Lão thái gia vừa dứt lời, vẻ mừng rỡ trên mặt Vạn Lãng lập tức cứng đờ. Ngay cả Lý Lăng cũng khẽ cau mày. Nước cờ này của lão nhân gia quả thật quá hiểm.
Thấy vậy, lão thái gia lại cười:
- Sợ rồi sao? Nếu không dám thì bây giờ đổi ý vẫn còn kịp.
Bị khích tướng, gan Vạn Lãng trái lại càng lớn. Hắn nhìn lão nhân, đáp:
- Cứ làm theo lời lão thái gia đi. Chỉ cần lão thái gia và cha con họ chịu đồng ý, ta chẳng có gì phải sợ! Nhưng nếu ta làm ăn thành công thì sao?
- Thành công rồi, ngươi sẽ có sản nghiệp của riêng mình. Cả nhà họ Vạn đều lấy ngươi làm vinh, như vậy còn chưa đủ hay sao?
- Ờ… cũng phải. Vậy cứ quyết định như thế! Dù sao việc tiền trang trước nay đều do Hải ca làm chủ, ta có ở đó hay không cũng chẳng khác gì nhau. Chi bằng ra ngoài bươn chải một phen, còn thú vị hơn.
Vạn Lãng lấy lại bình tĩnh, nói nghe nhẹ tênh, nhưng ánh mắt lại nghiêm túc vô cùng.
Lão nhân cũng nở nụ cười vui mừng:
- Đến lúc ấy, ta sẽ sai người lập giấy làm bằng. Có giấy trắng mực đen rồi, chẳng ai chối cãi được.
Nhìn Vạn Lãng gật đầu nhận lời, Lý Lăng lại nhìn lão nhân thật sâu. Gừng càng già càng cay. Chỉ mấy câu ngắn ngủi, lão đã khơi dậy sạch sành sanh chí khí trong lòng Vạn Lãng.
Hắn hiểu rất rõ, một khi đã bị dồn đến bước này, Vạn Lãng không muốn sau này trở thành kẻ vô dụng chỉ biết ăn không ngồi rồi thì buộc phải dốc hết sức kinh doanh hiệu sách. Đây vừa là sức ép, cũng là động lực rất lớn đối với hắn.
Hai người dù sao cũng là ông cháu ruột. Lão nhân này ra tay mà chẳng nể tình chút nào…
- Lý công tử…
Đang mải nghĩ, lão nhân bỗng chuyển mắt sang nhìn hắn. Tim Lý Lăng giật thót, vội đáp:
- Lão nhân gia đừng gọi như vậy, cứ gọi ta là Lý Lăng được rồi.
- Ha ha, trước đây lão phu từng nghe Tiểu Cửu nhắc đến ngươi. Những lời nói, việc làm của ngươi hôm ấy ở huyện Giang Thành khiến lão phu rất hứng thú, nhất là cách ngươi bàn về các tầng lớp thương nhân. Quả thật như tiếng chuông vang giữa đêm dài, khiến lão phu tỉnh ngộ rất nhiều.
- Tiền bối quá lời rồi. Vãn bối chỉ nhất thời có cảm xúc nên nói ra vậy thôi. Suy cho cùng cũng chỉ là chuyện bàn trên giấy, đâu dám múa rìu qua mắt thợ, để tiền bối chê cười.
- Ngươi không cần khiêm nhường quá mức. Thiên hạ có biết bao người buôn bán, nhưng được mấy ai có tấm lòng và hoài bão như ngươi? Ngay cả lão phu cũng phải tự nhận, trước nay chưa từng nghĩ chuyện kinh doanh có thể làm dân giàu, nước mạnh. Bao năm qua, lão phu chỉ chăm chăm kiếm chút lợi nhỏ, rốt cuộc vẫn là hạng thấp kém.
Lão nhân nói đến đó, Lý Lăng chẳng biết nên tiếp lời thế nào, đành khiêm tốn đáp thêm vài câu. Bầu không khí trong sảnh nhờ vậy cũng dịu xuống, không còn căng thẳng như trước. Hai người lại trở về dáng vẻ một bậc trưởng bối chỉ dạy, quan tâm đến lớp hậu bối.
