Chương 102: Tú tài, phần thượng
Ngày hai mươi hai tháng tư chính là ngày cuối cùng công bố bảng thi viện năm nay.
Kỳ thi này quan trọng hơn hẳn kỳ thi phủ trước đó. Dù sao, những thí sinh có tên trên bảng lần này sẽ chính thức trở thành tú tài. Vì thế, bảng thi được dán trên bức tường bình phong rộng rãi trước phủ nha, nghi thức cũng long trọng hơn nhiều so với bảng thi phủ chỉ dán trước phủ học. Người kéo đến xem bảng đương nhiên cũng đông hơn.
Trời vừa sáng chẳng bao lâu, trước phủ nha đã có hàng trăm người tụ tập, chờ giây phút bảng được dán lên. Ngoài ra, bất kể có liên quan đến kỳ thi hay không, người từ khắp nơi cũng lũ lượt chạy tới đợi xem kết quả. Nhìn dòng người chen chúc, cảnh tượng chẳng khác nào một hội chùa lớn.
Thấy trước phủ nha có đến cả nghìn người vây kín, Lý Lăng cũng phải tặc lưỡi kinh ngạc. Nếu bây giờ hắn muốn chen vào trong, e rằng chưa tới được phía trước đã kiệt sức rồi.
Nhưng đến muộn hơn một bước, hắn chẳng hề cuống quýt. Mọi việc đã được Vạn Lãng sắp xếp ổn thỏa. Lúc này, ba người đang ngồi trong một gian phòng riêng ở tầng ba tửu lâu Túy Tiên Cư, từ trên cao nhìn xuống biển người bên dưới. Chỉ cần bảng được dán lên, gia nhân nhà họ Vạn đã bố trí sẵn bên trong sẽ lập tức báo kết quả về.
Đây mới là chỗ lợi hại nhất của việc phủ nha dán bảng thi viện trước cửa nha môn. Con em nhà giàu có thể ngồi trong tửu lâu gần đó, vừa uống rượu vừa chờ tin, chẳng cần chen lấn đến chết mới nhìn được bảng như trước kia.
Cũng vì thế, rượu thịt và phòng riêng của ba bốn tửu lâu quanh phủ nha hôm nay đều đắt lên gấp mấy lần. Dù giá đã cao như vậy, các tửu lâu vẫn chật kín người. Ai đến chậm một chút, e rằng ngay cả cửa cũng không bước qua được.
Trên bàn trong gian phòng riêng đã bày đầy thức ăn ngon cùng rượu quý. Thế nhưng Lý Lăng và Từ Thương chẳng ai còn lòng dạ nâng chén gắp thức ăn. Cứ cách một lúc, một trong hai người lại bước đến bên cửa sổ hé mở, ngó xuống xem bảng đã được dán hay chưa.
Thời gian trôi qua, bầu không khí căng thẳng càng lúc càng nặng nề.
Từ Thương thì khỏi phải nói. Hai ngày nay hắn đã ít lời hơn hẳn, hôm nay lại càng im lặng, từ đầu đến giờ gần như chưa nói đủ ba câu. Gương mặt hắn chỉ còn thấy rõ vẻ hồi hộp.
Cũng chẳng trách được. Đây đã là năm thứ sáu hắn dự thi viện. Hắn thật sự không muốn con đường khoa cử của mình khép lại trong nỗi tiếc nuối.
Dù Từ Thương cảm thấy lần này mình làm bài rất tốt, chắc chắn có thể đỗ, nhưng trước khi kết quả được công bố, lòng vẫn cứ thấp thỏm, bước đi cũng chẳng biết nên hướng về đâu. Bị hắn ảnh hưởng, Lý Lăng cũng dần thấy căng thẳng theo.
Miệng luôn tự nhủ rằng thi không đỗ cũng chẳng sao, nhưng đến lúc này, y vẫn không thể thản nhiên đối mặt.
Để khuây khỏa nỗi bồn chồn trong lòng, Lý Lăng lên tiếng:
- Huynh Vạn, bên hiệu sách chuẩn bị đến đâu rồi?
