Ngày mai đã là kỳ thi hương. Lý Lăng và Từ Thương vốn định mỗi người viết thêm một bài văn cuối cùng, rồi đổi cho nhau xem, bàn luận đôi điều, sau đó nghỉ sớm. Nào ngờ trời gần tối, bỗng có người tìm đến. Vừa gặp mặt, người ấy đã nói:
- Lý công tử, lão gia nhà tôi muốn mời cậu sang phủ đàm đạo.
- Lão gia nhà anh là ai?
Nhìn viên quản sự toát lên vẻ thư sinh trước mặt, Lý Lăng đã lờ mờ đoán được đáp án. Quả nhiên, người kia thành thật thưa:
- Lão gia nhà tôi vốn được người đời gọi là Trương Nho Sư. Trước đây nhờ Lý công tử đứng ra nói lời công bằng, hôm nay ngài mới sai tiểu nhân đến mời. Mong công tử đừng từ chối.
- Việc này…
Lý Lăng ngẫm nghĩ chốc lát, rồi nhìn sang Từ Thương, mỉm cười đáp:
- Đã là lời mời của Nho Sư, tại hạ nào dám từ chối. Nhưng người bạn này của tôi cũng ngưỡng mộ phong thái của ngài đã lâu, rất muốn được nghe ngài chỉ dạy. Không biết cậu ấy có thể đi cùng tôi chăng?
Từ Thương ngẩn ra, vội hạ giọng:
- Ôn Trung, Nho Sư mời huynh mà…
Lý Lăng giơ tay ngăn lời hắn, mỉm cười nói:
- Tôi nghĩ Nho Sư hẳn không nỡ khước từ một kẻ sĩ như chúng ta ngoài ngàn dặm chứ?
Lời ấy vừa thốt ra, viên quản sự quả nhiên khó lòng từ chối. Hắn cười đáp:
- Nếu Lý công tử đã muốn vậy, xin mời vị công tử này cùng đi. Có điều, đến nơi lão gia nhà tôi có chịu gặp cậu ấy hay không thì tiểu nhân không dám chắc.
Nghe được câu trả lời, Từ Thương cũng mừng rỡ. Mấy hôm nay, hắn càng thêm kính phục Trương Hòa Phong. Hôm nay được gặp mặt gần gũi, dù chẳng giúp ích gì cho đường khoa cử, cũng là một chuyện đáng quý. Hắn cảm kích nhìn Lý Lăng. Người bạn này đã giúp hắn quá nhiều.
Mọi chuyện đã định, hai người không chần chừ nữa, theo viên quản sự ra khỏi khách điếm. Họ lên cỗ xe ngựa mộc mạc người kia mang đến, rồi đi thẳng về phía đông thành. Hơn nửa canh giờ sau, xe tiến vào một tòa nhà cũng giản dị, nhưng phảng phất vẻ sang trọng.
Những lớp sân nối tiếp nhau trải rộng trên khu đất chừng ba bốn mẫu. Trong vườn trồng tùng, bách và những loài cây xanh quanh năm. Mấy người hầu thỉnh thoảng qua lại trên lối đi, ai nấy lo việc của mình, khiến nơi đây phảng phất vẻ yên bình, hòa thuận.
Viên quản sự không sai người vào báo trước. Mãi đến khi dẫn Lý Lăng và Từ Thương tới trước một thư phòng rộng thênh thang, gần như có thể gọi là đại sảnh, hắn mới đi vào bẩm báo. Chốc lát sau, hắn mỉm cười bước ra:
- Lý công tử, Từ công tử, mời vào. Lão gia nhà tôi cũng muốn gặp người bạn học kết giao với Lý công tử.
- Đa tạ.
Ở nơi này, Lý Lăng cũng giữ lễ hơn thường. Còn Từ Thương tuy mừng rỡ nhưng càng thêm câu nệ, nụ cười lộ vẻ căng thẳng. Hắn chỉ lặng lẽ theo sau Lý Lăng vào thư phòng.
