Trưởng công chức kiêm thư ký Nội các thì còn có thể hiểu được. Thư ký Nội các chịu trách nhiệm trước Thủ tướng, đồng thời cũng chịu trách nhiệm trước toàn thể Nội các, nên chức trách của chức vụ này vốn dĩ vẫn luôn mập mờ.
Tên gọi "thư ký Nội các" chưa từng thay đổi, các đời thư ký đều hiểu rõ phải chịu trách nhiệm với cả Nội các. Thế nhưng đôi khi, trách nhiệm ấy khó tránh khỏi khiến quan hệ giữa thư ký Nội các và Thủ tướng đương nhiệm định kỳ rơi vào căng thẳng.
Còn chuyện có nên để một người đảm nhiệm cả chức thư ký Nội các lẫn Trưởng công chức hay không, cũng là điều đáng bàn. Lợi thế của việc hai chức do một người giữ là Trưởng công chức có thể thường xuyên tiếp xúc với người đứng đầu hành pháp, tức Thủ tướng, gần nước được trăng trước. Mà gần Thủ tướng mới là then chốt. Từ sau Thế chiến thứ hai, Văn phòng Nội các vẫn nằm sát văn phòng Thủ tướng và dinh thự của ông.
Khoảng cách gần cũng lý giải vì sao chức Trưởng công chức tốt nhất nên do thư ký Nội các đảm nhiệm, chứ không phải một quan chức ở xa Thủ tướng, bởi người ấy không thể tiếp xúc hằng ngày với Thủ tướng.
Nhưng nếu kiêm thêm cả chức thứ trưởng thường vụ Bộ Tài chính thì sao? Norman Brook sẽ vừa là người đứng đầu công chức trên danh nghĩa, vừa là người đứng đầu công chức trên thực tế. Một khi nắm chức thứ trưởng thường vụ Bộ Tài chính, hắn sẽ đồng thời nắm trong tay quyền thăng tiến và lương bổng của toàn bộ công chức. Chuyện ấy quả thật đáng sợ.
Norman Brook cũng có cùng sở thích đóng đồ mộc với hoàng đế Thiên Khải, nhưng rõ ràng hắn mê quyền lực hơn vị hoàng đế thợ mộc kia nhiều. Đây sẽ là lần đầu tiên kể từ khi Văn phòng Nội các ra đời xuất hiện một nhân vật thực quyền mạnh đến vậy.
Alan Wilson rời số 70 Whitehall, trong lòng vẫn nghĩ xem sau khi Edward Bridges rời chức, mọi chuyện sẽ diễn biến theo hướng nào.
Thủ tướng đã gọi ta, mà Thủ tướng cũng không phản đối. Vậy ta gặp Ngài Edward, sắp về hưu đến nơi, hẳn chẳng ai dám bàn tán gì.
Chẳng bao lâu, Alan đã đến Bộ Tài chính. Hắn còn gặp được phó của Edward Bridges, người từng đóng vai trò quan trọng trong vụ bán vũ khí cho Úc, là Frank. Hai người hàn huyên đôi câu.
Là cựu thư ký Nội các, Edward Bridges sau khi rời chức đã bị Norman Brook vài năm sau đoạt mất chức Trưởng công chức. Nay ông ta về hưu, lại muốn đoạt nốt chức thứ trưởng thường vụ Bộ Tài chính.
Alan cẩn thận không nhắc đến chuyện ấy, nhưng Edward Bridges lại khá phóng khoáng. Ông ta lấy ra một chai whisky, rót cho Alan một ly.
-Norman theo đuổi quyền thế còn mạnh hơn ta nhiều. Điểm này ta không phủ nhận.
-Thưa Ngài, tôi không biết nên xen vào câu chuyện này thế nào. Alan nhận ly rượu, lắc đầu cười khổ. Hai đại nhân vật của Whitehall thời trước, hắn mà nói thì chẳng có tác dụng gì, không nói thì lại giống kẻ nhát gan sợ việc.
-Đừng bận tâm. Ta không còn bất mãn gì với hắn kể từ khi quyết định về hưu. Ta rất ghét mối quan hệ riêng tư của hắn với Thủ tướng, nhưng cũng chính vì hắn quá thân cận Thủ tướng mà mới có được ngày hôm nay. Norman đã có uy quyền từ rất sớm. Năm ba mươi lăm tuổi, hắn đã làm thư ký riêng cho Bộ trưởng Nội vụ, cấp bậc giống như cậu bây giờ. Năm bốn mươi tuổi, hắn đã thành phó của ta. Khi ấy, cả Whitehall đều cho rằng hắn chính là thư ký Nội các kế nhiệm ta.
Nghe Edward Bridges nói, Alan không khỏi thở dài: "Quả thật rất giỏi."
-Chuyện tiếp xúc thường xuyên với các chính khách và tình riêng sâu đậm đã phát huy tác dụng ở đây. Dù là Bảo thủ hay Lao động, Norman đều có thể hòa đồng với Thủ tướng và các bộ trưởng. Đó là điều ta không làm được.