Vạn Lãng vốn là người điềm tĩnh nhất, bị hỏi một câu cũng thấy hồi hộp theo. Hắn nhấp một ngụm rượu rồi đáp:
- Vẫn đang sai người sửa sang, trang trí bên trong. Chẳng phải đệ đã dặn rất nhiều chi tiết sao? Muốn sắp xếp cho ổn thỏa thì phải tốn không ít thời gian. Mà này, đệ nghĩ ra những cách ấy thế nào vậy? Chúng thật sự có tác dụng à?
- Huynh cứ nhìn những hiệu sách khác, rồi so với hình dáng hiệu sách lý tưởng mà đệ nói xem. Huynh thấy nơi nào hấp dẫn hơn?
- Đúng là nếu để ta chọn, ta cũng muốn đến một hiệu sách như thế dạo xem. Nhưng đệ vẫn chưa nói cho ta biết, đệ nghĩ ra những cách ấy thế nào.
- Chỉ là vài ý nghĩ vẩn vơ của đệ thôi.
Lý Lăng thuận miệng đáp cho qua, rồi lập tức chuyển sang chuyện khác:
- Đã đến giờ này rồi, sao phủ nha vẫn chưa dán bảng?
- Quả thật hôm nay muộn hơn thường lệ, nhưng cũng chẳng phải chuyện hiếm. Có lẽ thứ hạng của vài thí sinh còn đang bị tranh luận nên mới chậm trễ. Ta từng nghe nói có năm mãi đến sau giờ Ngọ mới dán bảng. Bây giờ mới là giờ Tỵ, còn sớm lắm.
Vạn Lãng nói nghe rất nhẹ nhàng, nhưng hai người còn lại lại nhíu mày thêm vài phần. Nếu cứ phải ngồi chờ khô cả người thêm hai canh giờ nữa, quả thật chẳng dễ chịu chút nào.
Trong khi ba người trên lầu sốt ruột chờ đợi, bên dưới đã sớm vang lên những lời than phiền. Dân chúng chờ mãi cũng mất kiên nhẫn:
- Sao vẫn chưa thấy bảng đâu? Chẳng lẽ quy củ năm nay thay đổi rồi?
- Đây là bảng chọn tú tài lão gia, dĩ nhiên phải cẩn trọng hơn chứ.
- Nhưng lâu quá rồi đấy. Năm ngoái chẳng phải vừa sang giờ Thìn đã dán bảng sao? Bây giờ đã qua giờ Tỵ, sao vẫn chưa có kết quả?
Dân chúng chỉ tò mò. Những thí sinh khó khăn lắm mới chen được lên phía trước, chờ xem kết quả thì càng sốt ruột hơn. Mồ hôi chảy đầy đầu, nhưng người đông đến mức muốn đưa tay lau cũng không được. Bọn họ chỉ đành liên tục thở dài, cầu xin thần Phật khắp nơi phù hộ cho mình thi đỗ.
Bên trong phủ nha, tình hình quả đúng như Vạn Lãng đoán. Mấy vị quan chấm thi đang tranh luận gay gắt. Vẫn còn ba thí sinh chưa thể quyết định thứ hạng. Mà người bị đem ra bàn cãi nhiều nhất, chẳng ngờ lại chính là Lý Lăng!
Cũng như kỳ thi phủ và thi huyện, bài thi viện lần này không che tên thí sinh. Vì thế, mọi người đều biết bài văn trước mặt là của ai.
Một vị quan chấm thi đến từ phủ học đập tay xuống bàn, nói:
- Theo ta thấy, bài văn của người này chẳng nổi bật hơn hai người kia. Nhất là bài về Ngũ Kinh, lời lẽ quá đỗi tẻ nhạt. Sao có thể để hắn lọt bảng được?
Lời ấy lập tức nhận được sự tán đồng của hai vị quan chấm thi khác. Bọn họ lần lượt gật đầu:
- Đúng vậy. Học vấn của Lý Lăng chỉ ở mức bình thường. Nếu để hắn đỗ tú tài thì chẳng công bằng với những thí sinh khác.
Quan Thạch, vị chủ khảo, nghe mãi thì sắc mặt càng lúc càng u ám:
- Các vị chỉ chăm chăm bới móc bài Ngũ Kinh, chẳng lẽ không thấy bài Tứ Thư của hắn làm tốt hơn chín phần mười thí sinh hay sao?
