Trông thì chỉ lệch đi chút ít, nhưng chính những chi tiết nhỏ thường quyết định thắng bại. Cầm tờ báo trên tay, Alan Wilson không kìm được mà bới từng chi tiết, nghĩ xem chút khác biệt này có thể kéo theo những thay đổi gì.
Thời Chiến tranh Lạnh vốn có, Nam Tư nằm ngay điểm giao thoa giữa thế lực của Hiệp ước Warsaw và NATO. Nước này không gia nhập khối nào, mà giữ trung lập, đóng vai vùng đệm. Khi ấy, cả Hiệp ước Warsaw lẫn NATO đều tìm cách lôi kéo Nam Tư, nhưng không bên nào thật sự khống chế được, nên đành để nguyên hiện trạng.
Nam Tư cũng lợi dụng sự kìm chân lẫn nhau giữa hai khối quân sự lớn mà giữ được cảnh yên ổn tương đối suốt thời Chiến tranh Lạnh, và từ đó đạt được lợi ích tối đa cho chính mình.
Dân số Nam Tư hơn một nghìn vạn người, còn các nước Đông Âu nhìn chung dân số không đông, nên sức ép từ đó chẳng lớn như người ta tưởng. Có điều còn một vấn đề về vị trí địa lý. Nếu Nam Tư gia nhập Hiệp ước Warsaw, thế bị phong tỏa của khối Liên Xô sẽ thay đổi.
Từ chỗ các nước NATO hoàn toàn phong tỏa các nước Hiệp ước Warsaw, cục diện sẽ biến thành thế đối đầu răng cưa, cài răng lược vào nhau. Nói chuyện địa lý thì chưa đến mức ngang ngửa, nhưng lợi thế phong tỏa của NATO cũng không còn lớn như trước. Liên Xô có bàn đạp để xuống Địa Trung Hải, rồi sang Bắc Phi và Trung Đông, và điều này cho thấy vị trí chiến lược của Nam Tư quan trọng đến nhường nào.
Trong lịch sử, Nam Tư và Albania lần lượt cắt đứt quan hệ với Liên Xô, khiến thế lực Liên Xô rút khỏi cả hai nước. Hậu quả là Liên Xô không còn lấy nổi một tấc đất đứng chân trên Địa Trung Hải. Hy Lạp và Thổ Nhĩ Kỳ, vốn đã vào NATO, khóa chặt đường thông ra Địa Trung Hải.
Nếu giờ hai nước này quyết tâm đi theo Liên Xô, hạm đội Hồng quân sẽ tiến vào Địa Trung Hải không gặp trở ngại nào. Với thế giới tự do, đây tuyệt đối không phải chuyện tốt. Với nước Anh còn đặc biệt như vậy, bởi quyền bá chủ trên biển Địa Trung Hải hiện vẫn nằm trong tay Anh.
Trên Địa Trung Hải còn có Hạm đội Sáu của Mỹ. Hải quân Mỹ tiến vào Địa Trung Hải bắt nguồn từ sau Thế chiến II. Suốt thời kỳ ấy, trọng tâm các trận hải chiến trên vùng biển này là cuộc đối đầu giữa hải quân Anh và hải quân Ý, còn phần lớn lực lượng Mỹ đều dồn sang mặt trận Thái Bình Dương, không hề vượt qua eo biển Gibraltar về phía đông.
Hai tháng sau, Tổng thống Mỹ Truman phái chiến hạm "Missouri" hộ tống thi hài Đại sứ Thổ Nhĩ Kỳ tại Mỹ là Munir Ertegun về nước. Pháo lớn trên chiến hạm khoe sức, và sự kiện này trở thành dấu mốc đánh dấu hải quân Mỹ đóng quân ở đông Địa Trung Hải. Năm sau, Mỹ chính thức lập hạm đội Địa Trung Hải mới tại cảng Trieste ở phía đông nước Ý.
Tình hình Địa Trung Hải hiện nay, đại khái là hải quân hoàng gia Anh và Hạm đội Sáu của Mỹ mỗi bên giữ một khu vực, đại loại là vậy. Bộ tư lệnh hạm đội Địa Trung Hải của Anh đặt ở Cyprus, còn căn cứ Hạm đội Sáu của Mỹ thì ở Ý.
Nếu Liên Xô muốn lợi dụng cảng của Nam Tư, xét về vị trí địa lý, việc đó hẳn thuộc phạm vi công việc của Hạm đội Sáu. Phía bắc Cyprus vẫn còn Hy Lạp và Thổ Nhĩ Kỳ đứng chắn, nên nhìn chung vẫn an toàn hơn đôi chút.
Việc Nam Tư gia nhập không chỉ mang lại thêm một nguồn lao động hơn nghìn vạn người, cộng thêm Albania nữa. Dân số Đông Âu và Tây Âu chênh lệch khá xa, điều đáng nói là nó đã thay đổi thế bất lợi về địa lý vốn có của Hiệp ước Warsaw.
