Ý nghĩ của tướng Patton hết sức đơn giản. Hiện giờ ưu thế của nước Mỹ quá lớn, chẳng cần phải thương lượng gì với người Liên Xô. Đã nắm lợi thế trong tay thì phải thừa thắng xông lên, liên kết với Anh và Pháp, tiếp tục tiến về phía đông, tiêu diệt Liên Xô. Khi ấy, cả thế giới sẽ rơi vào tay nước Mỹ cùng các đồng minh. Nói cho chính xác, đó sẽ là thế giới của riêng nước Mỹ.
Như vậy, nước Mỹ cũng hoàn thành được “sứ mệnh hiển nhiên” mà họ luôn theo đuổi, biến lời tiên đoán về Thế kỷ Mỹ thành sự thật.
Thế nhưng, mọi dấu hiệu hiện giờ đều cho thấy nước Mỹ dường như đã hài lòng với cục diện trước mắt, muốn chung sống hòa bình với Liên Xô. Tướng Patton không sao hiểu nổi chuyện ấy. Quân đội các nước vẫn còn nguyên tại chỗ, ưu thế của nước Mỹ lớn đến thế, nếu không giải quyết Liên Xô ngay bây giờ thì về sau chỉ càng thêm rắc rối.
Cơ hội đã tự tìm đến cửa, tướng Patton chẳng cần cân nhắc gì nữa. Ông ta lập tức ra lệnh cho quân dưới quyền mở một lối đi, để những người Nam Tư chống Tito tiến vào Bavaria. Cơn bão trong mắt người ngoài, với tướng Patton, kẻ luôn mong chiến tranh bùng nổ lần nữa, lại là món quà ông ta vui vẻ đón nhận.
Từ đêm ngày hai mươi tư tháng Sáu đến ban ngày hôm sau, những làn sóng vô tuyến liên tục truyền đi truyền lại trên bầu trời châu Âu. Điều đó cho thấy châu Âu lúc này hoàn toàn không yên ả như vẻ ngoài.
Sau khi tướng Patton tiếp nhận đội ngũ hơn hai trăm nghìn người kia, các bên lần lượt đưa ra những phản ứng đầu tiên.
Trong khu vực Đại Berlin, dưới ánh nắng ban mai, thư ký nội các Edward Bridges đi đi lại lại ngoài khu vườn trước nhà. Đúng lúc ấy, thư ký Bộ Ngoại giao Alexander Cadogan vừa bước vào vườn, báo cho ông biết diễn biến mới nhất về chuyện người tị nạn vượt biên.
- Ồ, ha ha!
Gương mặt lạnh nhạt của Edward Bridges thoáng hiện vẻ hả hê, nhưng ông lập tức lấy lại vẻ nghiêm nghị. Đứng từ góc nhìn của một người ngoài cuộc, ông nói:
- Bọn cao bồi Mỹ quả nhiên gan thật. Nói cách khác, chuyện này bây giờ là vấn đề của người Mỹ, chẳng liên quan gì đến Đế quốc Anh. Chúng ta cùng lắm chỉ có lòng tốt khuyên can người tị nạn, nhưng rốt cuộc không thành công. Không dám nói mình có công lao gì lớn, song chắc chắn cũng chẳng mắc lỗi.
- Dĩ nhiên là không mắc lỗi. Ai cũng biết trong lãnh thổ Áo chỉ có hai tiểu đoàn, trong khi bên kia là một trăm nghìn Hồng quân Liên Xô. Chuyện này chỉ người Liên Xô mới ngăn nổi, còn chúng ta không có khả năng ấy. Vậy nên việc người tị nạn vượt biên là do người Liên Xô sơ suất phòng bị, còn người Mỹ cuối cùng đã tiếp nhận họ. Từ đầu đến cuối, nước Anh chẳng dính dáng gì cả.
Alexander Cadogan nói năng đanh thép, ra sức phủi sạch trách nhiệm.
- Sự thật đúng là như vậy.
- Đừng vội đổ hết trách nhiệm lên đầu người Liên Xô. Nếu đã là chuyện giữa người Liên Xô và người Mỹ, cứ xem họ giải quyết với nhau ra sao. Khi cần, chúng ta có thể đứng giữa làm cầu nối.
Edward Bridges đứng yên tại chỗ, trầm ngâm giây lát rồi hỏi:
- Bức điện báo cáo trong nước, cậu định viết thế nào?
- Đây là một sự việc riêng lẻ, xảy ra ngoài dự liệu. Đúng lúc hội nghị thượng đỉnh sắp khai mạc, nó trở thành một dịp rất tốt để thử thách năng lực của các nhà ngoại giao chúng ta.
Alexander Cadogan cho thấy rõ sự chuyên nghiệp của một thư ký Bộ Ngoại giao.
Edward Bridges hài lòng gật đầu:
- Cứ trả lời như vậy. Xét từ vị trí của người trong cuộc, chúng ta có đủ lý do để ngồi yên mà không phải lo lắng. Dù người Mỹ hay người Liên Xô là bên đến phản đối hoặc cầu viện trước, việc đầu tiên chúng ta cần làm vẫn là kiên nhẫn chờ xem.