- Đó là vì lần này đề Tứ Thư dùng lối cắt ghép. Những thí sinh khác không quen dạng đề ấy nên bài của hắn mới trông khá hơn. Nếu xét đúng vào học vấn và sự tu dưỡng, hắn tuyệt đối không thể sánh với những người kia.
- Vậy còn ba bài theo thể chế, phán và biểu ở phía sau thì sao? Cả ba bài hắn đều làm ngay ngắn, chặt chẽ, hơn hẳn nhiều người khác.
- Đó chỉ là những chuyện vụn vặt. Người đọc sách chúng ta phải lấy lời thánh hiền làm trọng. Mấy bài văn theo lối công vụ ấy, sau này hãy bàn cũng chưa muộn.
- Ngươi…
Quan Thạch giận dữ nhìn chằm chằm mấy người trước mặt.
Nói cho cùng, bọn họ cố bới móc khuyết điểm của Lý Lăng chẳng phải vì bản thân hắn. Bọn họ chỉ đang vin vào chuyện ông ra đề theo lối cắt ghép. Hôm ấy, ông từng nói bài văn của Lý Lăng rất tốt, chắc chắn có thể đỗ tú tài. Vì câu nói ấy, đám người này mới bất chấp tất cả mà phản đối.
Vốn dĩ còn một thí sinh khác cũng bị bọn họ tìm cách gạt khỏi bảng. Nhưng mấy bài văn của người ấy làm quá xuất sắc, bọn họ chẳng thể tìm ra chỗ sai, cuối cùng đành chỉ gây khó dễ cho một mình Lý Lăng.
Tất nhiên, nguyên nhân sâu xa vẫn là địa vị của ông chưa đủ cao. Nếu hôm nay người ngồi ghế chủ khảo là quan Học chính đích thân đến đây, đám phó khảo kia nào dám ngang ngược như vậy, cứ nhất quyết phản đối chỉ vì muốn phản đối.
Nghĩ đến đó, Quan Thạch càng thêm tức giận. Ông đập mạnh tay xuống bàn:
- Ta là chủ khảo. Ta đã quyết định, Lý Lăng nhất định phải có tên trên bảng. Các vị không cần tranh cãi nữa!
Vị Giáo dụ đứng đầu phủ nha là quan Trịnh cũng chẳng chịu nhường. Ông nhìn thẳng vào Quan Thạch, lạnh lùng nói:
- Đến lúc ấy, chúng ta sẽ cùng dâng sớ lên quan Học chính, nhất định phải hỏi tội ngài vì làm việc cẩu thả!
Ông lớn hơn Quan Thạch tròn mười tuổi, lại xuất thân tiến sĩ, đương nhiên chẳng sợ vị chủ khảo trẻ tuổi này.
Hai bên nhìn nhau chòng chọc như hai con gà chọi, bên nào cũng không chịu lùi. Đúng lúc ấy, một viên quan trong phủ nha vội vã chạy tới:
- Các vị vẫn chưa quyết định xong sao? Người bên ngoài chờ đến sốt ruột rồi.
Quan Thạch hừ lạnh:
- Giáo dụ phủ Hành Châu quả thật oai phong. Ngay cả ta, chủ khảo, mà cũng chẳng coi vào đâu. Chuyện này e rằng khó mà giải quyết nhanh được. Nhưng ta đã quyết, bài văn của Lý Lăng rõ ràng rất tốt, lần này hắn nhất định phải có tên trên bảng!
Quan Trịnh lập tức đối đáp:
- Không được! Học vấn của hắn chưa đủ, lần này không thể để hắn đỗ!
- Chuyện này…
Viên quan kia ngẩn ra, rồi bước đến trước bàn, nhìn bài thi của Lý Lăng mà bọn họ vừa đập xuống. Nhưng ông không đọc bài văn, chỉ liếc qua phần trên cùng, nơi ghi họ tên và quê quán thí sinh.
Sau khi xác nhận người này là dân huyện Giang Thành, ông lập tức quay người rời đi.
