Đám người Liên Xô ấy thật là…
Alan Wilson thầm lắc đầu. Thế giới vốn chẳng công bằng, vậy mà lại có một quốc gia quái gở cứ khăng khăng muốn bẻ ngược số phận đã an bài. Trong mắt Alan, chuyện đó chẳng khác nào phát điên.
Lẽ ra các nước đế quốc phải cùng nắm tay nhau dưới ngọn cờ chủ nghĩa đế quốc, biến toàn bộ các quốc gia thuộc thế giới thứ ba thành thuộc địa, đời đời bắt nhân dân nơi đó làm nô lệ. Đó mới là việc các cường quốc đế quốc nên làm.
Chẳng ngờ trong hàng ngũ các nước đế quốc vốn đang liên kết với nhau lại xuất hiện hai kẻ phản bội, mỗi kẻ phản bội theo một cách. Một bên hô hào giải phóng cả thế giới, bên kia đòi quyền dân tộc tự quyết. Rõ ràng cả hai tư tưởng ấy đều là kẻ thù của Đế quốc Anh.
Xét về chủ trương, Liên Xô hẳn là mối đe dọa cấp bách hơn. Nhưng chiến trường châu Âu vừa mới im tiếng súng, trong nước Liên Xô lại chịu tổn thất nặng nề. Trong vòng mười năm tới, nếu chưa chữa lành được những vết thương bên trong, họ chẳng đủ sức tìm Anh gây chuyện. Muốn đưa sức mạnh vượt khỏi lục địa Âu Á, Liên Xô hiện giờ vẫn chưa làm nổi.
Trái lại, nước Mỹ, đồng minh ngày ngày rao giảng về mối quan hệ đặc biệt Anh Mỹ, hiện đã thật sự có khả năng đe dọa các thuộc địa hải ngoại của Anh. Hơn nữa, người Mỹ cũng đang làm đúng như vậy.
Đó mới là suy nghĩ thật sự trong lòng Alan Wilson. Xét riêng chuyện thuộc địa, Mỹ mới là kẻ thù thiết thực và nguy hiểm nhất đối với nước Anh trong thời gian trước mắt.
Im lặng hồi lâu, cuối cùng Alan Wilson cũng bắt đầu âm thầm vận động.
- Thưa quý cô xinh đẹp, nếu tôi là người Liên Xô, lúc này tôi sẽ để nước Anh có thời gian thở. Người Liên Xô hẳn phải hiểu rằng trong cuộc chiến vừa qua, nước Anh cũng chịu tổn thương, chẳng khác gì Liên Xô.
Công khai ép giá, đe dọa là việc của đám nhà ngoại giao như Eiffel, không phải nhiệm vụ của Alan Wilson. Hắn chẳng có cách nào hay hơn, đành dùng thái độ thành thật để cho Liên Xô hiểu rõ tình cảnh hiện tại của nước Anh.
- Nước Anh có cả một hệ thống thuộc địa rộng lớn!
Nụ cười đầy sức sát thương trên gương mặt Furtseva vẫn không đổi. Giọng nàng êm tai, nhưng lời nói lại chẳng hề mềm mỏng.
- Một đế quốc thuộc địa kéo dài suốt ba trăm năm. Trước kia, tôi cứ tưởng nó phải hùng mạnh lắm.
- Nhưng nước Anh rốt cuộc không có một vùng đất bản quốc đủ mạnh. Về điểm này, chúng tôi không thể sánh với Liên Xô và Hoa Kỳ.
Alan Wilson nhìn thẳng vào mắt Furtseva. Đổi sang một hoàn cảnh khác, cảnh tượng ấy có lẽ đã trở thành khởi đầu của một mối tình. Dù Furtseva đã ba mươi lăm tuổi, nàng vẫn quyến rũ đến mức khiến đàn ông khó lòng cưỡng lại.
Chỉ tiếc rằng lúc này không phải lúc.
