- Một khi những người thuộc chính phủ Ba Lan lưu vong trở về Ba Lan, chuyện họ bị đưa sang Siberia trồng khoai, xây dựng chủ nghĩa xã hội, chẳng phải vẫn do người Liên Xô các ông định đoạt hay sao? Đến lúc ấy, chuyện đó chẳng còn can hệ gì đến chúng tôi nữa.
Nếu không nghĩ vậy, Anh cũng đã chẳng chấp nhận lấy Hy Lạp đổi lấy Ba Lan. Trước khi lên đường, Alan Wilson đã được thư ký nội các chỉ dẫn cặn kẽ, nên hắn hiểu rất rõ điều này.
Nước Anh thừa nhận Ba Lan thuộc về Liên Xô. Nhưng để chính phủ Ba Lan lưu vong ở lại London thì chẳng khác nào trao cho đối thủ một phe chống đối nằm trong tay kẻ địch. Tình thế ấy hoàn toàn khác với vấn đề Nam Tư vừa nảy sinh.
Điểm khác biệt nằm ở chỗ, Ba Lan nhất định sẽ có Hồng quân Liên Xô đồn trú. Còn Nam Tư hiện vẫn nằm trong tay Tito, một lãnh tụ trưởng thành từ chiến tranh. Liên Xô đương nhiên không muốn một quốc gia nằm gọn trong tay mình lại để phe chống đối rơi vào tay kẻ thù.
Với Liên Xô, Nam Tư hiện giờ vẫn là một đồng minh đáng ngờ. Một quốc gia như thế mà có phe chống đối nằm trong tay đối thủ, Liên Xô chỉ có thể ngồi nhìn, thậm chí còn vui mừng vì phe ấy giúp mình kiềm chế tình hình.
- Thưa ông Alan, dù là vậy, ông vẫn không cho rằng thành ý của phía Anh còn chưa đủ hay sao?
Furtseva không để những lời lẽ của Alan đánh lạc hướng. Chỉ cần là chuyện giữa các quốc gia, cách dùng lời lẽ bao giờ cũng na ná nhau. Nàng hỏi vặn:
- Đánh Nhật là điều nước Mỹ mong mỏi nhất. Nước Anh chủ động muốn giúp, thậm chí còn đem cả chính phủ Ba Lan lưu vong lên bàn thương lượng. Rốt cuộc, vì sao các ông phải làm đến mức ấy?
Alan không ngờ mình đã chủ động nói đến chuyện đưa người Ba Lan sang Siberia trồng khoai mà vẫn chưa lay chuyển được người phụ nữ trước mặt.
Chẳng lẽ nàng còn muốn sư tử ngoạm thêm?
Trong bụng thở dài, Alan nhận ra mình vẫn đánh giá thấp lòng tham của người Liên Xô. Hắn hỏi ngược:
- Thưa bà Furtseva, Liên Xô còn yêu cầu gì thì cứ nói thẳng ra.
- Chúng tôi muốn được bồi thường bằng hạm đội Đức. Nếu không, Liên Xô lấy đâu ra tàu bè để vận chuyển quân đổ bộ? Yêu cầu ấy đâu có quá đáng. Nhật Bản là một quốc đảo, chẳng phải sao?
Furtseva nhìn thẳng Alan, chẳng hề thấy yêu cầu của mình có gì quá đáng.
- Hạm đội Đức sang Nhật đánh trận ư? Chuyện ấy khiến tôi nhớ đến chiến tranh Nga Nhật. Chẳng lẽ Liên Xô định mất hai trăm hai mươi ngày lênh đênh trên biển, rồi mới đổ bộ vào Nhật Bản? Tôi nói thật, đến khi quân Liên Xô tới nơi thì Nhật Bản đã đầu hàng rồi. Theo điều tôi hiểu về người Mỹ, một khi đã chiếm ưu thế trên biển và trên không, họ sẽ chẳng chia cho Liên Xô dù chỉ một mét vuông lãnh thổ nào.
Alan chậm rãi phân tích:
- Hơn nữa, Liên Xô cũng chẳng có cách gì buộc họ phải làm theo. Hải quân quá yếu.
- Đừng nhìn tôi bằng ánh mắt nghi ngờ như thế. Truman vừa lên nắm quyền, đang nóng lòng lập công để chứng tỏ bản thân. Lúc này ông ta thật lòng cần Liên Xô giúp đỡ. Nhưng một khi cảm thấy không cần đến Liên Xô nữa, ông ta trở mặt cũng là chuyện thật. Một vị tổng thống mới nhậm chức, lại kế nhiệm từ chức phó tổng thống, bản thân chưa có đủ uy tín như thế thì hành động rất khó đoán. Tôi tin bà Furtseva cũng hiểu, trong hội nghị quan trọng lần này, ngoại trưởng Mỹ còn chẳng xuất hiện.
- Thực ra, ngày hai mươi bảy tháng Sáu, vị ngoại trưởng tiền nhiệm vừa bị điều đi. Chỉ cần chờ thêm vài ngày, ngoại trưởng mới sẽ nhậm chức. Vậy mà Truman đã nóng ruột chạy tới Berlin. Chuyện ấy còn chưa đủ chứng tỏ ông ta đang khao khát tích lũy chiến công hay sao?
Đến nước này, Alan Wilson cũng chẳng buồn giữ gìn cái gọi là quan hệ đặc biệt Anh Mỹ nữa. Chỉ cần giúp Đế quốc Anh có được thời gian thở dốc, hắn mặc kệ nước Mỹ sống chết ra sao. Dù gì lãnh thổ Mỹ cũng chưa từng bị chiến tranh tàn phá, nhà lớn nghiệp dày, chịu được vài phen tính kế.
