-Nói thì nói vậy, nhưng… John ngập ngừng, vẻ mặt khó xử, mãi mới lên tiếng: "Chuyện này đâu có dễ dàng, phải không?"
Nếu thu hẹp mà dễ như vậy, thì mấy chục năm sau nước Mỹ đã chẳng rối tung như một mớ lông gà rụng khắp sân.
Chỉ cần còn một chút đường xoay xở, ai lại chịu dâng tay trao cho người khác vùng đất đã bỏ bao thời gian và công sức?
-Nhưng chúng ta phải tránh để di chứng thuộc địa lan về chính quốc. Người Ấn là trường hợp đặc biệt, tin rằng chẳng ai đem Tata, Birla và Aga Khan mà so với dân thường. Alan Wilson thở dài nói. Hiện nay thuộc địa vẫn còn nhiều, một đợt rút lui đã có đến mấy nghìn, thậm chí cả vạn người, cuối cùng trở về chính quốc thì không biết là bao nhiêu. Trước mắt, việc Sudan độc lập là khởi đầu cho độc lập của các thuộc địa Anh ở châu Phi. Chúng ta lập một khuôn mẫu, thành lệ thường, sau này thuộc địa nào độc lập cũng theo tiêu chuẩn hôm nay mà làm.
-Đúng là bây giờ nhìn thì vấn đề chưa lớn, nhưng đặt vào khung cảnh của cả hệ thống thuộc địa thì nó lại trở nên rất lớn. John biến sắc, nghĩ đến cảnh chính quốc về sau khắp nơi đều là người ngoại tộc, bất giác rợn người.
Đúng như Alan Wilson nói, đây chỉ là một Sudan, nhưng trong tay nước Anh ở châu Phi thì không chỉ có mỗi Sudan.
Dù không còn được vẻ huy hoàng từ Cairo đến Cape Town như xưa, số kiều dân đang sinh sống ở các thuộc địa vẫn là một con số không nhỏ.
Dẫu nước Anh không còn truy cứu việc cai trị thuộc địa, thật sự rút chân ra đi, thì đó cũng là một quá trình dài lâu. Không giống thời thống nhất ở Nam Á năm xưa, có khi phải kéo dài đến mấy chục năm.
Đến lúc ấy, hai người chưa chắc còn đủ thời gian mà lo, cho nên đưa ra một khuôn mẫu để xử lý nhóm người kết hôn với người bản địa đã là việc bắt buộc phải làm. Đồng thời, đây cũng là một ví dụ có trình tự, để các cao ủy ở thuộc địa khác noi theo.
Việc này tất nhiên không dễ. Cộng thêm quân đồn trú và kiều dân ở Khartoum, thì cũng chưa đến mức quá nan giải. Điều thật sự khó xử là những đứa con sinh ra từ việc các kiều dân kết hợp với người thuộc địa, nhóm người ấy sẽ phải xử lý thế nào.
Đây cũng chính là chỗ John thấy khó nghĩ. Nhìn người bạn cùng làm cao ủy thuộc địa là Alan Wilson, John hỏi: "Nếu Malaya xảy ra chuyện tương tự, anh sẽ làm thế nào?"
-Hiện giờ là Sudan xảy ra chuyện, chứ không phải Malaya, bạn tôi ạ. Alan Wilson sửa lại lời người bạn lâu năm. Chuyện này, chúng ta phải để đại diện của Sudan chủ động nêu ra, để giảm bớt gánh nặng đạo đức khiến chúng ta khó coi. Họ đã muốn giành độc lập, hẳn không có lý do gì không đưa ra cam kết như thế.
Alan Wilson vốn định để lính Anh đóng ở thuộc địa bỏ vợ bỏ con, không cho đem con lai mang về nước Anh.
Nhưng chuyện này khá đắc tội người, hắn không muốn tự mình liều lĩnh ra mặt, tốt nhất là để người Sudan chủ động đề nghị.