Cảm khái một hồi, lão nhân thu lời về, chuyển sang chuyện khác:
- Điều ngươi nói về các tầng lớp thương nhân quả nhiên rất có lý. Nhưng trong lòng lão phu vẫn còn vài điều chưa hiểu, hôm nay muốn thỉnh giáo ngươi.
- Tiền bối đừng dùng chữ thỉnh giáo. Tiền bối có điều gì muốn hỏi, vãn bối biết gì nhất định sẽ nói hết.
Lý Lăng đã lờ mờ nhận ra lão nhân đang thử xem năng lực của mình đến đâu, nên lập tức tập trung tinh thần hơn.
- Ngươi đã nói được những lời ấy, hẳn cũng có ý bước vào con đường kinh doanh. Vậy theo ngươi, phải buôn bán thế nào mới có thể thành công?
- Chuyện này… phạm vi rộng quá. Nếu chỉ nói khái quát, chẳng qua vẫn là nhờ thiên thời, địa lợi và nhân hòa. Thiên thời chính là xuất thân. Nếu sinh trong nhà giàu có, vốn liếng dư dả, lại có sẵn các mối quan hệ, vậy làm nghề gì cũng dễ thành công. Nếu là con cháu nhà quan quyền quý thì càng có thể một mình nắm những mối làm ăn lớn, chẳng hạn như muối sắt, lương thảo quân đội…
- Vậy địa lợi là gì?
- Địa lợi là đường sá, sông ngòi của châu phủ nơi mình sinh sống, cùng việc quan phủ địa phương có thông suốt hay không. Nếu ở những vùng như Giang Nam hoặc kinh kỳ, sản vật dồi dào, đường thủy đường bộ thuận tiện, lại được quan viên địa phương cho phép và nâng đỡ, ta tin rằng chỉ cần là người sáng dạ thì đều có thể thi thố tài năng trên thương trường. Dẫu chưa thể làm dân giàu nước mạnh, ít nhất cũng gây dựng được gia sản vạn quan, cả đời chẳng phải lo cơm áo.
- Nhưng đâu phải ai cũng may mắn như vậy?
- Đúng thế. Giang Nam và kinh kỳ suy cho cùng vẫn chỉ là những nơi có hạn. Hơn nữa, con cháu nhà giàu thường chẳng xem chuyện buôn bán ra gì. Vì vậy, theo ta, trong ba điều thì nhân hòa mới là quan trọng nhất. Bởi đó mới là điều kiện có lợi mà chúng ta thật sự nắm được.
- Nói kỹ hơn xem.
Lão nhân càng nghe càng hứng thú, chẳng hay đã ngồi thẳng người từ lúc nào. Đôi mắt già chăm chú nhìn Lý Lăng, khiến Vạn Lãng ngồi bên cạnh ngây cả người. Hắn chưa từng thấy lão thái gia có dáng vẻ như vậy.
Lý Lăng nói:
- Thật ra, nhân hòa nói đơn giản thì cũng đơn giản. Chẳng qua là kết giao rộng rãi, rồi giữ chân khách hàng. Kết giao bằng hữu sẽ giúp hàng hóa của mình bán đi xa hơn, để nhiều người biết mặt hàng của mình tốt đến đâu. Còn muốn khách quay lại thì phải tích lũy danh tiếng từng chút một, đồng thời phục vụ họ cho tốt.
- Ví dụ như chuyện kinh doanh hiệu sách. Ta cần qua lại với các nhà xuất bản, hiệu sách trong khắp phủ Hành Châu, thậm chí còn phải trao đổi hàng hóa với thương nhân sách ở những nơi khác. Nhờ vậy, ta có thể tìm được những quyển sách mà các hiệu sách khác không có, tự nhiên sẽ thu hút khách đến cửa hàng mua sách.
- Còn muốn giữ chân khách, một mặt sách phải hay, mặt khác phải hiểu khách đang cần gì. Ví dụ có người muốn mua một quyển sách mà cửa hàng ta vừa hay không có. Ta đương nhiên có thể bỏ qua mối làm ăn ấy, nhưng như vậy cũng mất luôn một vị khách. Nếu chịu bỏ công, nhờ bạn bè tìm giúp được quyển sách kia, đến lần sau khi người ấy ghé cửa hàng, hoặc tình cờ gặp nhau ở nơi khác, ta có thể nhắc cho hắn biết.