Cho đến khi tướng Patton chính thức ra lệnh tiếp nhận đoàn người kia, điều các nước tranh luận nhiều nhất vẫn là: rốt cuộc đây là vấn đề của ai?
Không cần nói cũng biết, Nam Tư, đất nước trực tiếp gánh trách nhiệm, chắc chắn là bên chịu thiệt hại rõ ràng nhất. Hơn hai trăm nghìn người từng là binh sĩ thuộc phe chống đối đã chạy ra nước ngoài, giờ lại tìm được nơi tiếp nhận. Tito có quá đủ lý do để lên tiếng chỉ trích.
Nhưng tiếng nói của Nam Tư có thể gạt sang một bên. Ít nhất, Edward Bridges không cho rằng phản ứng của Nam Tư đáng để bận tâm. Thực ra trước đó London đã bắt tay tiếp nhận một bộ phận lực lượng thuộc Quân đội Tổ quốc Nam Tư, chỉ là quy mô chưa lớn đến thế.
Bây giờ họ đã tìm đến người Mỹ, vậy lại càng tốt. Đế quốc Anh cũng đỡ phải đối mặt với những rắc rối về sau.
Trong mắt Edward Bridges, đây là vấn đề của người Mỹ, không còn liên quan đến Đế quốc Anh. Còn người Mỹ định xử lý ra sao, cứ để sau rồi tính.
Rốt cuộc đây là vấn đề của ai? Hiện giờ, câu hỏi ấy cũng trở thành tâm điểm tranh luận trong Điện Kremlin. Sau khi Beria báo cáo sự việc, gã giận dữ nói:
- Không cần nghi ngờ gì nữa, đây là một âm mưu của chủ nghĩa đế quốc.
- Có thật là vậy không, đồng chí Molotov?
Stalin nghe Beria nói thì mỉm cười, ánh mắt chuyển sang Molotov.
- Có một điều hiện giờ có thể khẳng định, đồng chí Tito chắc chắn đang rất khó chịu.
- Tôi cũng nghĩ như vậy, đồng chí Stalin.
Molotov mỉm cười đáp:
- Nam Tư hiện giờ hẳn đang rất cần sự ủng hộ của Liên Xô để lên án chủ nghĩa đế quốc. Xét từ phía chúng ta, đây thực ra là một chuyện tốt.
Stalin hài lòng gật đầu. Ông ta rất vừa ý với câu trả lời ấy, rồi đưa ra quyết định:
- Đây rõ ràng là hành động can thiệp của chủ nghĩa đế quốc vào công việc nội bộ Nam Tư. Về mặt đạo lý, Liên Xô nhất định sẽ đứng về phía Nam Tư, lên án sự thù địch này. Tuy nhiên, xét đến đại cục khi chiến tranh thế giới vẫn chưa kết thúc, ta sẽ trao đổi với Churchill và Truman tại hội nghị Potsdam.
Ý của Stalin đã quá rõ. Ông ta sẽ không vì chuyện người tị nạn vượt biên lần này mà phá hỏng hội nghị Potsdam đã được sắp xếp từ trước. Trái lại, ông ta sẽ nhân hội nghị ấy để đòi lại công bằng cho Nam Tư.
Molotov hiểu rất rõ, trong thâm tâm Stalin vui lòng nhìn thấy Tito, kẻ vốn ngang ngạnh khó trị, rơi vào cảnh khó xử. Thậm chí ông ta còn thầm tán thưởng biến cố bất ngờ này, chỉ là ngoài mặt sẽ không nói ra.
Nếu chuyện có một lượng lớn người chống đối trong nội bộ Liên Xô chạy sang lãnh thổ Mỹ, Stalin nhất định sẽ nhân hội nghị Potsdam lần này gây sức ép với nước Mỹ, buộc họ giao những người ấy trở về.
Nhưng đây là chuyện của Nam Tư. Vì thế, lời lên án của Stalin tại hội nghị Potsdam chỉ dừng ở phương diện đạo lý. Nói thật, ông ta còn mong đám người chống đối kia đừng bao giờ trở về. Chỉ cần họ còn tồn tại, Tito sẽ không dám tỏ thái độ quá bất kính với Liên Xô.
Rời Điện Kremlin, Molotov chuẩn bị hai bản tuyên bố. Một bản gửi đi để bày tỏ thái độ hoan nghênh đối với hội nghị Potsdam sắp diễn ra. Bản tuyên bố gửi đến Belgrade thì đứng trên lập trường của Tito, cho rằng đây là hành động lật đổ nước Nam Tư non trẻ. Nào là sự thù địch của chủ nghĩa đế quốc, nào là tình cảm giai cấp, muốn viết gì thì cứ viết, dù sao cũng chẳng tốn đồng nào.
Một lúc sau, Alexander Cadogan cầm bản tuyên bố của người Liên Xô, lần nữa đến thỉnh giáo Edward Bridges.
- Đúng như tôi đã nói, chuyện này bây giờ là vấn đề của người Mỹ. Người Liên Xô có quyền lên án.
Edward Bridges hoàn toàn yên tâm. Có những lúc, quả thật nên cứ để mọi chuyện diễn ra thêm một thời gian rồi hãy tính.