Mấy vị quan chấm thi không hề để ý đến hành động ấy. Bọn họ vẫn tiếp tục tranh luận quanh chuyện Lý Lăng, bên nào cũng nhất quyết không nhường.
Chừng thời gian một tuần trà sau, viên quan kia lại chạy về. Ông nhìn hai bên, rồi vội bước đến cạnh quan Trịnh, ghé sát tai nói nhỏ mấy câu.
Sắc mặt quan Trịnh lập tức thay đổi, trong mắt hiện rõ vẻ kinh ngạc:
- Sao lại…
Viên quan kia nghiêm túc gật đầu với ông.
Quan Trịnh cảm nhận được sức ép nặng nề. Ông do dự một hồi, cuối cùng thở dài:
- Nếu… nếu đã như vậy, cứ làm theo lời quan Thạch, để Lý Lăng có tên trên bảng đi.
- Quan Trịnh đại nhân…
Mấy vị quan chấm thi còn lại vốn luôn nhìn ông mà làm theo. Thấy ông đột nhiên đổi ý, ai nấy đều sững sờ, đang định lên tiếng thì đã bị ông phất tay ngăn lại:
- Lát nữa ta sẽ giải thích với các vị. Quan Thạch đại nhân, xin hãy ghi tên tú tài lên bảng.
Trong lòng Quan Thạch cũng thấy chuyện này thật lạ, nhưng đối phương đã chịu nhượng bộ, ông không muốn nhân đó mỉa mai thêm. Quan Thạch chỉ hừ một tiếng, rồi cầm bút viết ngay ngắn tên Lý Lăng lên bảng.
Hơn nữa, ông còn để lại một nước. Ông không ghi tên Lý Lăng ở cuối bảng, mà đặt vào vị trí giữa bảng.
Mấy vị quan chấm thi khác đều khẽ biến sắc. Nhưng bọn họ vừa nhượng bộ đến mức ấy, thêm chuyện này cũng chẳng đáng để tranh giành, đành giả vờ như không nhìn thấy.
Tên Lý Lăng vừa được viết xuống, thứ hạng của hai người còn lại cũng nhanh chóng được quyết định. Sau khi các vị quan cùng đóng dấu, bọn họ sai nha dịch đã chờ sẵn bên ngoài mang bảng ra dán trước phủ nha.
- Đến rồi! Đến rồi! Đến rồi!
Thấy một tấm bảng đỏ lớn được khiêng ra khỏi phủ nha, đám đông bên ngoài lập tức sôi lên. Ai nấy đều nhón chân, nghển cổ, cố nhìn rõ những cái tên trên bảng sớm hơn người khác.
Một lát sau, đám đông tách ra. Nha dịch lần lượt dán mấy tấm bảng đỏ rộng lớn lên bức tường bình phong. Vừa lui sang một bên, đám đông đã ầm ầm tràn tới, vây kín bức tường, chật đến mức không còn một khe hở.
Mọi người đồng loạt ngẩng đầu tìm tên mình, miệng lẩm nhẩm đọc từng hàng chữ. Có người vừa nhìn thấy tên mình đã mừng đến nhảy cẫng:
- Ta đỗ rồi! Ta đỗ rồi!
Tiếng reo hò náo động không ngừng lan xa, cuối cùng vọng tới tận gian phòng riêng trong tửu lâu nơi Lý Lăng và hai người kia đang ngồi.
Ba người không thể ngồi yên thêm nữa, lập tức cùng bước đến bên cửa sổ nhìn xuống. Chỉ tiếc nơi này cách phủ nha quá xa, bọn họ chẳng thể nhìn rõ điều gì, chỉ còn cách chờ gia nhân trở về báo tin.
Sau khi thấp thỏm chờ gần nửa canh giờ, bên ngoài bỗng vang lên tiếng bước chân dồn dập. Tiếng chân đến trước cửa thì đột ngột dừng lại. Cánh cửa phòng đang khép hờ bị đẩy bật vào, cùng lúc đó, một giọng nói đầy kích động vang lên:
- Đỗ rồi! Đỗ rồi! Hai vị công tử đều đỗ cả! Chúc mừng Lý công tử, chúc mừng Từ công tử. Từ hôm nay, hai vị đã là tú tài rồi!