Trong phòng sáng rực như ban ngày. Trương Hòa Phong khoác áo rộng, dáng vẻ chẳng khác nào một ông đồ già trong trường tư, đang lắc lư đầu đọc một bài văn. Đợi hai người tiến lên hành lễ, lão mới thong thả khép sách lại, chỉ vào chỗ ngồi trước mặt:
- Hai vị tiểu hữu ngồi xuống rồi nói chuyện.
- Không dám. Nho Sư cứ gọi vãn bối là Lý Lăng, hoặc gọi tự của vãn bối là Ôn Trung.
- Vãn bối là Từ Thương, vẫn chưa có tự.
Hai người không dám thất lễ, lại cúi mình cảm tạ, rồi mới nhẹ nhàng ngồi xuống hai bên. Thấy họ giữ lễ như vậy, nụ cười trong mắt ông lão càng đậm. Nhưng ánh mắt lão phần nhiều vẫn dừng trên người Lý Lăng.
- Ôn Trung, cái tự này của cậu khác hẳn với những gì cậu thể hiện trước đây.
- Để tiền bối chê cười rồi. Chính vì vãn bối tính tình quá nóng vội, thầy mới đặt tự ấy, mong sau này vãn bối làm việc chín chắn hơn.
- Cậu đã có thầy rồi sao? Là thầy khai sáng hay thầy chủ khảo?
Thầy khai sáng là người dạy trẻ nhỏ những bài học đầu tiên. Người thầy ấy có thể đặt tự cho học trò, nhưng chưa chắc quan hệ đã thân thiết. Còn thầy chủ khảo thì khác hẳn, gần như cha mẹ, theo lẽ một ngày làm thầy thì suốt đời là cha. Ân nghĩa ấy khắc sâu, khó lòng phai nhạt.
Lý Lăng hơi lấy làm lạ, nhưng vẫn thành thật đáp:
- Là thầy chủ khảo ạ.
Trương Hòa Phong thoáng lộ vẻ tiếc nuối:
- À? Là người nào?
- Chính là Ngụy huyện tôn ở huyện Giang Thành.
- Ngụy Trung Hiền sao? Người này quả thật không tầm thường. Lão phu từng giao tình đôi chút với hắn. Xét tài học hay phẩm hạnh, hắn cũng thuộc hàng đầu trong lớp quan trẻ.
Lý Lăng cười gượng, khẽ gật đầu. Thời nay coi trọng đạo thầy trò, là học trò thì quả thật không tiện bàn luận hay dở về thầy mình. Chỉ là nghe cái tên kỳ quặc ấy, trong lòng hắn vẫn thấy vướng víu.
Trương Hòa Phong khẽ thở dài, rồi lại cười nói:
- Hôm nay lão phu đường đột mời hai cậu đến, mong đừng trách. Trước đó lão phu bận vài việc vặt, lại nghĩ hai cậu đang chuẩn bị thi cử, chưa chắc đã rảnh, nên không vội mời sang. Lão phu muốn đích thân cảm tạ cậu.
Lý Lăng thấp thoáng đoán ra lão có ý nhận mình làm học trò, chỉ là hắn đã có thầy chủ khảo, ông lão không tiện mở lời. Hắn cũng không quanh co chuyện đó, chỉ cười đáp:
- Vãn bối không dám nhận lời cảm tạ của Nho Sư. Chuyện hôm ấy chỉ là tình cờ. Hơn nữa, vãn bối quả thật không đồng tình với những lời bàn của bọn họ nên mới lên tiếng bác bỏ. Vãn bối tin rằng, dù không có mình đứng ra, với tài biện luận của Nho Sư, ngài cũng đủ khiến họ mất mặt trước mọi người.
- Ha ha, tiểu tử cậu đúng là biết nói chuyện. Chẳng trách chỉ trong thời gian ngắn đã làm nên chút thành tựu, còn kết giao được với người nhà họ Vạn.