- Dù lúc ấy hắn đã mua sách ở chỗ khác, thậm chí không còn ý định mua nữa, hắn vẫn sẽ có ấn tượng tốt về ta và hiệu sách. Đến khi muốn mua sách lần nữa, cửa hàng đầu tiên hắn nhớ tới nhất định là cửa hàng của ta.
- Một người khách nhìn qua chẳng đáng kể là bao, nhưng nếu cứ tích góp dần thì sao? Thật ra không riêng gì hiệu sách, bất cứ cửa hàng nào cũng có thể làm như vậy. Chỉ cần kiên trì, đối đãi với người khác bằng lòng thành, chẳng lo không có khách quay lại. Đó chính là nhân hòa. Cho dù không có thiên thời địa lợi, chỉ cần được lòng người thì làm việc gì cũng thuận, đủ sức khiến việc buôn bán ngày một lớn mạnh.
Sắc mặt lão nhân theo từng lời của Lý Lăng dần trở nên nghiêm nghị. Đợi hắn nói xong, lão ngồi sững hồi lâu, sau đó mới chống tay đứng dậy, khó nhọc cúi người hành lễ.
- Lời của Lý công tử quả thật sáng tỏ, lão phu xin ghi nhớ!
Lý Lăng giật mình, vội đứng lên tránh sang bên, miệng liên tục nói:
- Lão nhân gia làm vậy thật khiến vãn bối hổ thẹn quá. Ta… ta cũng chỉ thuận miệng nói ra thôi.
Hắn không hề giả vờ khiêm tốn. Những điều vừa nói vốn là kiến thức mà người đời sau ai cũng biết, mấu chốt chỉ nằm ở chỗ có thể kiên trì thực hiện hay không.
Nhưng đối với mấy người nhà họ Vạn, hiểu biết như vậy quả thật rất khác thường. Đặc biệt là Vạn Lãng, ánh mắt hắn sáng rực. Nhìn Lý Lăng lần nữa, vẻ kính trọng đã hiện rõ hơn trước rất nhiều. Hắn quả nhiên không nhìn lầm người. Lý Lăng đúng là một kỳ tài trong chuyện kinh doanh!
Lúc này, Vạn Thường Ưu cũng đã bước tới đỡ lão nhân ngồi lại vào ghế. Vì quá kích động, thân mình lão run rẩy, nhưng sắc mặt vẫn hồng hào, chẳng hề lộ vẻ mệt mỏi.
- Đây đều là những lẽ cốt lõi trong việc buôn bán. Thoạt nhìn chỉ là chuyện vụn vặt, nhưng làm được đầy đủ thì chẳng lo không gây dựng nổi một mối làm ăn. Lý công tử quả nhiên có tài lớn, không phải hạng thư sinh chỉ biết khoe khoang ngoài miệng.
Nói rồi, lão lại liếc nhìn Vạn Lãng.
Vạn Lãng lập tức hiểu ý, đứng dậy chắp tay hành lễ với Lý Lăng.
- Một phen lời của Lý huynh thật khiến ta như được mở mắt. Ta bội phục vô cùng.
Lý Lăng vội khiêm tốn đáp vài câu, rồi lại nói:
- Thật ra ta còn một điều nghĩ chưa được trọn vẹn. Hôm nay đã đến đây, chi bằng nói ra để tiền bối chê cười luôn thể.
Hắn biết sau này muốn gây dựng chỗ đứng trên thương trường thì không thể thiếu sự nâng đỡ của nhà họ Vạn. Lão nhân trước mặt lại là người đứng đầu gia tộc, vậy nên hắn dứt khoát đem hết những điều thiết thực mình biết ra, mong đối phương coi trọng mình hơn vài phần.
- Ồ? Ngươi còn cao kiến gì sao? Lão phu xin rửa tai lắng nghe.
Quả nhiên lão nhân đã nổi hứng, lập tức lên tiếng.
- Điều này thật ra cũng nối liền với cách phân chia tầng lớp thương nhân mà ta vừa nói. Cái gọi là đạo buôn bán, bậc cao thì thuận theo đạo trời, bậc thấp chỉ biết chạy theo đạo người.
