Nhận được bức điện của Tổng thống Truman, tướng Eisenhower cũng thở phào. Cuối cùng, ông ta đã có dịp xử lý viên thuộc cấp ngang bướng này. Nếu không nhờ mối quan hệ với tướng Pershing, bình thường Eisenhower thật sự chẳng biết làm gì với một viên tướng cấp dưới nhưng lại cứng đầu như Patton.
Xét từ góc độ ấy, tướng Eisenhower thậm chí còn thấy chuyện người tị nạn vượt biên chưa hẳn là điều xấu. Chỉ cần những rắc rối về sau không kéo ông ta vào cuộc là được.
Vì vậy, trước cách phía Anh định tính chất vụ việc, coi đó chỉ là một sự cố riêng lẻ xảy ra tình cờ, Eisenhower tỏ ý tán thành. Trong đầu ông ta đã nhận định đây chính là sự thật của toàn bộ vụ việc, chẳng cần, cũng không cần thiết phải mở cuộc điều tra thêm.
Cách giải quyết tốt nhất là cách chức tướng Patton. Tất cả mọi người đều vui mừng!
Phải nói rằng mặt chính khách trong con người tướng Eisenhower đã nắm quyền chủ động. Ông ta hiểu rất rõ tâm tư của Tổng thống Truman.
Trước khi Truman tới châu Âu, tướng Eisenhower đã công bố một quyết định bổ nhiệm mới. Lấy cớ Patton không giỏi xử lý công việc nội chính, ông ta bãi miễn chức vụ trưởng chính quyền hành chính bang Bavaria của Patton.
Chức tư lệnh Tập đoàn quân số Ba của Mỹ vẫn được giữ lại. Nhưng đó chỉ là tạm thời. Chờ khi có dịp thích hợp, Eisenhower sẽ tìm cách đẩy Patton sang một chức vụ nhàn hạ để dưỡng già, không cho ông ta còn cơ hội gây rắc rối trước mặt mình.
Đến khi tướng Patton bị cách khỏi chức trưởng chính quyền hành chính bang Bavaria, cuộc tranh nhau phủi trách nhiệm do vụ người tị nạn vượt biên gây ra cuối cùng cũng tìm được người gánh họa.
Xét về thâm niên lẫn danh tiếng, tướng Patton quả là ứng viên thích hợp nhất. Ai bảo ông ta gặp phải một cấp trên đậm chất chính khách như Eisenhower, lại đụng đúng một vị tổng thống mới đang nóng lòng xuất hiện tại hội nghị quốc tế quan trọng để thoát khỏi cái bóng của Tổng thống Roosevelt?
Tổng thống mới trở mặt lạnh lùng, cấp trên trực tiếp thì tìm cách phủi sạch mọi liên can. Kết quả là tướng Patton trở thành người gánh trách nhiệm.
Hơn nữa, Patton cũng là người thích hợp nhất cho việc này. Người bình thường chẳng thể gánh nổi cái họa lớn như vậy. Cho dù Alan Wilson chủ động đứng ra nhận mình lơ là nhiệm vụ, người Liên Xô cũng chỉ cho rằng Anh và Mỹ không có thành ý, tùy tiện lôi một kẻ làm công ra để đối phó với họ. Bởi vậy, đôi khi địa vị thấp cũng chưa chắc đã là chuyện xấu.
Trước khi vị thủ tướng vĩ đại và ngài Bộ trưởng Ngoại giao đáng kính tới Berlin, các nhà ngoại giao vẫn đang hoàn tất những công việc chuẩn bị cuối cùng, cố giành phần lợi ích cho Đế quốc Anh trong cuộc đàm phán sắp tới.
Thư ký Nội các Edward Bridges ngồi dự thính, để thư ký Bộ Ngoại giao Alexander Cadogan chủ trì cuộc họp. Còn ông ta ngồi bên cạnh, thỉnh thoảng đưa ra ý kiến chỉ đạo. Trong lịch sử trước đây, những cuộc họp tương tự không phải chưa từng có tiền lệ.
Khi Thế chiến thứ nhất kết thúc, Hội nghị Hòa bình Paris do ba nước Mỹ, Anh và Pháp tổ chức cũng có nhiều điểm tương tự hội nghị Potsdam sắp diễn ra. Edward Bridges lặng lẽ nghe Alexander Cadogan cùng các nhà ngoại giao bàn bạc về hội nghị trước mắt, rồi chậm rãi lên tiếng:
- Muốn xác định đúng vị trí của Đế quốc Anh, chúng ta có thể nhìn vào thái độ của hai bên còn lại tại Hội nghị Hòa bình Paris, từ đó phán đoán lập trường của Mỹ và Liên Xô.
Alexander Cadogan quay đầu nhìn các nhà ngoại giao đang chờ đợi.
- Vậy hiện nay, nước nào có hoàn cảnh tương tự nước Pháp khi ấy?
Alan Wilson trả lời:
- Liên Xô. Họ đã chiến đấu nhiều năm ngay trên lãnh thổ của mình, đất nước lại bị tàn phá nặng nề, hoàn cảnh rất giống nước Pháp. Chúng ta có thể dựa vào thái độ của người Pháp tại Hội nghị Hòa bình Paris để suy đoán lập trường của Liên Xô.