Được hắn tâng bốc, Trương Hòa Phong bật cười khoan khoái, rồi nói tiếp:
- Nhưng lão phu cũng biết rõ sức mình. Chuyện buôn bán quả thật không phải sở trường của lão phu. Nếu thật sự tranh luận với bọn họ, e rằng lão phu cũng không đủ sức đối đáp. Bởi vậy, lòng biết ơn của lão phu đối với cậu là thật. Nếu không, danh tiếng tích góp bao năm của lão phu chỉ sợ đã bị hủy trong lần ấy.
Lý Lăng không ngờ ông lão lại nói thẳng đến thế, chỉ biết cười theo, không dám nói thêm. Trong lòng hắn cũng hiểu vì sao mãi đến hôm nay đối phương mới mời mình. Mấy ngày trước, lão hẳn đã cho người dò hỏi lai lịch của hắn. Vừa rồi lão còn vô tình để lộ chuyện ấy.
Ông lão nhìn hắn, nói:
- Cậu xuất thân nhà nghèo mà đi được đến bước này, quả thật chẳng dễ dàng. Lão phu đã nhờ cậu giúp sức, ắt phải báo đáp. Ban đầu lão phu định nhận cậu vào môn hạ. Cho dù khoa thi năm nay cậu không đỗ cử nhân, cậu vẫn có thể theo lão phu chuyên tâm học hành, đợi ba năm sau dự kỳ thi hương. Nhưng cậu đã có thầy giỏi, việc này cứ để thầy cậu lo liệu. Thế này đi, cậu có điều gì mong muốn, miễn không trái phép nước lẽ thường, lại nằm trong khả năng của lão phu, cứ việc nói ra.
Lý Lăng thật sự không ngờ đối phương lại thẳng thắn đến vậy. Hắn ngẩn người, rồi liếc nhìn Từ Thương bên cạnh, mỉm cười đáp:
- Người lớn đã ban, vãn bối không dám từ chối. Nếu Nho Sư đã nói vậy, vãn bối cũng không thể phụ tấm lòng của ngài. Vãn bối xin Nho Sư nhận Từ huynh làm học trò.
- Ồ?
Trương Hòa Phong hết sức bất ngờ. Thật ra lão đã nói rõ ý mình, muốn trao cho Lý Lăng một tiền đồ rộng mở. Với danh tiếng của lão, chỉ cần lên tiếng, cho dù lần này Lý Lăng không đỗ cử nhân, lão vẫn có cách giúp hắn bước vào quan trường bằng con đường khác. Nào ngờ thanh niên này lại đem cơ hội lớn ấy nhường cho bạn.
Từ Thương càng sững sờ, đến khi hoàn hồn, mắt đã đỏ hoe:
- Lý huynh, chuyện này không được đâu. Người giúp Nho Sư là huynh. Được theo huynh đến đây, tận tai nghe Nho Sư chỉ dạy, đệ đã may mắn lắm rồi. Sao dám mong chuyện như thế…
- Từ huynh đừng tự coi nhẹ mình. Xét tài học và cách làm người, huynh còn hơn cả tôi. Chỉ vì nhà nghèo, chưa gặp được thầy giỏi chỉ bảo nên mới lỡ dở đến hôm nay. Tôi tin rằng, chỉ cần Nho Sư thật sự hiểu huynh, ngài nhất định sẽ nhận huynh làm học trò.
Lý Lăng nói với vẻ chân thành, miệng nở nụ cười.
Lời ấy khiến Trương Hòa Phong sinh lòng hứng thú. Lão chăm chú quan sát Từ Thương vài lượt. Với con mắt từng trải, lão nhận ra thanh niên trước mặt quả có phong thái của người quân tử. Dáng vẻ tuy tầm thường, ngồi đó lại hơi câu nệ, nhưng đúng là một viên ngọc thô.
- Từ Thương phải không? Lão phu hỏi cậu, gần đây cậu chuyên tâm học kinh nào?
- Vãn bối… hơn một năm nay vẫn đọc kinh Xuân Thu. Vãn bối cảm thấy trong đó có nhiều lời dạy của thánh nhân về cách đối nhân xử thế, giúp ích rất nhiều cho bản thân.
