Lời ấy tóm lại chính là mối đe dọa đối với thế giới tự do." Tướng Mountbatten vòng qua vòng lại mấy lối đi chật chội, rồi tìm được một chỗ ngồi, chuẩn bị trò chuyện với người bạn cũ.
Chiếc Nautilus, tàu ngầm hạt nhân đầu tiên, đã mở đầu việc ứng dụng động lực hạt nhân, đưa tàu ngầm bước sang một kỷ nguyên mới. Giá trị của nó không thể đo đếm, ý nghĩa chính trị và quân sự sâu xa, nên người ta coi đó là một cột mốc quan trọng trong tiến trình phát triển kỹ thuật tàu ngầm hiện đại.
Dẫu vậy, Nautilus dù là kẻ tiên phong, đã lớn hơn hẳn các tàu ngầm thông thường, vẫn chỉ có lượng giãn nước đầy tải bốn nghìn tấn. Với kích thước ấy, cộng thêm lò phản ứng hạt nhân nằm bên trong, không gian bên trong thực ra rất chật hẹp.
Điều đó càng đúng với Mountbatten, một người cao lớn. Nhưng cơ hội hiếm có, nên ông ta chẳng ngại chỗ chật, nhất quyết đến tham quan một lượt để có tài liệu tận tay.
Theo cách bốn nước chia nhau chiếm đóng nước Đức năm xưa, vùng Ruhr, phần tinh hoa nhất của nước Đức, thuộc khu chiếm đóng của Anh. Alan Wilson khi ấy đã dồn sức lục lọi khu vực Anh, vơ vét các xưởng đóng tàu Đức, gom cả những chiếc tàu ngầm đã hoàn thành cùng nhân tài, đóng gói rồi đưa về nước Anh.
Tiếc thay lúc đó Alan Wilson chỉ là một kẻ nhỏ bé, tiếng nói chẳng có trọng lượng, nên không biết các chuyên gia tàu ngầm người Đức rốt cuộc được đưa đi đâu. Hắn chỉ biết chắc một điều: người Anh quả thực đã sắp xếp cho nhóm người này, còn Mountbatten, hiện giữ chức Đệ nhất Hải vụ đại thần, người đứng đầu Hải quân Hoàng gia, thì đương nhiên biết rõ họ đang ở đâu.
Có những chuyên gia Đức ấy trong tay, nhiều quan niệm và thiết kế tàu ngầm đối với nước Anh chẳng còn là chuyện khó. Nhưng tàu ngầm hạt nhân khác tàu ngầm thông thường ở chính cái lò phản ứng hạt nhân, và chỗ này người Đức không giúp được gì. Họ đã đi sai đường trong vũ khí hạt nhân, về mặt này còn kém cả người Anh.
Thực tế, lò phản ứng hạt nhân của Anh vẫn đang có tiến triển. Chỉ có điều, tin tức từ Liên Xô truyền sang khiến London lại muốn đẩy nhanh tiến độ, và Mountbatten bèn đặt mắt vào nước Mỹ.
Mỹ lật lọng, xé bỏ hiệp định hạt nhân Anh-Mỹ. Mountbatten đương nhiên biết chuyện ấy, nhưng điều đó không ngăn ông ta cố gắng vì mục tiêu của mình. Nước Anh lúc này buộc phải tính toán từng đồng. Nếu không xoay xở được, thì tự mình nghiên cứu.
Hyman Rickover, người quen cũ, tình cờ lại là bạn thân của Mountbatten. Ông ta quyết định mở một kẽ hở từ chính người được gọi là cha đẻ động lực hạt nhân của Mỹ.
Hai người ngồi đối diện nhau trong phòng dành cho thủy thủ đoàn. Vì là đón tiếp khách tham quan, toàn bộ thủy thủ đoàn tàu ngầm đều vắng mặt. Mountbatten thấy mấy tùy tùng của Rickover không theo vào, liền nói thẳng:
-Thực ra, cái khó mà Hải quân Anh đang đối mặt hiện nay cũng giống hệt Hải quân Mỹ. Ông cũng biết đấy, các nước Vác-sa-va đã chọn đối đầu, tình hình châu Âu bây giờ chẳng yên tâm chút nào.