Alan luôn miệng tự nhận mình không biết lấy một câu tiếng Nga, vậy mà vẫn thao thao bất tuyệt trước mặt Furtseva. Ban đầu nàng còn chống đỡ được, nhưng chớp mắt đã đến buổi trưa.
Alan ăn qua loa vài miếng, dường như lấy lại được ít sức. Còn Furtseva thì nhận ra cuộc thương lượng mới chỉ bước vào phần gay cấn nhất.
Để buộc Liên Xô lập tức tuyên chiến với Nhật, Alan có thể nói là đã đem nước Mỹ bán sạch sành sanh.
Trước khi hắn lên đường, Edward Bridges cũng trao cho hắn một mức quyền hạn nhất định. Chẳng hạn, hắn có thể đồng ý cho Liên Xô sử dụng lực lượng trên biển của Anh ở châu Á để hoàn thành chiến dịch đổ bộ.
Thật ra, ngay cả như vậy, Edward Bridges vẫn cho rằng cộng thêm việc đem chính phủ Ba Lan lưu vong ra đổi chác, người Liên Xô chưa chắc đã chịu gật đầu. Dù sao đây cũng là một cuộc chiến phải liều mạng, chứ không phải trò trẻ con chơi nhà chòi. Chiến tranh là có người chết.
Chỉ dựa vào thương lượng mà khiến người Liên Xô tiến hành một chiến dịch đổ bộ vốn chẳng phải sở trường của họ, hy vọng quả thực rất mong manh.
Tối ngày hai mươi chín tháng Sáu, trong cung Cecilienhof, Alan Wilson dùng giọng vừa đủ nghe, báo cáo lại quá trình dàn xếp kín trong ngày.
Gần như cùng lúc ấy, những việc Furtseva làm cũng chẳng khác gì Alan. Chỉ có điều, người nàng báo cáo là chính Stalin. Nội dung nàng nhắc đến là những lời lải nhải dồn dập của Alan sau buổi trưa.
Khi nghe nói nước Anh định lấy chính phủ Ba Lan lưu vong làm điều kiện trao đổi, Stalin tỏ vẻ dửng dưng.
Đến khi nghe nhắc tới nghi vấn về vụ người Ba Lan bị thảm sát ở Katyn, khoé miệng Stalin khẽ giật. Trong bụng, ông ta nghĩ những việc còn lại phải được xử lý cho sạch sẽ, tuyệt đối không để bất kỳ bằng chứng nào tồn tại trên đời, kẻ địch khỏi có cớ vin vào đó mà gây chuyện.
Khi nghe phía Anh đề nghị có thể đưa những người Nam Tư trở về, Stalin cuối cùng cũng bật cười. Ông ta vốn chẳng muốn đám người chống đối kia quay lại Nam Tư, bèn hỏi:
- Còn đề nghị thú vị nào khác không? Cứ từ từ nói, tôi không vội.
- Vâng, đồng chí Stalin. Người này quả thực đã nói rất nhiều chuyện. Tôi nhất định sẽ báo cáo đầy đủ.
Furtseva vừa hồi tưởng vừa bắt đầu thuật lại từ đầu cuộc trò chuyện gay cấn kéo dài từ buổi trưa.
- Trong số các cường quốc hiện nay, chỉ có lãnh thổ Mỹ là không hề chịu tổn hại. Nước Mỹ đang nắm trong tay sức mạnh kinh tế và quân sự khổng lồ.
Theo lời kể của Furtseva, Stalin hơi nghiêng người, chăm chú lắng nghe, đồng thời âm thầm phán đoán xem những lời ấy thật đến đâu.
- Mỹ hoàn toàn có thể dùng tiềm lực kinh tế to lớn của mình để chi phối công cuộc tái thiết châu Âu. Những nước khác, kể cả Anh và Pháp, đều không có khả năng chống lại. Tái thiết kinh tế ắt sẽ kéo theo ảnh hưởng về quân sự và chính trị. Tuy đây chỉ là một giả định, nhưng đó cũng chẳng phải viễn cảnh Liên Xô muốn nhìn thấy.
- Liên Xô không nên mong Anh và Pháp suy yếu quá mức. Một khi hai nước ấy yếu đến nỗi không còn sức chống lại Mỹ, cuối cùng phải rơi xuống địa vị chư hầu, thì dù Anh Pháp muốn hay không, họ cũng sẽ trở thành một phần trong vòng phong tỏa Liên Xô.
Khả năng ấy quả thực rất lớn!
Dù chỉ là giả định, Stalin vẫn giữ vẻ mặt bình thản bên ngoài, nhưng trong lòng đã thừa nhận cách suy luận ấy.
Sau cùng, Furtseva nói:
- Đồng chí Stalin, trước khi rời đi, ông ta nói rằng nước Mỹ đang chế tạo một loại vũ khí chưa từng xuất hiện trên đời, hiện đã bước vào giai đoạn hoàn tất. Nếu Liên Xô không lập tức phản ứng, đến khi thứ vũ khí ấy được chế tạo thành công, Liên Xô sẽ mất sạch vốn liếng để mặc cả. Theo tôi, đó chính là lời đe dọa.
Ánh mắt Stalin chợt lạnh xuống.
Trong căn phòng im phăng phắc, yên đến mức nghe rõ tiếng kim rơi. Furtseva thấp thỏm chờ đợi, mãi một lúc sau mới nghe Stalin căn dặn:
- Tất cả những chuyện xảy ra hôm nay phải vĩnh viễn giữ kín, đồng chí Furtseva.