Nếu không có gì bất ngờ, Công đảng sẽ khiến Churchill, người đang chỉ tay năm ngón ở Hội nghị Potsdam, phải sửng sốt. Alan Wilson tin chắc điều đó. Nhưng Công đảng lên nắm quyền cũng chẳng có nghĩa Đế quốc Anh sẽ bị bán sạch đến cái quần lót cuối cùng.
Quan hệ giữa Công đảng và Đảng Bảo thủ chẳng khác mấy Đảng Dân chủ với Đảng Cộng hòa ở Mỹ. Một bên kín đáo hơn, bên kia thẳng thừng hơn, nhưng việc họ làm thì vẫn vậy. Nhất là trong vấn đề thuộc địa, Attlee và Churchill chỉ khác nhau đôi chút ở cách làm.
Thái độ của hai đảng đối với những thuộc địa rộng lớn của Đế quốc Anh thực ra đều đi theo một con đường: kiên quyết giữ gìn, dốc sức nâng đỡ những nơi trọng yếu, cố giữ trong chừng mực, buông bỏ một phần, rồi rút lui toàn diện.
Thực tế, ngoài Ấn Độ thuộc Anh, thời Attlee cầm quyền, nước Anh không từ bỏ bất cứ thuộc địa nào. Riêng Ấn Độ thuộc Anh đã buộc Anh phải dốc sức đàn áp, vượt quá khả năng quốc lực, nên cuối cùng họ đành phải buông tay.
Hơn nữa, đợt cắt giảm quân đội quy mô lớn của Anh trong thập niên năm mươi thực ra diễn ra sau khi Đảng Bảo thủ giành lại chính quyền.
Trên đường phố London, những người ủng hộ Công đảng hô vang cương lĩnh của đảng để cổ vũ Attlee: “Nâng cao và không ngừng cải thiện mức sống, giúp mọi người thoát khỏi cảnh nghèo đói; xây dựng một nền giáo dục để mỗi người, dù là nam hay nữ, dù còn nhỏ tuổi, đều có thể phát huy tài năng của mình.”
“Bỏ phiếu cho Công đảng là mở đầu cho sự suy tàn của Đế quốc Anh. Chỉ có Churchill mới khiến nước Anh vĩ đại trở lại.”
Nếu nghe được câu ấy ở trong nước, Alan Wilson, một người hâm mộ cuồng nhiệt của vị tổng thống thích nói gì cũng được kia, hẳn sẽ đấm cho kẻ kia một trận. Đạo nguyên xi trắng trợn thế này, còn mặt mũi nào gọi là quý ông?
Tiếc rằng hắn không ở trong nước. Lúc này, hắn đang cùng Furtseva kiểm kê số tàu Đức còn sót lại tại các hải cảng lớn của Đức. Đã điều chỉnh lại tâm trạng, hắn hết lòng hoàn thành nhiệm vụ được giao.
- Tôi cứ tưởng anh sẽ không cam lòng. Dù sao cả hạm đội tàu Đức cũng đang nằm trong tay người Anh các anh.
Furtseva tâm trạng khá tốt, chỉ có thỉnh thoảng ho khan đôi tiếng làm mất vui.
- Lạc đà gầy còn lớn hơn ngựa. Chút tàu thuyền thế này, Đế quốc Anh chẳng thèm để vào mắt đâu.
Alan Wilson cố làm ra vẻ cứng cỏi, đáp lời bà ta. Nhưng lời nói thì cứng, sắc mặt lại chẳng được tự nhiên.
- Là một nước nằm sâu trong lục địa, Liên Xô các vị còn chưa hiểu thế nào là hải quân trăm năm. Không có hai mươi năm, các vị không thể tranh hùng trên biển với nước Anh.
- Vậy sao? Tôi chẳng nhìn ra đấy.
Furtseva che miệng cười, giọng đầy vẻ trêu chọc.
- Thế sao các anh lại nghe lời người Mỹ, giao số tàu Đức đang nắm trong tay cho chúng tôi?
Người Mỹ sẽ phải trả giá vì chuyện này. Alan Wilson thầm nhủ, liếc sâu vào mắt Furtseva rồi phất tay áo bỏ đi.
Hệ thống Bretton Woods quả là công cụ hữu hiệu để củng cố bá quyền, nhưng cũng có những giới hạn nhất định. Trong khuôn khổ ấy, Mỹ là nước đứng đầu khối tư bản, song Anh và Pháp vẫn đủ sức khiến họ đừng quá đáng. Hắn nhớ trong mười năm từ thập niên sáu mươi đến thập niên bảy mươi, Anh, Pháp và Đức từng tranh thủ lúc Mỹ sa lầy ở Việt Nam, liên tiếp tung đòn tài chính nhằm vào Mỹ.
Mỹ thật sự có quyền nói một không ai dám nói hai ở phương Tây, hay là sau khi đồng đô la gắn với dầu mỏ, họ mới trói cả châu Âu vào chung một con thuyền?
- Đây là vùng Anh chiếm đóng đấy!
Đi được hai bước, Alan Wilson chợt quay đầu, lẩm bẩm:
- Người Liên Xô các vị lên mặt cái gì?
Trước chiến tranh, đội tàu buôn Đức có tổng trọng tải năm triệu tấn. Đến nay chỉ còn tám trăm nghìn tấn, nhưng với một nước hoàn toàn nằm sâu trong lục địa như Liên Xô, đây vẫn là món hời lớn. Dù sao, năng lực vận tải biển của họ quả thật thiếu thốn trăm bề.