Giờ nhìn lại bản đồ đối đầu giữa Hiệp ước Warsaw và NATO, Thổ Nhĩ Kỳ và Hy Lạp chẳng khác nào hai mép ngoài bị cả khối Hiệp ước Warsaw cắt đứt ngay giữa. Điều này khác hẳn cảm nhận trong lịch sử, khi Nam Tư đứng ngoài Hiệp ước Warsaw.
"Chà, năm xưa giúp Mihailović và đồng bọn, hình như là một sai lầm." Alan Wilson thầm hối hận, lại rơi vào tâm trạng như mấy hôm trước khi tiễn tướng Navarre.
Nhưng lúc đó cũng chẳng còn cách nào khác. Dẫu sao hắn vẫn là người Anh, trước hết phải nghĩ đến lợi ích nước Anh, rồi mới nghĩ rộng ra đến thế giới tự do. Khi ấy, hắn chỉ mong thu hút sự chú ý của Mỹ, đừng để họ dồn mắt vào nước Anh, thì còn tâm trí đâu mà nghĩ xa hơn?
"Mỹ thì giàu, tăng cường Hạm đội Sáu chẳng phải chuyện khó." Alan Wilson tự an ủi, vận dụng đầu óc như cơn bão ý tưởng để tìm chút tự huyễn hoặc cho mình. "Hơn nữa, sức ủng hộ của Nehru đã mất, giờ xem ra còn làm sao tổ chức được phong trào Không liên kết nữa?"
Nghĩ mãi, Alan Wilson cuối cùng cũng tìm được một tin đáng mừng. Ba vị đầu não của Hội nghị Không liên kết ngày trước là Nehru, Tito và Nasser, một người đã ngả về Hiệp ước Warsaw, một người biệt tăm, giờ chỉ còn Nehru độc diễn trên sân khấu.
Nam Tư không gia nhập Hiệp ước Warsaw, cũng không vào NATO, nhưng lại tích cực mở rộng ảnh hưởng ở Thế giới thứ ba, và trong các sân khấu như phong trào Không liên kết, nước này làm rất tốt, nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ. Nay Nam Tư ngả về Hiệp ước Warsaw, với Nehru, người đang khát khao con đường trở thành cường quốc rực rỡ, thì độ khó tăng lên không chỉ một bậc.
Ingrid Bergman và Hedy Lamarr kéo dài kỳ nghỉ, khiến Alan Wilson quên đi nỗi lo trong người. Trong lúc gian nan này, họ cho những người đàn ông của mình nếm trải điều tốt đẹp nhất của cõi đời.
"Sao trông anh có vẻ lo âu thế?" Hedy Lamarr châm một điếu thuốc, rít một hơi, rồi dùng ngón tay thon như hành non đưa điếu thuốc lên miệng người đàn ông.
"Hừ…" Alan Wilson hít sâu một hơi, ngậm ngùi nói: "Cuộc sống đáng ghen tị thế này cứ như giấc mơ vậy, chỉ sợ một ngày nào đó người Liên Xô treo mình lên cột đèn đường."
"Nói bậy bạ gì thế. Chẳng qua là Liên Xô tập hợp mấy nước nghèo thôi mà?" Ingrid Bergman bực bội véo Alan Wilson một cái, trách móc: "Giờ biết sợ rồi à? Lúc trước chẳng phải dũng cảm lắm sao?"
"Anh vẫn luôn rất dũng cảm mà…" Alan Wilson làm ra vẻ mình đang rất dũng cảm, đưa tay véo nhẹ vào chỗ đầy đặn trên chiếc xe Thụy Điển.
Đã đến thì ở lại thôi. Alan Wilson giỏi tìm chỗ có lợi giữa hoàn cảnh bất lợi. Nam Tư gia nhập Hiệp ước Warsaw, áp lực chủ yếu hướng về Địa Trung Hải. Nói thế có phần bất lợi cho sự đoàn kết của thế giới tự do, nhưng phần lớn áp lực tất yếu sẽ do Mỹ gánh, bởi Nam Tư đối diện thẳng với nước Ý.
Hạm đội Sáu là lực lượng phải trực tiếp đương đầu với sức ép, còn Hạm đội Địa Trung Hải của Hải quân Hoàng gia thì ở vị trí hỗ trợ. Nếu nước Anh khéo lợi dụng điều này, vẫn có thể trục lợi, dù sao sức mạnh của thế giới tự do vẫn vượt xa Liên Xô, một nước đang kéo theo cả đám dân nghèo.
Còn nếu Mỹ có thể tôn trọng đồng minh mà điều chỉnh, thì với Anh và Pháp, chuyện này biết đâu lại thật sự là điều tốt.
Mountbatten, người đang dẫn đoàn đại biểu quân sự Anh, nghe tin Hiệp ước Warsaw ra đời ngay tại Washington. Cũng như con rể ở tận muôn dặm xa xôi, từ nhỏ đã lớn lên giữa trung tâm chính trị nước Anh, Mountbatten lập tức lấy bản đồ ra, phán đoán xem sự hình thành khối này sẽ va đập thế nào vào thế giới tự do.