Nếu John mà biết câu "đi giữa vạn bụi hoa mà chẳng dính một chiếc lá", thì chắc chắn sẽ dùng nó để chê đồng nghiệp là kẻ ranh ma.
Rõ ràng là chính hắn muốn cắt bỏ những sản phẩm do kiều dân không kiềm chế được chuyện chăn gối để lại, vậy mà nhất định đòi người Sudan phải tự đề nghị.
Đó là lẽ đương nhiên, chẳng lẽ chính quyền mới sau độc lập lại không định phô bày chút lòng bác ái sao?
Chỉ cần người Sudan đề nghị, Alan Wilson tuyệt nhiên không khách sáo, sẽ thuận nước đẩy thuyền mà nhận lời ngay, lấy cớ tôn trọng tình cảm của nhân dân Sudan, để những đứa con riêng của nước Anh ở lại Sudan, góp sức cho đất nước non trẻ này.
Đó cũng là vì lợi ích của những nhóm người bên lề ấy. Nước Anh bản thổ tuy có cộng đồng người Ấn, nhưng số lượng không nhiều. Nói thẳng ra, phần lớn đều là giấy cư trú do chính tay Alan Wilson cấp năm xưa, bình quân mỗi người có tài sản trăm vạn bảng Anh.
Những người như thế, chính phủ London rất hoan nghênh, dân London cũng sẽ không phản cảm đến mức nào. Alan Wilson chỉ hào phóng lần này thôi, chuyện kiểu đó sau này sẽ không còn nữa.
Xét đến điểm này, hắn quả thật xứng đáng là người bạn cũ của dân Ấn, đã dành cho Ấn Độ một sự đối đãi đặc biệt.
Nay thời thế đã đổi, tình hình Sudan lại không giống Ấn Độ. Điều quan trọng là Sudan nằm ở châu Phi. Nếu hào phóng đưa hết người về, sau này các thuộc địa châu Phi giành độc lập đều học theo, thì chẳng phải sẽ đưa về cả một đám người da đen sao? Nghĩ thôi đã thấy khó chịu.
Da đen đã là chuyện khó nuốt, nếu lại thêm sắc lục của Hồi giáo nữa, thì vị cao ủy đế quốc này không thể nào vượt qua được trong lòng mình.
Hắn vẫn luôn kính trọng nền văn hóa Hòa Bình giáo, thành công nhất trong thời đại nông nghiệp, nhất là đặc điểm khó lòng đồng hóa của nó. Còn Trung Hoa hay Ấn Độ cũng chỉ là trò tiêu khiển, đặt cạnh tốc độ bành trướng của Hòa Bình giáo thì chẳng thấm vào đâu.
Thật tưởng ba tôn giáo lớn ra đời muộn nhất mà lại bành trướng nhanh nhất là chuyện đùa sao? Nếu không có thời đại đại hàng hải, thế giới Cơ Đốc giáo đã bị bao vây từ lâu rồi.
Sau khi bàn bạc xong, hai người lập tức tách ra hành động, thanh toán việc nước Anh cai trị thuộc địa Sudan, đồng thời để lại bao nhiêu gia đình được tạo thành từ kiều dân và người bản địa, chắc không nhiều. Nếu là thuộc địa của Pháp thì khỏi cần tra xét, người Latinh vốn nổi tiếng là khó giữ mình trong chuyện nam nữ.
Thế giới không xoay quanh một viên cao ủy đế quốc. Trong khi hắn đang bận rộn thu dọn những việc cuối cùng của Đế quốc Anh ở Sudan, khắp nơi trên thế giới cũng đang diễn ra những đại sự mang ảnh hưởng sâu rộng.
Dù Mỹ vẫn chưa quên công kích việc thành lập Khối Vácsava, Eisenhower cũng không đem toàn bộ tinh lực đặt vào chuyện đối đầu.
