Attlee lập nên kỷ lục thắng liên tiếp của Đảng Lao động trước Đảng Bảo thủ. Với một đảng trẻ hơn Đảng Bảo thủ nhiều, đó quả là một thành tựu lớn. Thế mà không ai ngờ, mệnh lệnh đầu tiên Attlee ban ra lại là đưa Mountbatten lên làm Đệ nhất Hải vụ đại thần.
Xét về thân phận, việc Mountbatten nhận chức Đệ nhất Hải vụ đại thần vốn là lẽ đương nhiên. Attlee cũng vui lòng thành toàn giấc mộng của Mountbatten. Nhưng đồng thời, ông lại bó tay trước sự cố chấp của những tướng lĩnh hải quân lớp cũ, nên muốn tìm một người có thể áp chế họ. Mountbatten là người thích hợp nhất.
Attlee kém Churchill đúng mười tuổi, năm nay đã bảy mươi mốt. Nước Anh lúc này đối diện với nhiều vấn đề về tương lai, mà nội bộ Đảng Lao động cũng chẳng yên ả gì. Mối hiềm khích giữa Thủ tướng Attlee và Ngoại trưởng Morrison từ thuở xa xưa gần như là bí mật công khai trong đảng. Attlee có thể chấp nhận bất kỳ ai làm lãnh đạo tương lai của đảng, chỉ trừ Morrison.
Thế nhưng trước mặt Mountbatten, Attlee không để lộ nỗi lo ấy ra ngoài. Ông nói với vị Đệ nhất Hải vụ đại thần mới, giọng khích lệ:
- Louis, cậu nghĩ thế nào về sự phát triển của hải quân trong tương lai? Tôi nói thẳng nhé, dưới bóng đe dọa của chiến tranh hạt nhân, nhiều người đã bắt đầu tranh cãi xem Hạm đội lớn còn cần thiết hay không.
Mountbatten làm ra vẻ chợt hiểu, giọng cẩn trọng hỏi lại:
- Vậy sao? Vậy… cụ thể là ở phương diện nào ạ?
Attlee đáp:
- Tôi thấy Bộ Tài chính đã không còn mặt nào hứng thú với hải quân nữa. Trong các binh chủng, hải quân xếp hạng ba. Hơn nữa, người ta vẫn luôn hoài nghi việc hải quân có thể phát huy tác dụng trong thời đại chiến tranh hạt nhân hay không. Ngay cả các tướng lĩnh của những binh chủng khác cũng có suy nghĩ như vậy.
Ngay cả Thống chế Montgomery cũng từng phát biểu trong một buổi diễn thuyết ở Học viện Quân sự Liên hợp Hoàng gia rằng: "Trong đại chiến thế giới, hải quân chỉ đóng một vai trò rất nhỏ. Còn trong các thời kỳ khác, hải quân gần như chẳng làm nên trò trống gì."
Mountbatten nhớ lại những lần trao đổi thường xuyên với con rể đang ở tận Kuala Lumpur, và cũng không chỉ một lần bàn về vị thế của hải quân. Ông trầm ngâm một lát rồi mới lên tiếng:
- Vấn đề vị thế của hải quân là một vấn đề vĩ mô. Nó phụ thuộc vào việc nước Anh là một cường quốc toàn cầu, hay chỉ là một nhân vật không đáng kể ở châu Âu. Nếu là cường quốc toàn cầu, tầm quan trọng của hải quân có thể được bảo đảm bằng cách tối ưu hóa cơ cấu, để cùng với các binh chủng khác phát huy tác dụng. Còn nếu là vế sau, thì hải quân quả thật chẳng còn ích lợi gì nữa.
Ông nói tiếp:
- Còn về việc phát triển tối ưu hải quân, chúng ta đương nhiên phải tìm cách xây dựng một lực lượng vừa đủ sức răn đe, lại không phình to cồng kềnh. Chưa nói đến chuyện khác, ba mươi lăm ức bảng Anh tài sản hải ngoại vẫn cần một hải quân có khả năng phóng chiếu sức mạnh ra toàn cầu để bảo vệ.