- Nói thử xem.
Ông lão nhìn hắn, ánh mắt lại thêm phần tán thưởng.
Trong Ngũ Kinh, kinh Xuân Thu có nội dung phức tạp nhất, khó hiểu mà cũng khó lĩnh hội sâu xa. Trương Hòa Phong lại là bậc thầy về kinh này, có nhiều cách nhìn riêng. Nay biết Từ Thương cũng chuyên tâm nghiên cứu, lão đương nhiên muốn thử tài hắn.
Lúc này Từ Thương đã hiểu ý đối phương. Hắn gạt bỏ mọi băn khoăn, chậm rãi kể những điều mình thường lĩnh hội được. Nhiều điều trong đó chỉ là kiến thức hắn đúc kết từ sách vở, đúng sai thế nào vẫn chưa biết. Nay được đứng trước một bậc đại nho như Trương Hòa Phong, hắn vừa hay có thể xin chỉ dạy.
Nghĩ đến đó, Từ Thương không còn căng thẳng như trước. Hắn trình bày rành mạch hơn, có những quan điểm mới mẻ đến mức Lý Lăng cũng phải thấy lạ. Trương Hòa Phong lắng nghe, ánh mắt rạng rỡ, thỉnh thoảng lại gật đầu. Lão cũng đôi lúc chỉ điểm đôi câu, lập tức giúp Từ Thương hiểu kinh Xuân Thu một cách đúng đắn và sâu sắc hơn. Hắn mừng rỡ vô cùng, thậm chí quên bẵng mọi chuyện khác, kể cả khả năng được bái vị đại nho này làm thầy.
Hai người trò chuyện suốt hơn một canh giờ. Mãi đến khi viên quản sự quay lại ngoài cửa, cuộc đàm đạo mới bị ngắt quãng. Trương Hòa Phong không để hắn lên tiếng trước, chỉ mỉm cười nhìn Từ Thương:
- Nghe vậy, có thể thấy cậu cũng hiểu biết khá sâu về kinh Xuân Thu. Tốt lắm, tốt lắm. Ta nghe nói cậu vẫn chưa có tự. Lão phu có một cái tên thế này: Nước sông Thương trong, có thể rửa mũ ta; nước sông Thương đục, có thể rửa chân ta. Lấy chữ “Trác Ngô”, nghĩa là rửa ta, làm tự cho cậu, có được không?
Từ Thương ngơ ngác nhìn ông lão, nhất thời chưa hiểu ra. Lý Lăng đã nhắc bên cạnh:
- Từ huynh, còn không mau quỳ xuống bái kiến thầy! Trương Nho Sư đã nhận huynh làm học trò rồi!
Lúc này Từ Thương mới bừng tỉnh. Hắn mừng rỡ khôn xiết, lập tức quỳ phịch xuống đất, dập đầu thật mạnh trước Trương Hòa Phong:
- Đệ tử Từ Thương bái kiến thầy! Đa tạ thầy ban tự. Từ nay đệ tử sẽ là Từ Trác Ngô…
Khi ngẩng đầu lên, mặt hắn đã đẫm nước mắt. Hắn lại chắp tay cảm tạ Lý Lăng.
Trương Hòa Phong cười ha hả, đứng dậy đỡ hắn lên:
- Nhận cậu làm học trò cũng là phúc của lão phu. Dĩ nhiên, lão phu cũng phải cảm tạ Ôn Trung đã tiến cử cậu.
Đến khi thầy trò đã nhận nhau, hai người lại ngồi xuống, Trương Hòa Phong mới quay sang viên quản sự:
- Lại có chuyện gì?
- Bẩm lão gia, La Lợi Hanh lại đến. Hắn không chỉ mang theo rất nhiều lễ vật quý giá, mà còn dẫn người quỳ trước cổng phủ. Hắn nói nếu lão gia không chịu gặp, hắn sẽ quỳ mãi trước cửa, nhất quyết không đi…