạnh đôi chút, eo lưng lại đau nhức, hắn không thể tập trung tinh thần như hôm qua. Phải cố gắng lắm, hắn mới thu tâm trí về được, bắt đầu nhẩm bài rồi đặt bút viết.
Đến lúc này, Lý Lăng mới nhận ra mình đã tính sai. Chiến lược làm bài từ dễ đến khó định ra trước đó rõ ràng không thích hợp với kỳ thi Hương.
Thời gian càng kéo dài, tinh lực của hắn sẽ càng suy giảm. Để những bài quan trọng nhất lại cuối cùng, ắt không thể phát huy được hết khả năng. Hắn đã phung phí ngày đầu tiên, lúc tinh thần sung mãn nhất, vào mấy bài sách lược.
Nhưng giờ có hối hận cũng đã muộn. Lý Lăng chỉ đành ép mình gạt những ý nghĩ ấy sang một bên, chuyên tâm suy xét bài Ngũ kinh kế tiếp.
May mà nền tảng của hắn vẫn khá vững, trong bụng lại thuộc không ít văn mẫu. Dù tinh thần không được tốt, hắn vẫn có thể chọn ra những ý hay để vận dụng vào bài viết.
Lý Lăng hiểu rõ càng về sau, trạng thái của mình chắc chắn càng tệ. Vì vậy, hắn không dám chậm trễ. Viết xong một bài, hắn lập tức nhẩm bài kế tiếp rồi hạ bút viết ra.
Cứ thế, suốt ngày thứ hai, Lý Lăng gần như không được nghỉ ngơi. Hắn khi thì viết bài, khi thì nhẩm ý, suy nghĩ cách triển khai. Ngay cả lúc nhóm bếp nấu cháo, lúc cúi đầu ăn cơm, đầu óc hắn cũng không ngừng vận chuyển, quả thật đã hoạt động hết sức.
Nhờ vậy, hắn một mạch viết xong năm bài. Đến khi trời tối, đầu óc đã bắt đầu quay cuồng.
Năm bài ấy cộng lại cũng chỉ chừng năm sáu nghìn chữ, nhưng chúng hoàn toàn khác với truyện mạng đời sau, cũng chẳng giống những cuốn tiểu thuyết hắn từng viết. Mỗi bài đều là tâm huyết của người cầm bút. Nội dung phải có thực chất, câu chữ phải cân nhắc kỹ càng, bài văn phải trau chuốt hoa mỹ, lại còn cần dẫn kinh điển để lời lẽ thêm phần vững vàng.
Nếu không thể mượn dùng câu chữ của các bậc tiền nhân, chỉ e cả ngày hắn cũng chẳng viết nổi ba bài.
Nhưng sự liều mạng ấy cũng đem lại kết quả. Đến giờ, trong bảy bài kinh nghĩa, Lý Lăng đã viết xong sáu bài. Cộng thêm những bài sách lược và toán học hoàn tất từ sớm, hắn chỉ còn lại một bài lớn cùng ba bài chế, phán, biểu. Ngày mai vẫn còn nguyên một ngày để làm bài.
Vì thế, đầu óc đã choáng váng, Lý Lăng không ép mình tiếp tục viết vào ban đêm. Hắn ăn qua loa một ít cháo lạnh, buông rèm rồi nằm ngủ.
Đêm ấy, hắn chẳng còn cảm thấy bệ gạch bên dưới cấn vào người nữa. Vừa nằm xuống, hắn đã ngủ một mạch đến khi trời sáng rõ. Thân thể vẫn rét lạnh, nhưng tinh thần lại tốt hơn buổi sáng hôm qua rất nhiều.
Lý Lăng cũng chẳng còn hơi sức nghĩ ngợi gì thêm, lập tức lao vào kỳ thi của ngày mới.
Mạnh Tử từng nói, trời sắp giao trọng trách lớn cho ai thì trước hết phải làm khổ tâm trí người ấy, nhọc mệt gân cốt, khiến thân thể thiếu thốn…
Rõ ràng, kỳ thi Hương này chính là một phen tôi luyện đối với các thí sinh. Nó vừa thử thách học vấn mười năm đèn sách, vừa khảo nghiệm sức khỏe và sức chịu đựng. Chỉ những người xuất sắc trên cả hai phương diện ấy mới có thể thật sự bước vào tầng lớp sĩ phu, trở thành người ở trên thiên hạ, một viên quan dự bị của triều đình.
Kỳ thi Hương ở Từ Châu năm nay cũng đúng là như vậy.
Cuộc thi kéo dài ba ngày. Sang đến ngày thứ hai, đã có thí sinh gặp chuyện vì đủ thứ nguyên do. Có người tinh thần đột nhiên suy sụp, gào thét lao ra khỏi phòng thi, lập tức bị binh lính bên ngoài đè xuống rồi trói lại. Cũng có người bất chợt mắc bệnh cảm lạnh, ngã quỵ trong phòng. Nhưng họ chỉ có thể nằm lại đó chờ đến lúc cổng trường thi mở ra mới được đưa đi chữa trị.
Dù xảy ra trường hợp nào, cũng có nghĩa kỳ thi Hương lần này của người ấy đã kết thúc. Muốn thử lại, hắn chỉ còn cách chờ thêm ba năm rồi tiếp tục chịu đựng một phen khổ sở như vậy.
Lý Lăng rõ ràng may mắn hơn rất nhiều người. Đến ngày thứ ba, tuy thỉnh thoảng hắn vẫn ho, tinh thần nhìn chung vẫn còn khá tốt. Cuối cùng, hắn cũng viết xong những bài còn lại.
Vừa đến giờ Thân, một hồi trống dồn dập vang lên. Quan chấm thi đã hạ lệnh cho thí sinh nộp bài, mở cửa ra ngoài.
Dĩ nhiên, lúc này vẫn chưa đến hạn cuối thật sự. Theo quy định của triều đình, đến canh hai mới là thời điểm chót để nộp bài. Đó cũng là lý do ngay từ đầu mỗi người đã được phát ba cây nến.
Lý Lăng nhìn hai cây nến còn nguyên cùng nửa cây nến trên tay, chỉ biết cười khổ.
Kẻ chưa có kinh nghiệm rốt cuộc vẫn tính sai thời gian. Đáng lẽ ngay từ ngày đầu tiên, hắn phải viết nhiều hơn mới đúng.
Hắn kiểm tra lại toàn bộ bài một lần nữa, xác nhận bên trên không còn sai sót hay điều phạm húy nào, rồi mới đứng dậy. Lý Lăng giao tất cả bài thi cho lão binh bên ngoài, chắp tay hành lễ với lão. Sau đó, hắn mang theo giỏ đựng đồ thi cùng những vật dụng khác, bước đi lảo đảo ra khỏi trường thi.