Việc có lợi cho sự chia rẽ phe địch, với góc nhìn của Alan Wilson lúc này, tuyệt đối không nên né tránh.
- Trung Đường đại nhân, thật ra tôi nhận ra được, so với nhiều người, ngài vẫn rất tôn trọng những nền văn hóa khác. Lâm Liên Ngọc ngập ngừng một lát rồi thẳng thắn lên tiếng. Tôi không biết cảm nhận của mình có đúng không, nhưng đây là suy nghĩ thật lòng của tôi.
Alan Wilson thoáng lộ vẻ kỳ lạ trên mặt, rồi bật cười. - Ý ông là tôi đối xử với văn hóa của các ông cũng không tệ? Ừm, thật ra chuyện này chẳng phức tạp gì, chỉ là góc nhìn của chúng ta khác nhau thôi.
- Hả? Lâm Liên Ngọc chưa hiểu, bèn cung kính hỏi lại. - Trung Đường đại nhân có ý gì ạ?
- Nói cách khác, từ thời cận đại, Trung Quốc đã lạc hậu, rơi vào thế bị đánh đòn. Ông nghĩ sao? Alan Wilson rút một điếu thuốc châm lửa, rồi thản nhiên tìm chỗ ngồi xuống. - Nguyên nhân là gì?
- Thời cận đại ư? Triều đình nhà Thanh thối nát, bất lực. Lâm Liên Ngọc vừa suy nghĩ vừa đáp. - Cũng có liên quan đến việc triều đình dị tộc cai trị.
- Lâm tiên sinh, tôi không muốn ông truyền bá lối suy nghĩ ấy, bởi vì… Hoàng thất nước tôi thật ra là dòng quý tộc Đức. Trước dòng quý tộc Đức, hoàng thất Anh lại lâu dài là dòng quý tộc Pháp. Alan Wilson lên tiếng nhắc nhở. Nếu chỉ nói một câu đơn thuần như vậy, hắn có thể coi như chưa nghe thấy. Nhưng nếu là ám chỉ điều gì đó, mượn lời này để chỉ trích người khác thì không được. - Còn chuyện thối nát, bất lực ư? Nước nào cũng thế cả. Ông xem, đó chính là chuyện góc nhìn của chúng ta khác nhau vì quốc tịch khác nhau.
- Trong mắt các ngài, dường như gần trăm năm qua chỉ có Trung Quốc là ở vị thế lạc hậu. Ngài hãy mở mắt nhìn thế giới này xem, các nước bị nước Anh nghiền nát trải khắp năm châu. Đúng là có Trung Quốc, nhưng cũng chỉ có thể nói là bao gồm cả Trung Quốc, chứ không chỉ riêng Trung Quốc. Trung Quốc chỉ là một thành viên bình thường trong vô số quốc gia bị nghiền nát ấy.
Lâm Liên Ngọc sững người, đành phải thừa nhận. - Phải thôi, tôi cứ mãi nhìn mọi việc từ góc độ của đất nước mình.
- Lâm tiên sinh là người rất có học thức, ít ra là không tự cao, vẫn nhớ rằng người Trung Quốc cũng sống trên trái đất này. Đã vậy, mỗi nước đều từng chịu đòn, Trung Quốc chỉ nằm trong số đông, thì vấn đề này có thể buông bỏ được rồi. Alan Wilson nói chậm rãi, ôn hòa. - Không có cường quốc nào tồn tại mãi mãi. Chỉ là vòng này vừa khéo rơi vào tay nước Anh. Tôi tin tổ quốc ông rồi sẽ điều chỉnh lại thôi.
Không có cường quốc nào tồn tại mãi mãi. Người nói câu này lúc này, có lẽ không ai hợp hơn Alan Wilson, bởi nước Anh đang đứng vào lúc mặt trời lặn.
Lâm Liên Ngọc cảm thấy buổi nói chuyện hôm nay thật thoải mái. Alan Wilson không còn là tên thực dân cao cao tại thượng nữa, hai người tựa như bạn bè khác quốc tịch, nhiều điều cũng dám hỏi thẳng, chẳng hạn như những ưu điểm khác nhau giữa văn hóa Đông và Tây.
- Tôi cũng không biết cảm nhận của mình có đúng không, nhưng có thể đưa ra một ví dụ. Văn minh Hy Lạp cổ đại ở một mức độ nào đó có thể coi là một nhà toán học, còn các nền văn minh cùng thời lại thiên về văn học. Số lượng nhà văn nhiều hơn hẳn nhà toán học, nhưng cả hai đều có thể trở thành người được xã hội rộng rãi kính trọng.
Alan Wilson vừa suy nghĩ vừa sắp xếp lời lẽ để giải thích. - Nhưng ở thời niên thiếu, khi một người mới bước vào xã hội, những kiến thức đã học được có thể chẳng giúp ích được gì nhiều. Trở thành học giả được mọi người kính trọng rốt cuộc chỉ là số ít. Văn minh cũng vậy, không nhất định cuối cùng đều thành tài.
