Thực ra hiệp ước này chẳng có gì đáng chú ý, thậm chí còn yếu hơn nhiều so với Hiệp ước Baghdad trong lịch sử gốc.
Nguyên nhân căn bản là việc Mỹ ủng hộ Israel khiến các nước Arab không thể nguôi giận.
Những cường quốc Arab truyền thống như Ai Cập và Iraq đang lấy Israel làm mâu thuẫn chính để chuyển hướng, rồi tranh giành ảnh hưởng trong thế giới Arab. Ai Cập đông dân hơn, mấy trăm năm nay vẫn là trung tâm văn hóa Arab. Iraq tuy dân số không sánh được với Ai Cập, nhưng nằm trên lưu vực hai con sông lớn, lại có nguồn thu từ dầu mỏ làm chỗ dựa.
Từ sau cuộc chiến tranh Trung Đông lần thứ nhất, các nước Arab rất phản cảm việc Mỹ thiên vị. Giờ mà phớt lờ kẻ đứng sau lưng Israel, hớn hở đối đầu với Liên Xô ở phương Bắc, thì khó lòng được dân chúng trong nước ủng hộ.
Mỹ có bỏ việc ủng hộ Israel không? Tuyệt nhiên không. Thế giới Arab tiềm năng quá lớn, Israel lại là chiếc đinh cắm vào giữa thế giới ấy. Vấn đề chỉ là ai sẽ đứng ra ủng hộ Israel, chứ không phải là không có ai ủng hộ.
Người ủng hộ Israel có thể là Mỹ, có thể là Liên Xô, và khi cần thì còn có thể là Pháp hay Anh. Vì thế, trong cuộc chiến Trung Đông lần trước, Mỹ và Liên Xô đều đứng về phía Israel.
Nhưng Liên Xô khác Mỹ. Do thể chế chính trị khác nhau, Liên Xô có thể ủng hộ một thời gian rồi rút tay khi Israel đã đứng vững. Mỹ thì không làm được như vậy. Liên Xô đợi Israel ổn định là rút lui, còn lại trong mắt thế giới Arab, người ta chỉ thấy Mỹ ủng hộ Israel.
Còn nước Anh, sau khi thoát khỏi sự kiềm chế tài chính của Mỹ, không thể lấy những gì đã gây dựng mấy chục năm ở Trung Đông để đổi lấy sự ủng hộ ngoại giao của Mỹ. Anh cũng sẽ không thật lòng dựng một quốc gia mẫu mực ở thế giới Arab. Các nước ấy nhiều nhất chỉ là nước bảo hộ, chứ không phải thuộc địa nghe lệnh London từng việc một. Nhưng Anh cũng chẳng chủ động tìm đến Mỹ mà tỏ ra thân thiết như con cái nịnh cha.
Không còn bị Mỹ kiềm chế về tài chính, Anh cứ tiếp tục rút lui có trật tự. Cũng chẳng vì chút lợi ích mà ép người Arab đến đường cùng. Suy cho cùng, sau chiến tranh, Anh lúng túng chính vì thiếu tiền. Nếu tài chính lành mạnh, nội lực vững vàng, đâu đến nỗi phải nhận sự sỉ nhục của Mỹ?
Alan Wilson dám chắc rằng khi Anh trả xong khoản nợ cho Mỹ, Mỹ thật ra chẳng vui vẻ gì. Bởi trong tay Anh còn nhiều di sản chưa về tay Mỹ. So với món nợ mấy tỷ đô la, những di sản ấy là vô giá. Đã qua cái làng này rồi, muốn đòi từ tay Anh về sau, cái giá phải trả không thể tính bằng mấy tỷ đô la được.
"Đồng minh đáng ngờ càng ngày càng đáng ngờ." Alan Wilson đối chiếu Hiệp ước Baghdad trong ký ức với Hiệp ước Ankara hiện tại, rồi quyết định liên lạc với Ngài Baron, người thượng cấp cũ đã về tuổi cuối đời, cùng ông ta phục vụ xã hội một thời. Ông muốn hỏi thăm tình hình Trung Đông.