- Thế nào là đạo trời, thế nào là đạo người?
Vạn Lãng có vẻ không hiểu, lập tức lên tiếng hỏi, chẳng khác nào người đứng bên cạnh phụ họa cho câu chuyện.
- Đạo trời là bớt chỗ dư, bù nơi thiếu. Đạo người lại bớt nơi thiếu, dồn thêm vào chỗ đã dư. Người giỏi kinh doanh sẽ xem tình hình thực tế ở từng nơi, biết dân chúng thiếu thứ gì rồi vận chuyển hàng hóa từ nơi khác đến để đáp ứng nhu cầu của họ.
- Dĩ nhiên, điều này thật ra thương nhân nào cũng hiểu, ai cũng biết phải làm như vậy. Nhưng sau khi đã có chút thành tựu, điều quan trọng là đừng chỉ nghĩ đến việc vơ vét lợi nhuận. Phải biết tìm cách thay đổi, biết nhìn thời thế. Cho dù bản thân chịu thiệt một ít, cũng nên tìm cách đền đáp mọi người.
- Nếu không làm được như vậy, cứ mãi bớt nơi thiếu để bồi vào chỗ đã dư, thì đó chính là đạo người. Mà đạo người, suy cho cùng, chẳng thể lâu bền…
Khi nói những lời này, Lý Lăng bất giác nhớ đến gã đàn ông trước kia luôn miệng nói về phúc báo. Đó chính là kẻ đã đẩy đạo người đến tận cùng. Khi hắn leo lên đỉnh cao, cũng là lúc bắt đầu rơi tự do.
Sắc mặt lão nhân càng thêm nghiêm nghị. Lão khẽ lẩm bẩm:
- Đạo trời, đạo người, đạo buôn bán…
Trong đầu lão đã liên tưởng đến một vài chuyện của nhà mình, lòng dấy lên bao cảm xúc sâu xa.
Lão thái gia tuổi tác đã cao, tinh thần chẳng thể sánh với người trẻ. Sau một hồi trò chuyện, lão cũng bắt đầu mệt mỏi. Thấy vậy, Vạn Lãng bèn đứng dậy cáo từ:
- Lão thái gia, hôm nay người nên nghỉ sớm đi. Nếu còn muốn trò chuyện, vài hôm nữa ta sẽ đưa Lý huynh đến thăm.
- Không cần đâu. Lý công tử còn có việc phải lo, ngươi cũng vậy, chuyện làm ăn ở hiệu sách phải trông nom cho tốt. Ta không tiễn hai người nữa. Ưu ca nhi, ngươi thay ta đưa Lý công tử ra ngoài đi.
Lão nhân mỉm cười mệt mỏi.
Lý Lăng và Vạn Lãng lập tức hành lễ rồi rời khỏi. Vạn Thường Ưu tiễn họ ra khỏi sân, sau đó quay lại. Hắn phát hiện lão nhân vẫn ngồi đó, dáng vẻ trầm ngâm suy nghĩ, bèn quan tâm hỏi:
- Chủ nhân, hôm nay người đã vất vả nhiều rồi. Đừng nghĩ ngợi quá nhiều nữa.
- Ha ha, gặp được một người trẻ tuổi tài giỏi như vậy, ta cũng bất giác nhớ đến những năm tháng trước kia. Nhưng so với lúc chúng ta còn trẻ, hắn giỏi hơn quá nhiều. Khi ta ở tuổi hai mươi, ba mươi, tuyệt đối chưa thể có được tầm nhìn như hắn. Đúng là lớp trẻ đáng sợ, đáng nể.
- Chủ nhân quá khiêm tốn rồi. Nhưng hắn quả thật không tầm thường. Xem ra Cửu thiếu gia đã tìm được một người trợ giúp tốt, cũng tìm được một người bạn tốt.
- Đúng vậy. Ngươi còn nhớ ba điều kiện về tâm tính của một đại thương nhân mà ta từng nói không?
- Nhớ chứ. Tấm lòng, thủ đoạn và đầu óc.
- Hắn có đủ cả ba. Sau này nhất định sẽ làm nên nghiệp lớn. Lớp trẻ đáng sợ, lớp trẻ đáng nể…