Là một vị tổng thống xuất thân quân nhân, ông vẫn khởi động công trình xây dựng hạ tầng lớn của Mỹ. Ông dựa vào uy tín tích lũy được trong Thế chiến II, thúc đẩy kế hoạch đường cao tốc mang tính chiến lược của Mỹ. Vấn đề then chốt là nguồn vốn khổng lồ cho công trình ấy lấy từ đâu.
Eisenhower bất chấp những ý kiến phản đối, đưa ra một bộ giải pháp tổng hợp gồm đầu tư tài chính liên bang, tăng việc làm, tăng thu nhập, nâng thuế, để chữa chứng suy giảm phát.
Sau khi dẹp yên các ý kiến phản đối, dự án hạ tầng này đã được chính thức khởi động vào năm 1955, và phục vụ mãi đến thế kỷ hai mươi mốt. Số vốn đầu tư dài hạn dự kiến lên tới nghìn ức đô la Mỹ, chiếm một phần tư tổng sản lượng kinh tế quốc gia của Mỹ hiện nay.
Một bức điện từ Kuala Lumpur gửi đến thủ phủ Khartoum của Sudan, tin này đến từ miền Nam Việt Nam: Ngô Đình Diệm đã phát động trưng cầu dân ý toàn dân, thế cờ đang rất bất lợi cho Hoàng đế Bảo Đại.
Là con bài từng được người Pháp dùng, Bảo Đại có vẻ không được người Mỹ dùng thuận tay. Họ vẫn muốn trông cậy vào Ngô Đình Diệm, người có quan hệ gần gũi hơn với Mỹ, để giữ chặt cầu tiền tiêu chặn đường nam tiến của lực lượng thân Liên Xô.
Bức điện của Elisa là vì nhận được câu hỏi từ Bảo Đại: một khi kết quả trưng cầu bất lợi cho ông ta, lời hứa trước đây còn có hiệu lực hay không. Lời hứa ấy, tất nhiên là do Alan Wilson, vị đại nhân được người Hoa ở Malaya kính trọng như bậc Trung Đường, đưa ra.
Nhận được bức điện, Alan Wilson lập tức hồi âm cho Elisa, rằng lời hứa trước vẫn có hiệu lực, bảo Bảo Đại cứ yên tâm.
Đã giữ liên lạc với vợ, thì không cần phải gửi điện về Kuala Lumpur nữa. Pamela Mountbatten đã trở về Anh. Việc bà về không phải vì phong trào phụ nữ đang làm loạn, mà là vì dầu mỏ ở Biển Bắc có tin tốt. Nếu việc phát hiện các mỏ dầu khác vẫn khiến lợi ích rơi vào tay các công ty dầu mỏ của Anh, thì phát hiện dầu Biển Bắc lại mang về cho nước Anh lợi ích lớn hơn nhiều.
Phải biết rằng trong cuộc khủng hoảng dầu mỏ lần thứ nhất, nước Anh đã nhờ vào sản lượng dầu Biển Bắc mà giữ được mức phát triển kinh tế khá tốt, trong khi khắp châu Âu kêu than thảm thiết. Nếu không, ngay trong thời kỳ khủng hoảng dầu mỏ, kinh tế Anh đã bị Ý vượt mặt, rơi xuống thành cường quốc đứng thứ tư châu Âu.
Khi trong tay đã có nguồn dầu thuộc về mình, nước Anh ứng phó với cục diện Trung Đông cũng sẽ thong thả hơn nhiều.
Việc phát hiện dầu Biển Bắc còn kéo theo một hệ quả nằm ngoài dự liệu: chính phủ Pháp ngày càng cứng rắn trong thái độ đối với Algeria. Hạm đội viễn chinh Pháp xuất phát từ cảng Toulon, mang theo kỳ vọng của chính phủ Pháp và ý chí rửa nhục của quân đội Pháp, lại lên đường.