Ông còn liệt kê những quốc gia có thể bị Mỹ đột phá. Alan Wilson có lý do để tin rằng Mỹ không hài lòng với các thành viên của Hiệp ước Ankara này. Muốn phong tỏa đường nam tiến của Liên Xô mà thiếu Iran tham gia thì tuyến phòng thủ ấy chẳng khác gì không có.
Nhờ lỗ hổng lớn trong thế giới tự do, Alan Wilson, hiện là Cao ủy thuộc địa Mã Lai, vẫn đang theo dõi sát sao cục diện. Iran lúc này vẫn còn chia ba thế lực. Mossadegh trong lòng chắc chắn không ưa Liên Xô, nhưng không có nghĩa là ông ta ưa Mỹ. Ông phải khéo léo cân bằng tình hình trong nước.
Mossadegh, thủ tướng Iran, sẽ không dễ dàng để Iran sa vào vòng xoáy ấy. Vì vậy, trong bức điện, Alan Wilson đề nghị Ngài Baron xem xét điều tra xem Mỹ có ra tay với Mossadegh hay không. Nếu Mỹ ra tay, thì Công ty Dầu khí Anh phải bảo vệ lợi ích của mình ra sao. Còn Iraq, lúc này ảnh hưởng của Mỹ chưa lớn.
Ảnh hưởng ấy phần lớn phải dựa vào đồn trú quân đội. Thời này, Mỹ tuy đã có nhiều căn cứ trên thế giới, nhưng chưa đến mức như sau này, khi hàng nghìn căn cứ quân sự rải khắp địa cầu.
Ví như căn cứ quân sự ở Saudi Arabia. Phải đợi đến khi Iraq thôn tính Kuwait, Mỹ mới nắm được cơ hội đứng vững ở Saudi Arabia.
Căn cứ quân sự của Mỹ phải mở rộng qua mấy chục năm mới thành hình. Nhiều nước độc lập hiện nay không có căn cứ Mỹ. Ngay cả Pakistan, Mỹ cũng chỉ gây ảnh hưởng qua đồng đô la.
Vốn dĩ trong lịch sử gốc, Anh và Mỹ đã đặt quân lẫn nhau. Nhưng vì thái độ khinh suất của MacArthur đối với vũ khí hạt nhân và nhiều lý do khác, các căn cứ quân sự của Mỹ vốn đặt ở Anh nay đã chuyển sang Pháp.
Alan Wilson cũng không dám đảm bảo Mossadegh nhất định sẽ bị lật đổ, ông chỉ nói rằng điều đó có khả năng xảy ra.
Ông mong vị thượng cấp sắp về hưu đừng vội vàng nghỉ ngơi, mà hãy giữ vững cương vị cuối cùng, gác cổng cho đế quốc thực dân cũ.
Gửi xong bức điện, Alan Wilson chống nạnh suy nghĩ cách ứng phó với những đồng minh đáng ngờ. Về lĩnh vực thuộc địa, Anh và Pháp đương nhiên nên hợp tác. Nhưng các nước thực dân đâu chỉ có Anh và Pháp.
Hà Lan, Bỉ, Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha đều là nước thực dân. Bỉ chỉ có Congo thuộc Bỉ ở trung tâm châu Phi, và khó nói họ sẵn lòng làm kẻ đứng đầu vì thuộc địa. Pháp đủ sức và đủ quyết tâm, hiện đang đàn áp cuộc nổi dậy của người Algeria. Còn Hà Lan thì khỏi nói, đó là nước láng giềng của thuộc địa Mã Lai.
Nhưng nơi quyết tâm nhất với thuộc địa vẫn là Bồ Đào Nha dưới thời Salazar. Đế quốc thuộc địa cuối cùng há phải hữu danh vô thực? Điểm yếu duy nhất là chính Bồ Đào Nha có thực lực không lớn.
"Xem ra ta phải giúp người Bồ Đào Nha một tay rồi." Alan Wilson lại vào vai kẻ lắm mưu nhiều kế, ôm trọn sáu chức ấn trong tay. Lần trước ông ở trạng thái này còn ở New Delhi, khi ấy đã giúp Hà Lan thiết kế sẵn lộ trình chia cắt.