Chẳng bao lâu, Mountbatten đi đến kết luận giống hệt con rể. Hướng nước Ý mới là nơi Địa Trung Hải đối mặt với mối đe dọa chính, và Hạm đội Sáu của Mỹ đóng tại Ý sẽ đứng mũi chịu sào, gánh lấy sức ép này.
"Taylor, thế giới tự do hiện đang đối mặt với thách thức chưa từng có. Chúng ta phải đoàn kết một lòng để ứng phó với mối đe dọa." Mountbatten, với tư cách Đệ nhất Hải vụ đại thần nước Anh, nghiêm nghị bày tỏ quan điểm với người bạn thân quen từ thời chiến.
Maxwell Taylor là tư lệnh quân Mỹ tại chiến khu Viễn Đông, vừa mới trở về Mỹ, và sắp sửa nhận chức Tham mưu trưởng Lục quân Mỹ.
Thời chiến, Maxwell Taylor là một trong số ít tướng lĩnh Mỹ hiểu biết khá sâu về châu Á. Ông từng phối hợp trong cùng một sư đoàn với Ridgway, khi Ridgway làm sư trưởng, còn ông làm tham mưu trưởng.
Mountbatten và Maxwell Taylor đã quen biết từ lâu, nhưng về sau họ lại bị điều đi tác chiến ở châu Âu.
Lần gặp mặt này, Maxwell Taylor cũng nằm trong danh sách đi cùng phái đoàn của Mountbatten. Hai người tuy chưa từng phối hợp chiến đấu, nhưng vì đều từng làm chỉ huy quân sự ở châu Á, nên vừa gặp đã nhanh chóng trở nên thân thiết.
Maxwell Taylor khi ấy vẫn chưa nhận được quyết định bổ nhiệm chính thức, hiện vẫn giữ chức tư lệnh quân Mỹ ở Viễn Đông, và ông bày tỏ rằng ở châu Á lúc này, Nhật và Hàn đều đang chịu sức ép khổng lồ từ Liên Xô.
Mountbatten cũng đồng ý với điểm này. Dù ông vốn chẳng có thiện cảm gì với người Nhật, nhưng khi bàn về châu Á, ông không hề tỏ ra e dè. Ông đảm nhận chức tư lệnh quân đồng minh Đông Nam Á, còn con rể thì đang làm chuyên viên ở Malaya thuộc Anh.
Những quan điểm chung về hai phe lớn khiến Maxwell Taylor liên tục gật đầu. Sau đó, Mountbatten khéo léo chuyển đề tài sang tình hình châu Âu, nhất là chuyện Hiệp ước Warsaw ra đời.
Maxwell Taylor tuy được đánh giá cao về nhân tài châu Á, nhưng cuối cùng vẫn bị Marshall điều sang châu Âu tham chiến. Ý chính là chặng quan trọng trong sự nghiệp quân ngũ của Maxwell Taylor.
Đối với nơi từng chiến đấu này, Maxwell Taylor rất để tâm. Nghe Mountbatten nói Ý là trọng điểm mà Hiệp ước Warsaw gây sức ép, ông không tự chủ được mà gật đầu công nhận: "Thưa tướng quân, ông từng làm tư lệnh hạm đội Địa Trung Hải, tôi hoàn toàn tin vào nhận định chuyên môn của ông."
"Xem ra tôi phải tạm thêm vài đề tài, để thúc đẩy công việc giữa Anh và Mỹ trong việc ứng phó các vấn đề loại này." Mountbatten thở dài nói: "Vốn dĩ khi gặp Ike, tôi định nói vài chuyện nhẹ nhàng."
Mountbatten chỉ dừng ở mức điểm qua áp lực mà Ý phải đối mặt, bởi đối phương dù sao cũng là tướng lục quân, tốt nhất là phải để một tướng hải quân Mỹ công nhận phán đoán của mình. Loại người này dĩ nhiên có, đó là Đô đốc George Wheeler Anderson Jr., hiện là trợ lý đặc biệt của Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng liên quân Mỹ.
Anderson từng công tác tại Hạm đội Thái Bình Dương, vừa đúng lúc nằm dưới quyền vị tư lệnh quân đồng minh Đông Nam Á này của Mountbatten. Chiến tranh kết thúc, Mountbatten và các tướng Mỹ từng chiến đấu ở Đông Nam Á đều đã xây dựng được những mối giao tình khá tốt.
Một trợ lý đặc biệt có thể không cao về cấp bậc, nhưng Mountbatten lại có kinh nghiệm quan sát công việc của các trợ lý. Ông từng tận mắt thấy phụ tá của chuyên viên Anh ở Ấn Độ đã xoay xở thế nào để đối phó với cấp trên trực tiếp, rồi biến một thuộc địa rộng lớn như thế thành mảnh vườn riêng của nhà mình.
Liên tiếp mấy ngày, đoàn đại biểu quân sự Anh do Mountbatten dẫn đầu trao đổi với các tướng lĩnh thuộc những quân chủng khác nhau của Mỹ. Trong các cuộc nói chuyện, dù có không ít bất đồng, nhưng mọi người đều có thể thẳng thắn trao đổi ý kiến với nhau.