Chuyện khối Vác-sa-va cùng Nam Tư kéo theo điều gì, Alan Wilson nhìn ra được, Mountbatten sống lâu năm giữa trung tâm chính trị London cũng nhìn ra. Khối ấy giờ có thể tiến vào Địa Trung Hải bất cứ lúc nào.
Người đầu tiên phải gánh chịu là Hạm đội Sáu của Mỹ đóng ở Ý, nhưng điều đó không có nghĩa nước Anh được yên ổn. Hạm đội Địa Trung Hải mà Mountbatten từng chỉ huy hẳn cũng sẽ chịu sức ép.
Mountbatten là một vị tướng chính trị. Ông ta mở lời cầu cứu, khiến Hyman Rickover giật mình. Ông ta mong Mỹ giúp Anh chế tạo một hạm đội hoàn toàn chạy bằng năng lượng hạt nhân cho Hải quân Hoàng gia.
Hyman Rickover kinh ngạc sâu sắc. Đây là chuyện nội bộ của Hải quân Mỹ, nhưng nghĩ lại Mountbatten là vị tổng tư lệnh cao nhất của Hải quân Anh thì có ý nghĩ như vậy cũng chẳng lạ. Có điều, làm sao ông ta có thể nhận lời? Dù hai nước là đồng minh, cùng nằm trong một khối quân sự, việc giúp Anh chế tạo cả một hạm đội hạt nhân vẫn là điều không thể.
Mountbatten nhìn thấy phản ứng của Rickover tất cả đều lọt vào mắt. Ông ta đương nhiên biết chuyện này là không thể, người Mỹ tuyệt đối sẽ không làm, dù là đồng minh thân thiết cũng không. Từ vụ bội ước trong Dự án Manhattan, người Mỹ không ngầm ngáng chân đã là may lắm rồi.
Ông ta đang đưa ra một yêu cầu ngông cuồng, mượn quan hệ đặc biệt giữa Anh và Mỹ để đưa ra một đòi hỏi to lớn, nhằm che đậy mục đích thật sự.
Alan Wilson từng bày mưu cho nhạc phụ, mượn tàu sân bay chạy bằng năng lượng hạt nhân để xin viện trợ về tàu ngầm hạt nhân. Mountbatten thì một bước đến ngay, đưa ra khái niệm cả hạm đội chạy bằng hạt nhân, ý tưởng này còn có tác dụng che mắt hơn cả việc đòi tàu ngầm hạt nhân.
Hiện nay trong nội bộ Hải quân Mỹ quả thực đang bàn về khái niệm hạm đội toàn hạt nhân. Những chiến hạm chạy bằng năng lượng hạt nhân, không cần tiếp nhiên liệu, có thể đi mười mấy năm, thậm chí mấy chục năm, khiến người ta thèm muốn đến cực điểm. Hyman Rickover đương nhiên cũng biết điều đó. Trở ngại duy nhất, nói gọn lại, là kẻ thù nằm ở Quốc hội.
-Dickie, anh biết đấy, đây là chuyện lớn.
Hyman Rickover vòng vo nói lời từ chối.
-Hyman, tôi biết ông là chuyên gia về động lực hạt nhân. Hải quân Hoàng gia bây giờ muốn theo kịp bước chân của thời đại mới. Mục tiêu của chúng tôi là thu nhỏ quy mô. Biến hạm đội thông thường đồ sộ hiện nay thành một hạm đội toàn hạt nhân nhỏ gọn hơn, lại tiết kiệm chi phí. Xét điểm này, chủ trương của chúng ta là giống nhau.