Quả thật là như vậy. Hai nghìn năm trước, các kiến thức toán học mà Hy Lạp cổ đại nghiên cứu, ở thời đại đó đã là thứ dị loại chính hiệu. Ai dám nói thành tựu toán học của văn minh Hy Lạp cổ đại nhất định sẽ lớn mạnh thuận lợi?
Thực ra cũng quả thật không thuận lợi. Trong quá trình Đế quốc La Mã Cơ Đốc hóa, người ta tiện tay đàn áp luôn đợt truyền nhân cuối cùng của văn minh Hy Lạp cổ đại trên đất Ai Cập. Hơn nghìn năm sau mới có thể nhặt lại được, đối với cả châu Âu đó là một may mắn lớn trời ban.
Nếu cuộc đối thoại dừng lại ở đây, buổi giao lưu này có lẽ sẽ giống như Alan Wilson với McCarthy, xây dựng được một mối giao tình khá tốt, rồi phát triển thêm, biết đâu lại trở thành một quan hệ đặc biệt kiểu Anh, Mỹ, một quan hệ đặc biệt Trung, Anh biết đi lại.
Đáng tiếc… Alan Wilson là một quan liêu mẫu mực của nước Anh. Hắn đã sớm chuẩn bị sẵn, trong nhiệm kỳ thứ hai sẽ làm một số việc, trong đó có một điều: nghèo đến mấy cũng không được nghèo giáo dục.
Xuất phát từ góc độ cạnh tranh với Nhật Bản, Alan Wilson không thể để Malaya cạnh tranh với Nhật bằng trình độ giáo dục hiện tại.
Đồng thời, hắn tuyệt đối không thể học theo Liên Xô, nâng đỡ một địa phương bằng cách đổ tiền vào. Ngành giáo dục đương nhiên phải được nâng đỡ, nhưng phải bỏ thêm tiền…
Lâm Liên Ngọc là nhà giáo dục nổi tiếng trong cộng đồng người Hoa. Với Alan Wilson, người định bắt tay từ ngành giáo dục, giá trị lớn nhất của ông ta là giúp nước Anh thu lợi trong những lĩnh vực khó nhận ra, chẳng hạn như ngành giáo dục.
Khi hắn hé lộ rằng có thể sẽ huy động nguồn lực, thuyết phục chính phủ London dồn thêm nguồn lực, giúp Malaya xây dựng hệ thống giáo dục, Lâm Liên Ngọc kích động hẳn lên. - Trung Đường đại nhân, cảm ơn ngài!
- Đây đều là việc tôi nên làm. Alan Wilson mỉm cười, vẻ mặt đậm chất quan lại của đế quốc đến tận xương tủy, đem một nhà giáo dục thuần khiết xoay như chong chóng. Hắn thoáng ngượng ngùng, nhưng chẳng lấy làm xấu hổ mà còn lấy làm vẻ vang. - Dĩ nhiên vẫn cần sự giúp đỡ của Lâm tiên sinh.
Về chuyện này, Lâm Liên Ngọc tất nhiên nhận lời ngay. Trong mắt ông, không có việc gì quan trọng hơn chuyện này.
- Vậy thì, vài ngày nữa là duyệt binh, chúng ta sẽ gặp lại, rồi bàn kỹ chuyện này sau. Alan Wilson thở dài, liếc nhìn đồng hồ tay rồi nói. Mãi đến khi Lâm Liên Ngọc rời đi, hắn mới quay lại lo công việc của mình.
Từ Kuala Lumpur gửi về một bức điện tín của London. Elisa cũng đến Penang, mang theo nghị quyết của nội các. Đây là nghị quyết mà hắn, lấy danh nghĩa Cao ủy Malaya, đã yêu cầu London đưa ra đối với thuộc địa Malaya.
Hôm nay, bản nghị quyết này đã đến tay hắn. Alan Wilson lập tức tìm đến vợ, lấy văn bản nội các ra và nói: - Nội các đã phê duyệt, triệu tập hội nghị các bậc thống trị, điều chỉnh thuộc tính của thuộc địa.
Pamela Mountbatten chưa biết nội tình, mở miệng hỏi chồng: - Liên quan đến phương diện nào?
- Nước Anh thừa nhận bà và Ali Khan, cùng chín vị quốc vương Malaya, là các đại vương kế tập. Mười một người các bà các ông sẽ là người cai trị thuộc địa, triệu tập hội nghị các bậc thống trị, phục vụ Đại Anh quốc. Alan Wilson nói với giọng không mấy để tâm. - Đại khái là ý này. Dù sao chúng ta cũng phải theo kịp thời đại, không thể mọi chuyện đều để chính quyền thuộc địa quyết định. Đã là thời đại mới rồi, nước Anh vẫn phải giữ thể diện.
Pamela Mountbatten khẽ hừ một tiếng, truy hỏi đến cùng: - Mười một người cai trị này có quyền gì?
- Có quyền giám sát các chính sách của chính quyền thuộc địa, giữ cho chính quyền liêm chính. Trước mắt chưa có quyền lực nào khác. Alan Wilson khẽ ho một tiếng, thay London giải thích. - Sao lại không cần một khoảng thời gian chứ? Cuộc đấu tranh giữa nghị viện và nhà vua còn phải mất hơn ba trăm năm nữa mới có kết quả kia mà.