Edward Bridges cảm thán: "Chỉ có điều ta không ngờ, hắn lại mê quyền lực đến thế."
Nói đến đây, Edward Bridges khẽ dừng lại, nhìn Alan. "Lần này về, cậu có nghe tin tức gì không? Ví dụ như người sẽ thay ta làm thứ trưởng thường vụ Bộ Tài chính sau khi ta nghỉ hưu."
-Cũng nghe được đôi chút, nhưng chưa có gì chắc chắn. Alan gãi đầu, ngượng ngùng đáp. -Có một luồng tin đồn nói rằng Ngài Norman sẽ kiêm nhiệm chức thứ trưởng thường vụ Bộ Tài chính.
-Chuyện đó là tất yếu, chẳng có gì phải chưa chắc. Edward Bridges nghe xong bật cười thành tiếng. -Hơn nữa ta dám khẳng định, hắn sẽ kiêm giữ mấy chức quan trọng ấy cho tới ngày về hưu.
-Vậy chẳng phải còn bảy tám năm nữa? Thậm chí mười năm. Alan tính nhẩm tuổi tác của Norman Brook, lẩm bẩm.
-Cậu lo hắn kiêm nhiệm thứ trưởng thường vụ sẽ chặn đường thăng tiến của những người đến sau? Chuyện này cậu không cần lo. Hắn là thư ký Nội các, chỉ cần cải tổ một chút là được. Ví dụ vì Bộ Tài chính quan trọng, có thể đặt hai chức thứ trưởng thường vụ. Hắn kiêm vị trí thứ trưởng thường vụ thứ nhất, Frank làm thứ trưởng thường vụ thứ hai, vậy là xong chuyện.
Edward Bridges thong thả chỉ điểm, giọng đầy vẻ ung dung: "Đó chính là cái lợi của việc làm thư ký Nội các. Chỉ cần Thủ tướng không phản đối, có thể tổ chức lại cả Bộ Tài chính hùng mạnh. Thực ra Bộ Tài chính cũng có đủ thực lực thách thức thư ký Nội các, nên đề phòng trước một tay là hợp lý."
Trong Whitehall, các bộ quyền lực nhất gồm Bộ Tài chính, Bộ Ngoại giao và Bộ Nội vụ, luôn là những kẻ có thể trở thành đối thủ tiềm tàng.
Trong số đó, Bộ Tài chính có thực lực mạnh nhất. Nếu không, Edward Bridges cũng đã chẳng chọn Bộ Tài chính làm trạm dừng chân cuối cùng của mình.
Sắp nghỉ hưu, Edward Bridges không còn giữ trạng thái căng như dây đàn nữa. Mâu thuẫn với Norman Brook, giờ đây ông ta có thể bỏ qua mà cười xòa. Ông ta còn chủ động hỏi: "Alan, cậu cứ thế này mãi, cam tâm làm quan cai trị thuộc địa sao? Ngài Ismay tuổi cũng đã cao, từng là cố vấn quân sự của Churchill, chúng ta cùng thời với nhau. Một khi chức thứ trưởng thường vụ Bộ Ngoại giao khuyết, đó sẽ là một cơ hội tốt."
Ý của Edward Bridges rất đơn giản. Alan Wilson là phó tổng thư ký của Ủy ban Quản lý tài sản hải ngoại, thường ngày vẫn xử lý các việc thuộc địa, nên kinh nghiệm ngoại giao của hắn không thiếu.
Ai mà chẳng biết, Bộ Thuộc địa Khối Thịnh vượng chung, Bộ Ấn Độ thuộc vương quốc trước kia và Bộ Ngoại giao, thực ra đều làm cùng một việc, chỉ khác là đối diện với những vùng đất khác nhau. Bốn bộ ấy đều đóng chung trong một tòa nhà trụ sở.
Hiện nay thuộc địa dần ít đi, mấy bộ vốn làm cùng một việc ngày càng có xu hướng sáp nhập. Nếu thứ trưởng thường vụ Bộ Ngoại giao về hưu mà Alan có thể kế nhiệm, thì gần như là bước đi quan trọng tiến vào vị trí cốt lõi của Whitehall.
-Thưa Ngài, tôi đương nhiên cũng mong nắm lấy cơ hội này. Chờ dọn sạch những mối họa ở thuộc địa, tôi nhất định sẽ trở về. Alan không che giấu khát vọng tiến thân của mình, tiện thể nhắc đến vài mối họa, nhưng không nói cách giải quyết.
Dù sao đã đẩy Indonesia vào phe xã hội chủ nghĩa, thì dù tình cảm riêng có sâu đậm đến đâu, cũng không thể nói ra hết.
Edward Bridges lại tò mò hỏi: "Cậu quản lý nhiều người Hoa ở thuộc địa, phải không? Vậy mà cậu tự tin đến thế, chẳng lẽ không sợ xảy ra làn sóng chống Anh sao?"