Ivor nhắc tới tin tức mình vừa nhận được:
- Văn phòng Paris báo về rằng mấy ngày nay, báo chí Paris hầu như không đưa tin gì về hội nghị Potsdam. Một vài tờ có đăng, nhưng thái độ dường như cũng chẳng thân thiện.
- Người Pháp mà, chẳng có gì lạ! Alexander Cadogan đưa câu chuyện trở lại đúng hướng. Lần này hội nghị không có phần của họ, trong lòng họ khó tránh khỏi bực bội. Có thể cho rằng thái độ của Liên Xô với nước Đức hiện nay cũng giống thái độ của Pháp với nước Đức sau Thế chiến thứ nhất. Còn lập trường của chúng ta là không để thảm kịch nước Đức trỗi dậy lần nữa xảy ra.
Nói rồi, Alexander Cadogan nhìn sang Edward Bridges. Bridges không đáp, chỉ gật đầu, tỏ ý đó cũng là chủ trương chung của toàn thể Nội các.
Tình thế mà hội nghị Potsdam phải đối mặt rất giống Hội nghị Hòa bình Paris, chỉ khác ở chỗ nước Pháp khi xưa nay đã được thay bằng Liên Xô. Vì từng nếm trải hậu quả của sai lầm trước đây, cả Mỹ lẫn Anh đều lo thảm kịch ấy lặp lại. Người Mỹ cho rằng phương án giải quyết khoản bồi thường chiến tranh của Đức sau Thế chiến thứ nhất tồn tại những vấn đề nghiêm trọng.
Kế hoạch Dawes tuy làm nhẹ bớt gánh nặng cho nước Đức, nhưng lại bỏ qua một sự thật: Anh và Pháp cũng đang mắc Mỹ những khoản nợ khổng lồ.
Nói trắng ra, Mỹ cho Đức vay tiền để Đức trả tiền bồi thường cho Anh và Pháp, rồi Anh Pháp lại dùng số tiền ấy để trả nợ cho Mỹ. Khoản bồi thường của Đức vì thế chẳng những không giúp châu Âu khôi phục, mà còn khiến tình hình chính trị toàn châu lục thêm rối ren.
Anh và Mỹ có cách nhìn tương tự, nhưng điểm xuất phát khác nhau. Lập trường của Anh kết hợp cả việc phát triển kinh tế lẫn tính toán chiến lược. Lo Liên Xô tiếp tục mở rộng ảnh hưởng sang Tây Âu, nước Anh cũng giống như sau Thế chiến thứ nhất, không muốn nước Đức bị làm cho suy yếu quá mức. Vì vậy, khôi phục nước Đức là việc bắt buộc phải làm.
Nói cách khác, mong muốn khôi phục nước Đức của Anh còn cấp thiết hơn cả Mỹ, chỉ tiếc là hiện giờ trong tay chẳng còn tiền.
Ivor cảm thấy mình đã nắm được mấu chốt:
- Nghĩa là khi xưa chúng ta đối xử với nước Pháp ra sao, thì bây giờ phải đối xử với Liên Xô như vậy.
Edward Bridges lắc đầu, lên tiếng chỉ dẫn những nhà ngoại giao đang có mặt:
- Thật ra, Mỹ hiện nay mới là nước giữ vai trò của Đế quốc Anh khi trước. Liên Xô đang ở vào hoàn cảnh tương tự nước Pháp, còn xét về thực lực, lần này chúng ta lại thích hợp với vị trí của nước Pháp tại Hội nghị Hòa bình Paris hơn. Trong tình hình ấy, cân bằng ý kiến của Mỹ và Liên Xô là việc đòi hỏi năng lực rất lớn. Được rồi, tan họp trước đã.
Phòng họp nhanh chóng vắng người. Alexander Cadogan đi cùng Edward Bridges ra ngoài, bước sát phía sau rồi nói:
- Thưa ngài Edward, đây là lần đầu các nhà ngoại giao ấy phải đối mặt với một hội nghị quốc tế quan trọng như vậy. Họ suy nghĩ chưa chu toàn cũng là chuyện dễ hiểu.
Edward Bridges vẫn bước đều, không hề quay đầu:
- Dĩ nhiên là có thể hiểu được! Cậu tưởng mình lo họ thiếu kinh nghiệm sao? Chuyện đó không đáng kể. Điều mình lo là thủ tướng của chúng ta lại nghĩ hội nghị này chẳng qua chỉ là Hội nghị Hòa bình Paris lặp lại, rồi bất chấp tình hình trong nước mà cứ ra sức dồn ép người Liên Xô.
Alexander Cadogan hơi kinh ngạc:
- Vừa rồi ngài nói chúng ta hiện nay giống người Pháp khi trước, ý ngài là thủ tướng sao?
- Không thì còn ai? Cậu chẳng lẽ nghĩ Hội nghị Hòa bình Paris là nơi thủ tướng và bộ trưởng ngoại giao ngày nào cũng ngồi họp từ sáng đến tối à?
Edward Bridges quay đầu nhìn ông ta bằng ánh mắt như thể vừa nghe một câu hỏi quá thiếu chuyên nghiệp.
- Chẳng phải vẫn là những nhà ngoại giao như chúng ta đi đàm phán hay sao? Chỉ có điều, đến khi đạt được thỏa thuận, chính khách mới được trao cho cơ hội đặt bút ký tên.