Pamela Mountbatten không nhịn được trợn mắt. Đẩy đến tận ba trăm năm sau ư? Còn dám qua loa hơn chút nữa không?
Chuyện này thuộc về nội các, Alan Wilson bảo vợ thông báo cho các vị thống trị khác, rồi giao cho Evred chuẩn bị địa điểm ở Penang, sắp xếp triệu tập hội nghị các bậc thống trị.
Hội nghị các bậc thống trị không có phần của Bảo Đại. Việc Bảo Đại mất ngai vàng hoàng đế chẳng liên quan gì đến nước Anh. Nếu ông ta có bất mãn, cứ đi tìm người Pháp mà kêu. Xét về phân định trách nhiệm, Bảo Đại không thể dùng thanh gươm của Pháp để chém quan lại Anh được.
Theo truyền thống châu Âu, dù vương thất của một quốc gia có bị lật đổ, thân phận quốc vương vẫn được thừa nhận, ít nhất là quốc vương đương thời vẫn được công nhận, và họ sẵn lòng lập chính phủ lưu vong vì chuyện đó.
Nếu Bảo Đại còn muốn so đo chuyện xưng hô, Alan Wilson cũng chẳng ngại gọi ông ta theo lối phương Đông, như một vị hoàng đế thoái vị rồi chết không rõ ràng, gọi là bệ hạ.
Nhưng một vị hoàng đế Nam Việt lưu vong đến thuộc địa Malaya, mong nước Anh công nhận ông ta trong việc xác lập các bậc thống trị của Malaya, thì điều đó là không thể nào.
Tại công thự chuyên viên Penang, Alan Wilson cầm văn kiện nghị quyết của London, bước vào phòng họp lộng lẫy. Ánh mắt hắn lướt qua gương mặt từng vị thống trị lớn, rồi ngồi phịch xuống bên cạnh Pamela Mountbatten, lên tiếng: - Kính thưa các quốc vương, chào các vị. Về một số kế hoạch cho tương lai của thuộc địa Malaya, hôm nay là một cơ hội trao đổi rất tốt.
- Trước hết xin chúc mừng các vị. Nội các London đã xác định, địa vị tôn quý của mười một vị có mặt tại đây sẽ được chính phủ London công nhận, các vị sẽ có quyền lực về tư pháp, bảo đảm địa vị tôn quý của mình.
- Cảm ơn sự công nhận của chính phủ London. Ali Khan nghe xong lập tức bày tỏ thái độ, ủng hộ thiện chí của chính phủ London.
Ali Khan hiểu rất rõ thế nào là mất rồi mới thấy quý. Từ khi tiểu vương quốc Hyderabad diệt vong, đến nay làm Đại vương Sabah, con đường quanh co ấy chỉ có chính hắn mới thấu hiểu.
Quốc vương Johor nghe vậy liền hỏi: - Thưa Chuyên viên Wilson, vậy những người như chúng tôi có thể làm được gì?
- Về nguyên tắc, tôi mong các vị chẳng làm gì cả, giao đất nước cho những người chuyên nghiệp là tốt nhất. Còn quyền lợi nên có, chính quyền thuộc địa sẽ căn cứ vào một tỷ lệ nhất định của thu nhập tài chính mà cấp kinh phí, bảo đảm mức sống của các vị. Đồng thời, các vị cũng có quyền chất vấn chính sách của chính quyền thuộc địa. Chỉ mong các vị dùng quyền ấy một cách thận trọng.
Alan Wilson mở ra một màn trình bày hai mặt. Hắn dùng mười phút để nêu ra vài quyền lực đáng thương của các bậc thống trị Malaya, rồi dùng nửa tiếng để bác bỏ chính những quyền lực ấy.
- Điều này khác gì với hiện tại? Quốc vương Johor nghe xong, quả thực bị sự giả dối của chính phủ London làm cho bật cười.
- Có khác chứ. Ví dụ như nước Anh là một quốc gia quân chủ, thừa nhận địa vị của các vị. Còn nếu Sukarno lên, các vị có thể từ quốc vương tôn quý trở thành dân thường. Nghe nói chính phủ Jakarta hiện nay rất ưa thích con đường của Liên Xô. Vậy thì được làm dân thường có khi đã là kết cục tốt rồi, nói không chừng lại thành kết cục của Nicholas II. Alan Wilson nói.
- Dĩ nhiên, tôi tuyệt không có ý đe dọa, những ai quen tôi đều biết tôi là người làm việc thực tế. Hắn cười híp mắt. - Đặc biệt là đối với những vị thống trị thân thiện với nước Anh.
- Thật ra cũng chẳng có gì không tốt, mọi người đều tự lấy thứ mình cần. Ali Khan sau khi Alan Wilson nói xong liền bắt đầu phụ họa. - Bây giờ kẻ thù thật sự là Jakarta. Các vị quốc vương, tôi nghĩ mình có tư cách lên tiếng về chuyện này, vương quốc của tôi từng bị diệt vong bởi những kẻ theo đuổi điều gần giống với Sukarno.