Tướng Mountbatten tỏ ra vô cùng chân thành, lừa được cả đôi mắt của Hyman Rickover. Hải quân Hoàng gia và Hải quân Mỹ có cùng tư duy xây dựng lực lượng: trước chiến tranh, Hải quân Hoàng gia là phiên bản phóng to của Hải quân Mỹ, sau chiến tranh lại trở thành phiên bản thu nhỏ của Hải quân Mỹ.
Vì vậy, có cùng một suy nghĩ thì chẳng có gì lạ. Mountbatten biết rõ điều này nên đưa ra một tư duy xây dựng lực lượng gần giống Hải quân Mỹ, để che giấu mục đích thật sự. Ông ta từng bàn với con rể về chuyện tương tự, và cũng chẳng xem trọng khái niệm hạm đội toàn hạt nhân.
Hơn nữa, nội các cũng sẽ không ủng hộ việc Hải quân Hoàng gia thay máy móc, đổi toàn bộ sang hạt nhân. Nước Anh bây giờ không còn như năm xưa, trong tay đã eo hẹp hơn nhiều. Nhưng tàu ngầm hạt nhân thì khác, điều này vẫn phải tranh thủ.
Hyman Rickover không thể nhận lời, ông ta không có quyền hạn ấy, mà có quyền đi nữa thì cũng chẳng có lý do gì để làm vậy.
Thế nhưng ngay sau đó, Mountbatten đưa cho Hyman Rickover một lý do.
-Hyman, thực ra Hải quân Mỹ nên giúp tôi. Lợi ích của chúng ta là một, đều đứng ở góc độ của một lực lượng hải quân lâu đời.
-Nói vậy là sao? Hyman Rickover hỏi lại, mang theo vẻ nghi hoặc. Về cá nhân, ông ta không có vấn đề gì, nhưng một việc lớn như hạm đội toàn hạt nhân, chính phủ liên bang làm sao có thể đồng ý?
-Thế này nhé, tôi không trông mong có được tất cả, mà chỉ xin từ góc độ một vài tàu hải quân hạt nhân cỡ nhỏ. Tôi không thể về tay không, phải không nào? Mountbatten chuyển giọng. Còn lý do ông giúp tôi, là vì chúng ta cùng đối mặt một việc: Hải quân thì tốn tiền, mà còn là thứ tốn tiền rất lớn. Tôi tin các ông cũng có cảm nhận sâu sắc về điều này. Kẻ thù nằm ở Quốc hội… tôi có kẻ thù của tôi, ông cũng có kẻ thù của ông. Chúng ta nên cùng nhau giải quyết vấn đề này.
-Vậy thì vấn đề ấy phải giải quyết thế nào? Hyman Rickover biến sắc. Là người ủng hộ việc xây dựng hạm đội hạt nhân, ông ta cũng đang bất mãn với đám nghị sĩ Quốc hội cứ kìm kẹp ngân sách. Đây là cảm xúc thật.
-Như tôi đã nói, Hải quân Hoàng gia và Hải quân Mỹ đối mặt cùng một vấn đề. Ông, với tư cách cha đẻ của động lực hạt nhân, chắc chắn ủng hộ hạm đội toàn hạt nhân chứ? Nhưng nếu không có một hình mẫu để đối chiếu, sự ủng hộ của ông sẽ chẳng có tác dụng gì. Mountbatten mỉm cười, nét mặt như thể mình là người nhà, nói tiếp: Còn nếu Hải quân Anh cũng có kế hoạch tương tự thì sao? Khi ấy, chẳng phải có thể lấy đó làm bằng chứng, đi đòi tiền các nghị sĩ ở Quốc hội hay sao?
Hyman Rickover im lặng hồi lâu, cuối cùng bật cười:
-Tôi phải bàn bạc với đồng nghiệp đã.
-Tôi rất mong chờ. Mountbatten nói vừa đủ, không nói thêm. Hai người đứng dậy, tiếp tục đi xuyên qua bên trong tàu ngầm hạt nhân.
Một lát sau, Mountbatten và Hyman Rickover cùng bước ra khỏi tàu ngầm, khoác vai nhau. Trong mắt người ngoài, đó chính là hình ảnh quan hệ đặc biệt giữa Anh và Mỹ, không ai có thể bắt bẻ được điều gì.