Attlee gật đầu:
- Suýt nữa tôi quên mất. Con rể cậu chính là phó tổng thư ký Ủy ban Quản lý Tài sản Hải ngoại cơ mà.
Nước Anh hiện có bao nhiêu tài sản quốc gia ở nước ngoài, Attlee biết chắc không thể giấu nổi Mountbatten.
- Hải quân còn có thể trở thành bệ phóng kín đáo hơn nhiều. Ý tôi là vai trò của tàu ngầm hạt nhân. - Mountbatten dường như đã suy nghĩ về vấn đề này rất lâu, nên lần này ông nêu ra hai trụ cột cho định vị của hải quân.
Trước hết, hải quân phải khiến người khác thừa nhận rằng tàu chiến của Hoàng gia Hải quân có thể trở thành phương tiện mang tên lửa lớn di động trong tương lai. Có được sự thừa nhận ấy rồi, những việc khác mới có thể đưa lên bàn nghị sự.
Trụ cột thứ hai là đảm bảo cung cấp chi viện cho lực lượng tấn công đổ bộ thủy bộ, đang thi hành nhiệm vụ bảo vệ lợi ích nước Anh khắp nơi trên thế giới.
Dù là ba bộ chỉ huy tác chiến liên hợp Cận Đông, Trung Đông hay Viễn Đông, nơi nào cũng cần hải quân phát huy vai trò.
- Cho nên việc đầu tiên tôi làm khi nhậm chức Đệ nhất Hải vụ đại thần, là sang Mỹ bàn về vấn đề tàu ngầm hạt nhân. - Đại tướng Mountbatten bổ sung. - Chỉ khi chúng ta có sức phản kích đáng tin cậy, mới có thể thong thả cắt giảm quy mô hạm đội mặt nước. Cách tốt nhất để đối phó với tàu ngầm là phát triển tàu ngầm.
Mối đe dọa từ tàu ngầm mà Mountbatten nhắc tới chính là tàu ngầm hạt nhân của Liên Xô. Tàu ngầm hạt nhân Liên Xô đã khởi công, và là loại thứ hai được khởi công sau tàu Nautilus của Mỹ. Tình báo đã nằm trong tay nước Anh.
Tàu ngầm tấn công hạt nhân thế hệ đầu tiên của Liên Xô, Khối NATO gọi là lớp Tháng Mười Đỏ, viết tắt là lớp N, do Cục thiết kế Malachite của Liên Xô nghiên cứu chế tạo, và được Nhà máy đóng tàu Severodvinsk xây dựng. Tin tình báo này đã được xác nhận. Nước Anh là nước đầu tiên hứng chịu áp lực nặng nề, còn nước Mỹ nằm ở bờ bên kia Đại Tây Dương, làm sao cảm nhận được như người Anh.
Là Tư lệnh Hạm đội lớn của Hoàng gia Hải quân, Mountbatten tất nhiên nắm rõ mọi chuyện phát triển hải quân của các nước. Đó vốn là nghề ông say mê, nên ông sẽ không làm bừa như ở những lĩnh vực khác.
- Vậy thì còn gì tốt hơn. Tuy nhiên, Mỹ thì… Thành công là tốt nhất, nhưng cũng phải chuẩn bị tinh thần cho trường hợp thất bại. - Attlee nói, nhưng trong lòng vẫn thấp thỏm, nhất là khi nghe Mountbatten định nghĩa việc đầu tiên khi nhậm chức là bàn với người Mỹ về hợp tác tàu ngầm hạt nhân.
Ông không muốn nói người Mỹ bội tín, nhưng sự thật đúng là như vậy. Chỉ cần nhìn việc họ xé bỏ hiệp định ngay sau khi thử nghiệm vũ khí hạt nhân thành công là đủ hiểu.