Liên Xô chỉ nhỉnh hơn ba nước Đức, Ý, Nhật bại trận một chút, còn lâu mới đuổi kịp Anh Mỹ, thậm chí còn thua cả nước Pháp đã quẳng súng.
Nhìn cách Furtseva cẩn thận từng li từng tí, Alan Wilson cũng đoán được Liên Xô coi trọng lô tàu Đức sắp được bàn giao đến mức nào.
Trong khi hai bên tiến hành bàn giao, Anh, Mỹ và Liên Xô vẫn tiếp tục giằng co tại Hội nghị Potsdam. Vấn đề biên giới Đức và Ba Lan được đem ra thảo luận. Một phần Đông Phổ không thuộc quyền quản lý của Liên Xô cùng khu vực Thành phố Tự do Danzig trước kia đều do chính phủ Ba Lan quản lý. Anh Mỹ đồng ý thiết lập quan hệ ngoại giao với Chính phủ Lâm thời Thống nhất Toàn quốc Ba Lan.
Anh Mỹ còn đồng ý nhường Königsberg cùng vùng phụ cận cho Liên Xô, coi đó là hình phạt dành cho nước Đức đã phát động chiến tranh. Sau Hội nghị Potsdam, biên giới Đức chính thức được điều chỉnh thành đường biên giới quen thuộc với người đời sau.
Ba Lan mất Tây Belarus và Tây Ukraine cũ, hai vùng này sáp nhập vào lãnh thổ Liên Xô.
Về khoản bồi thường chiến tranh của Đức, các bên thống nhất rằng: “Yêu sách bồi thường của Liên Xô sẽ được đáp ứng bằng cách tịch thu tài sản Đức trong vùng Liên Xô chiếm đóng và các khoản đầu tư tương ứng của Đức ở nước ngoài.” Ngoài ra, Liên Xô còn được nhận miễn phí mười phần trăm số thiết bị công nghiệp tháo dỡ từ các vùng do phương Tây chiếm đóng, cùng mười lăm phần trăm nữa được thanh toán bằng hàng hóa.
Nói cách khác, vùng Anh chiếm đóng cũng không thoát khỏi cảnh bị Liên Xô rút ruột. Phái đoàn Anh tuyên bố, tuy đã chấp thuận đề nghị của Liên Xô về Ba Lan, chính phủ lưu vong Ba Lan vẫn phải trở về nước, tham gia công cuộc tái thiết hậu chiến một cách công bằng trên cơ sở dân chủ.
Đó chính là chủ trương Alan Wilson và Furtseva đã bàn bạc sẵn trong những cuộc thương lượng kín. Anh sẽ dùng một lý do hợp tình hợp pháp để đưa chính phủ lưu vong Ba Lan và những người ủng hộ họ trở về nước. Sau đó, Liên Xô muốn xử lý ra sao, dùng cách nào xử lý, đều là chuyện của người Liên Xô.
Stalin thậm chí đã nghĩ sẵn cách giải quyết. Ông ta định cử Nguyên soái Rokossovsky chờ chính phủ lưu vong Ba Lan trở về. Rokossovsky vốn là người Ba Lan.
Trong lúc bàn giao tàu thuyền, Alan Wilson chợt nói:
- Thực ra Liên Xô có thể lấy vấn đề Nam Tư gây sức ép với Mỹ, xem có đổi được vấn đề bốn nước cùng chiếm đóng Berlin hay không.
Sau vụ người tị nạn Nam Tư, để ngăn chuyện tương tự xảy ra lần nữa, Hồng quân Liên Xô đã phong tỏa biên giới Áo. Tại Hội nghị Potsdam, họ còn lên tiếng bênh vực Nam Tư, khiến Truman vô cùng khó xử.
Hành động ấy có lý lẽ hẳn hoi. Hơn hai trăm nghìn người Nam Tư quả thực đã chạy sang vùng Mỹ chiếm đóng. Liên Xô nắm phần phải, lại biến việc bốn nước cùng chiếm đóng vốn chỉ có danh mà không có thực thành chuyện Liên Xô chiếm đóng Áo.
Đến vấn đề Áo, Hội nghị Potsdam lại lâm vào bế tắc. Stalin tuyên bố cứ tạm thời giữ nguyên tình hình hiện tại của Áo. Thủ tướng Churchill vô cùng bất mãn. Điều khiến ông ta khó chịu hơn cả là dường như ông sắp trở thành cựu thủ tướng.
Dựa vào uy thế chiến thắng nước Đức, Churchill đang dự Hội nghị Potsdam. Nhưng kết quả kiểm phiếu hiện tại cho thấy ông đã tụt lại sau Công đảng. Nếu xu hướng này tiếp diễn, Đảng Bảo thủ sẽ thua cuộc tổng tuyển cử. Tình hình ở một số khu vực kiểm phiếu muộn cũng chẳng mấy khả quan.
Hai ngày sau, kết quả bầu cử được công bố. Churchill vẻ vang trở thành cựu thủ tướng Đế quốc Anh.
- Các anh công chức đứng về phe nào?
Furtseva nghe người Anh bàn tán về kết quả bầu cử, gặp Alan Wilson liền hỏi bằng giọng khiêu khích.
- Phe thắng cuộc.
Alan Wilson ưỡn thẳng lưng, dùng một câu của Stalin đáp lại:
- Người thắng không phải chịu tội.