Những việc Alan từng làm ở Nam Tư, xét cho cùng tuy người hưởng lợi là Liên Xô, nhưng gốc rễ vẫn là vì lợi ích của Đế quốc Anh. Hắn muốn Mỹ phải bỏ thêm sức, đứng ra trước mặt đối đầu với Liên Xô. Là một người Anh, Alan chỉ trung thành với Đế quốc Anh, chưa từng có ý định phục vụ cho nhóm Năm người Cambridge trong sự nghiệp giải phóng toàn thế giới.
Furtseva cũng không lên tiếng bác bỏ. Dù sao nàng không phải nhà ngoại giao chuyên nghiệp. Nàng có mặt ở đây cũng vì cùng một lý do với Alan, đó là không khiến người khác chú ý. Bởi vậy, từng câu Alan nói ra đều được nàng lặng lẽ nghiền ngẫm, cân nhắc xem trong đó có bao nhiêu phần thật lòng.
Khi Alan Wilson nhắc đến vấn đề biên giới giữa Ba Lan và Đức, Furtseva lần đầu lên tiếng phản bác:
- Từ năm năm trước, nước Anh đã tỏ ý hiểu cho việc Liên Xô chiếm đóng miền đông Ba Lan. Vùng đất ấy vốn là một phần của Đế quốc Nga ngày trước. Chỉ vì chiến tranh mà chúng tôi buộc phải tạm thời từ bỏ nó. Thưa ông Alan, vào lúc này mà đem chuyện thay đổi biên giới ra làm cớ thì lập trường của người Anh không đứng vững đâu. Tuyến Curzon được đặt theo tên Ngoại trưởng Anh Curzon, chẳng lẽ các ông quên nhanh đến vậy sao?
Alan Wilson thầm bực bội.
Mẹ kiếp, làm sao hắn biết được? Nước Anh đi đến đâu cũng thích tự tiện vạch đường chia ranh giới. Là viên chức thuộc địa ở Ấn Độ thuộc Anh, trước nay hắn chưa từng làm việc ở châu Âu, làm sao rành chuyện nơi này?
Hai mươi lăm năm trước, khi Hồng quân Nga Xô viết đánh lui quân can thiệp Ba Lan, Curzon thay mặt chính phủ Anh đề nghị Nga Xô viết lấy đường ranh giới ấy làm giới tuyến đình chiến để tiến hành đàm phán hòa bình. Tại hội nghị quốc tế tổ chức ở Spa, hai bên Ba Lan và Nga Xô viết từng thừa nhận tuyến Curzon là biên giới giữa hai nước. Nhưng sau khi quân Ba Lan chuyển sang phản công, chính phủ Ba Lan lại từ chối công nhận tuyến biên giới ấy.
- Tên Piłsudski ngu xuẩn đó không phải do nước Anh chúng tôi ủng hộ tấn công Nga Xô viết đâu. Nhưng nói đến chuyện Ba Lan, nước Anh cũng chỉ tiện miệng nhắc qua đường biên giới mà thôi. Còn chủ đề thật sự, tôi tin Liên Xô nhất định sẽ thích.
Alan Wilson gạt phăng chuyện thay đổi lãnh thổ giữa Ba Lan và Đức sang một bên, rồi đưa ra điều kiện khác.
- Ồ, vậy sao?
Đôi mắt to của Furtseva chớp chớp. Nàng hỏi lại, giọng đầy dò xét:
- Một đế quốc lâu đời như nước Anh, hẳn phải có nhiều thứ đáng giá để chia sẻ.
- Đương nhiên là có, đương nhiên là có!
Alan cố ý nhấn mạnh liền hai lần, rồi giơ một ngón tay lên như đang khoe món lợi lớn:
- Đây tuyệt đối là một thu hoạch ngoài dự tính đối với Liên Xô. Thưa cô Furtseva, hiện nay ở London có một chính phủ Ba Lan lưu vong.