Nhưng rồi Attlee nghĩ: nếu Mountbatten dùng mối quan hệ tốt đẹp của mình mà vẫn bị người Mỹ từ chối, thì sớm từ bỏ ý định, để nước Anh tự nghiên cứu, cũng là chuyện tốt. Vì thế ông không lên tiếng ngăn cản.
Tàu ngầm hạt nhân quả thực rất quan trọng với nước Anh. Nhất là sau khi tin tình báo về tàu ngầm hạt nhân Liên Xô được xác nhận, nội các càng gia tăng ủng hộ dự án tàu ngầm hạt nhân. Attlee cũng mong Mountbatten sớm đạt được tiến triển.
- Tình hình quốc tế đang rất rối ren. Pháp rút khỏi châu Á, còn Ấn Độ thì đang thúc đẩy cái gọi là hội nghị quốc tế loại trừ thế giới tự do. Louis, cậu là Toàn quyền Anh, Ấn cuối cùng, cậu nghĩ Nehru đang toan tính điều gì?
Attlee gãi cái đầu hói sáng bóng hơn cả bóng đèn, đúng kiểu đầu tóc điển hình của người Anh.
Những người như Mountbatten, có mái tóc rậm rạp, là giấc mơ của biết bao người. Mà Mountbatten còn có nhiều thứ hơn thế. Chữ "phú quý", người thường chỉ thấy chữ "phú". Với Mountbatten, chữ "quý" mới là phần thể hiện con người ông.
- Nehru ư? Chuyện là thế này, chúng ta cần tìm đáp án trong lịch sử. - Mountbatten vốn là tay nói khéo, vừa mở lời đáp vừa nghĩ thầm, người thực sự quan tâm đến Ấn Độ chính là đứa con rể kia.
Ông làm Toàn quyền Anh, Ấn cũng chỉ là để giải khuây. Từ khi nhậm chức, việc ông làm nhiều nhất là tổ chức yến tiệc trong Phủ Toàn quyền, qua đó làm quen mặt với giới thượng lưu Ấn Độ. Còn người con rể mới thật sự hiểu sâu về Ấn Độ.
- Trong việc đối ngoại của Ấn Độ, Nehru gần như có toàn quyền. Các tư tưởng cốt lõi hình thành qua thực tiễn chủ yếu có năm điều: độc lập tự chủ, chủ nghĩa dân tộc, chống chủ nghĩa thực dân, chủ nghĩa quốc tế, và chủ nghĩa trung lập hay còn gọi là không liên kết. Chúng trở thành nguyên tắc chỉ đạo cho đối ngoại Ấn Độ. Ông ta cũng đề phòng Mỹ, vì Mỹ cho rằng Kashmir nên giành độc lập.
Năm 1949, Nehru từng sang thăm Mỹ. Nhưng chuyến đi ấy không làm tăng thêm tình hữu nghị giữa Mỹ và Ấn Độ. Trái lại, sau khi về nước, Nehru chủ trương quốc hữu hóa, thu hồi mỏ sắt Mysore thuộc công ty thép Mỹ.
Mountbatten đương nhiên hiểu rõ ngọn ngành chuyện này, vì mỏ sắt Mysore chính là do con rể ông bán cho Công ty Thép Hoa Kỳ. Nhưng gốc rễ sâu xa vẫn nằm ở thái độ của Mỹ đối với Kashmir trong chuyến Nehru thăm Mỹ.
Khi Ấn và Pakistan tranh chấp về quyền sở hữu Kashmir, Mỹ kiên quyết ủng hộ Kashmir độc lập, biến nơi đó thành "Thụy Sĩ phương Đông". Họ cho rằng Kashmir là trái tim châu Á, có vị trí chiến lược quan trọng. Điều này khiến Nehru vô cùng phẫn nộ.
Attlee gật đầu chấp nhận nhận định của Mountbatten, bởi ông cho rằng một Toàn quyền Anh, Ấn thì đương nhiên phải có nhận thức như thế.