Gần như ngày nào trên Địa Trung Hải cũng xuất hiện thêm những tàu chở quân mới. Trong mắt người Pháp, Việt Nam dẫu sao cũng xa tít tận vạn dặm, còn Algeria chỉ cách một biển Địa Trung Hải, chắc chắn không thành vấn đề.
Các tờ báo lớn của Pháp cũng dùng giọng điệu hết sức cấp tiến để kích động: "Algeria là phần đất tự nhiên vươn xuống phía nam của nước Pháp, chúng ta tuyệt đối không bỏ rơi anh em Algeria."
Lúc này, không thể thiếu sự ủng hộ từ phía còn lại của liên minh Anh Pháp. Pamela Mountbatten trở về London, đưa sức mạnh truyền thông trong tay vào cuộc, khẩu hiệu càng đi xa hơn: "Không có người Algeria, chỉ có người Pháp Gobi."
Bà vẫn giữ thư từ thường xuyên với chồng, tin lời Alan Wilson: "Việc đàn áp bằng vũ lực nhất định phải có người làm. Bạn Pháp của chúng ta sẵn lòng làm việc này, chúng ta nên giữ thái độ khích lệ, rồi lặng lẽ tranh thủ lúc sự chú ý không đặt vào mình, mà lo cho tốt việc trong tay."
Nhận được chỉ thị đẩy họa sang phương Đông, người khởi xướng là Pamela Mountbatten liền đi thẳng đến gặp người của Công ty Dầu khí Anh để bàn bạc.
Vì mỏ dầu Biển Bắc còn liên quan đến Hà Lan, đối tác đàm phán còn có Royal Dutch Shell.
Trong lĩnh vực dầu mỏ, Pamela Mountbatten vẫn là người mới, so với những công ty dầu lâu đời ấy, kinh nghiệm có lẽ còn non.
Nhưng nhờ được Alan Wilson chỉ bảo cả bằng lời nói lẫn việc làm, Pamela Mountbatten hiểu rất rõ tầm quan trọng của dầu Brent. Nếu không, bà đã chẳng vội vàng quay về, để gặp các ông trùm dầu mỏ có liên quan.
Thực ra, việc phát hiện dầu Brent không chỉ làm chấn động các ông trùm dầu mỏ. Chính phủ Anh cũng bị chấn động, cho đến nay, không một quốc gia nào còn nghi ngờ tầm quan trọng của dầu mỏ.
Xã hội hiện đại không thể thiếu loại nhiên liệu này, mà nơi sản xuất dầu mỏ lâu dài nhất lại là vịnh Ba Tư. Các nước châu Âu đều phụ thuộc rất nhiều vào dầu của vịnh Ba Tư. Mối nguy này các chính phủ không phải không nhìn thấy, mà thật sự là không có cách nào.
Trong cuộc xung đột với Iran trước đây, nước Anh dựa vào lực lượng đồn trú ở vịnh Ba Tư và uy thế của một đế quốc thế giới, giằng co với chính phủ Iran rất lâu, nhưng cuối cùng vẫn phải nhượng bộ một thỏa thuận phân chia bất bình đẳng, rồi làm hòa với Tehran.
Trong việc này cũng có sức ép ngấm ngầm lẫn công khai từ cả Mỹ và Liên Xô, nước Anh buộc phải giữ thể diện, không thể ngang ngược như trước chiến tranh.
Dù bề ngoài chẳng có gì đáng kể, và cuộc đối đầu với Iran cũng đã đạt được một kết quả tương đối đàng hoàng. Nhưng sự kiện ấy vẫn khiến London giữ cảnh giác trong lòng, lo lắng về hoàn cảnh phụ thuộc vào dầu của vịnh Ba Tư.
Và giờ đây, chính phủ Công đảng dường như có thể tạm yên lòng. Nếu quả là một mỏ dầu lớn, thì không nghi ngờ gì, nó sẽ đáp ứng được phần lớn nhu cầu của nước Anh, giúp thoát khỏi cảnh bị người khác nắm thóp.