-Người Hoa về văn hóa là nhóm yếu thế, dĩ nhiên bản thân họ không nghĩ vậy. Ngày xưa ở Ấn Độ thuộc Anh, người theo Ấn Độ giáo cũng tự cho mình rất mạnh. Thế nhưng sự thật là trước khi chúng ta đặt chân tới, người theo Ấn Độ giáo đã bị người theo Hồi giáo cai trị hàng trăm năm rồi.
Alan không hề che đậy sai sót trong công việc. Hắn thật sự nghĩ như vậy, và tin chắc không chút nghi ngờ.
Ảnh hưởng văn hóa của các triều đại qua các thời kỳ, ngay trước mắt Đông Nam Á cũng chẳng để lại mấy dấu ấn, duy chỉ có Việt Nam là chịu ảnh hưởng rõ rệt.
Nhìn sang các nước Đông Nam Á khác, chẳng phải ở Indonesia Hồi giáo đã chiếm địa vị chủ đạo sao? Ngay trước cửa nhà mình mà còn không cạnh tranh nổi với Hồi giáo từ Trung Đông đến, thì cái gọi là sức hấp dẫn văn hóa chẳng qua chỉ là chuyện nghe cho vui.
Nếu không phải thời cận đại, châu Âu và châu Mỹ đã đập tan các cường quốc ở vùng Hồi giáo, thì những nước còn lại hiện nay bị hạn chế bởi dân số và diện tích đất đai, không thể xuất hiện một đế chế nông nghiệp như Ottoman hay Đế quốc Arab. Nếu có một cường quốc Hồi giáo, cứ phát triển tùy tiện thôi cũng đã vượt xa Ấn Độ rất nhiều.
Nếu nó có sức ảnh hưởng đối với nguồn năng lượng Trung Đông, thì dù không thể tiếp cận Liên Xô thời Chiến tranh Lạnh, Trung Quốc thế kỷ hai mươi mốt cũng đủ khiến thế giới Cơ Đốc giáo đau đầu.
Vì thế, hắn nhất định phải để người Hoa ở Malaya đông hơn người Mã Lai. Một đám người Hoa mang tư tưởng xã hội cũ, nếu không có ưu thế về số lượng, e rằng sẽ không thể cạnh tranh với người Mã Lai theo đạo Hồi.
Điều đáng mừng là người Hoa ở Malaya đầu óc đầy tư tưởng phong kiến, mức độ bảo thủ chẳng thua gì người Mã Lai. Nếu không, về sau có thể sẽ xảy ra chuyện như ở Đức đời sau, đàn ông vì chống lại phe tả khuynh da trắng mà đi theo Hồi giáo.
-Mong rằng phán đoán của cậu là đúng. Dĩ nhiên ta không rõ tình hình, chỉ là nếu Malaya xảy ra chuyện, với tư cách cao ủy hiện nhiệm, cậu có thể khiến các đồng nghiệp ở Whitehall nghi ngờ độ tin cậy của cậu. Ta không muốn thấy công sức của cậu đổ sông đổ biển, như thế thì quá đáng tiếc.
Edward Bridges rất coi trọng Alan Wilson, không muốn vì vài trắc trở mà con đường vốn thuận lợi lại xuất hiện những chướng ngại khó đoán, nên ông ta nhắc nhở trước.
Alan đương nhiên biết ơn. Vốn dĩ hắn muốn nói về vấn đề "cánh cửa quay" giữa chính quyền và khu vực tư nhân, nhưng nơi này dù sao cũng là Bộ Tài chính. Edward Bridges tuy trong giai đoạn cuối này khá nhàn nhã, nhưng bàn chuyện ấy ở đây vẫn không thích hợp.
-Thư ký Nội các nói sẽ tổ chức một buổi tiệc, tôi đến lúc đó sẽ có mặt. Pamela còn có một số việc muốn trao đổi với Ngài, về những việc tiếp tục mang lại lợi ích cho xã hội.
Đây không phải nơi để bàn kỹ, nhưng Alan vẫn hé lộ đôi chút, rồi chờ phản ứng của đối phương.
-Ừm, thật đáng mong đợi. Edward Bridges nhướng mày, sau đó điềm đạm gật đầu.
Ông ta biết một cánh cửa quay đã mở ra ngay trước mặt mình. Trong lòng dẫu tò mò, nhưng sự điềm tĩnh từng có khi làm thư ký Nội các vẫn còn đó, nên ông ta chỉ gật đầu ra vẻ đã hiểu.
Rời tòa nhà trụ sở Bộ Tài chính, Alan bắt đầu tính toán xem tiếp theo nên làm gì. "À phải rồi, trụ sở công ty de Havilland, chuyện máy bay trực thăng vũ trang rốt cuộc đã có kết quả gì chưa?"
Lần trở về này là quyết định bất ngờ. Còn bài học về bảo đảm hậu cần, sau này trong công việc thường ngày phải tránh lặp lại.