Nhưng ông không biết rằng người có nhận thức như vậy không chỉ mình Mountbatten. Chỉ có điều người kia chỉ dùng điện báo để liên lạc với nhạc phụ mà thôi.
Chẳng bao lâu sau, Mountbatten rời số 10 phố Downing. Nhưng ông không về nhà, mà vội vã đến thẳng tòa nhà tổng bộ Bộ Hải quân. Lòng nóng ruột của ông hiện rõ như ban ngày.
Chưa được tự mình ngồi trong căn phòng làm việc mà cha ông từng ngồi, thì chưa thể gọi là mộng đã thành hiện thực.
Tuy trước cửa sổ phòng làm việc của Hoàng thân Louis năm xưa, nay đã mọc lên một tòa nhà màu nâu vàng che khuất ánh nắng bên ngoài, nhưng điều đó chẳng làm mất đi niềm vui của Mountbatten. Đây là vị trí ông mơ ước suốt bao năm, đã vô số lần xuất hiện trong giấc mơ của ông.
Dạo này vẫn có người nghi ngờ vị thế của Hoàng gia Hải quân, nhưng Mountbatten đã quên đi những bực dọc nhỏ nhoi, dốc toàn tâm toàn ý vào ngày làm việc đầu tiên với tư cách Đại thần Hải quân.
- Phu nhân Wilson, chúc mừng cha bà đã trở thành Đệ nhất Hải vụ đại thần. - York Schwyer nói với người phụ nữ trước mặt, bày tỏ lời chúc mừng. Sau mấy lần gặp gỡ, ông cũng biết Pamela Mountbatten, và càng muốn người ta gọi bà là phu nhân Wilson hơn.
Ike Kathrick thể hiện sự chúc mừng không rõ ràng bằng, nói:
- Báo hôm nay viết rằng ở Đông Malaysia xảy ra xung đột sắc tộc, chết hàng trăm người. Ủy viên Wilson hẳn sẽ bận rộn lắm đây.
- Ông ấy không bận đâu. Vài ngày nữa sẽ vạch trần tin giả này, rồi quy việc tin giả xuất hiện là do Indonesia hoặc một quốc gia nào khác gây ra, nhằm khuấy đảo Mã Lai thuộc Anh, gieo rắc chia rẽ giữa các sắc tộc đang hòa thuận. - Pamela Mountbatten giữ dáng ngồi của một quý bà, thản nhiên nói. - Tin giả ấy cũng do văn phòng hành chính thả ra.
- Vì sao phải làm vậy? - York Schwyer ngơ ngác hỏi. - Làm chúng tôi giật mình, cả các báo lớn đều đang bàn chuyện này. Như thế sau này ai còn tin báo chí nữa?
- Tự do ngôn luận mà. Gây mâu thuẫn giữa các sắc tộc, hai sắc tộc lớn nhất ở Mã Lai thì đừng hòa thuận quá mới tốt. - Pamela Mountbatten khẽ cười. - Tiện thể vạch trần tin giả để đổ nước bẩn lên đầu Indonesia.
Đúng lúc ấy, cánh cửa bị đẩy ra. Kẻ đứng sau màn chia rẽ các sắc tộc xuất hiện, phía sau còn có một người gương mặt Hoa kiều.
Hai người vừa nói vừa cười. Alan Wilson liếc nhìn hai vị khách của gia tộc Schwyer và gia tộc Kathrick, rồi từ trong túi lấy ra bức điện báo.
- Điện của cha gửi cho em, là nội dung chia sẻ niềm vui.
- Cha rõ ràng nói với anh nhiều hơn là nói với em. - Pamela Mountbatten giọng hơi trách móc, rồi tiễn chồng và khách ra về, sau đó lại dồn sự chú ý vào vị khách còn lại, tiếp tục thăm dò hết câu này đến câu khác.
Bà thầm nghĩ, hai người này dám quay lại gặp bà sau khi cha bà thăng chức, hẳn đã chuẩn bị sẵn tinh thần để nhượng bộ.