Mắt Furtseva sáng lên.
Nàng đương nhiên biết chuyện đó. Trong cuộc giao dịch giữa Ba Lan và Hy Lạp trước kia, phía Anh đã đem Ba Lan làm điều kiện trao đổi rồi bán đứng cho Liên Xô. Thế nhưng chừng nào chính phủ Ba Lan lưu vong còn tồn tại, chừng ấy nó vẫn là một mối họa ngầm.
Alan Wilson dĩ nhiên cũng hiểu rõ điều ấy.
Sau chiến dịch Ba Lan, toàn bộ lãnh thổ Ba Lan thất thủ. Đội quân chạy thoát khỏi Ba Lan vẫn trung thành với chính phủ lưu vong, rồi tham gia nhiều cuộc chiến khác nhau. Những binh sĩ Ba Lan còn ở lại trên lãnh thổ cũ đã tổ chức nên Nhà nước ngầm Ba Lan, chống lại quân Đức đang chiếm đóng đất Ba Lan.
Sau Thế chiến thứ hai, Ba Lan bị Hồng quân Liên Xô chiếm đóng. Do chính phủ Ba Lan lưu vong, Nhà nước ngầm Ba Lan và Liên Xô không đạt được nhiều thỏa thuận, nên Ba Lan cuối cùng thành lập một chính phủ do Liên Xô dựng lên. Chính phủ Ba Lan lưu vong cũng chẳng thể trở về quê hương.
Chính phủ ấy kiên trì tồn tại cho đến khi Liên Xô thất bại trong Chiến tranh Lạnh, sau đó mới trở lại Ba Lan. Cũng vì quá khứ của chính phủ lưu vong mà Ba Lan mãi giữ vị thế tiên phong chống Nga ở Đông Âu. Chỉ khác với thời Thế chiến thứ hai, lần này người Ba Lan đã nhận nước Mỹ làm chỗ dựa mới.
- Chính phủ Ba Lan lưu vong có ảnh hưởng rất lớn đối với các lực lượng Ba Lan ở nước ngoài. Những cựu quân nhân từng phục vụ chính phủ Ba Lan và vẫn trung thành với chính quyền cũ có tới một trăm năm mươi nghìn người.
Alan Wilson nói đến đây thì đổi giọng, nhắc khéo Furtseva:
- Tôi nghe nói tại một nơi gọi là Katyn, người ta phát hiện thi thể của rất nhiều sĩ quan Ba Lan. Rốt cuộc họ chết dưới tay ai, tôi không đưa ra phán xét.
Furtseva cau mày, nghiêm giọng bác bỏ:
- Là người Đức giết. Bọn chúng muốn đổ tội cho chúng tôi.
- Ai giết không quan trọng. Điều quan trọng là có người tin vào chuyện đó hay không. Chính phủ Ba Lan lưu vong vốn mang nặng tư tưởng chống Nga. Nếu một bộ phận trong số họ vin vào chuyện này để tập hợp lòng người, đó sẽ là một rắc rối lớn.
Alan nói bằng giọng của kẻ đứng ngoài cuộc, như thể chuyện ấy chẳng liên quan gì đến mình:
- Một chính phủ lưu vong không nằm dưới sự kiểm soát của Liên Xô thì Ba Lan sẽ chẳng thể ổn định, đúng không?
- Ngoài ra còn có hàng chục vạn quân nhân Ba Lan nghe lệnh chính phủ lưu vong, mối thù từ cuộc chiến Nga Ba Lan, rồi xa hơn nữa là lịch sử Ba Lan ba lần bị chia cắt. Quá nhiều thứ. Nhiều đến mức không thể kể hết.
Furtseva nhíu chặt mày.
Dù chưa từng nghe nói về mức độ coi trọng Ba Lan của người đứng đầu Liên Xô, nàng vẫn cảm nhận được điều đó.