Chặng kế tiếp trong lịch trình của Mountbatten là gặp một người bạn trong Không quân Mỹ. Còn Hyman Rickover thì chuẩn bị đi tìm một người ủng hộ khác của hạm đội toàn hạt nhân, để bàn về tính khả thi của kế hoạch. Người này là Arleigh Burke. Là ứng viên sáng giá cho chức Bộ trưởng Hải quân, Arleigh Burke, cũng như Hyman Rickover, hết mực ủng hộ hạm đội toàn hạt nhân.
Vị tướng hải quân này, về sau được đặt tên cho lớp khu trục hạm Arleigh Burke, khi ấy mới năm mươi tư tuổi. Với một vị tướng cấp cao, tuổi ấy không những không già, mà gần như đang ở độ tuổi vàng.
Arleigh Burke được Tổng thống Eisenhower coi trọng. Hai năm trước, ông đã được phong Đô đốc Hải quân, nhưng khác hẳn những người khác, ông được thăng cấp vượt bậc, từ thiếu tướng Hải quân nhảy thẳng lên đô đốc. Điều đó cho thấy rõ Eisenhower đặt nhiều kỳ vọng vào ông.
-Mountbatten cũng muốn xây dựng hạm đội toàn hạt nhân ở Anh sao? Arleigh Burke khẽ nhíu mày, nghe Hyman Rickover thuật lại. Xem ra ông ta cũng có chủ trương giống chúng ta.
Arleigh Burke cho rằng điều đáng giá nhất trong lời thuật lại của Hyman Rickover là câu kẻ thù nằm ở Quốc hội. Việc xây dựng hạm đội toàn hạt nhân nhất định cần một khoản tiền lớn chống đỡ, mà đám nghị sĩ Quốc hội chuyên đi duyệt ngân sách kia, từ trước đến nay chưa bao giờ để những quân nhân trung thành với đất nước được yên thân.
Nếu phía Anh có thể giúp một tay, một khi đã có động thái, biết đâu thật sự có thể khiến đám nghị sĩ hay gây khó dễ kia phải chi thêm ngân sách cho Hải quân phát triển.
-Nhưng chúng ta lấy lý do gì để giúp người Anh? Arleigh Burke hỏi Hyman Rickover. Không thể chỉ vì lời thỉnh cầu của tướng Mountbatten mà chúng ta giúp được. Chuyện này nói không xuôi.
-Tàu ngầm hạt nhân của Anh tiến triển rất lớn. Chúng ta từ chối cung cấp động lực hạt nhân cho tàu sân bay, coi như có lời giải thích với Quốc hội. Còn với tàu ngầm hạt nhân, dù chúng ta không giúp, Anh cũng sẽ đạt tiến triển, chỉ chậm hơn một chút. Chi bằng chúng ta chủ động đề nghị giúp, như vậy cũng có thể nắm được tiến độ tàu ngầm hạt nhân của Anh. Hyman Rickover nói tiếp: Tướng Mountbatten bày tỏ rằng về tàu sân bay, hai bên có sự cần thiết hợp tác. Anh có thể chuyển nhượng bằng sáng chế máy phóng hơi nước, đổi lại chúng ta hỗ trợ lò phản ứng hạt nhân cho tàu sân bay của họ. Chúng ta cung cấp hỗ trợ lò phản ứng cho tàu ngầm hạt nhân, dùng để đổi lấy điều này chắc không thành vấn đề.
-Một khi tàu ngầm hạt nhân của Anh ra đời, có thể lấy đó làm bằng chứng cho việc hạm đội toàn hạt nhân nên được thành lập. Arleigh Burke đứng dậy, đi đi lại lại, gật đầu nói: Chúng ta đừng vội công khai. Nghe nói tổng thống đã tỏ ý muốn gặp ông ta, chúng ta cứ xem cuộc gặp đó diễn ra thế nào.